ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐAI HỌC BÁCH KHOA ---------------------- LƯU VĨNH PHÚC ẢNH HƯỞNG CỦA THỜI GIAN LƯU BÙN ĐẾN HIỆU QUẢ LOẠI BỎ KHÁNG SINH TRONG NƯỚC THẢI BỆNH VIỆN CỦA SPONGE-MBR EFFECT OF SLUDGE RETENTION TIME ON ANTIBIOTICS REMOVAL IN HOSPITAL WASTEWATER BY SPONGE MEMBRANE BIOREACTOR CHUYÊN NGÀNH: KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG MÃ NGÀNH: 60520320 LUẬN VĂN THẠC SĨ TP. HỒ CHÍ MINH - 2017 ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐAI HỌC BÁCH KHOA ---------------------- LƯU VĨNH PHÚC ẢNH HƯỞNG CỦA THỜI GIAN LƯU BÙN ĐẾN HIỆU QUẢ LOẠI BỎ KHÁNG SINH TRONG NƯỚC THẢI BỆNH VIỆN CỦA SPONGE-MBR CHUYÊN NGÀNH: KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG MÃ NGÀNH: 60520320 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.
BÙI XUÂN THÀNH TP. HỒ CHÍ MINH – 2017 Luận Văn Tốt Nghiệp CÔNG TRÌNH ĐƢỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA -ĐHQG -HCM Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: PGS. BÙI XUÂN THÀNH Cán bộ chấm nhận xét 1: PGS. Lê Đức Trung …………………………….
Cán bộ chấm nhận xét 2: TS. Trần Hậu Vƣơng ………………………………. Luận văn thạc sĩ đƣợc bảo vệ tại Trƣờng Đại học Bách Khoa, ĐHQG Tp. HCM ngày18 tháng 08 năm 2017 Thành phần Hội đồng đánh giá luận văn thạc sĩ gồm: 1.
Nguyễn Phƣớc Dân 2. Lê Đức Trung 3. Trần Hậu Vƣơng 4. Nguyễn Xuân Dƣơng 5.
Võ Nguyễn Xuân Quế Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV và Trƣởng Khoa quản lý chuyên ngành sau khi luận văn đã đƣợc sửa chữa (nếu có). CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG TRƢỞNG KHOA MÔI TRƢỜNG VÀ TÀI NGUYÊN i Luận Văn Tốt Nghiệp ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA Độc lập - Tự do - Hạnh phúc NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ Họ tên học viên: Lƣu Vĩnh Phúc MSHV:1570901 Ngày, tháng, năm sinh: 29/09/1992 Nơi sinh: Đồng Nai Chuyên ngành: Kỹ thuật Môi Trƣờng Mã số : 60520320 I. TÊN ĐỀ TÀI: Ảnh hƣởng củ thờ n lƣu n n h ệu quả loại bỏ kháng s nh tron nƣớc thải bệnh viện của Sponge-MBR II. NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG: - Khảo sát 26 bệnh viện tại thành phố Hồ Chí Minh.
Đánh giá nồng độ ô nhiễm chất kháng sinh có trong nƣớc thải của 26 bệnh viện đƣợc khảo sát. - Vận hành mô hình nghiên cứu Sponge-MBR ở 4 thời gian lƣu bùn là: 40; 20; 10; 5 ngày - Đánh giá hiệu quả xử lý dinh dƣỡng và chất hữu cơ của hệ thống: pH, độ kiềm, COD, TP, NH4+-N, NO2--N, NO3--N, TKN - Đánh giá ảnh hƣởng của thời gian lƣu bùn đến khả năng xử lý kháng sinh trong nƣớc thải đầu vào và ra: norflorxacine, ofloxacine, ciprofloxacine (nhóm Fluoroquinolones) và sulfamethoxazone (nhóm sulformides). NGÀY GIAO NHIỆM VỤ : 16/01/2017 IV. NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: 07/07/2017 V.
CÁN BỘ HƢỚNG DẪN: PGS.TS Bùi Xuân Thành Tp. HCM, ngày 10 tháng 09 năm 2017 CÁN BỘ HƢỚNG DẪN CHỦ NHIỆM BỘ MÔN ĐÀO TẠO TRƢỞNG KHOA MÔI TRƢỜNG VÀ TÀI NGUYÊN ii Luận Văn Tốt Nghiệp LỜI CÁM ƠN Để hoàn thành luận văn này tôi đã nhận đƣợc nhiều sự giúp đỡ, quan tâm, chỉ bảo của thầy cô, gia đình và bạn bè. Lời đầu tiên cho tôi đƣợc gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến thầy PGS.TS Bùi Xuân Thành đã hƣớng dẫn chỉ bảo tận tình trong suốt quá trình thực hiện đề tài này. Thầy đã tạo mọi điều kiện tốt nhất về tài chính, mô hình nghiên cứu, hóa chất, dụng cụ… để cho tôi thực hiện tốt luận văn này.
