Chương 1: Cơ sở lý luận, thực tiễn của luận văn Chương 2: Vai trò của cộng đồng với việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa huyện oài Đức, thành phố Hà Nội. Chương 3: Giải pháp phát huy vai trò của cộng đồng với việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa vùng ven đô à Nội. CƠ Ở L LU N, TH C TI N C A LU N N 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu Di sản văn hoá được xem như là một loại hình tài sản văn hoá quốc gia, chứa đựng những giá trị cô đọng của một giai đoạn lịch sử nhất định của một dân tộc.
Bảo tồn và phát huy giá trị DSVH đã và đang nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, nhà khoa học trên thế giới và trong nước. Trong những năm qua đã có nhiều nghiên cứu về di tích, giá trị di tích, sự đa dạng, phong phú của di tích, vai trò của di tích đối với đời sống của nhân dân. Cả trên bình diện nghiên cứu lý luận về bảo tồn phát huy giá trị của DSVH, lẫn nghiên cứu về DSVH, vai trò của cộng đồng đối với việc phát huy các giá trị của DSVH đã và đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước. Tác giả Lê ồng Lý (2010) trong Giáo tr nh Quản lý di sản văn hóa với phát triển du lịch (2010) đã sử dụng khái niệm DSVH do Luật Di sản của nước ta quy định, và đưa ra 9 dạng khác nhau của DSVH [16, tr.
Trong công trình 30 thuật ngữ nghiên cứu văn hóa (2008), tác giả Bùi oài Sơn đã kế thừa kết quả nghiên cứu về DSVH của các học giả thế giới để đưa ra khái niệm về di sản theo hướng tiếp cận quản lý DSVH [22, tr. Trong khi đó, công trình Văn hóa du lịch (2016) của Nguyễn Phạm ùng cũng đã chọn định nghĩa theo luật Di sản để nêu bật lên bản chất của DSVH. Khác với các công trình trước, tác giả phân di sản thành hai loại: vật thể và phi vật thể, trong đó làm rõ các hình thái khác nhau của DSVH vật thể [11] Bài viết của Đặng Văn Bài về Tính liên ngành trong hoạt động bảo tồn di sản văn hóa, ngoài đề cập đến các khái niệm DSVH, tác giả còn đề cập tới tính liên ngành trong hoạt động bảo tồn DSVH ở Việt Nam như là một hướng tiếp cận cần thiết và phù hợp với thực tiễn hệ thống quản lý DSVH ở Việt Nam trong bối cảnh hiện nay[2, tr. Tương tự, bài viết khác của tác giả 12 về Quy hoạch và xây dựng đô thị với vấn đề bảo tồn di sản văn hóa, học giả này cũng lưu ý tới mối liên hệ giữa quy hoạch đô thị với hoạt động bảo tồn và phát huy các giá trị của DSVH [3, tr.
Bộ Văn hóa Thông tin (2006), Một con đường tiếp cận di sản văn hóa [5], đã tập hợp nhiều bài nghiên cứu DSVH về lý luận và thực tiễn, trong đó tiêu biểu có các bài “Bảo tồn, tôn tạo và xây dựng khu di tích lịch sử - văn hóa Đường Lâm” của Phan uy Lê “Khảo cổ học với công tác bảo vệ và phát huy di sản văn hóa” của Vũ Quốc iền “Bảo tồn di tích, nhân tố quan trọng của phát triển bền vững” của Lê Thành Vinh, các bài viết có thể giúp người đọc nhận diện một số vấn đề lý luận về DSVH. Trong tác phẩm: “Liên kết phát triển du lịch nông thôn tại thành phố Việt Tr , tỉnh Phú Thọ”, tác giả Phạm Thái Thụy và Lê Văn uệ đã chỉ ra được thời gian phát triển của loại hình du lịch nông thôn là từ năm 2000, đưa ra được khái niệm và các đặc điểm của loại hình du lịch này. Đánh giá rằng mặc dù đây là loại hình mới nhưng có rất nhiều tiềm năng phát triển ở Việt Nam. Trong luận văn “Đánh giá tính bền vững của du lịch nông thôn tại huyện Mai Châu, tỉnh Hòa B nh”, tác giả Giang Thị uyền Thu đã đề cấp tới nhiều khái niệm khác nhau của du lịch nông thôn trên thế giới và ở Việt Nam, mặt khác, đánh giá được những tài nguyên du lịch nông thôn để từ đó đề xuất những hướng phát triển bền vững cho khu vực này.
Du lịch nông thôn không chỉ phát triển ở miền Bắc mà tại các tỉnh miền Nam như đồng bằng Sông Cửu Long loại hình này cũng đã rất được chú ý. Tác phẩm: “Phát triển loại h nh du lịch nông thôn ở tỉnh Đồng Tháp hiện nay” đã góp phần khai thác được đặc điểm ở đây là tài nguyên du lịch tự nhiên là các vườn cây ăn trái, địa hình sông nước để phát triển du lịch. Trong bài báo: “Phát triển du lịch nông thôn ở vùng đồng bằng sông Cửu Long: Đường đến cơ cấu kinh tế dịch vụ - nông - công nghiệp”, PGS. Đoàn Thị Mỹ ạnh và ThS.
