CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ BẢO HỘ NHHH 1.1 Khái niệm NHHH va cơ sở pháp lý của việc bao hộ NHHH 1. Khái nệm NHHH: 1. Theo quy định của các ĐƯỢT Cho đến nay đã có khá nhiều DUQT đa phương và song phương điều chỉnh các lĩnh vực liên quan đến NHHH. Có thể kể ra trong số này một số ĐƯQT đa phương điển hình có nhiều quốc gia thành viên như Công ước Paris 1883, Thoa ước Madrid 1891, Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của SHTT (TRIPS) ký trong khuôn khổ WTO năm 1994 và có hiệu lực từ 1/1/1995, Hiệp định về luật NHHH ký giữa các nước thành viên trong khuôn khổ WIPO, Các DUQT này thường không đưa ra các quy định chung về khái nệm NHHH mà chỉ quy định các điều khoản liên quan đến việc bảo hộ các đối tượng SHCN (như trường hợp Công ước Paris) hoặc thiết lập hệ thống quốc tế về đăng ký bảo hộ NHHH (như trường hợp Thoả ước Madrid).
Chỉ có TRIPS là có những quy định nội dung về khái niệm và những đặc điểm của một đối tượng có khả năng bảo hộ quốc tế như một NHHH, cụ thể Hiệp định TRIPS quy định như sau: “Bat kỳ một dấu hiệu, hoặc tổ hợp các dấu hiệu nào, có khả năng phan biệt hàng hoá hoặc dich vu của một doanh nghiệp với hàng hoá hoặc dịch vụ của một doanh nghiệp khác, đều có thể làm NHHH. Các dấu hiệu đó, đặc biệt là các từ. kể cả tên riêng, các chữ cái, chữ só, các yếu tố hình hoa và tổ hợp các mẫu sắc cũng như tổ hop bất kỳ của các dấu hiệu đó phải có khả năng được đăng ký làm NHHH`' Nhu vậy, có thể thấy khái nệm NHHH từ góc độ quy định bởi các DUQT nổi lên hai đặc điểm cơ bản: Thi nhất, các DUQT (cho di là đa phương hay song phương) càng ở thời kỳ cận đại kể từ sau khi WTO ra đời năm 1995 thì càng quan tâm điều chính một cách cụ thể về NHHH. Điều nay thể hiện 6 TRIPS và các hiệp định thương mại song phương ký kết trong quá trình đàm phán gia nhập WTO của một quốc gia với một quốc gia đã là thành viên của WTO.
Những DUQT thuộc loại này không chi dừng lại ở các quy định về nguyên tac bảo hộ hay cơ chế bảo hộ mà còn bao gồm các quy định chi tiết về khái niệm, phạm vi và các dấu hiệu của NHHH. Trong khi đó, các DUQT trước đó như Công ước Paris hay Thoả ước Madrid thì chỉ chú trọng vào các nguyên tắc hay thiết lập các cơ chế dang ky va bảo hộ NHHH trên phạm vi quốc tế mà thôi. Xu hướng này cho thấy NHHH ngày càng có vai trò quan trong hơn trong quan hệ kinh tế quốc tế va do “Điều 15.1 TRIPS, Các quy định pháp luật về SƠN. NXB Chính ut Quốc gia 2001.
trang 405 đó các quốc gia cũng ngày càng quan tâm một cách thực chất hơn tới việc bảo hộ NHHH nước mình trên phạm vi quốc tế. Thứ hai, khái nêm NHHH từ góc độ pháp luật quốc tế thường được quy định rất khái quát, và do đó mang tính quy chuẩn. Việc xác định một đối tượng nào đó có phải là NHHH hay không thường được tiến hành theo mục đích sử dụng của nó chứ không phải bằng cách cá thể hoá nó. Điều này thể hiện rõ nhất trong quy định tương ứng của TRIPS là bất kỳ một dấu hiệu nào, cho đù là hình ảnh, màu sắc, âm thanh hay thậm chí mùi, có khả năng phân biệt được hàng hoá, dịch vụ của doanh nghiệp này với hàng hoá, dich vụ cùng loại của doanh nghiệp khác đều được coi là NHHH.
