Ảnh hưởng của quản trị doanh nghiệp đến việc áp dụng công nghệ thông tin thực nghiệm tại các công ty được niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Nghiên cứu ảnh hưởng của quản trị doanh nghiệp đến ứng dụng CNTT tại các công ty niêm yết Việt Nam. Phân tích thực nghiệm, dữ liệu chứng khoán.

• Tác giả: Đào Thị Thanh Bình
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Phương Chi
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kế Toán Kiểm Toán
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Quản Trị Doanh Nghiệp Đến Việc Áp Dụng Công Nghệ Thông Tin: Thực Nghiệm Tại Các Công Ty Được Niêm Yết Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Nghiên Cứu Khoa Học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của đề tài
• 2. CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN, TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ XÂY DỰNG GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quản trị doanh nghiệp
• 2.2. Áp dụng Công nghệ thông tin
• 2.3. Các nghiên cứu liên quan về sự ảnh hưởng của Quản trị doanh nghiệp đến việc áp dụng Công nghệ thông tin
• 2.4. Xây dựng giả thuyết
• 3. CHƯƠNG III: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả thực nghiệm
• 5. CHƯƠNG V: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng QTDN Đến Ứng Dụng CNTT

Cách mạng công nghiệp 4.0 thúc đẩy sự phát triển của công nghệ thông tin (CNTT), ảnh hưởng đến toàn cầu hóa và hoạt động doanh nghiệp. CNTT đóng vai trò quan trọng trong đổi mới và quản trị doanh nghiệp (QTDN). Sự phát triển của CNTT tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đạt được thành tựu tài chính, trở thành nguồn lực thiết yếu cho các hoạt động kinh doanh. Ứng dụng CNTT rộng rãi đã thay đổi cách thức hoạt động và tác động đến các bên liên quan. Mức độ áp dụng CNTT khác nhau giữa các doanh nghiệp. Đầu tư vào CNTT được kỳ vọng sẽ gia tăng hiệu quả hoạt động, duy trì lợi thế cạnh tranh. Tỷ lệ hiệu quả trên chi phí của CNTT ngày càng tăng, thúc đẩy sự thâm nhập của CNTT vào các lĩnh vực khác nhau. Ví dụ, hệ thống quản lý thông tin cho phép nhân viên tiếp cận các dự án trong quá khứ và cập nhật chiến lược thị trường mới, giúp doanh nghiệp phát triển phù hợp với nhu cầu của khách hàng.

1.1. Vai Trò Quan Trọng Của CNTT Trong Quản Trị Doanh Nghiệp

CNTT không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn là yếu tố then chốt trong quản trị doanh nghiệp hiện đại. Nó giúp cải thiện khả năng giám sát, sàng lọc thông tin và đưa ra các quyết định cho vay tốt hơn. Các tiến bộ CNTT cho phép ngân hàng trực tuyến hoạt động 24/7, loại bỏ giới hạn về giờ làm việc. Dell Computer là một ví dụ điển hình cho sự thành công của việc áp dụng CNTT vào hoạt động kinh doanh. Thay vì tập trung vào sản phẩm mới, họ duy trì đầu tư vào CNTT, thay đổi cấu hình để người dùng dễ dàng thao tác hơn, từ đó thu được lợi nhuận khổng lồ (Magretta 1998, Porter 2001). Việc áp dụng CNTT hiệu quả cần có chiến lược đầu tư và phát triển phù hợp với hoạt động của công ty.

1.2. Ứng Dụng CNTT Thành Công Tại Việt Nam và Thế Giới

Nhiều doanh nghiệp trên thế giới đã thành công nhờ áp dụng CNTT, như eBay, Coca Cola. Tại Việt Nam, Vinamilk áp dụng phần mềm cân điện tử tự động Mắt Thần Online để quản lý thu mua sữa, giúp nâng cao hiệu quả, đảm bảo tính khách quan và tiết kiệm thời gian. TPBank đầu tư mạnh vào CNTT, trở thành ngân hàng đầu tiên tại Việt Nam ra mắt công nghệ nhận diện khuôn mặt trên kênh ngân hàng tự động LiveBank, nâng cao trải nghiệm khách hàng và giảm chi phí (tiết kiệm 75% so với giao dịch truyền thống). Các khoản đầu tư vào CNTT tăng cường tính linh hoạt trong chiến lược, tránh rủi ro và góp phần vào hiệu suất lâu dài (Bharadwaj và cộng sự, 1999).

