Khóa luận tốt nghiệp luật học pháp luật về bảo hiểm ốm đau và thực tiễn thực hiện tại huyện yên khánh tỉnh ninh bình

Khóa luận nghiên cứu pháp luật về bảo hiểm ốm đau và thực tiễn áp dụng tại huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình, phân tích hiệu quả và thách thức.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nhung
• Người hướng dẫn: Do Thị Dung
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Pháp luật về bảo hiểm ốm đau và thực tiễn thực hiện tại huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và đặc điểm bảo hiểm ốm đau tại Yên Khánh

Bảo hiểm ốm đau là một thành phần quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, nhằm bảo vệ sức khỏe và đảm bảo an toàn tài chính cho người lao động và các đối tượng có liên quan. Tại huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình, bảo hiểm y tế được thực hiện theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành. Đây là một "tấm lá chắn" bảo vệ, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, giảm gánh nặng tài chính khi mắc bệnh. Bảo hiểm ốm đau có tính bắt buộc đối với người sử dụng lao động và người lao động, tính công bằng trong hưởng chế độ, và tính an toàn xã hội vì mục đích nhân văn.

1.1. Định nghĩa bảo hiểm y tế và phạm vi áp dụng

Bảo hiểm y tế (BHYT) là chế độ bảo hiểm bắt buộc nhằm hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh cho người lao động. Tại Yên Khánh, Ninh Bình, BHYT áp dụng cho tất cả người sử dụng lao động và người lao động làm việc theo hợp đồng. Phạm vi bảo hiểm bao gồm chi phí khám bệnh, chữa bệnh ngoài trú, điều trị nội trú, và các dịch vụ y tế cơ bản.

1.2. Đặc điểm pháp luật về bảo hiểm ốm đau

Pháp luật về bảo hiểm ốm đau tại Ninh Bình ghi nhận các đặc điểm: tính bắt buộc theo luật định; hợp tác giữa người sử dụng lao động, người lao động và nhà nước; nguồn tài chính đầu tư từ nhiều phía; và cơ chế thanh toán qua các cơ sở y tế công lập, đảm bảo công bằng và minh bạch trong hoạt động.

II. Thực trạng pháp luật bảo hiểm ốm đau ở Việt Nam hiện nay

Pháp luật Việt Nam hiện hành về bảo hiểm ốm đau được quy định chủ yếu trong Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Bảo hiểm y tế, và các văn bản hướng dẫn chi tiết. Huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình áp dụng các quy định này trong thực tế, xác định rõ đối tượng tham gia, điều kiện hưởng chế độ, và trình tự thủ tục. Hệ thống pháp luật quy định nguồn tài chính từ đóng góp của người sử dụng lao động, người lao động, và ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những khoảng trống pháp luật và thách thức trong thực thi tại địa phương.

2.1. Đối tượng tham gia và điều kiện hưởng chế độ

Theo pháp luật hiện hành, đối tượng tham gia bảo hiểm y tế bao gồm: người lao động làm việc tại doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức; người dân tộc thiểu số; và nhóm dân cư khác. Tại Yên Khánh, Ninh Bình, điều kiện hưởng chế độ yêu cầu người lao động phải tham gia liên tục, đóng đủ bảo hiểm, và có thẻ bảo hiểm y tế hợp lệ.

2.2. Các chế độ và nguồn tài chính bảo hiểm

Chế độ bảo hiểm ốm đau bao gồm: khám chữa bệnh ngoài trú, điều trị nội trú, và các dịch vụ y tế đặc biệt. Nguồn tài chính được hình thành từ: đóng góp của người sử dụng lao động (8%), người lao động (1.5%), và ngân sách nhà nước. Tại Ninh Bình, các khoản này được quản lý bởi quỹ bảo hiểm xã hội tỉnh và cơ sở y tế.

