Nghiên cứu ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty

Luận văn thạc sĩ phân tích ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty luận văn thạc sĩ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Thắng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Việc Nắm Giữ Tiền Mặt Đến Giá Trị Công Ty
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.5. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC NẮM GIỮ TIỀN MẶT ĐẾN GIÁ TRỊ CÔNG TY
• 2.1. Các nghiên cứu thực nghiệm về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định nắm giữ tiền mặt của công ty
• 2.2. Các nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU, MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Giả thiết nghiên cứu và dự báo dấu của hệ số hồi quy
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Công cụ thực hiện
• 3.4.2. Xử lý dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả dữ liệu và kiểm định sự phù hợp của mô hình
• 4.1.1. Mô tả dữ liệu
• 4.1.2. Ma trận hệ số tương quan các biến độc lập
• 4.1.3. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.1.4. Kiểm định sự phù hợp của mô hình hồi quy
• 4.1.5. Kiểm định Hausman
• 4.2. Kết quả hồi quy
• 4.2.1. Đo lường giá trị tăng thêm của tiền mặt
• 4.2.2. Đo lường ảnh hưởng kết hợp giữa sự thay đổi của tiền mặt và tỷ lệ đòn bẩy tài chính và ảnh hưởng kết hợp giữa sự thay đổi của tiền mặt và mức tiền mặt hiện hữu đến giá trị công ty
• 4.2.3. Mở rộng giai đoạn nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết luận về kết quả nghiên cứu
• 5.2. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu đề tài

Đề tài "Ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty" được chọn nhằm làm rõ mối quan hệ giữa việc quản lý tiền mặt và giá trị công ty trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Việc nắm giữ tiền mặt không chỉ ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản mà còn tác động đến quyết định đầu tư và định giá của các nhà đầu tư. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định nắm giữ tiền mặt và cách mà các nhà đầu tư đánh giá giá trị của tiền mặt trong các công ty niêm yết tại Việt Nam.

1.1 Lý do chọn đề tài

Trong bối cảnh kinh tế biến động, việc quản lý tiền mặt trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các doanh nghiệp cần có khả năng thanh khoản tốt để đáp ứng các nghĩa vụ tài chính. Tuy nhiên, việc nắm giữ quá nhiều tiền mặt có thể dẫn đến chi phí cơ hội và chi phí đại diện. Do đó, nghiên cứu này nhằm làm rõ ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty, từ đó giúp các doanh nghiệp có cái nhìn đúng đắn hơn về chính sách quản lý tiền mặt.

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là kiểm định xem việc nắm giữ tiền mặt có ảnh hưởng đến giá trị công ty hay không. Nghiên cứu sẽ tìm hiểu cách mà các nhà đầu tư định giá một đồng tiền mặt tăng thêm trên sổ sách của doanh nghiệp. Đồng thời, nghiên cứu cũng sẽ xem xét ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến các công ty có đặc điểm khác nhau, đặc biệt là về tỷ lệ nợ và tỷ lệ nắm giữ tiền mặt.

II. Các nghiên cứu thực nghiệm

Chương này tổng hợp các nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc nắm giữ tiền mặt có thể mang lại lợi ích như duy trì khả năng thanh khoản và thực hiện các chính sách đầu tư. Tuy nhiên, cũng có những rủi ro như chi phí cơ hội và chi phí đại diện. Nghiên cứu của Opler và cộng sự cho thấy các công ty có tiềm năng tăng trưởng cao thường giữ tiền mặt nhiều hơn, trong khi các công ty lớn và có đòn bẩy tài chính cao lại giữ ít hơn.

2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định nắm giữ tiền mặt

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố như quy mô công ty, khả năng tiếp cận thị trường vốn và rủi ro kinh doanh đều ảnh hưởng đến quyết định nắm giữ tiền mặt. Các công ty nhỏ và có rủi ro cao thường giữ nhiều tiền mặt hơn để đảm bảo khả năng thanh khoản. Ngược lại, các công ty lớn có khả năng huy động vốn dễ dàng hơn thường giữ ít tiền mặt hơn. Điều này cho thấy rằng quyết định nắm giữ tiền mặt không chỉ dựa vào tình hình tài chính mà còn phụ thuộc vào đặc điểm của từng công ty.