Xin gửi lời cảm ơn đến thầy cô trong Khoa Môi Trƣờng - Trƣờng ĐHBK- ĐHQG - HCM đã truyền đạt những kiến thức quý báu cho tôi trong suốt quá trình học tập tại trƣờng. Xin cảm ơn bệnh viện Trƣng Vƣơng và cán bộ vận hành hệ thống xử lý nƣớc thải của bệnh viện anh Hoàng Đức Chính đã hỗ trợ tôi lấy nƣớc thải trong suốt thời gian vận hành mô hình nghiên cứu. Đồng thời tôi xin cảm ơn đến ThS.Nguyễn Thành Tín, Tuấn Vũ, Thảo Uyên, Thạch Thảo đã hỗ trợ tận tình trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Và cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đình và những ngƣời thân đã động viên, ủng hộ và tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi an tâm học tập, rèn luyện trong suốt thời gian qua và có thể hoàn thành tốt luận văn tốt nghiệp.
Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình thực hiện nhƣng luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót tôi mong nhận đƣợc sự góp ý của quý thầy cô và bạn bè. HCM, ngày 10 tháng 07 năm 2017 Lƣu Vĩnh Phúc iii Luận Văn Tốt Nghiệp TÓM TẮT LUẬN VĂN Đề tài thực hiện việc khảo sát 26 bệnh biện để đánh giá đặc tính nƣớc thải, đặc biệt là việc ỗ nhiễm kháng sinh. Bên cạnh đó, cũng tiến hành thực hiện nghiên cứu đánh giá ảnh hƣởng của thời gian lƣu bùn đến hiệu quả xử lý kháng sinh của mô hình Sponge- MBR xử lý nƣớc thải bệnh viện. Hệ thống Sponge-MBR đƣợc bổ sung giá thể bọt biển polyethylene kích thƣớc 1×1×1 cm, với tỷ lệ 20% thể tích.
Mô hình nghiên cứu đƣợc vận hành với 4 thời gian lƣu bùn khác nhau là 40, 20, 10 và 5 ngày. Các chất kháng sinh Sulfamethoxazole, Norfloxacine, Ciprofloxacine, Ofloxacine chủ yếu đƣợc tìm thấy nhiều trong nƣớc thải bệnh viện tại Tp. HCM với nồng độ trung bình đầu vào các hệ thống xử lý nƣớc thải cao hơn nhiều so với nƣớc ngoài (16 – 182 lần). Khả năng xử lý tốt chất ô nhiễm ở tải trọng 0.ngày, TN đầu ra < 20 mg/L trong khi NH4+-N gần nhƣ bị loại bỏ hoàn toàn.
Hiệu suất khử TN luôn cao hơn 50% và phần lớn là do quá trình khử nitrate, có thể kết luận sự hiện diện của sponge trong bể MBR đã cho thấy một lợi ích rõ rệt. Chất kháng sinh bị khử tốt nhất ở giai đoạn vận hành với thời gian lƣu bùn là 40 ngày với hiệu suất xử lý sulfamethoxazole 85%, norfloxacine 85%, ciprofloxacine 80%, ofloxacine 44%, vancomycine 80%, erythromycin 60%, trimethoprime 81%, tetracyclin 100%. iv Luận Văn Tốt Nghiệp CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc LỜI CAM ĐOAN Họ và tên: Lƣu Vĩnh Phúc MSHV: 1570901 Ngày tháng năm sinh: 29/09/1992 Chuyên ngành: Kỹ thuật Môi Trƣờng Đề tài: Ảnh hƣởng củ thờ n lƣu n n h ệu quả loại bỏ kháng sinh trong nƣớc thải bệnh viện của Sponge-MBR Ngày bắt đầu: 16/01/2017 Ngày hoàn thành: 18/06/2017 Cán bộ hƣớng dẫn: PGS. Bùi Xuân Thành Tôi xin cam đoan: (i) Luận văn này là sản phẩm nghiên cứu của tôi, (ii) Số liệu trong luận văn đƣợc điều tra trung thực, (iii) Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình.
Học viên Lƣu Vĩnh Phúc v Luận Văn Tốt Nghiệp MỤC LỤC DANH MỤC HÌNH. ix DANH MỤC BẢNG. x DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. xi CHƢƠNG 1.
Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Khái quát về nƣớc thải bệnh viện.
Nguồn gốc nƣớc thải bệnh viện ở Việt Nam. Thành phần tính chất nƣớc thải bệnh viện. Ảnh hƣởng của nƣớc thải bệnh viện đến môi trƣờng. Giới thiệu chất kháng sinh (Antibiotics).
