Đặt vấn đề Ngày nay, một trong những dịch vụ chính phủ quan trọng nhất như là bầu cử đang là một sức ép lên những người liên quan đến quá trình đó. Bầu cử là một trong những phương thức hiệu quả để công chúng nêu lên mong muốn nguyện vọng của mình về một vấn đề nào đó. Nói cách khác, bầu cử là chìa khóa của nền dân chủ. Bầu cử truyền thống thông thường được tổ chức dưới sự giám sát của ủy ban bầu cử để đảm bảo sự thi hành đúng đắn các ràng buộc trong suốt quá trình bẩu cử.
Ngoài ra, việc giám sát còn để đảm bảo chỉ có những cử tri hợp pháp mới được phép tham gia vào quy trình bầu cử, tránh bất kì hình thức giả mạo và ngăn cản việc cử tri cố gắng nhân bản lá phiếu của mình. Vi phạm đáng lo ngại nhất của bầu cử là việc mua bán phiếu bầu (mua chuộc ý kiến của cử tri). Dù cho ủy ban bầu cử có giám sát quá trình bầu cử của từng cử tri thì cũng không thể phòng tránh được vi phạm này. Thêm vào đó, nếu cán bộ giám sát của ủy ban bầu cử bị mua chuộc, không những chỉ một loại vi phạm này, mà nhiều loại vi phạm khác cũng có thể xuất hiện và phá hoại hệ thống.
Một khía cạnh đáng bàn khác, đó là sự giám sát của con người trong suốt quá trình bầu cử đòi hỏi rất nhiều công sức và tiền bạc để có thể thỏa mãn yêu cầu về tính riêng tư, an toàn, và đáng tin cậy. Bên cạnh đó, khi quá trình bỏ phiếu kết thúc, nhiều vấn đề lại phát sinh trong quá trình kiểm tra và đếm phiếu. Những yêu cầu này đòi hỏi một nỗ lực lớn được cho là sẽ được thực hiện bởi con người và không một sai lầm nhỏ nào được phép xảy ra trong suốt quá trình này. Giai đoạn này của cuộc bầu cử được xem là một quá trình tốn thời gian và độ chính xác của nó luôn không được đảm bảo.
Những hạn chế này buộc các nhà chức trách phải suy nghĩ đến một hệ thống bầu cử khác tiến bộ. Hệ thống đó một mặt phải thực hiện được các chức năng của một hệ thống bầu cử truyền thống, mặt khác phải đảm bảo được tính an toàn tuyệt đối cho cử tri đi bầu và những lá phiếu mà họ đã bầu. Bên cạnh đó, hệ thống mới phải có tính tiện dụng, thuận tiện cho cử tri sử dụng nó để Nguyễn Thị Ái Thảo Trang 1 Bảo vệ tính riêng tư trong bầu cử điện tử khuyến khích việc bầu cử của cử tri. Hệ thống đó chỉ có thể là một hệ thống bầu cử điện tử.
Đó cũng chính là xu hướng mà chính phủ ở nhiều nước đang hướng tới. Mục tiêu của nghiên cứu này là đề ra một hệ thống bầu cử bảo mật trên internet để phù hợp với xu thể phát triển chung của thế giới. Các kĩ thuật bảo mật trong bầu cử điện tử sẽ được nghiên cứu và ứng dụng nhằm cho ra kết quả là một hệ thống bầu cử mà có thể chắc chắn chỉ có người được quyền bầu cử mới có khả năng bỏ phiếu và mỗi lá phiếu hợp lệ chỉ được đếm một lần. Thêm vào đó, hệ thống có thể thực thi trong chế độ bầu cử không xác minh được (tức một cử tri không thể chứng minh lá phiếu anh ta đã bầu) mà điều này ngăn chặn cử tri bán lá phiếu của mình cho ứng viên nào đó đang muốn ứng cử một cách gian lận.
