Bảo Vệ Quyền Lợi Người Tiêu Dùng Trong Lĩnh Vực An Toàn Thực Phẩm Theo Pháp Luật Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn thực phẩm theo pháp luật việt nam hiện nay, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Đinh Thành Trung
• Người hướng dẫn: TS. Dương Quỳnh Hoa
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Bảo Vệ Quyền Lợi Người Tiêu Dùng Trong An Toàn Thực Phẩm Tại Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quyền Lợi Người Tiêu Dùng và ATTP tại TP

An toàn thực phẩm (ATTP) là vấn đề sống còn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và sự phát triển kinh tế - xã hội. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn thực phẩm luôn được ưu tiên. Tuy nhiên, tình hình vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn còn nhiều diễn biến phức tạp, đòi hỏi sự vào cuộc của các cấp, các ngành. Các vấn đề nhức nhối như sử dụng tùy tiện kháng sinh, hóa chất trong nuôi trồng, dư lượng chất cấm trong chăn nuôi, và nguồn gốc thực phẩm không rõ ràng vẫn gây bất an cho người tiêu dùng. Ý thức của một số người sản xuất, kinh doanh còn thấp, gây khó khăn cho công tác thực thi pháp luật. Theo thống kê, từ 2013 đến nay đã xảy ra 17 vụ ngộ độc thực phẩm với 266 trường hợp, có 01 người chết. Kết quả kiểm tra hằng năm cho thấy số cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có vi phạm về ATTP còn cao.

1.1. Định Nghĩa Quyền Lợi Người Tiêu Dùng Trong ATTP

Quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn thực phẩm bao gồm các quyền cơ bản như quyền được bảo đảm an toàn, quyền được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, quyền được lựa chọn sản phẩm, quyền được góp ý kiến, quyền được khiếu nại, và quyền được bồi thường thiệt hại khi sản phẩm không an toàn gây ra. Điều 8 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2010 quy định chi tiết tám quyền cơ bản của người tiêu dùng. Việc bảo vệ các quyền này là trách nhiệm của Nhà nước, các tổ chức xã hội, và cả chính người tiêu dùng.

1.2. Tầm Quan Trọng Của An Toàn Thực Phẩm Đối Với Xã Hội

An toàn thực phẩm có vai trò then chốt trong việc bảo vệ sức khỏe người dân, nâng cao chất lượng cuộc sống, và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Thực phẩm an toàn giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh, tăng năng suất lao động, và cải thiện chất lượng giống nòi. Đồng thời, an toàn thực phẩm còn là yếu tố quan trọng để phát triển du lịch, thương mại, và hội nhập kinh tế quốc tế. Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm đến vấn đề này, thể hiện qua việc ban hành nhiều văn bản pháp luật và chính sách liên quan.

II. Thực Trạng Vi Phạm ATTP và Ảnh Hưởng Đến Người Tiêu Dùng

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, tình hình vi phạm an toàn thực phẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn diễn biến phức tạp. Các hành vi vi phạm phổ biến bao gồm sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, sản xuất thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, và quảng cáo sai sự thật về sản phẩm. Những vi phạm này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và quyền lợi của người tiêu dùng, gây mất lòng tin vào thị trường thực phẩm. Theo thống kê, số vụ ngộ độc thực phẩm và số cơ sở vi phạm vẫn còn ở mức cao, cho thấy hiệu quả quản lý nhà nước còn hạn chế.

2.1. Các Hình Thức Vi Phạm ATTP Phổ Biến Tại TP.HCM

Các hình thức vi phạm an toàn thực phẩm phổ biến tại Thành phố Hồ Chí Minh bao gồm sử dụng chất cấm trong chăn nuôi (ví dụ: Salbutamol, Clenbuterol), kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ, sản xuất thực phẩm không đảm bảo điều kiện vệ sinh (ví dụ: sử dụng nguồn nước ô nhiễm, không tuân thủ quy trình sản xuất), và quảng cáo sai sự thật về công dụng của sản phẩm. Các vi phạm này thường xảy ra ở các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, chợ truyền thống, và các kênh phân phối không chính thức.