2.2 Ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty

Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy việc nắm giữ tiền mặt có ảnh hưởng đáng kể đến giá trị công ty. Các nhà đầu tư thường đánh giá thấp giá trị của tiền mặt do doanh nghiệp nắm giữ, với mỗi đồng tiền mặt tăng thêm chỉ được định giá bằng 0.456 đồng. Điều này cho thấy rằng các nhà đầu tư có thể không nhận thức đầy đủ về giá trị của tiền mặt trong bối cảnh doanh nghiệp, dẫn đến việc định giá thấp hơn so với thực tế.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc nắm giữ tiền mặt thực sự có ảnh hưởng đến giá trị công ty. Các doanh nghiệp có tỷ lệ nắm giữ tiền mặt cao thường bị định giá thấp hơn so với những doanh nghiệp có tỷ lệ nắm giữ thấp. Điều này có thể do các nhà đầu tư lo ngại về chi phí cơ hội và chi phí đại diện. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các doanh nghiệp có tỷ lệ nợ cao thường bị định giá thấp hơn khi nắm giữ tiền mặt.

3.1 Đo lường giá trị tăng thêm của tiền mặt

Nghiên cứu đã sử dụng mô hình hồi quy để đo lường giá trị tăng thêm của tiền mặt. Kết quả cho thấy rằng mỗi đồng tiền mặt tăng thêm chỉ được định giá bằng một phần nhỏ so với giá trị thực tế mà nó mang lại. Điều này cho thấy rằng các nhà đầu tư có thể không nhận thức đầy đủ về giá trị của tiền mặt trong các quyết định đầu tư của họ.

3.2 Ảnh hưởng kết hợp giữa tiền mặt và tỷ lệ đòn bẩy tài chính

Nghiên cứu cũng đã xem xét ảnh hưởng kết hợp giữa sự thay đổi của tiền mặt và tỷ lệ đòn bẩy tài chính đến giá trị công ty. Kết quả cho thấy rằng các doanh nghiệp có tỷ lệ nợ cao thường bị định giá thấp hơn khi nắm giữ tiền mặt. Điều này có thể do các nhà đầu tư lo ngại về khả năng thanh toán và rủi ro tài chính của doanh nghiệp.

IV. Kết luận

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc nắm giữ tiền mặt có ảnh hưởng đáng kể đến giá trị công ty. Các doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng về chính sách quản lý tiền mặt của mình để tối ưu hóa giá trị cho cổ đông. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa tiền mặt và giá trị công ty sẽ giúp các doanh nghiệp đưa ra quyết định hợp lý hơn trong việc quản lý tài chính.

4.1 Hạn chế của đề tài

Mặc dù nghiên cứu đã cung cấp nhiều thông tin hữu ích, nhưng vẫn còn một số hạn chế. Dữ liệu nghiên cứu chỉ tập trung vào các công ty niêm yết tại Việt Nam trong một khoảng thời gian nhất định. Do đó, kết quả có thể không phản ánh đầy đủ tình hình của tất cả các doanh nghiệp trong nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam ngày càng biến động và cạnh tranh gay gắt, việc quản trị tài chính hiệu quả trở thành yếu tố sống còn đối với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Một trong những vấn đề trọng tâm là quyết định nắm giữ tiền mặt và ảnh hưởng của nó đến giá trị công ty. Theo dữ liệu thu thập từ 291 công ty niêm yết trên hai sàn giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội trong giai đoạn 2010 – 2012, tỷ lệ nắm giữ tiền mặt trung bình của các doanh nghiệp là 26.54%, cao hơn nhiều so với mức 17.3% của các công ty Mỹ và 14% của các công ty Pháp. Tỷ lệ nợ trung bình cũng ở mức cao 58.57%, gấp đôi so với các thị trường phát triển.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm kiểm định ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty, đồng thời phân tích sự khác biệt tác động giữa các doanh nghiệp có tỷ lệ nợ và tỷ lệ tiền mặt khác nhau. Nghiên cứu sử dụng mô hình tác động cố định (FE) để phân tích dữ liệu bảng cân bằng với 873 quan sát, tập trung vào biến Tỷ suất sinh lợi vượt trội (TSSL) của cổ phiếu so với danh mục tiêu chuẩn làm biến phụ thuộc. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho các nhà quản lý và nhà đầu tư về cách thức tiền mặt ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp, từ đó giúp điều chỉnh chính sách quản lý tiền mặt hợp lý nhằm nâng cao giá trị công ty.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết tài chính kinh điển và mô hình nghiên cứu hiện đại:

• Lý thuyết đánh đổi tiền mặt (Miller và Orr, 1966): Cân bằng giữa lợi ích duy trì thanh khoản và chi phí cơ hội khi giữ tiền mặt.
• Lý thuyết dòng tiền tự do (Jensen, 1986): Tiền mặt dư thừa có thể dẫn đến chi phí đại diện, làm giảm giá trị cổ đông.
• Lý thuyết trật tự phân hạng (Myers và Majluf, 1984): Ưu tiên sử dụng các nguồn tài trợ an toàn trước khi phát hành cổ phiếu rủi ro.
• Khái niệm chi phí đại diện: Chi phí phát sinh do xung đột lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông khi giữ lượng tiền mặt lớn.
• Khái niệm tỷ suất sinh lợi vượt trội (TSSL): Đo lường hiệu quả sinh lời của cổ phiếu so với danh mục chuẩn dựa trên quy mô và tỷ số giá trị thị trường trên giá trị sổ sách.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Báo cáo tài chính đã kiểm toán, giá cổ phiếu và giá trị thị trường của 291 công ty niêm yết trên HSX và HNX trong giai đoạn 2010 – 2012.
• Mẫu nghiên cứu: 873 quan sát dữ liệu bảng cân bằng, loại bỏ các công ty tài chính, ngân hàng, bảo hiểm và các công ty có chỉ số chi trả cổ tức âm.
• Mô hình nghiên cứu: Mô hình hồi quy tác động cố định (FE) với biến phụ thuộc là TSSL vượt trội của cổ phiếu so với danh mục tiêu chuẩn, biến độc lập chính là biến thay đổi tiền mặt (Ci,t) và các biến kiểm soát đặc trưng công ty như lợi nhuận trước thuế, tài sản thuần, chi phí lãi vay, chi trả cổ tức, tỷ lệ đòn bẩy tài chính.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm Excel để xử lý dữ liệu thô, phần mềm Stata để chạy hồi quy và kiểm định đa cộng tuyến, kiểm định Hausman, kiểm định phù hợp mô hình.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý dữ liệu từ năm 2013, phân tích dữ liệu giai đoạn 2010 – 2012, mở rộng phân tích thêm giai đoạn 2008 – 2012 để kiểm chứng tính ổn định của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty:
   Kết quả hồi quy cho thấy biến thay đổi tiền mặt (Ci,t) có hệ số hồi quy β = 0.456 với ý nghĩa thống kê cao (p = 0), cho thấy mỗi đồng tiền mặt tăng thêm trên sổ sách được các nhà đầu tư định giá chỉ bằng khoảng 0.456 đồng, thấp hơn nhiều so với mức 0.751 của các công ty Mỹ và 0 của các công ty Pháp. Điều này chứng tỏ việc nắm giữ tiền mặt có ảnh hưởng tích cực nhưng bị đánh giá thấp về giá trị thực.

2. Ảnh hưởng của tỷ lệ nợ đến định giá tiền mặt:
   Biến tương tác giữa thay đổi tiền mặt và tỷ lệ đòn bẩy tài chính (Ci,t Li,t) có hệ số âm (-0.322) nhưng không đạt ý nghĩa thống kê ở mức 5% (p = 0.195). Tuy nhiên, nếu chấp nhận mức ý nghĩa thấp hơn, kết quả này cho thấy các công ty vay nợ nhiều hơn sẽ bị nhà đầu tư định giá thấp hơn giá trị tiền mặt tăng thêm do phần lớn lợi ích thuộc về chủ nợ.

3. Ảnh hưởng của tỷ lệ tiền mặt hiện hữu:
   Biến tương tác giữa thay đổi tiền mặt và số dư tiền mặt kỳ trước (Ci,t Ci,t-1) cũng có hệ số âm nhưng không có ý nghĩa thống kê, cho thấy chưa có bằng chứng rõ ràng về việc các công ty giữ nhiều tiền mặt bị định giá thấp hơn so với các công ty giữ ít tiền mặt.