II. Các Thách Thức Ứng Dụng CNTT Và Bài Học Quản Trị

Các nghiên cứu trước đây chỉ ra mối quan hệ giữa yếu tố quản trị công ty và hiệu quả hoạt động (HQHĐ) mà chưa xem xét đến mối quan hệ giữa quản trị công ty và việc áp dụng CNTT. Một số nghiên cứu chứng minh mối quan hệ thuận chiều của CNTT và HQHĐ doanh nghiệp tại các công ty niêm yết. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng trống trong việc nghiên cứu các yếu tố quản trị doanh nghiệp (HĐQT, BGĐ) tác động đến việc áp dụng CNTT. Nhóm nghiên cứu thực hiện đề tài "Ảnh hưởng của quản trị doanh nghiệp đến việc áp dụng công nghệ thông tin: Nghiên cứu thực nghiệm tại các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam" để tập trung vào yếu tố đặc điểm của quản trị doanh nghiệp tác động đến việc áp dụng CNTT của doanh nghiệp.

2.1. Khoảng Trống Nghiên Cứu Về Ảnh Hưởng QTDN Đến CNTT

Các nghiên cứu ở Việt Nam trước đây chủ yếu tập trung vào phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố quản trị công ty và hiệu quả hoạt động (HQHĐ). Vo và Phan (2013); Vo và Nguyen (2014) mà chưa xem xét đến mối quan hệ giữa quản trị công ty và việc áp dụng CNTT. Cũng có nhiều nghiên cứu chứng minh mối quan hệ thuận chiều của CNTT và HQHĐ doanh nghiệp tại các công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán ở Việt Nam (Việt và Liên, 2020; Sơn, P. Nhận thấy được các khoảng trống trong các bài nghiên cứu trước đây, nhóm chúng tôi đã thực hiện đề tài “Ảnh hưởng của quản trị doanh nghiệp đến việc áp dụng công nghệ thông tin: Thực nghiệm tại các công ty được niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam” để tập trung đến yếu tố đặc điểm của quản trị doanh nghiệp gồm hội đồng quản trị (HĐQT), BGĐ tác động đến việc áp dụng CNTT của doanh nghiệp.

2.2. Mục Tiêu và Câu Hỏi Nghiên Cứu Của Đề Tài Về QTDN và CNTT

Mục tiêu chính của bài nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của quản trị doanh nghiệp đến việc áp dụng CNTT của các công ty được niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Bài nghiên cứu giúp tổng quan nhìn nhận và làm rõ các vấn đề: hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản, lý thuyết và thực nghiệm về quản trị doanh nghiệp, CNTT. Từ đó đưa ra tác động của đặc điểm quản trị doanh nghiệp đến việc áp dụng CNTT trong doanh nghiệp. Chỉ ra rằng quản trị doanh nghiệp có mối quan hệ tương quan đáng kể với việc áp dụng CNTT trong các doanh nghiệp dựa vào dữ liệu thu thập được trong giai đoạn 2016 – 2020 của các doanh nghiệp Việt Nam được niêm yết trên sàn chứng khoán HNX và HOSE. Đưa ra các giả thuyết và mô hình nghiên cứu để từ đó đề xuất các khuyến nghị cho nhà nước và các doanh nghiệp ở Việt Nam có những thay đổi nhằm vừa áp dụng CNTT hiệu quả vừa nâng cao hiệu suất hoạt động doanh nghiệp.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của QTDN Đến CNTT

Bài nghiên cứu sử dụng phương pháp mô hình định lượng để đo lường và xác định tác động của quản trị doanh nghiệp đến việc áp dụng CNTT. Đối tượng nghiên cứu là các doanh nghiệp niêm yết trên HNX và HOSE, việc áp dụng CNTT, các chỉ tiêu đánh giá HQHĐ, và số lượng đặc điểm HĐQT, BGĐ trong giai đoạn 2016-2020. Bài nghiên cứu cũng sử dụng phương pháp tổng hợp tài liệu và hệ thống hóa các nghiên cứu liên quan, thu thập và thống kê dữ liệu của các công ty trên HNX và HOSE, xây dựng mô hình, và sử dụng phương pháp định lượng để kiểm định và phân tích mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và việc áp dụng CNTT.

3.1. Đối Tượng Và Phạm Vi Nghiên Cứu Của Đề Tài QTDN và CNTT

Để giải quyết các câu hỏi nghiên cứu ở trên, chúng tôi sử dụng phương pháp mô hình định lượng để đo lường và xác định tác động của quản trị doanh nghiệp đến việc áp dụng CNTT. Bài nghiên cứu tập trung vào đối tượng là các doanh nghiệp được niêm yết trên hai sàn Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) và Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), việc áp dụng CNTT, các chỉ tiêu đánh giá HQHĐ và số lượng đặc điểm HĐQT, BGĐ của công ty trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2020.