2.2. Hậu Quả Của Vi Phạm ATTP Đối Với Người Tiêu Dùng

Vi phạm an toàn thực phẩm gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với người tiêu dùng, bao gồm ngộ độc thực phẩm (với các triệu chứng như buồn nôn, tiêu chảy, đau bụng), mắc các bệnh mãn tính (ví dụ: ung thư, tim mạch), và thậm chí tử vong. Ngoài ra, vi phạm ATTP còn gây thiệt hại về kinh tế cho người tiêu dùng (do chi phí khám chữa bệnh, mất thu nhập), và gây ảnh hưởng đến tâm lý (mất lòng tin vào thị trường thực phẩm).

2.3. Phân Tích Nguyên Nhân Gốc Rễ Của Tình Trạng Vi Phạm ATTP

Tình trạng vi phạm an toàn thực phẩm có nhiều nguyên nhân gốc rễ, bao gồm ý thức chấp hành pháp luật của một số doanh nghiệp và người dân còn thấp, chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe, công tác kiểm tra, giám sát còn hạn chế, và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ. Ngoài ra, hệ thống quản lý an toàn thực phẩm còn nhiều bất cập, chồng chéo, và thiếu nguồn lực.

III. Giải Pháp Nâng Cao Bảo Vệ Quyền Lợi Trong An Toàn Thực Phẩm

Để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn thực phẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía Nhà nước, doanh nghiệp, và người tiêu dùng. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường kiểm tra, giám sát, nâng cao ý thức của người sản xuất, kinh doanh, và tăng cường tuyên truyền, giáo dục cho người tiêu dùng. Đồng thời, cần phát huy vai trò của các tổ chức xã hội trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

3.1. Hoàn Thiện Hệ Thống Pháp Luật Về An Toàn Thực Phẩm

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm để đảm bảo tính đồng bộ, khả thi, và phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, cần quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan chức năng, tăng cường chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm, và tạo điều kiện thuận lợi cho người tiêu dùng khiếu nại, tố cáo.

3.2. Tăng Cường Kiểm Tra Giám Sát ATTP Tại TP.HCM

Cần tăng cường tần suất và chất lượng kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, chợ truyền thống, siêu thị, và các kênh phân phối khác. Đồng thời, cần áp dụng các biện pháp kiểm tra hiện đại, như kiểm nghiệm nhanh, truy xuất nguồn gốc, và công khai thông tin về chất lượng sản phẩm.

3.3. Nâng Cao Ý Thức Của Doanh Nghiệp Về ATTP

Cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục cho các doanh nghiệp về tầm quan trọng của an toàn thực phẩm, các quy định pháp luật liên quan, và các biện pháp đảm bảo ATTP. Đồng thời, cần khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến, như HACCP, ISO 22000, và xây dựng thương hiệu thực phẩm an toàn.

IV. Vai Trò Của Hội Bảo Vệ Quyền Lợi Người Tiêu Dùng Trong ATTP

Các Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn thực phẩm. Các Hội này có chức năng tư vấn, hỗ trợ, và đại diện cho người tiêu dùng khiếu nại, tố cáo các hành vi vi phạm. Đồng thời, các Hội còn tham gia vào quá trình xây dựng chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm, và tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục cho người tiêu dùng.

4.1. Chức Năng Và Nhiệm Vụ Của Hội Bảo Vệ Người Tiêu Dùng

Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có các chức năng chính như tư vấn, hỗ trợ pháp lý cho người tiêu dùng, tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo, đại diện cho người tiêu dùng khởi kiện ra tòa, tham gia xây dựng chính sách, pháp luật, và tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục. Nhiệm vụ của Hội là bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh.