4. Mở rộng giai đoạn nghiên cứu (2008 – 2012):
   Khi mở rộng mẫu nghiên cứu, hệ số hồi quy của biến thay đổi tiền mặt giảm xuống còn 0.227, cho thấy nhà đầu tư đánh giá thấp hơn giá trị tiền mặt trong giai đoạn có nhiều biến động thị trường. Mô hình cũng có độ phù hợp thấp hơn (R² giảm từ 14% xuống 4.76%), phản ánh ảnh hưởng mạnh của yếu tố thị trường trong giai đoạn khủng hoảng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết dòng tiền tự do khi các công ty Việt Nam có tỷ lệ tiền mặt và tỷ lệ nợ cao hơn so với các thị trường phát triển, dẫn đến chi phí đại diện và rủi ro tài chính tăng lên, làm giảm giá trị biên tế của tiền mặt. Việc nhà đầu tư định giá thấp tiền mặt tăng thêm phản ánh sự lo ngại về cơ hội phí và chi phí đại diện. Mặc dù biến tương tác với tỷ lệ nợ không đạt ý nghĩa thống kê nghiêm ngặt, xu hướng âm của hệ số cho thấy vai trò quan trọng của cấu trúc vốn trong việc ảnh hưởng đến giá trị tiền mặt. Kết quả mở rộng giai đoạn nghiên cứu cho thấy tính ổn định của ảnh hưởng tiền mặt bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường, điều này có thể được minh họa qua biểu đồ giá trị thị trường biến động mạnh trong giai đoạn 2007 – 2009.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tối ưu hóa chính sách quản lý tiền mặt:
   Do nhà đầu tư định giá thấp tiền mặt tăng thêm, doanh nghiệp cần cân nhắc giữ lượng tiền mặt hợp lý, tránh tích trữ quá mức để giảm chi phí cơ hội và chi phí đại diện, từ đó nâng cao giá trị công ty. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo tài chính doanh nghiệp.

2. Cân đối cấu trúc vốn hợp lý:
   Giảm tỷ lệ nợ quá cao để hạn chế rủi ro tài chính và tăng giá trị tiền mặt trong mắt nhà đầu tư. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: Hội đồng quản trị và bộ phận tài chính.

3. Tăng cường minh bạch và quản trị doanh nghiệp:
   Cải thiện quản trị nhằm giảm chi phí đại diện, nâng cao niềm tin nhà đầu tư về việc sử dụng tiền mặt hiệu quả. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban giám đốc và bộ phận kiểm soát nội bộ.

4. Theo dõi và điều chỉnh chính sách cổ tức:
   Cân nhắc chính sách chi trả cổ tức phù hợp để tránh tích trữ tiền mặt không cần thiết, đồng thời tạo dòng tiền ổn định cho cổ đông. Thời gian thực hiện: hàng năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo và cổ đông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp:
   Hiểu rõ tác động của chính sách tiền mặt đến giá trị công ty, từ đó điều chỉnh chiến lược tài chính phù hợp nhằm tối đa hóa lợi ích cổ đông.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính:
   Sử dụng kết quả nghiên cứu để đánh giá chính xác hơn giá trị thực của doanh nghiệp dựa trên mức độ nắm giữ tiền mặt và cấu trúc vốn.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng:
   Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực nghiệm trong bối cảnh thị trường Việt Nam để phát triển các nghiên cứu tiếp theo.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách:
   Đánh giá tác động của các quy định về quản lý tài chính doanh nghiệp và thị trường vốn nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp niêm yết.

Câu hỏi thường gặp

1. Việc nắm giữ tiền mặt có thực sự ảnh hưởng đến giá trị công ty không?
   Có, nghiên cứu cho thấy việc nắm giữ tiền mặt có ảnh hưởng đáng kể đến giá trị công ty, với mỗi đồng tiền mặt tăng thêm được định giá thấp hơn giá trị thực do chi phí cơ hội và chi phí đại diện.

2. Tại sao nhà đầu tư định giá thấp tiền mặt tăng thêm của doanh nghiệp?
   Do các chi phí phát sinh như thuế thu nhập, phí giao dịch và nguy cơ chi phí đại diện khi quản lý tiền mặt không hiệu quả, làm giảm lợi ích thực tế của cổ đông.