III. Thực tiễn thực hiện pháp luật bảo hiểm ốm đau tại huyện Yên Khánh

Huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình đã triển khai các biện pháp thực hiện pháp luật bảo hiểm ốm đau với những kết quả khích lệ. Tỷ lệ người lao động tham gia bảo hiểm y tế ngày càng tăng, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, vẫn tồn tại các hạn chế như: nhận thức chưa đủ cao của người sử dụng lao động và người lao động về lợi ích bảo hiểm; khó khăn trong thu, quản lý bảo hiểm ở các doanh nghiệp nhỏ; và chất lượng dịch vụ y tế chưa đồng đều. Để nâng cao hiệu quả, cần tăng cường tuyên truyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

3.1. Kết quả đạt được trong thực hiện pháp luật

Kết quả đạt được tại Yên Khánh, Ninh Bình: tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế tăng 15% so với 3 năm trước; số người được hưởng chế độ bảo hiểm tăng; cơ sở hạ tầng y tế được cải thiện; và sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan ngày càng hiệu quả. Người lao động được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng với chi phí giảm bớt.

3.2. Những hạn chế còn tồn tại

Hạn chế chính: nhận thức của người sử dụng lao động về bảo hiểm ốm đau còn yếu; tỷ lệ người lao động làm việc phi chính thức chưa được bao phủ đầy đủ; thủ tục hưởng chế độ phức tạp; chất lượng dịch vụ y tế cơ sở chưa đều; và cơ chế giám sát chưa chặt chẽ trong thực hiện.

IV. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật bảo hiểm ốm đau tại Yên Khánh

Để nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật bảo hiểm ốm đau tại huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình, cần có những hoàn thiện pháp luật và các biện pháp thực thi hiệu quả. Trước hết, cần rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật để phù hợp với thực tế địa phương và xu hướng phát triển kinh tế-xã hội. Thứ hai, cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho người sử dụng lao động và người lao động về lợi ích và trách nhiệm của bảo hiểm y tế. Thứ ba, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, và tăng cường giám sát, xử lý vi phạm.

4.1. Hoàn thiện cơ chế pháp luật và quy định

Kiến nghị: sửa đổi các quy định về đối tượng tham gia bảo hiểm để mở rộng bao phủ cho người lao động làm việc phi chính thức; tăng mức hưởng chế độ để phù hợp với lạm phát; và rõ ràng hóa quyền, trách nhiệm của các bên tham gia. Cần cập nhật pháp luật để phù hợp với các công ước quốc tế của ILO về an sinh xã hội.

4.2. Biện pháp nâng cao hiệu quả thực hiện

Biện pháp đề xuất: tuyên truyền rộng rãi lợi ích bảo hiểm y tế qua các phương tiện truyền thông; đơn giản hóa thủ tục cấp, đổi, cấp lại thẻ bảo hiểm; nâng cao chất lượng dịch vụ y tế tại cơ sở; tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động bảo hiểm; và xử lý nghiêm vi phạm pháp luật về bảo hiểm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Một số van đề lý luận về bảo hiểm ốm đau và pháp luật về bảo hiểm ốm đau. Thực trạng pháp luật Việt Nam hiện hành về bảo hiểm ốm đau và thực tiễn thực hiện tại huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về bảo hiểm ôm đau tại huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình.

MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE BẢO HIEM OM ĐAU VA PHAP LUAT VE BAO HIEM OM DAU 1. Một số van đề lý luận về bảo hiểm ốm đau 1. Khái niệm bảo hiểm 6m dau Om đau là hiện tượng rủi ro phổ biến, hầu như không thê tránh khỏi trong suốt cuộc đời mỗi người, đặc biệt trong điều kiện môi trường ô nhiễm và các bệnh truyền nhiễm có tốc độ lây lan nhanh như hiện nay. Óm đau có thể hiểu với các nghĩa như: “nhiec nhối, khó chịu do bị ton thương ở chỗ nào đó trên cơ thé; bứt rứt, nhức nhối trong lòng vì quá thương cảm, quá xúc động, hoặc do sức khỏe yếu, có bệnh, thường xuyên dau 6m”.3 Với NLD khi bị 6m đau, ngoài bị giảm sút sức khỏe, ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống sinh hoạt hằng ngày còn tác động tiêu cực đến khả năng lao động khiến NLD phải nghỉ việc để nghỉ ngơi, chữa trị.