Can cứ theo mục đích sử dung, nếu bất cứ dấu hiệu nào có khả nang phân biệt hàng hoá này với hàng hoá khác thì đều có thể cấu thành một NHHH. Vì thế, không thể và cũng không nên cố gắng xây dựng một danh mục cụ thể về những dấu hiệu nào có thể được đăng ký làm NHHH. Nếu muốn đưa ra các ví dụ thì cũng chỉ nên lấy những ví dụ trong thực tiên về những dấu hiệu nào có thé dang ký nhưng cũng lưu ý những ví dụ đó không phải là duy nhất. Phần lớn các DUQT về NHHH, kể cả TRIPS đều cho phép các quốc gia có thể đặt ra các hạn chế về khả năng dang ký theo những mục đích thực tiễn.
Phần lớn các quốc gia cho phép việc dang ký chỉ đối với những dấu hiệu mà có thể thể hiện được bằng biểu đồ bởi vì chỉ có bằng cách đó mới có thể đãng ký được và công bố được một cách vật chất trong các tạp chí NHHH để có thể thông báo ra công chúng về một nhãn mác đã được đăng ký. Nhìn chung, cách tiếp cận từ mục đích phân biệt hàng hoá dịch vụ của những doanh nghiệp sản xuất hoặc thương mại cạnh tranh với nhau là cách tiếp cận chung của các nước khi định nghĩa NHHH trong pháp luật của mình. các nước cũng có những quan điểm khác nhau liên quan đến những yếu tố có thể phân biệt các hàng hoá, dịch vụ cùng loại của các doanh nghiệp. Sự khác biệt này đôi khi bat nguồn từ sự phát triển kinh tế hay mức độ đa dạng của nền kinh tế.
Vì thế, có trường hợp chúng ta thấy ở một số nước phát triển thì các dấu hiệu được coi là NHHH có thể bao gồm cả hình ảnh ba chiều, âm thanh hay mùi, trong khi đó ở một số nước khác thì chỉ các yếu tố cấu thành truyền thống như tên gọi. hình ảnh, màu sắc là được công nhận. Theo quy định của pháp luật Mỹ Các vấn đề liên quan đến NHHH của Mỹ được điều chỉnh bởi Đạo luật Lanham (Lanham Act) Luật về NHHH ban hành năm 1946 và được sửa đổi rất nhiều lần trong quá trình áp dụng. Trong Luật này có hai quy phạm liên quan đến định nghĩa về NHHH có phần nào đó khác nhau.
Phần Định nghĩa Luật này quy định: “Thuát ngữ “"NHHH "bao gồm bất kỳ từ, tên gọi, biểu tượng, hay hình vẽ, hoặc sự kết hợp giữa chúng mà - (1) được su dụng bởi một người, hoặc (2) duoc một người có ÿ định chan thành là sử dụng nó trong thương mại và xin đăng ký theo quy định tại luật này - để xác định va phán biệt hang hoá của người đó, bao gôm cả các hàng hoá đặc chung, với những hàng hoá cùng loại được sản xuất hoặc được bán bởi những người khác và để chỉ rõ nguồn gốc của hàng hoá thậm chí khi mà không xác dinh được nguồn gốc đó.” Theo quy định này, rõ ràng các yếu tố được công nhận trong khái nệm NHHH theo pháp luật Mỹ chỉ bao gồm những yếu tố truyền thống như tên gọi. biểu tượng, hình vẽ hay sự kết hợp giữa chúng mà thôi. Các yếu tố mới không mang tính chất truyền thống nhưng vẫn có kha nang phân biệt hang hoá dịch vụ cùng loại của các doanh nghiệp khác nhau như âm thanh hay mùi dường như chưa được bao trum trong định nghĩa này. Tuy nhiên, trên thực tế, Mỹ lại là một trong những nước đầu tiên trên thế giới, do nhu cầu phát triển mạnh mẽ và đa dạng của nền kinh tế, đã công nhận và cho đăng ký các NHHH chứa đựng các yếu tố mới này.