4.2. Hoạt Động Thực Tế Của Hội Bảo Vệ Tại TP.HCM

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực, như tổ chức các buổi tư vấn pháp luật miễn phí, tiếp nhận và giải quyết hàng trăm vụ khiếu nại mỗi năm, tham gia giám sát các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, và tổ chức các chương trình truyền thông về an toàn thực phẩm.

4.3. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cho Hội Bảo Vệ

Để nâng cao năng lực cho Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cần tăng cường nguồn lực tài chính, nhân lực, và cơ sở vật chất cho Hội. Đồng thời, cần tạo điều kiện thuận lợi cho Hội tham gia vào các hoạt động kiểm tra, giám sát, và xây dựng chính sách. Ngoài ra, cần nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ Hội, và tăng cường hợp tác với các tổ chức xã hội khác.

V. Truy Xuất Nguồn Gốc và Chứng Nhận ATTP Giải Pháp Hiệu Quả

Truy xuất nguồn gốc và chứng nhận an toàn thực phẩm là hai giải pháp quan trọng để đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Truy xuất nguồn gốc giúp xác định được nguồn gốc của sản phẩm, từ đó truy tìm trách nhiệm khi có sự cố xảy ra. Chứng nhận an toàn thực phẩm là sự đảm bảo của cơ quan chức năng về chất lượng và an toàn của sản phẩm, giúp người tiêu dùng yên tâm khi lựa chọn.

5.1. Lợi Ích Của Truy Xuất Nguồn Gốc Đối Với Người Tiêu Dùng

Truy xuất nguồn gốc mang lại nhiều lợi ích cho người tiêu dùng, bao gồm biết rõ nguồn gốc của sản phẩm, yên tâm về chất lượng và an toàn, dễ dàng khiếu nại khi có sự cố xảy ra, và góp phần xây dựng thị trường thực phẩm minh bạch.

5.2. Các Tiêu Chuẩn Chứng Nhận ATTP Phổ Biến Hiện Nay

Hiện nay có nhiều tiêu chuẩn chứng nhận an toàn thực phẩm phổ biến, như VietGAP, GlobalGAP, HACCP, ISO 22000. Các tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu về quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng, và vệ sinh an toàn, giúp đảm bảo sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn.

5.3. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Truy Xuất Nguồn Gốc ATTP

Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc truy xuất nguồn gốc an toàn thực phẩm. Các công nghệ như mã vạch, QR code, blockchain, và IoT giúp thu thập, lưu trữ, và chia sẻ thông tin về sản phẩm một cách nhanh chóng, chính xác, và minh bạch.

VI. Tăng Cường Giáo Dục và Truyền Thông Về An Toàn Thực Phẩm

Giáo dục và truyền thông đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao nhận thức của người tiêu dùng và doanh nghiệp về an toàn thực phẩm. Cần tăng cường các hoạt động giáo dục về lựa chọn thực phẩm an toàn, cách bảo quản thực phẩm, và các quyền của người tiêu dùng. Đồng thời, cần truyền thông rộng rãi về các vụ vi phạm an toàn thực phẩm, các biện pháp xử lý, và các kênh khiếu nại, tố cáo.

6.1. Nội Dung Giáo Dục ATTP Cho Người Tiêu Dùng

Nội dung giáo dục an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng cần tập trung vào các vấn đề như cách lựa chọn thực phẩm an toàn (ví dụ: chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, không có dấu hiệu hư hỏng), cách bảo quản thực phẩm đúng cách (ví dụ: bảo quản ở nhiệt độ thích hợp, tránh ô nhiễm chéo), và các quyền của người tiêu dùng khi mua phải thực phẩm không an toàn.

6.2. Các Kênh Truyền Thông ATTP Hiệu Quả

Các kênh truyền thông an toàn thực phẩm hiệu quả bao gồm báo chí, truyền hình, radio, mạng xã hội, website, và các hoạt động cộng đồng. Cần sử dụng các hình thức truyền thông đa dạng, hấp dẫn, và dễ hiểu để thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng.