Chính vì phải nghỉ việc nên thu nhập của NLD trong khoảng thời gian sẽ không được đảm bảo. Với mong muốn đảm bảo thu nhập cho NLĐ khi phải tạm thời nghỉ việc vì ốm đau, tai nạn (do nguyên nhân khách quan và không phải tai nạn lao động) hoặc chăm sóc con ốm, các nhà làm luật đã tìm ra giải pháp, đó là xác lập bảo hiểm ốm đau. Báo hiểm ốm dau sẽ bù đắp phan nào thu nhập bị mat hoặc bị giảm trong thời gian người tham gia BHXH bắt buộc gặp rủi ro ốm đau, nhằm chia sẻ những khó khăn, thiệt thoi của NLD trong thời gian bị ốm dau, tai nạn hoặc chăm sóc con ốm. Nhận thấy ý nghĩa quan trọng của bảo hiểm 6m đau, ILO đã thông qua Công ước số 102 năm 1952 trong đó quy định NLD phải được hướng trợ cấp 6m đau khi họ không thé làm việc do bệnh tật.

Điều này nhằm dam bảo rang NLD có thé duy tri mức sông cơ bản trong thời gian họ không thé làm việc vi lý do sức khỏe. Bảo hiểm ốm đau cũng là một chế độ được các quốc gia chú trọng phát triển và là một trong ba chế độ BHXH bắt buộc (cùng với chế độ tai nạn lao động và hưu trí) ra đời sớm nhất. Ngay từ những năm 50 của thế kỉ XIX, một số bang của nước Đức đã hỗ trợ chính phủ thiết lập quỹ ốm dau cho những công nhân tham g1a đóng bắt buộc, sau đó 3 Nguyễn Như Ý (1999), Dai nr điển Tiếng Việt, NXB Văn hóa — Thông tin, tr. 10 được phát triển dan sang các quốc gia châu Âu.

Đến khoảng đầu thế ki XX, bảo hiểm ốm đau được mở rộng ra nhiều quốc gia trên thé giới. Tại mỗi quốc gia sẽ có một cách hiểu khái niệm bảo hiểm ốm đau riêng. Ví dụ, tại Nhật Ban, bảo hiểm ốm đau là một phan của hệ thong bảo hiểm y tế quốc gia, cung cấp trợ cấp tài chính cho NLD khi không thé làm việc đo ốm đau hoặc chấn thương." Hay tại Úc, bảo hiểm ốm đau là một phần của chương trình bao hiểm việc làm (Employment Insurance - EI) nhằm mục đích bảo vệ thu nhập của NLD khi họ không có khả năng thực hiện nhiệm vụ của mình do bệnh tật hoặc thương tích không liên quan đến nghề nghiệp. Nhìn chung, khái niệm bảo hiểm ốm đau ở các quốc gia đều có điểm chung là quy định về các quyền lợi của NLD có tham gia BHXH khi sự kiện ốm đau xảy ra.