Thực tiễn này diễn ra là nhờ việc giải thích một điều khoản có tính mở trong Luật NHHH 1946 của Mỹ (điều 2). Điều luật này quy định: “Không có NHHH nào có khả năng phán biệt hàng hoá của người nộp đơn với những hàng hoá của những người khác lại bị từ chối đăng ký vào số đăng ký.” Theo tinh thần của điều khoản này thì bất kỳ đấu hiệu nào, không phân biệt định hình hay không định hình nếu có khả năng phân biệt hàng hoá, dịch vụ của các doanh nghiệp thì đều có thể được coi là NHHH miễn là nó có khả năng phân biệt hàng hoá của người này với hàng hoá cùng loại của người khác. Dựa trên cách giải thích có tính mở căn cứ vào mục đích của NHHH, các luật sư đã thuyết phục các cơ quan thi hành pháp luật Mỹ áp dụng điều khoản này theo quan điểm mở để đưa các yếu tố mới vào khái nệm NHHH. Ví dụ mùi hoa cỏ tươi tái hiện mùi hoa Plimeria đã được đăng ký cho mặt hàng chỉ may và sợi thêu”.
Âm thanh PRELUDE cũng được đăng ký theo don của Metro-Goldwyn-Mayer Lion Corporation dành cho các nhóm mat hang thiết bị chăm sóc sức khoẻ, âm thanh. truyền thông, máy ghi âm, ghi hình, máy bán hàng tự động, máy đếm tiền, thiết bị xử lý thông tin kể cả máy tính, dịch vụ truyền thông, thể thao, giải trí, văn hod, giáo dục va đào tao’. Theo quy định của pháp luật Liên minh Cháu A (EU) Các vấn đề về NHHH của EU được tập trung thống nhất trong Quy định của Hội đồng EU số 40/1994 ngày 20 tháng 12 nam 1993 về NHHH của cộng đồng chung Châu Âu. Theo điều 4 của quy định này thì NHHH EU có thể bao gồm bất kỳ dấu hiệu nào, đặc biệt là các dấu hiệu địa lý, các từ ngữ, bao gồm cả tên riêng, hình vẽ, chữ cát, con số, hình dáng đồ vật hoặc bao bì đồ vật, với điều kiện là những dấu hiệu đó phải có ° ˆ Quyết định TTAB (1990) Cục dang ký bảo hộ NHHH và sáng chế Mỹ ` Theo OAMI-ONLINE (webside các thông tin trực tuyến về SHTT) khả năng phân biệt hàng hoá hoặc dịch vụ của một thương nhân này với hàng hoá, dịch vụ cùng loại của thương nhân khác.
Khái niệm NHHH theo pháp luật EU cũng tương tự như TRIPS. Trước tiên, NHHH được định nghĩa theo mục đích sử dụng. Mọi dấu hiệu có khả năng phân biệt đều có thể được coi là NHHH. Với cách tiếp cận này, có thể nói các nhân tố mới như mùi hay âm thanh cũng đều đã được du liệu trước trong phạm vị điều chính của pháp luật EU mac dù có thé trên thực tế chưa có đơn dang ký nào dành cho loại hình NHHH này.
Bên cạnh một quy phạm mở như vậy, điều khoản trên của pháp luật EU cũng liệt kê một số yếu tố truyền thống và phổ biến của NHHH, đó là các dấu hiệu địa lý, tên øọi, hình vẽ, chữ cái. ma các doanh nghiệp thường dùng làm NHHH cho sản phẩm của mình. Theo quy định của pháp luật Nhật Ban Là một trong những nước có nền kinh tế phát triển nhất trên thế giới, tuy nhiên, hệ thống pháp luật Nhật Bản, lại thiên về xu hướng truyền thống trong các quy định về khái nệm NHHH.