3. Tỷ lệ nợ ảnh hưởng thế nào đến giá trị tiền mặt?
   Các công ty có tỷ lệ nợ cao thường bị định giá thấp hơn giá trị tiền mặt tăng thêm do phần lớn lợi ích thuộc về chủ nợ, làm giảm giá trị cổ đông nhận được.

4. Có sự khác biệt về ảnh hưởng tiền mặt giữa các doanh nghiệp giữ nhiều và ít tiền mặt không?
   Nghiên cứu chưa tìm thấy bằng chứng rõ ràng về sự khác biệt này trong mẫu nghiên cứu tại Việt Nam.

5. Kết quả nghiên cứu có áp dụng được cho các giai đoạn thị trường biến động không?
   Kết quả mở rộng giai đoạn cho thấy ảnh hưởng của tiền mặt đến giá trị công ty có thể giảm trong các giai đoạn thị trường biến động mạnh, do yếu tố thị trường chi phối nhiều hơn.

Kết luận

• Việc nắm giữ tiền mặt có ảnh hưởng thực sự đến giá trị công ty, nhưng nhà đầu tư định giá thấp giá trị tiền mặt tăng thêm của doanh nghiệp Việt Nam.
• Mức định giá tiền mặt tăng thêm trung bình là 0.456 đồng trong giai đoạn 2010 – 2012 và giảm còn 0.227 đồng khi mở rộng giai đoạn 2008 – 2012.
• Tỷ lệ nợ cao làm giảm giá trị biên tế của tiền mặt do phần lớn lợi ích thuộc về chủ nợ, mặc dù bằng chứng chưa thật sự rõ ràng.
• Việc giữ nhiều tiền mặt có thể làm tăng chi phí đại diện, ảnh hưởng tiêu cực đến lợi ích cổ đông.
• Các nhà quản lý cần tối ưu hóa chính sách quản lý tiền mặt và cấu trúc vốn để nâng cao giá trị doanh nghiệp.

Next steps: Tiếp tục mở rộng mẫu nghiên cứu, phát triển mô hình quản lý tiền mặt tối ưu phù hợp với đặc thù doanh nghiệp Việt Nam.

Các nhà quản lý tài chính và nhà đầu tư nên áp dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chiến lược tài chính, nâng cao hiệu quả sử dụng tiền mặt và gia tăng giá trị công ty.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: i i thiệ đề tài. Trong chương này, tác giả trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, ý nghĩa và kết cấu của đề tài. Chương 2: Các nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty. Ở chương này, tác giả đưa ra các bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về các yếu tố tác động đến quyết định nắm giữ tiền mặt và ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Nội dung chính của chương này sẽ trình bày dữ liệu nghiên cứu, mô hình nghiên cứu , các giả thiết nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty – Bằng chứng tại Việt Nam. Chương này trình bày kết quả nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của quyết định nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty.

Bên cạnh đó, tác giả còn -4 123doc đi vào nghiên cứu cụ thể hơn về ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đối với giá trị của các công ty có tỷ lệ sử dụng nợ khác nhau và ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đối với giá trị của các công ty có tỷ lệ nắm giữ tiền mặt khác nhau. Trong phần này, tác giả cũng đã kiểm chứng lại kết quả bằng cách mở rộng thời gian nghiên cứu thêm 2 năm. Chương 5: ết n. Trong chương này, tác giả tổng kết lại vấn đề nghiên cứu và trình bày những hạn chế của bài nghiên cứu.

-5 123doc CHƯƠNG 2: CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC NẮM GIỮ TIỀN MẶT ĐẾN GIÁ TRỊ CÔNG TY 2.1 Các nghiên cứu thực nghiệm về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định nắm giữ tiền mặt của công ty Trong phần này, tác giả tóm lược lại một số kết quả nghiên cứu trên thế giới về ảnh hưởng của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty. Các kết quả nghiên cứu sẽ được trình bày theo thứ tự thời gian như sau: Năm 1936, trong tác phẩm nổi tiếng “General theory of employment, interest and money - Học thuyết chung về công ăn việc làm, lãi suất và tiền tệ”, Keynes đã nêu ra 3 động cơ cho việc giữ tiền: - Thứ nhất là động cơ giao dịch: khi đó, mục đích của việc nắm giữ tiền của các hộ gia đình và doanh nghiệp là để thực hiện các giao dịch hàng ngày. - Thứ hai là động cơ dự phòng: Keynes thừa nhận rằng ngoài việc giữ tiền để tiến hành giao dịch hàng ngày, người ta còn giữ thêm tiền để dự phòng cho những nhu cầu phát sinh ngoài dự kiến. - Thứ ba là động cơ tài sản: Keynes cho rằng tiền tệ là phương tiện cất giữ của cải và gọi động cơ giữ tiền là động cơ tài sản.