6.3. Đánh Giá Hiệu Quả Của Các Chương Trình Giáo Dục Truyền Thông

Cần đánh giá hiệu quả của các chương trình giáo dục, truyền thông về an toàn thực phẩm thông qua các khảo sát, phỏng vấn, và phân tích dữ liệu. Kết quả đánh giá sẽ giúp điều chỉnh nội dung, hình thức, và kênh truyền thông để đạt hiệu quả cao nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN CỦA PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG TRONG LĨNH VỰC AN TOÀN THỰC PHẨM 1. Khái quát về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn thực phẩm 1. Khái niệm bảo vệ người tiêu dùng 1.Quyền lợi người tiêu dùng Quyền lợi NTD trong lĩnh vực ATTP bao gồm những quyền năng cơ bản và phát sinh của người tiêu dùng khi họ tham gia vào quan hệ mua bán trong lĩnh vực ATTP và có thể kéo dài trong suốt quá trình sử dụng sản phẩm, dịch vụ. Theo điều 8 Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2010 quy định có tám quyền cơ bản: Quyền được bảo đảm; Quyền được cung cấp thông tin; Quyền được lựa chọn; Quyền được góp ý; Quyền được tham gia xây dựng và thực thi; Quyền được yêu cầu; Quyền được khiếu nại; Quyền được tư vấn.

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Chính vì người tiêu dùng yếu thế trong các mối quan hệ với các nhà sản xuất, kinh doanh cho nên người tiêu dùng không thể đưa ra các chọn lựa phù hợp và đúng đắng với lợi ích của họ. Vì lý do đó, Nhà nước phải can thiệp để bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng. Có hai cách tiếp cận chủ đạo trên thế giới mà thông qua đó Nhà nước bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng [11, tr.10-11]: Một là, xây dựng một hệ thống pháp luật trong đó quy định trách nhiệm pháp luật đối với các bên sau khi đã xảy ra vi phạm; Đây là cách tiếp cận mà theo đó các bên liên quan phải bồi thường thiệt hại sau khi xảy ra thiệt hại thực sự. Theo cách tiếp cận này, các cơ quan phân xử, trong đại đa số các trường hợp là các toà án, bao gồm cả các toà chuyên biệt, sẽ quyết định mức độ bồi thường thiệt hại, căn cứ trên bản chất và thực tế vụ việc.

Các bên liên 8 quan phải chịu bồi thường thiệt hại do sai sót mà đã họ gây ra, nhưng chỉ sau khi bên bị thiệt hại đã kiện ra toà hoặc khiếu nại đến các cơ quan chức năng có thẩm quyền khác, với đầy đủ căn cứ và bằng chứng chứng minh thiệt hại của mình và hành vi vi phạm của bên kia có mối quan hệ nhân quả với nhau. Hai là, xây dựng hệ thống pháp luật hoàn thiện điều chỉnh, ngăn chặn trước các hành vi vi phạm để giảm thiểu tối đa vi phạm. Cách tiếp cận thứ hai này mang tính ngăn chặn, phòng ngừa. Theo cách tiếp cận này, một hệ thống quy chuẩn phải được thiết lập, không liên quan đến việc có xảy ra thiệt hại thực sự cho người tiêu dùng hay không.

Các vụ việc, hay cả một nhóm các vấn đề, đều có thể được điều chỉnh bởi các quy định chuẩn chung này, giảm thiểu khả năng xảy ra việc phải phân định đúng sai, hay giúp tránh các phán quyết không nhất quán và thiếu công bằng trên cơ sở vụ việc. Và trong đại đa số các trường hợp, các cơ quan chức năng sẽ sử dụng các thủ tục hành chính để xem xét các thông tin kỹ thuật có liên quan, nhằm đi đến kết luận cuối cùng. Khái niệm an toàn vệ sinh thực phẩm Đảm bảo an toàn thực phẩm (ATTP) luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm vì xuất phát từ tầm quan trọng của nó; bảo đảm ATTP trước hết là chăm lo sức khỏe của nhân dân, phát triển kinh tế, an sinh xã hội và phục vụ cho tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta. Đảng và Nhà nước ta thường xuyên chỉ đạo và đưa ra nhiều giải pháp nhằm không ngừng hoàn thiện pháp luật về ATTP, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về ATTP.