Một hệ thống bầu cử điện tử lý tưởng nên cho phép quá trình bầu cử luôn sẵn sàng trong kênh liên lạc công cộng như internet. Điều này sẽ khuyến khích nhiều cử tri đi bầu. Thậm chí khi công dân ra nước ngoài họ vẫn có thể bỏ lá phiếu của mình. Nói chung, hệ thống bầu cử điện tử có thể thay thế hệ thống bầu cử đã lỗi thời bằng cách cung cấp những đặc tính phù hợp như bảo vệ tính riêng tư cho cử tri, dò tìm và ngăn chặn lỗi, bảo mật trong quá trình bầu cử, khả năng bầu cử từ xa, hay đảm bảo được sự công bằng trong tiến trình bầu cử.
Bầu cử điện tử phải cung cấp được nhiều yêu cầu thực tiễn có thể ứng dụng được như sự tương đồng với hệ thống bầu cử truyền thống để cử tri dễ dàng thao tác.2 Giới thiệu đề tài 1.1 Tên đề tài Bảo vệ tính riêng tư trong bầu cử điện tử.2 Giới hạn của đề tài Bầu cử điện tử có rất nhiều khía cạnh về vấn đề tính bảo mật, vấn đề tính ứng dụng, và cả những vấn đề liên quan đến chính trị, xã hội bởi tính đặc thù của nó. Do đó, đề tài này chỉ tập trung vào tính bảo mật, trong đó bảo vệ tính riêng tư cho cử tri Nguyễn Thị Ái Thảo Trang 2 Bảo vệ tính riêng tư trong bầu cử điện tử và lá phiếu của họ được tập trung xem xét. Đề tài sẽ đưa ra một giao thức mới nhằm xây dựng hệ thống bầu cử thỏa mãn các yêu cầu bảo mật (được giới thiệu trong chương 2). Đồng thời đề tài cũng sẽ đưa ra các đánh giá và so sánh giao thức này với các giao thức trước đó.3 Mục tiêu đề tài Bầu cử điện tử là đề tài thú vị và thiết thực đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới.
Trong đó hai yêu cầu chính được đặt ra cho một hệ thống bầu cử điện tử đó là tính bảo mật và tính ứng dụng của hệ thống đó. Để thỏa mãn đồng thời các yêu cầu là một công việc phức tạp. Có rất nhiều mô hình và phương thức bầu cử ra đời trong quá trình nghiên cứu này. Mỗi mô hình có những ưu và nhược điểm khác nhau, mô hình sau khắc phục và bổ sung cho mô hình trước.
Sự phát triển hoàn thiện dần các mô hình bầu cử thỏa mãn các yêu cầu được đạt ra luôn đồng hành cùng sự phát triển của kĩ thuật mã hóa và sự phát triển của toán học. Và ứng với một kĩ thuật mã hóa lại có nhiều mô hình bầu cử điện tử khác nhau. Trong hoàn cảnh các dịch vụ chính phủ đang đứng trước nhu cầu cấp thiết, đặc biệt là dịch vụ bầu cử điện tử, nhưng nghiên cứu về chính phủ điện tử nói chung và bầu cử điện tử nói riêng ở Việt Nam vẫn đang còn khá mới mẻ, mục đích của đề tài nghiên cứu này là đem lại một cái nhìn khái quát về bầu cử điện tử, cũng như những yêu cầu, đặc tính cụ thể của nó. Bên cạnh đó chỉ ra những giải pháp nhằm thỏa mãn những yêu cầu của loại hệ thống này.