3.2. Phương Pháp Nghiên Cứu Định Lượng Và Tổng Hợp Tài Liệu Về QTDN

Để giải quyết vấn đề nghiên cứu đã đặt ra, bài nghiên cứu đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: Sử dụng phương pháp tổng hợp tài liệu và hệ thống hóa các nghiên cứu liên quan. Sử dụng phương pháp thu thập và thống kê dữ liệu của các công ty trên Sàn Giao dịch Chứng khoán Hà Nội ( HNX ) và Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE). Xây dựng mô hình, sử dụng phương pháp định lượng để kiểm định và phân tích mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và việc áp dụng CNTT.

IV. Đóng Góp Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu QTDN Đến Ứng Dụng CNTT

Nghiên cứu này kỳ vọng sẽ có những đóng góp cả về mặt khoa học lẫn thực tiễn cho doanh nghiệp và các bên liên quan. Về mặt khoa học, nghiên cứu này kế thừa và lấp một phần khoảng trống của các nghiên cứu trước đó, bổ sung vào đề tài nghiên cứu về "Ảnh hưởng của quản trị doanh nghiệp đến việc áp dụng CNTT". Về mặt thực tiễn, nghiên cứu này giúp doanh nghiệp nhìn nhận để đưa ra các biện pháp áp dụng CNTT phù hợp, từ đó giúp nâng cao chất lượng quản trị để cải thiện HQHĐ doanh nghiệp.

4.1. Kiến Nghị Về Ứng Dụng CNTT Để Nâng Cao Hiệu Quả Quản Trị

Bài nghiên cứu này sẽ giúp cho các doanh nghiệp nhìn nhận để đưa ra các biện pháp áp dụng CNTT phù hợp từ đó giúp nâng cao chất lượng quản trị để cải thiện HQHĐ doanh nghiệp. Bài nghiên cứu được chia làm 5 chương bao gồm phần mở đầu; cơ sở lý luận, tổng quan nghiên cứu và xây dựng giả thuyết; xây dựng mô hình; kết quả nghiên cứu; kết luận và kiến nghị.

4.2. Bổ Sung Lý Thuyết Về Tác Động Của QTDN Đến Ứng Dụng CNTT

Bài nghiên cứu kế thừa và hỗ trợ lấp một phần khoảng trống của các nghiên cứu trước đó, bổ sung vào đề tài nghiên cứu về “Ảnh hưởng của quản trị doanh nghiệp đến việc áp dụng công nghệ thông tin: Thực nghiệm tại các công ty được niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam”. Từ đó, bài cũng đóng góp thêm vào cơ sở lý luận, làm tiền đề cho các nghiên cứu đi sau về việc đưa ra việc áp dụng CNTT nhằm làm tăng HQHĐ của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 bùng nổ, công nghệ thông tin (CNTT) đã trở thành nhân tố then chốt thúc đẩy sự phát triển và đổi mới trong các doanh nghiệp toàn cầu. Tại Việt Nam, việc áp dụng CNTT trong các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán đang ngày càng được chú trọng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động (HQHĐ) và duy trì lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, mức độ áp dụng CNTT giữa các doanh nghiệp còn rất khác biệt, phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quản trị doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng. Nghiên cứu này tập trung phân tích ảnh hưởng của các đặc điểm quản trị doanh nghiệp, bao gồm quy mô hội đồng quản trị (HĐQT), sự kiêm nhiệm chức vụ giữa Chủ tịch HĐQT và CEO, cũng như tỷ lệ thành viên nữ trong HĐQT đến việc áp dụng CNTT tại 202 công ty niêm yết trên hai sàn HNX và HOSE trong giai đoạn 2016-2020 với tổng cộng 1010 quan sát.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và việc áp dụng CNTT, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng CNTT, góp phần cải thiện HQHĐ doanh nghiệp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, với dữ liệu thu thập từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên đã được kiểm toán. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về vai trò của quản trị doanh nghiệp trong việc thúc đẩy ứng dụng CNTT, qua đó hỗ trợ các nhà quản lý và nhà hoạch định chính sách xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết chính: Lý thuyết đại diện (Jensen và Meckling, 1976), Lý thuyết quản lý (Donaldson và Davis, 1991) và mô hình áp dụng CNTT trong doanh nghiệp. Lý thuyết đại diện nhấn mạnh mối quan hệ giữa HĐQT, ban giám đốc (BGĐ) và các cổ đông, trong đó HĐQT giám sát BGĐ nhằm bảo vệ lợi ích cổ đông. Lý thuyết quản lý cho rằng lợi ích của HĐQT và BGĐ thống nhất, thúc đẩy việc áp dụng CNTT để nâng cao hiệu quả hoạt động. Mô hình áp dụng CNTT tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng như quy mô HĐQT, sự kiêm nhiệm chức vụ và tỷ lệ thành viên nữ trong HĐQT, cùng các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp, tốc độ tăng trưởng doanh thu, tuổi doanh nghiệp và tính thanh khoản.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Quản trị doanh nghiệp: Hệ thống các quy tắc, quy trình và cơ cấu nhằm định hướng và kiểm soát doanh nghiệp.
• Áp dụng CNTT: Mức độ doanh nghiệp sử dụng các hệ thống công nghệ thông tin trong hoạt động kinh doanh.
• Hiệu quả hoạt động doanh nghiệp (HQHĐ): Đo lường dựa trên các chỉ số tài chính như ROA, ROE, phản ánh khả năng sinh lời và sử dụng nguồn lực hiệu quả.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu thứ cấp thu thập từ 202 doanh nghiệp niêm yết trên sàn HNX và HOSE trong giai đoạn 2016-2020, tổng cộng 1010 quan sát. Dữ liệu bao gồm các thông tin về đặc điểm quản trị doanh nghiệp (số lượng thành viên HĐQT, sự kiêm nhiệm chức vụ, tỷ lệ thành viên nữ), mức độ áp dụng CNTT (được đo bằng biến nhị phân IT và biến định lượng IT_NUM dựa trên số lần nhắc đến CNTT trong báo cáo thường niên), cùng các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp (log tổng tài sản), tốc độ tăng trưởng doanh thu, tuổi doanh nghiệp và tính thanh khoản.