Định nghĩa chất kháng sinh. Phân loại chất kháng sinh. Các nhóm kháng sinh thƣờng xuất hiện trong môi trƣờng nƣớc. Nồng độ chất kháng sinh có trong nƣớc thải.
Sử dụng thuốc kháng sinh một số nƣớc trên thế giới. Sử dụng thuốc kháng sinh tại Việt Nam. Khả năng xử lý kháng sinh trong nƣớc thải bằng công nghệ MBR. So sánh hiệu quả xử lý kháng sinh hệ thống MBR và CAS.
Công nghệ Sponge-MBR. Ảnh hƣởng của thời gian lƣu bùn đến HTXLNT. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Nội dung nghiên cứu.
Mô hình nghiên cứu. Cấu tạo mô hình. Thông số vận hành .23 vi Luận Văn Tốt Nghiệp 3. Nƣớc thải bệnh viện.
Bùn nuôi cấy ban đầu. Lấy mẫu và phƣơng pháp phân tích. Vị trí và tần suất lấy mẫu. Phƣơng pháp xác định MLSS, MLVSS trong sponge, cân bằng nồng độ MLSS, MLVSS trong bể MBR có giá thể sponge.
Phƣơng pháp phân tích kích thƣớc hạt (Particle Size Distribution). Phƣơng pháp chụp bề mặt sponge – Scanning Electron Microscope (SEM). Phƣơng pháp phân tích Antibiotics. Phƣơng pháp cân bằng Nitơ.
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Kết quả khảo sát 26 bệnh viện ở Tp. Hồ Chí Minh. Hiện trạng xử lý nƣớc thải của các bệnh viện.
Đặc tính nƣớc thải đầu vào của các bệnh viện. Nồng độ các chất kháng sinh trong nƣớc thải bệnh viện tại TP. Đặc tính bùn của hệ thống sponge-MBR qua các giai đoạn vận hành. Nồng độ sinh khối.
Kích thƣớc bông bùn lơ lửng. Quan sát bề mặt giá thể sponge. Khả năng loại bỏ chất hữu cơ của hệ thống Sponge-MBR. Khả năng loại bỏ chất dinh dƣỡng của hệ thống Sponge-MBR.
Hiệu quả xử lý nitơ. Cân bằng nitơ trong hệ thống sponge-MBR. Hiệu quả xử lý chất kháng sinh của hệ thống Sponge-MBR. Khả năng xử lý các chất kháng sinh thƣờng gặp có nồng độ cao.
Khả năng xử lý các chất kháng sinh có nồng độ thấp. Tốc độ bẩn màng của hệ thống Sponge-MBR. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 52 vii Luận Văn Tốt Nghiệp 5.52 SẢN PHẨM CÔNG BỐ.
54 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 55 PHỤ LỤC SỐ LIỆU. 59 viii Luận Văn Tốt Nghiệp DANH MỤC HÌNH Hình 2. Thành phần nƣớc thải phát sinh ở Hà Nội (Anh, 2009).
Nguồn gốc nƣớc thải bệnh viện. Sơ đồ lan truyền nƣớc thải y tế trong môi trƣờng (Emmanuel, 2004). Tần suất thƣờng xuyên xuất hiện của các nhóm dƣợc phẩm trong đơn thuốc cho trẻ em tại Ấn Độ (Hafeez và cộng sự, 2009). Những kháng sinh đƣợc sử dụng thƣờng xuyên trong đơn thuốc cho trẻ em tại Ấn Độ (Hafeez và cộng sự, 2009 ).
Hiệu quả xử lý của MBR-15 và MBR-30 đối với các 6 loại đƣợc phẩm (Tambosi và cộng sự, 2010) .1: Sơ đồ tóm tắt nội dung nghiên cứu. Sơ đồ mô hình nghiên cứu Sponge-MBR. Module màng và bề mặt màng đƣợc chụp bằng SEM. Giá thể sponge và bề mặt sponge mới đƣợc chụp bằng SEM.
Sơ đồ quy trình phân tích chất kháng sinh. Phân tích mẫu bằng HPLC-MS/MS. Đƣờng chuẩn phân tích mẫu kháng sinh bằng HPLC-MS/MS.1 MLSS lơ lửng và MLSS trong sponge và tỷ lệ MLSS trong sponge/MLSS tổng. Phần trăm phân bổ kích thƣớc hạt qua 4 giai đoạn vận hành.
Hình chụp SEM bề mặt giá thể sponge ở SRT = 40 ngày. Hình chụp SEM bề mặt giá thể sponge ở SRT = 5 ngày. Hiệu suất xử lý COD qua 4 giai đoạn vận hành. Nồng độ COD trung bình đầu vào, đầu ra và tốc độ khử COD .