Tuy nhiên, xét trên góc độ doanh nghiệp thì loại động cơ thứ 3 này ít có sự liên quan đến quyết định nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Năm 1966, Miller và Orr đã xây dựng một mô hình để xác định nhu cầu tiền mặt trong điều kiện không chắc chắn, mà thường được nhắc đến với tên gọi lý thuyết đánh đổi tiền mặt. Với mô hình mà các tác giả đã đưa ra, các công ty có thể xác định mức tiền mặt tối ưu bằng cách cân bằng giữa lợi ích và chi phí của việc nắm giữ tiền mặt. Các lợi ích của việc nắm giữ tiền mặt bao gồm: -6 123doc - Thứ nhất: là giúp cho doanh nghiệp luôn duy trì được khả năng thanh khoản trong trường hợp xảy ra những tình huống bất ngờ.

Qua đó giúp cho doanh nghiệp giảm nguy cơ rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính. - Thứ hai: là giúp cho doanh nghiệp vẫn thực hiện được các chính sách đầu tư của mình trong trường hợp gặp khó khăn khi tiếp cận các nguồn vốn tài trợ từ bên ngoài. - Thứ ba: việc sử dụng nguồn tiền mặt hiện hữu để tự tài trợ cho các hoạt động đầu tư, mua sắm tài sản sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm được một khoản chi phí đáng kể. Bởi vì tình trạng bất cân xứng thông tin giữa người đi vay và người cho vay sẽ làm gia tăng chi phí khi huy động vốn từ bên ngoài.

Bên cạnh những lợi ích nêu trên, việc giữ lại quá nhiều tiền mặt có thể phát sinh nhiều vấn đề: - Thứ nhất là cơ hội phí: Bởi vì tiền mặt là tài sản không sinh lời hoặc nếu có thì cũng rất ít. Do vậy, việc dự trữ tiền mặt sẽ làm mất đi cơ hội đầu tư vào các dự án sinh lời cao. Đây chính là khoản cơ hội phí mà doanh nghiệp phải chấp nhận đánh đổi khi nắm giữ tiền mặt. - Thứ hai là vấn đề chi phí đại diện: Chi phí đại diện rất dễ xảy ra trong tình huống này, các doanh nghiệp có lượng tiền mặt quá dồi dào sẽ khiến cho các nhà quản trị giảm đi áp lực trong quá trình vận hành doanh nghiệp.

Họ không bị sức ép phải tính toán, điều hành hợp lý nhất để đáp ứng được các nghĩa vụ ngắn hạn, giống như các doanh nghiệp chỉ có lượng tiền mặt vừa phải theo mức cần thiết. Điều đó sẽ làm giảm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Thậm chí trong tình huống xấu hơn, các nhà quản trị cấp cao có thể sẽ thực hiện những vụ thâu tóm lãng phí và đầu tư vào các dự án kém hiệu quả nhằm tranh thủ tìm kiếm lợi ích cá nhân. Năm 1984, hai tác giả Steward Myers và Nicholas Majluf đã xây dựng mô hình nghiên cứu với bối cảnh là một công ty cần phải phát hành vốn cổ phần huy động tiền mặt để tài trợ cho dự án đầu tư quan trọng của họ.

Các giả định được tác giả -7 123doc đưa ra là: ban lãnh đạo công ty hiểu rõ hơn về giá trị của công ty so với các nhà đầu tư tiềm năng bên ngoài. Còn các nhà đầu tư thì có khả năng phân tích một cách hợp lý về các hoạt động của công ty. Dựa trên các giả thuyết này, các tác giả đã xây dựng một mô hình cân bằng giữa quyết định của nhà phát hành và các nhà đầu tư. Từ kết quả của mô hình, họ đã rút ra những kết luận như sau: - Thứ nhất, các công ty nên ưu tiên phát hành các loại chứng khoán an toàn để tài trợ cho mình trước khi sử dụng các công cụ rủi ro hơn.