Phân tích dữ liệu được thực hiện qua các bước: thống kê mô tả, kiểm định T-test và phi tham số, xây dựng và chạy mô hình hồi quy Logit và OLS để kiểm định các giả thuyết về ảnh hưởng của quản trị doanh nghiệp đến việc áp dụng CNTT. Cỡ mẫu lớn và phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên giúp đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô HĐQT ảnh hưởng tích cực đến việc áp dụng CNTT: Kết quả hồi quy Logit và OLS cho thấy số lượng thành viên trong HĐQT có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê cao (p < 0.01) đến việc áp dụng CNTT. Doanh nghiệp có HĐQT lớn hơn có xu hướng áp dụng CNTT hiệu quả hơn, nhờ khả năng tiếp cận đa dạng nguồn lực và kinh nghiệm phong phú.

2. Sự kiêm nhiệm chức vụ Chủ tịch HĐQT và CEO có tác động tiêu cực đến việc áp dụng CNTT: Mặc dù ảnh hưởng không mạnh và không hoàn toàn có ý nghĩa thống kê, kết quả cho thấy các doanh nghiệp có sự tập trung quyền lực vào một cá nhân thường áp dụng CNTT kém hơn. Điều này có thể do sự hạn chế trong việc ra quyết định đa chiều và thiếu sự kiểm soát hiệu quả.

3. Tỷ lệ thành viên nữ trong HĐQT tác động tích cực đến việc áp dụng CNTT: Kết quả phân tích cho thấy tỷ lệ thành viên nữ trong HĐQT có ảnh hưởng thuận chiều và có ý nghĩa thống kê ở mức 10% đến việc áp dụng CNTT. Sự đa dạng giới trong ban quản trị góp phần thúc đẩy đổi mới và nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của CNTT.

4. Các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp, tốc độ tăng trưởng doanh thu và tuổi doanh nghiệp cũng có mối quan hệ tích cực với việc áp dụng CNTT, trong khi tính thanh khoản có ảnh hưởng phức tạp hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết quản trị doanh nghiệp và các nghiên cứu trước đây, khẳng định vai trò quan trọng của HĐQT trong việc thúc đẩy áp dụng CNTT. Quy mô HĐQT lớn tạo điều kiện cho việc đa dạng hóa ý kiến và tăng cường giám sát, từ đó nâng cao khả năng đầu tư và triển khai CNTT. Ngược lại, sự kiêm nhiệm chức vụ có thể dẫn đến tập trung quyền lực, làm giảm tính minh bạch và sự đa dạng trong quyết định, ảnh hưởng tiêu cực đến việc áp dụng CNTT.