Ở Việt Nam cũng có nhiều tài liệu đưa ra khái niệm về bảo hiểm ốm đau như: “Bảo hiểm 6m dau là chế độ BHXH nhằm đảm bảo thu nhập cho NLD (người tham gia BHXH) tạm thời bị gián đoạn do phải nghỉ việc vì ốm dau, tai nạn không liên quan đến nghệ nghiệp hoặc nghỉ dé chăm sóc con ôm. "” hay “Báo hiểm 6m dau là chế độ BHXH nhằm dam bảo thu nhập cho NLD (người tham gia BHXH) tạm thời bị gián đoạn do phải nghỉ việc vi 6m dau, tai nạn, chăm sóc con 6m theo quy định của pháp luật. "Š Như vậy, có thé hiểu bảo hiểm ốm dau là hình thức bảo hiểm nhằm thay thé thu nhập cho NLD tam thời bi gián đoạn do phải nghỉ việc vi ốm đau hoặc chăm sóc con nhỏ bị ốm đau, trên cơ sở đóng vào quỹ BHXH. Đặc điểm của bảo hiểm 6m dau Bảo hiểm ốm đau có những đặc điểm chung của BHXH bắt buộc như: đối trợng áp dụng đều 14 NLD; điều kiện hưởng là NLD tham gia BHXH xảy ra rủi ro; quỹ bảo hiểm được hình thành dựa trên các nguồn thu từ NLD, NSDLĐ, đóng góp của Nhà nước, trên sinh lời của hoạt động đầu tư từ quỹ và một số nguồn thu hợp pháp khác.

Có thể thấy, bảo hiểm ốm đau hay BHXH đều là sự dịch chuyền, san sẻ rủi ro, chia sẻ tồn thất * Trường Đại học Luật Hà Nội (2022), Giáo trình Luật An sinh xã hội, NXB. 5 Wabisabi (2022), Trợ cấp ốm dau tại Nhật Ban, htips://wabisabi.media/vietnam/blog/tro-cap-om-dau-tai-nhat/, truy cập ngày 10/3/2025 ® Government of Canada, Sick leave, https://www.ca/en/public-services-procurement/services/pay-pension/pay- administration/access-update-pay-details/pay-chan ges-in-your-life/taking-leave/sick-leave.html, truy cập ngày 10/3/2025 7 Trường Đại hoc Lao động — Xã hội (2010), Giáo trình Bảo hiém xã hội, NXB. Hà Nội, tr. Š Trường Đại học Luật Hà Nội (2022), Giáo trình Ludt An sinh xã hội, NXB.

11 giữa những người tham gia. Mục đích cuỗi cùng và cơ bản của bảo hiểm ốm đau và BHXH là dam bao cho NLD trước những “rủi ro xã hội”, ôn định cuộc sống. Ngoài những đặc điểm chung, bảo hiểm ốm đau cũng có những đặc trưng riêng như: Thứ nhất, bảo hiểm 6m dau chỉ áp dung đối với NLD phải tạm thời nghỉ việc vì 6m dau, tai nạn rủi ro, chăm sóc con 6m. Đối với bất kỳ chế độ BHXH nào cũng cần có sự kiện bảo hiểm hoặc rủi ro phát sinh để xác định điều kiện hưởng của đối tượng bảo hiểm, ví dụ: bảo hiểm thai sản áp dụng đối với NLD tham gia BHXH khi phát sinh sự kiện thai sản, bảo hiểm hưu trí áp dụng khi phát sinh sự kiện nghỉ hưu,.

bảo hiểm ốm đau cũng không có sự khác biét. NLD được hưởng bao hiểm 6m đau trong trường hợp phát sinh sự kiện ốm đau, tai nạn rủi ro hoặc chăm sóc con 6m. Đây là chế độ bảo vệ NLĐ khi họ gặp phải vẫn đề liên quan đến sức khỏe, đảm bảo họ không bị thiếu thu nhập trong thời gian không thể lao động. Thứ hai, bảo hiểm 6m dau là chế độ BHXH ngắn hạn có tính lặp lại do quỹ bảo hiểm 6m dau chi trả trợ cấp.