Đồng thời, phát triển được một giải pháp tổng thể nhằm thỏa mãn được tính riêng tư trong bầu cử điện tử.4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn Sự phát triển của chính phủ điện tử hiện là một khuynh hướng toàn cầu trong suốt mấy chục năm gần đây. Kỉ nguyên “xã hội thông tin” đã cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, góp phần phổ biến kiến thức cho tất cả mọi người, tăng cường sự kết nối trong xã hội, biến những cái không thể trở thành có thể. Chính phủ điện tử ra đời hỗ trợ cho người dân rất nhiều trong những hoạt động quản lý đời sống với nhiều dịch vụ khác nhau như công chứng giấy tờ, đăng kí giấy tờ xe, đăng Nguyễn Thị Ái Thảo Trang 3 Bảo vệ tính riêng tư trong bầu cử điện tử kí kết hôn, làm giấy khai sinh, giấy tờ đất,… trong đó bầu cử là một dịch vụ phổ biến và quan trọng nhất trong chính phủ điện tử. Số hóa những dịch vụ đó sẽ đem lại nhiều tiện lợi.
Tuy nhiên việc nghiên cứu về đề tài này vẫn đang còn khá ít ở các nước đang phát triển. Trong khi đó đề tài về bầu cử điện tử này vẫn đang còn rất rộng mở cho các nhà nghiên cứu. Do đó, đề tài này có ý nghĩa về mặt khoa học và thực tiễn như sau: 1.1 Ý nghĩa khoa học Trong lĩnh vực bầu cử điện tử, đề tài này có các ý nghĩa khoa học sau: - Nghiên cứu khái quát về chính phủ điện tử nói chung và bầu cử điện tử nói riêng. - Nghiên cứu về yêu cầu bảo mật của một hệ thống bầu cử điện tử.
- Tổng hợp và đánh giá những mô hình và giao thức bầu cử điện tử đã nghiên cứu trước đây. - Đề ra giao thức bầu cử điện tử mới có tính bảo mật tốt hơn các giao thức trước đây.2 Ý nghĩa thực tiễn Đối với những phương thức bầu cử truyền thống trước đây, để có thể tham gia vào các quy trình của chính phủ người dân phải đi qua nhiều đơn vị hành chính khác nhau với những loại giấy tờ hết sức rắc rối phức tạp. Nhưng đối với một bầu cử điện tử, những dịch vụ đó trở nên đơn giản và dễ dàng hơn nhiều. Nó mang lại nhiều lợi ích cho các thành phần có tham gia vào hệ thống.
Vì vậy đề tài này mang nhiều ý nghĩa về mặt thực tiễn: - Về phía cử tri: khi hệ thống bầu cử điện tử được xây dựng thỏa mãn các yêu cầu về tính riêng tư, toàn vẹn cũng như là tính ứng dụng cao, cử tri sẽ hưởng được rất nhiều lợi ích từ đó như là: thực hiện quá trình bầu cử tại bất kì điểm nào có internet: dù cho ở nhà, ở trường, hay ở công ty, hay thậm chí là đang đi nghỉ mát,… Tạo ra được sự tiện lợi cho người sử dụng chẳng những vì tính di Nguyễn Thị Ái Thảo Trang 4 Bảo vệ tính riêng tư trong bầu cử điện tử động của nó mà còn nhờ vào tính đơn giản dễ sử dụng của hệ thống phần mềm. Bên cạnh đó cử tri sẽ hoàn toàn an tâm rằng những thông tin cá nhân riêng tư của mình luôn được giữ kín nhưng lá phiếu của mình vẫn được đếm một cách chính xác và mình cũng có khả năng xác thực tính đúng đắn và chính xác đó. - Về phía cơ quan tiến hành quá trình bầu cử: Quá trình bầu cử giờ đây sẽ đơn giản hơn nhiều nhờ sự hỗ trợ của máy móc. Quá trình đăng kí, chứng thực, bỏ phiếu hay kiểm phiếu đều có thể được số hóa, tiết kiệm rất nhiều thời gian, tiền bạc và công sức của con người.
- Về phía chính phủ: Sự thuận tiện và an toàn của hệ thống bầu cử điện tử sẽ khuyến khích người dân tham gia vào quá trình bầu cử, thể hiện quyền công dân của mình. Từ đó nâng cao tính dân chủ cho đất nước.