Sự tham gia của nữ giới trong HĐQT được chứng minh là một yếu tố tích cực, góp phần nâng cao chất lượng quản trị và thúc đẩy đổi mới công nghệ. Điều này đồng thuận với các nghiên cứu quốc tế về lợi ích của đa dạng giới trong quản trị doanh nghiệp. Các biểu đồ phân phối số lượng thành viên HĐQT, tỷ lệ nữ giới và mức độ áp dụng CNTT có thể minh họa rõ nét mối quan hệ này.

Tuy nhiên, một số hạn chế như kích thước mẫu, phạm vi nghiên cứu và dữ liệu thu thập có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả, đòi hỏi nghiên cứu tiếp theo mở rộng và đa dạng hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy mô và đa dạng thành viên HĐQT: Doanh nghiệp nên mở rộng số lượng thành viên HĐQT, đặc biệt chú trọng đến việc bổ sung các thành viên có kiến thức về CNTT và kinh nghiệm quản trị hiện đại nhằm nâng cao khả năng ra quyết định về công nghệ. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp.

2. Hạn chế sự kiêm nhiệm chức vụ Chủ tịch HĐQT và CEO: Để đảm bảo tính độc lập và minh bạch trong quản trị, doanh nghiệp cần tách bạch hai vị trí này, tránh tập trung quyền lực gây cản trở việc áp dụng CNTT hiệu quả. Thời gian thực hiện: ngay lập tức; Chủ thể: Đại hội cổ đông và HĐQT.

3. Thúc đẩy sự tham gia của nữ giới trong HĐQT: Doanh nghiệp cần xây dựng chính sách thu hút và phát triển nữ lãnh đạo, tạo môi trường bình đẳng giới nhằm tận dụng tối đa tiềm năng đổi mới và áp dụng CNTT. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: Ban nhân sự, HĐQT.

4. Đầu tư nâng cao nhận thức và năng lực CNTT cho BGĐ và HĐQT: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo về CNTT và quản trị công nghệ để nâng cao hiểu biết và cam kết áp dụng CNTT trong doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban lãnh đạo, phòng đào tạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết: Giúp hiểu rõ vai trò của quản trị doanh nghiệp trong việc thúc đẩy áp dụng CNTT, từ đó xây dựng chiến lược quản trị phù hợp để nâng cao hiệu quả hoạt động.

2. Nhà quản lý CNTT và chuyên gia tư vấn: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực nghiệm để tư vấn các giải pháp công nghệ phù hợp với đặc điểm quản trị doanh nghiệp.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản trị kinh doanh, công nghệ thông tin: Là tài liệu tham khảo quý giá về mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và áp dụng CNTT trong bối cảnh thị trường Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Hỗ trợ xây dựng các chính sách thúc đẩy quản trị doanh nghiệp hiệu quả và ứng dụng CNTT trong doanh nghiệp, góp phần phát triển kinh tế số.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản trị doanh nghiệp ảnh hưởng thế nào đến việc áp dụng CNTT?
   Quản trị doanh nghiệp, đặc biệt là quy mô và cơ cấu HĐQT, ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư và triển khai CNTT. HĐQT lớn và đa dạng giúp doanh nghiệp có nhiều nguồn lực và ý tưởng để áp dụng CNTT hiệu quả hơn.

2. Sự kiêm nhiệm chức vụ Chủ tịch HĐQT và CEO có lợi hay hại cho việc áp dụng CNTT?
   Nghiên cứu cho thấy sự kiêm nhiệm thường gây tác động tiêu cực do tập trung quyền lực, làm giảm tính minh bạch và sự đa dạng trong quyết định, từ đó hạn chế việc áp dụng CNTT.

3. Tỷ lệ thành viên nữ trong HĐQT có ảnh hưởng như thế nào đến áp dụng CNTT?
   Tỷ lệ thành viên nữ cao trong HĐQT có xu hướng thúc đẩy việc áp dụng CNTT, nhờ khả năng đổi mới và quản trị hiệu quả, góp phần nâng cao HQHĐ.

4. Các yếu tố kiểm soát nào được xem xét trong nghiên cứu?
   Nghiên cứu kiểm soát các biến như quy mô doanh nghiệp (log tổng tài sản), tốc độ tăng trưởng doanh thu, tuổi doanh nghiệp và tính thanh khoản để đảm bảo kết quả chính xác.

5. Làm thế nào doanh nghiệp có thể nâng cao hiệu quả áp dụng CNTT dựa trên nghiên cứu này?
   Doanh nghiệp nên tăng cường quy mô và đa dạng HĐQT, tách bạch chức vụ Chủ tịch HĐQT và CEO, thúc đẩy sự tham gia của nữ giới và nâng cao năng lực CNTT cho ban quản trị.