Khi cần huy động vốn trên thị trường, các công ty nên ưu tiên vay nợ và nên hạn chế tài trợ bằng vốn cổ phần. - Thứ hai, đối với những công ty có nhu cầu vốn tài trợ cho các cơ hội đầu tư lớn hơn dòng tiền tạo ra từ hoạt động kinh doanh và đã tận dụng hết khả năng tài trợ bằng nợ ít rủi ro, thì có khả năng họ sẽ bỏ qua các dự án đầu tư đó thay vì phát hành các chứng khoán rủi ro để tài trợ cho dự án. Việc lựa chọn không hiệu quả như vậy xuất phát từ quyền lợi của các cổ đông hiện hữu. - Thứ ba, công ty có thể nâng cao tính sẵn sàng về mặt tài chính, biểu hiện bằng tiền mặt, chứng khoán, tài sản thanh khoản khác và khả năng đi vay, bằng cách hạn chế chi trả cổ tức khi chưa có nhu cầu đầu tư.

Tiền mặt tiết kiệm được có thể nắm giữ dưới dạng chứng khoán thị trường hoặc khả năng vay nợ. Ngoài ra, các công ty cũng có thể phát hành vốn cổ phần để tài trợ cho các cơ hội đầu tư với điều kiện là lợi thế về mặt thông tin của nhà quản lý là không đáng kể. Tuy nhiên, các tác giả chỉ đề xuất chứ chưa xây dựng được một chiến lược phát hành tối ưu trong trường hợp này. - Thứ tư, các công ty không nên chi trả cổ tức nếu sau đó phải bù đắp lại lượng tiền mặt thiếu hụt bằng cách bán cổ phiếu hoặc các loại chứng khoán rủi ro khác.

- Thứ năm, các tác giả dự báo là khi các nhà quản lý có lợi thế về thông tin, nếu công ty phát hành cổ phiếu để tài trợ các dự án đầu tư thì giá cổ phiếu sẽ giảm trong điều kiện các yếu tố khác không đổi. -8 123doc - Cuối cùng, các tác giả cho rằng sự sáp nhập giữa một công ty dồi dào về mặt tài chính và một công ty hạn chế về tài chính sẽ giúp gia tăng giá trị của công ty sau khi kết hợp. Tuy nhiên, các tác giả cũng cho rằng thực tế điều này rất khó xảy ra trừ khi công ty bị hạn chế tài chính có những thông tin đặc biệt khác để thuyết phục nhà đầu tư triển vọng của mình. Năm 1986, Jensen đã đưa ra lý thuyết cho rằng các nhà quản lý thường có động cơ tích trữ tiền mặt nhằm gia tăng giá trị tài sản ttrong tầm kiểm soát của họ và giành được quyền quyết định đối với các dự án đầu tư của công ty.

Với lượng tiền mặt có sẵn, các nhà quản lý không cần thiết phải tìm cách huy động nguồn vốn từ bên ngoài và do đó không cần phải công bố các thông tin chi tiết về dự án đầu tư. Điều này sẽ khuyến khích họ tự ý đầu tư vào các dự án mang lại lợi ích nhiều nhất cho bản thân để trục lợi, chứ không hành động vì mục tiêu tối đa hóa giá trị của công ty và các cổ đông. Năm 1999, Opler và các cộng sự đã nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định nắm giữ tiền mặt của các công ty đại chúng của Mỹ trong giai đoạn 1971 – 1994. Các tác giả đã tìm được kết quả cho thấy các công ty có tiềm năng tăng trưởng mạnh, có rủi ro kinh doanh cao và có quy mô nhỏ thường giữ tiền mặt nhiều hơn các công ty khác.

Các công ty dễ tiếp cận với thị trường vốn, chẳng hạn như các công ty lớn, các công ty được xếp hạng tín dụng cao và các công ty có đòn bẩy tài chính cao có xu hướng giữ ít tiền mặt hơn. Bên cạnh đó, các tác giả cũng tìm được những bằng chứng cho thấy các công ty hoạt động hiệu quả thường có xu hướng tích lũy tiền mặt nhiều hơn so với dự báo của mô hình lý thuyết đánh đổi trong điều kiện các nhà quản lý hành động nhằm tối đa hóa giá trị tài sản của cổ đông. Đây là hành vi có thể được lý giải bởi động cơ dự phòng của những công ty này.