Nhiều văn bản quy phạm pháp luật về ATTP đã được ban hành nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội trong lĩnh vực ATTP. Các cấp, các ngành đã vào cuộc và tạo được sự chuyển biến tích cực đã được ghi nhận ở nhiều địa phương, đơn vị, đặc biệt ở những thành phố lớn. Tuy nhiên, nhìn về tổng thể, công tác bảo đảm ATTP vẫn là vấn đề thách thức to lớn ở nước ta. Ngộ độc 9 thực phẩm và các mối nguy đe dọa mất an toàn thực phẩm tiếp tục là những vấn đề quan tâm hàng đầu đối với sức khỏe cộng đồng, an sinh xã hội và tăng trưởng kinh tế.

Các giải pháp giải quyết vấn đề này đang được đặt ra rất cấp bách, nhất là việc hoàn thiện các quy định của pháp luật về ATTP. Do vậy cần thiết phải có các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung do nhà nước đặt ra và bảo đảm thực hiện, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, tạo lập trật tự, ổn định xã hội. An toàn thực phẩm là toàn bộ những vấn đề cần xử lý đến việc đảm bảo an toàn vệ sinh đối với thực phẩm nhằm bảo đảm sức khỏe cho người tiêu dùng. Đây là một vấn đề lớn lớn mà các nước phát triển và đang phát triển phải đối mặt hằng ngày và trong đó có Việt Nam.

An toàn thực phẩm là việc chế biến, xử lý, lưu trữ và bảo quản các loại thực phẩm bằng các phương pháp phòng chống, phòng ngừa bệnh tật do thực phẩm gây ra. An toàn thực phẩm cũng gồm các thói quen, thao tác khi chế biến cần phải được thực hiện để tránh các nguy cơ sức khỏe đến người tiêu dùng. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tiến hành nhiều nghiên cứu công phu và đi đến kết luận, thực phẩm không an toàn có thể gây ra những vấn đề rất lâu dài với sức khỏe của người dùng. Khái niệm thực phẩm an toàn (hay thực phẩm sạch) khá rộng và trừu tượng, nên có nhiều quan niệm khác nhau.

Theo WHO, thực phẩm đạt mức an toàn là khi không chứa hoặc chứa hàm lượng ở mức chấp nhận được các chất ô nhiễm hay vi khuẩn mà bình thường có thể gây nhiễm độc, hoặc bất kỳ chất nào khác có thể khiến thực phẩm trở nên có hại cho sức khỏe. Nói cách khác, thực phẩm an toàn là loại thực phẩm cung cấp các chất dinh dưỡng phù hợp, thiết yếu mà không gây hại cho sức khỏe của người sử dụng do các loại ô nhiễm hóa chất, ô nhiễm sinh học hay các hình thức ô nhiễm khác gây ra. 10 Gắn liền với khái niệm thực phẩm an toàn là khái niệm an toàn thực phẩm. WHO định nghĩa, an toàn thực phẩm có nghĩa là bảo đảm thực phẩm sẽ không gây hại cho con người cả trong quá trình chuẩn bị và/hoặc khi đã sử dụng.