Bùi Thị Quỳnh Ngọc cũng cho rằng, du lịch nông thôn 13 đang có tiềm năng phát triển rất lớn tại các khu vực nông thôn tại các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long, điều này được thấy rõ ràng nhất qua sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nền kinh tế thuần sản suất nông nghiệp sang hướng phát triển nông nghiệp kết hợp du lịch trải nghiệm. Vậy có thể thấy loại hình du lịch nông thôn này có sự khác nhau giữa các vùng miền. Trong Quyết định phê duyệt Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 20 0 của Chính phủ đã nhận định rằng: nguồn lực về truyền thống lịch sử văn hóa là một điểm mạnh để phát huy, thay đổi toàn diện bộ mặt của kinh tế nông thôn, đề ra các phương án để xây dựng nông thôn văn minh hiện đại gắn liền với giữ gìn bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Bùi Văn Tuấn, Trần Thị Hiên (2016), với bài viết Phát huy giá trị kinh tế-xã hội của di tích khu Trung tâm Hoàng thành - Thăng Long - Hà Nội đã khẳng định DSVH ở à Nội nói chung và khu di sản oàng thành Thăng Long nói riêng có vai trò quan trọng trong thời kỳ công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế.
Nghiên cứu bảo tồn, phát huy giá trị khu di sản oàng thành Thăng Long ngoài việc giáo dục giá trị truyền thống lịch sử văn hoá, khoa học cho cộng đồng còn phát huy những giá trị vốn có của nó như là một nguồn lực quan trọng góp phần phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội và quảng bá các giá trị văn hóa truyền thống của thủ đô Hà Nội [43]. IMV (2009), Nghiên cứu bảo tồn và phát huy giá trị khu phố Pháp phía Nam quận Hoàn Kiếm – Hà Nội [14] đã khảo sát, xác định giá trị và phân loại các giá trị khu phố cổ theo các tiêu chí: (1) Tính tiêu biểu, (2) Sự tham gia vào một quần thể di sản, (3) Sự tham gia vào một quần thể đô thị, ( ) Giá trị văn hóa, ( ) Tình trạng chung của di sản, (6) Sự thay đổi của công trình. Bùi Văn Tuấn, Trần Thị iên (2018), trong bài viết “Khai thác giá trị di sản văn hóa phát triển du lịch vùng duyên hải Nam Trung bộ” cho rằng DSVH là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, 14 được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. DSVH là tài sản quý giá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam và là một bộ phận DSVH của nhân loại, có vai trò to lớn trong sự nghiệp dựng và giữ nước của người dân Việt Nam.
Nhóm tác giả nhấn mạnh, việc khai thác các giá trị DSVH để phát triển du lịch cần gắn với bảo tồn, tôn tạo và làm giàu giá trị cho DSVH. Và phát triển du lịch không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn gánh vác trách nhiệm bảo tồn, tôn tạo, phục dựng các giá trị DSVH [44, tr. Bùi Văn Tuấn, Trần Thị iên (2021), với bài viết Phát huy nguồn lực văn hóa Thăng Long - Hà Nội trong phát triển thương hiệu “Thành Phố sáng tạo” nhấn mạnh, trong tương lai nếu phát huy tốt các nguồn lực nội sinh, Hà Nội s hướng tới trở thành Kinh đô sáng tạo của khu vực Đông Nam Á, đưa Thủ đô à Nội trở thành một trong những“điểm sáng” văn hóa của khu vực và thế giới. Bên cạnh đó, thực tế phát triển cho thấy à Nội cũng đang gặp không ít khó khăn, thách thức trong quá trình phát huy nguồn lực văn hóa, ảnh hưởng đến chiến lược phát triển chung của cả Thủ đô.
Qua bài viết nhóm tác giả cũng đưa ra một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy giá trị các “nguồn lực văn hóa” góp phần phát triển thương hiệu “Thành phố sáng tạo” trong Thế kỷ XXI trên một tầm cao mới [45, tr. Tiến sĩ Bùi Văn Tuấn với bài báo Vốn xã hội trong chiến lược sinh kế của người dân ven đô à Nội trong bối cảnh đô thị hóa đã cho rằng vốn xã hội, có thể là các giá trị văn hóa của các di sản đóng vai trò trong việc thay đổi và phát triển sinh kế của người dân. Làm cho chất lượng cuộc sống cao hơn nhưng các giá trị này vẫn được bảo tồn và phát huy. Đối với sự bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa hiện nay thì ta cũng cần đề cập tới bối cảnh đô thị hóa hiện tại.
Đô thi hóa là một vấn đề đã được nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới quan tâm và nhiều công trình đã được ra đời. Trong cuốn “Đô thị hóa và Phát triển: Quan điểm Đa ngành” của Beall, và các cộng sự (2010) đã chỉ ra khái niệm của đô thị hóa là quá trình mở rộng 15 nhanh chóng của đô thị trên phương diện diện tích và số dân, cùng với đó là vai trò quan trọng của quá trình đô thi hóa đối với sự phát triển của một quốc gia, đồng thời chỉ ra được những thách thức mà các thành phố đã, đang và s gặp phải [53]. Cùng nghiên cứu về đô thị hóa nhưng các tác giả enderson, V. (2006) lại chọn đối tượng là các nước đang phát triển trên thế giới, qua đó cung cấp những đánh giá tổng quan về quá trình đô thị hóa, các mô hình và xu hướng phát triển đô thị gần đây tại một số nước đang phát triển trong khu vực châu Á và châu Phi.
Bên cạnh đó, các tác giả cũng có những dự báo trong 30 năm tới về sự vươn lên mạnh m của các đô thị tại các nước đang phát triển với những cơ hội và thách thức khác nhau.