Kết luận

• Quy mô HĐQT có ảnh hưởng tích cực và đáng kể đến việc áp dụng CNTT trong các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam.
• Sự kiêm nhiệm chức vụ Chủ tịch HĐQT và CEO có xu hướng tác động tiêu cực đến việc áp dụng CNTT, dù mức độ ảnh hưởng chưa mạnh.
• Tỷ lệ thành viên nữ trong HĐQT đóng vai trò tích cực trong việc thúc đẩy áp dụng CNTT, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và đổi mới công nghệ.
• Các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp, tốc độ tăng trưởng và tuổi doanh nghiệp cũng ảnh hưởng thuận chiều đến việc áp dụng CNTT.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp và áp dụng CNTT, góp phần cải thiện HQHĐ doanh nghiệp trong giai đoạn tiếp theo.

Các doanh nghiệp và nhà quản lý cần xem xét áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để tối ưu hóa quản trị và đầu tư CNTT, đồng thời các nhà nghiên cứu có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu để tăng tính khái quát và độ tin cậy của kết quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu nhằm giới thiệu lý do chọn đề tài, xác định mục tiêu, xác định đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu, từ đó đưa ra những kiến nghị đóng góp của đề tài. 7 Downloaded by mon hon ([e-mail]) lOMoARcPSD|39211872 Chương 2: Cơ sở lý luận, tổng quan các nghiên cứu liên quan về đặc điểm quản trị doanh nghiệp, việc áp dụng CNTT, HQHĐ doanh từ đó phát triển xây dựng giả thuyết nghiên cứu ở thị trường Việt Nam. Chương 3: Xây dựng các mô hình nghiên cứu liên quan để xác định mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và việc áp dụng CNTT. Chương 4: Thảo luận về các kết quả nghiên cứu thực hiện sau khi chạy các mô hình.

Chương 5: Kết luận và khuyến nghị cho doanh nghiệp và các bên liên quan. 8 Downloaded by mon hon ([e-mail]) lOMoARcPSD|39211872 CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN, TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ XÂY DỰNG GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 2.1 Quản trị doanh nghiệp 2.1 Khái niệm Humera Khan (2011) định nghĩa quản trị doanh nghiệp là một thuật ngữ rộng mô tả các quy trình, chính sách, nguyên tắc và chỉ đạo của ban quản lý trong các tổ chức, tập đoàn nhằm định hướng, kiểm soát doanh nghiệp và đạt được các mục tiêu nhất định. Zingales (1998) định nghĩa quản trị công ty là “phân bổ quyền sở hữu, cấu trúc vốn, các chế độ quản lý, tiếp quản, HĐQT, áp lực từ các nhà đầu tư tổ chức, cạnh tranh thị trường sản phẩm, cạnh tranh thị trường lao động, cơ cấu tổ chức, v.v…” Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế OECD năm 1999 lại cho rằng "Quản trị công ty là hệ thống mà các tập đoàn kinh doanh được chỉ đạo và kiểm soát các bên liên quan khác, đồng thời nêu ra các quy tắc và thủ tục để đưa ra quyết định về các vấn đề của công ty. Bằng cách này, nó cũng cung cấp cấu trúc mà thông qua đó các mục tiêu của công ty được đặt ra và phương tiện để đạt được các mục tiêu đó và giám sát hiệu suất.” Oman (2001) đã định nghĩa quản trị công ty là một thuật ngữ dùng để chỉ các tổ chức tư nhân và công cộng bao gồm luật, quy định và thực tiễn kinh doanh điều chỉnh mối quan hệ giữa các nhà quản lý công ty và các bên liên quan.

Quản trị công ty còn được biết đến là hệ thống kiểm soát sự cân bằng cả bên trong và bên ngoài công ty, có trách nhiệm giải trình cho tất cả các bên liên quan và hành động có trách nhiệm đối xã hội trong lĩnh vực kinh doanh của mình (Solomon, 2007). Theo Caramanolis Cotelli (1995) quản trị doanh nghiệp là việc phân chia vốn, tài sản giữa những bên liên quan như BGĐ, nhà đầu tư, HĐQT hay các tổ chức, cá nhân có liên hệ mật thiết với ban quản lý công ty. Tương tự vậy, Leifer và Visny (1997) đưa ra khái niệm của quản trị doanh nghiệp chính là quá trình giải quyết mọi vấn đề phát sinh trong công ty để đảm bảo lợi ích cho các nhà đầu tư. Có thể nói, quản trị doanh nghiệp ảnh hưởng đến mối quan hệ nhiều bên không chỉ ở nội bộ doanh nghiệp như nhân viên, ban quản lý, 9 Downloaded by mon hon ([e-mail]) lOMoARcPSD|39211872 cổ đông và còn có các phòng ban bên ngoài như cơ quan Thuế, nhà đầu tư, đối tác, cộng đồng.