Nhằm thống nhất ý chí và hành động của các quốc gia trong việc bảo đảm an toàn thực phẩm, kể từ năm 1962, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên Hợp Quốc (FAO) đã xây dựng nên Bộ quy tắc về thực phẩm và thành lập Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế - cơ quan liên chính phủ với 165 nước thành viên, nhằm xác lập các tiêu chuẩn quốc tế về thực phẩm cũng như tổ chức thực hiện các hoạt động bảo đảm an toàn thực phẩm trên phạm vi toàn cầu. Theo quy định tại Điều 2 – Luật An toàn thực phẩm năm 2010 [An toàn thực phẩm là việc bảo đảm để thực phẩm không gây hại đến sức khỏe, tính mạng con người]. Vì vậy, an toàn thực phẩm cũng bao gồm một số thói quen, thao tác trong khâu chế biến cần được thực hiện để tránh các nguy cơ sức ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Do vậy, để đảm bảo an toàn thực phẩm, các chủ thể cần tuân theo những quy định, điều kiện cụ thể mới có thêm đảm bảo thực phẩm không gây hại đến sức khỏe cơn người.

Điều kiện để đảm bảo an toàn thực phẩm là quy chuẩn về kỹ thuật đối với các nhà sản xuất, kinh doanh thực phẩm do cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền ban hành nhằm mục đích đảm bảo thực phẩm an toàn đối với sức khỏe, tính mạng con người [39]. Pháp lệnh Vệ sinh an toàn thực phẩm năm 2003 là văn bản luật đầu tiên quy định toàn diện các vấn đề về vệ sinh, an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, kinh doanh thực phẩm, phòng ngừa, khắc phục ngộ độc thực phẩm và truyền bệnh qua thực phẩm. Trên cơ sở đó, Chính phủ quy định chi tiết cách thức kiểm tra, xử lý các vi phạm trong lĩnh vực thực phẩm. Qua 06 năm thực hiện cho thấy, Pháp lệnh này đã thật sự là một công cụ quan trọng để 11 Nhà nước quản lý công tác vệ sinh an toàn thực phẩm.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện, Pháp lệnh vệ sinh an toàn thực phẩm tồn tại một số bất cập cần phải được nghiên cứu sửa đổi, hoàn chỉnh như: cùng một vấn đề nhưng quá nhiều văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh (134 văn bản của các ngành, các cấp) nên có sự chồng chéo, mâu thuẫn, trùng lặp, có vấn đề nảy sinh nhưng chưa có văn bản quy định điều chỉnh; việc phân công trách nhiệm và mối quan hệ phối hợp giữa Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công thương và các Bộ, ngành liên quan chưa được rõ ràng (đặc biệt là đối với việc quản lý thực phẩm tươi sống) nên dẫn đến những khó khăn trong quá trình triển khai, phối hợp thực hiện, cũng như đùn đẩy trách nhiệm khi sự việc xảy ra. Các quy định về hệ thống thanh tra chuyên ngành về vệ sinh an toàn thực phẩm hiện mới được nêu tại Nghị định số 79/2008/NĐ-CP ngày 18/7/2008 của Chính phủ mà chưa được luật hoá nên hiệu lực pháp lý chưa cao. Mặt khác, các quy định trong Nghị định về hệ thống thanh tra chuyên ngành ATTP cũng chưa đồng nhất với pháp luật về thanh tra hiện hành…những hạn chế, bất cập trên đã được nhìn nhận, sửa đổi, tiếp tục tăng cường quản lý, kiểm soát chặt chẽ, có hiệu quả hơn về ATTP và từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật về ATTP. Do đó ngày 28/06/2010 Quốc hội đã thông qua dự thảo Luật An toàn thực phẩm và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2011.

Luật An toàn thực phẩm có 11 chương, 72 điều quy định một cách toàn diện về vấn đề an toàn thực phẩm. Khái niệm, đặc điểm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực an toàn thực phẩm ATTP là một lĩnh vực có yêu cầu cao về điều kiện chất lượng và tiêu chuẩn của thực phẩm. Pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực ATTP rất chú trọng về tiêu chuẩn, an toàn của người tiêu dùng thực 12 phẩm.