Như một số chế độ BHXH khác, bảo hiểm ốm đau áp dụng trong một khoảng thời gian nhất định, tùy thuộc vào từng sự kiện ốm đau do pháp luật quy định và đám bảo thực hiện. Vi dụ, khi NLD 6m đau phải nghỉ việc để điều trị bệnh, họ chỉ được hưởng trợ cấp ôm đau do quỹ bao hiểm ốm đau chi trả trong khoảng thời gian nghỉ điều trị, thường không kéo dai quá vài tháng. Tuy nhiên, bảo hiểm ốm đau có tính lặp lại, NLD trong quá trình lao động phát sinh sự kiện ốm đau tiếp theo vẫn có quyền được hưởng chế độ bao hiểm ốm đau tương ứng với sự kiện ốm đau theo quy định của pháp luật. Thứ ba, bảo hiểm 6m dau góp phan san sẻ khó khăn tài chính với NLD đồng thời thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đổi với sức khỏe NLD và sự phát triển của thé hệ tương lai.

NLD có thé gặp phái rất nhiều khó khăn ca về tài chính lẫn tinh thần khi phải tam thời nghỉ việc nên khoản trợ cấp từ bảo hiểm giúp NLD có thể 6n định cuộc sống, yên tâm nghỉ ngơi, chăm sóc sức khỏe. Đồng thời, Nhà nước cũng tạo điều kiện cho NLD 12 được nghỉ làm, hướng các chế độ 6m đau trong quá trình chăm sóc con nhỏ bị ốm, đây chính là sự quan tâm của Nhà nước đối với sự phát triển của thế hệ tương lai. Ý nghĩa của bảo hiểm 6m dau - Đối với ban thân và gia đình NLD Trước hết chế độ này tạo điều kiện cho NLD bi ốm đau tạm thời không thể làm việc có thời gian dé điều trị, nghỉ ngơi. Bên cạnh đó, hỗ trợ một phan chi phí cho NLD để họ duy trì cuộc sống hăng ngày và trang trai chi phí khám, chữa bệnh.

Việc này giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho NLD va gia đình họ trong thời gian NLD nghỉ việc, thu nhập bị ảnh hưởng. Đồng thời, đây cũng là chế độ mang lại sự an tâm cho NLD, củng cô niềm tin của họ vào chính sách pháp luật và sự quan tâm của Nhà nước, từ đó tạo động lực dé họ công hiến hết mình cho công việc. - Đối với NSDLD Nếu hưởng bảo hiểm ốm dau là quyền lợi của NLD thì việc đảm bao cho NLD được hưởng chế độ đó một cách đầy du là trách nhiệm của NSDLĐ. Có thé nói, NSDLD và NLĐ được gắn kết nhờ bảo hiểm ôm đau.

Đây là công cụ quan trọng giúp NSDLĐ giảm bớt gánh nặng tài chính khi không phải bỏ ra một khoán tiền lớn dé chi trả cho NLD bởi khoản trợ cấp ôm dau đã bù đắp phan nào thu nhập bị giảm hoặc mat của NLD khi nghỉ làm. Với NLĐ, khi cảm thấy được chăm sóc về sức khỏe, đảm bảo về tài chính họ sẽ yên tâm, tin trong vào doanh nghiệp, vào NSDLĐ, từ đó nâng cao hiệu quả công việc và có động lực gắn bó lâu dài với nơi làm việc. Chính vì vậy, bảo hiểm ốm đau và các chế độ phúc lợi hợp lý là yếu tố quan trọng giúp duy trì sự ôn định về năng suất lao động, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và đem lại lợi ích cho NSDLĐ. - Đối với Nhà nước và xã hội Đặc trưng của bảo hiểm ốm đau là chế độ BHXH ngắn hạn, tức là chỉ áp dụng hỗ trợ NLD trong thời gian ngắn khi NLD bị ốm hoặc con nhỏ bị ốm nhằm đảm bảo cuộc sống 6n định cho NLD từ đó củng cé lòng tin của NLD đối với chính sách BHXH của Nhà nước và đường lối, chính sách của Đảng.

Hơn nữa, khi thực hiện tốt bảo hiểm 6m đau và các chế độ BHXH khác sẽ giúp giải quyết mâu thuẫn giữa NLD và NSDLD, góp phân ôn định an ninh chính tri và trật tự xã hội.