Mối quan hệ này được ràng buộc và được kiểm soát bởi các Bộ luật được nhà nước ban hành, văn hóa, lịch sử quốc gia. Ở Việt Nam, hệ thống các quy định về quản trị doanh nghiệp được đề cập đến trong nhiều văn bản pháp luật. Trong đó Bộ Luật Doanh nghiệp có vai trò quan trọng, là tiền đề để giải quyết hầu hết các vấn đề nảy sinh trong các doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam. Theo quy chế quản trị công ty ban hành năm 2007, Bộ Tài chính - Việt Nam đưa ra khái niệm về quản trị công ty là “hệ thống các quy tắc để đảm bảo cho công ty được định hướng điều hành và được kiểm soát một cách có hiệu quả vì quyền lợi của cổ đông và những người có liên quan đến công ty.” Như vậy, quản trị doanh nghiệp là hệ thống các quy tắc, thông lệ, quy trình mà một công ty được chỉ đạo và kiểm soát nhằm tạo điều kiện cho việc quản lý hiệu quả, mang tính kinh doanh và thận trọng có thể mang lại thành công lâu dài của công ty.

Bên cạnh đó, quản trị công ty liên quan đến việc cân bằng lợi ích giữa các bên liên quan như HĐQT, BGĐ, nhà đầu tư, khách hàng,. Việc củng cố quản trị doanh nghiệp là nhiệm vụ quan trọng của mỗi công ty bởi đây là nhân tố quyết định sự phát triển hay thụt lùi, phá sản của doanh nghiệp đó.2 Đặc điểm quản trị doanh nghiệp Theo Alabdullah (2016), quản trị doanh nghiệp luôn thu hút được rất nhiều sự quan tâm của các doanh nghiệp trên toàn thế giới vì nó thúc đẩy khả năng tài chính bằng cách tạo cơ hội đầu tư dài hạn cho các doanh nghiệp trên thương trường. Nhâm Anh Tuân và Nguyễn Phong Tuấn (2013) cho rằng quản trị doanh nghiệp là một hệ thống các mối quan hệ giữa HĐQT, BGĐ, ban kiểm soát (BKS). Các cổ đông bầu ra một thể chế giám sát, thường được gọi là HĐQT hoặc BKS để đại diện cho quyền lợi của mình.

Trách nhiệm chính của thể chế này là đưa ra định hướng chiến lược cho BGĐ và giám sát họ. Theo Fan (2004), thành viên BGĐ có trách nhiệm cung cấp thông tin về các báo cáo tài chính (BCTC) và các báo cáo hoạt động thường kỳ cho HĐQT. Có thể nói, HĐQT và BGĐ ảnh hưởng 10 Downloaded by mon hon ([e-mail]) lOMoARcPSD|39211872 trực tiếp đến vấn đề quản trị doanh nghiệp. Trong đó, BGĐ chịu trách nhiệm trước HĐQT, và thể chế này lại chịu trách nhiệm trước các cổ đông thông qua đại hội cổ đông.

Theo các nghiên cứu của Weisbach (1988) và Dah và Frye (2017), HĐQT là nhóm các cá nhân được cổ đông bầu ra với nhiệm vụ đại diện, tư vấn và giám sát ban quản lý doanh nghiệp. Adams và Ferreira (2007) cho rằng HĐQT là cơ quan pháp lý đề ra những quyết sách cho doanh nghiệp. Với các công ty được niêm yết trên sàn chứng khoán, HĐQT do các cổ đông đề cử, theo cách này, lợi ích của cổ đông được đại diện gián tiếp bởi HĐQT (Forbes và Milliken, 1999 ; Hillman và Dalziel, 2003). Như vậy, HĐQT của một doanh nghiệp là cơ quan giám sát và ra quyết định cao nhất của công ty.

Thông qua các chức năng của mình, HĐQT hỗ trợ quá trình ra quyết định, cũng như các lĩnh vực khác của doanh nghiệp. Cụ thể, nó giúp doanh nghiệp áp dụng các biện pháp thích hợp để đạt được HQHĐ tốt và tiếp tục hoạt động một cách trơn tru. Một số nghiên cứu cũng đã chỉ ra mối liên hệ giữa cấu trúc của HĐQT và hành vi của công ty; ví dụ, HĐQT mạnh làm giảm khả năng gian lận tài chính (Chen và cộng sự, 2006) hay giảm việc chiếm đoạt thông qua các giao dịch với bên liên quan (Lo và cộng sự, 2010). Cơ cấu HĐQT thường do các cổ đông trong doanh nghiệp lựa chọn và kết quả hoạt động của công ty cũng có thể ảnh hưởng đến các đặc điểm của cơ chế này.

Trong những năm gần đây, ngày càng có nhiều sự quan tâm đến hoạt động của HĐQT, đặc biệt là các đặc điểm của nó như quy mô, các thành viên, tính kiêm nhiệm… Để tìm được câu trả lời cho câu hỏi “Làm thế nào để đẩy mạnh hiệu quả quản trị doanh nghiệp?” của công ty, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra sự ảnh hưởng của quy mô HĐQT là một yếu tố quan trọng tác động đến cơ chế này. Eisenberg và cộng sự (1998) cho rằng quy mô HĐQT lớn hơn có thể cung cấp nhiều kiến thức chuyên môn hơn để thực hiện vai trò cố vấn của HĐQT, giúp doanh nghiệp có thể tiếp cận các nguồn lực quan trọng, mang lại nhiều kinh nghiệm, kiến thức và kỹ năng, đồng thời giảm rủi ro cho doanh nghiệp. Theo lý thuyết đại diện, quy mô HĐQT lớn cho phép giám sát có hiệu quả hơn bằng cách giảm sự chi phối của các giám đốc và bảo vệ lợi ích của các cổ đông (Singh và Harianto, 1989; Phan Thị Huyền và cộng sự, 2020). Một số nhà nghiên cứu khác lại có quan điểm ngược lại.

Yermack (1996) khi khảo sát 452 doanh nghiệp lớn và nhỏ ở Hoa Kỳ vào giai đoạn 11 Downloaded by mon hon ([e-mail]) lOMoARcPSD|39211872 1984 - 1991 đã tìm thấy mối quan hệ tiêu cực giữa quy mô HĐQT và HQHĐ doanh nghiệp. Nghiên cứu của Rashid và cộng sự (2020) khẳng định nếu doanh nghiệp có quá nhiều thành viên trong HĐQT sẽ gặp phải một số vấn đề về điều phối doanh nghiệp, kiểm soát hoạt động, tự do linh hoạt trong quá trình ra quyết định và sự thiếu thống nhất khi đưa ra các ý kiến. Tuy nhiên, nếu HĐQT doanh nghiệp có quá ít thành viên thì việc đưa ra quyết định cũng có thể bị ảnh hưởng do các ý kiến thiếu chính xác hoặc gặp phải tình trạng tập quyền. Định kiến xã hội về bất bình đẳng giới đã cản trở sự thăng tiến của phụ nữ trong công việc cũng như khiến họ khó có được vị trí lãnh đạo cao nhất trong doanh nghiệp.

Họ phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn nam giới để đạt được và duy trì các vị trí điều hành quan trọng. Nghiên cứu của Ho và cộng sự (2015) đã cho thấy một tín hiệu tích cực đó là sự xuất hiện của nữ giới trong các phòng ban quan trọng của doanh nghiệp còn thấp nhưng tỷ lệ các công ty có các nhà quản lý là nữ lại tăng đáng kể. Liên minh Châu Âu (EU) đã ban hành các quy định để thúc đẩy bình đẳng giới trong HĐQT cũng như BGĐ ở các doanh nghiệp như đặt ra hạn ngạch tối thiểu cho các thành viên HĐQT nữ là 40% vào năm 2020. Tương tự, một số quốc gia khác cũng đặt ra quy định về tỷ lệ thành viên nữ trong ban điều hành như Malaysia tối thiểu là 30% từ năm 2011, Ấn Độ quy định mỗi doanh nghiệp có tối thiểu một phụ nữ trong BGĐ từ năm 2012, Brazil là 40% từ năm 2022 (Deloitte, 2013).

Nhưng điều đáng buồn là thực tế, một số công ty lại thuê ngoài các giám đốc nữ chỉ để tuân thủ các quy định trên và họ thường bị xếp xuống vai trò quản trị thứ cấp. Năm 2006, New York Times báo cáo rằng chỉ có 9 trong 500 CEO của Fortune 500 là nữ, tương ứng với tỷ lệ chưa đến 2% (Creswell, 2006).