Ảnh Hưởng Của Một Số Yếu Tố Đến Nợ Xấu Trong Hệ Thống Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố đến nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay, cung cấp cái nhìn sâu sắc và giải pháp.

• Tác giả: Trương Thị Liễu
• Người hướng dẫn: TS. Trần Anh Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Các Yếu Tố Đến Nợ Xấu Trong Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• LỜI MỞ ĐẦU
• Đặt vấn đề nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu của luận văn
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NỢ XẤU VÀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NỢ XẤU TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái niệm về nợ xấu và phân loại nợ
• 1.1.1. Khái niệm về nợ xấu
• 1.1.2. Phân loại nợ
• 1.1.2.1. Phân loại nợ theo quan điểm quốc tế
• 1.1.2.2. Phân loại nợ theo quan điểm Việt Nam
• 1.2. Các yếu tố tác động đến nợ xấu tại các NHTM
• 1.2.1. Khái quát chung về nhóm các yếu tố tác động đến nợ xấu
• 1.2.2. Nhóm các yếu tố vĩ mô
• 1.2.3. Nhóm các yếu tố vi mô từ phía khách hàng vay
• 1.2.4. Nhóm các yếu tố vi mô từ phía Ngân hàng
• 1.3. Một số nghiên cứu định lượng thực nghiệm về tương quan của một số yếu tố tác động đến nợ xấu trong các Ngân hàng thương mại
• 1.3.1. Nhóm các Nghiên cứu tập trung vào tương quan của yếu tố vĩ mô (GDP) và yếu tố tăng trưởng tín dụng đến nợ xấu
• 1.3.2. Nghiên cứu tập trung vào tương quan của các yếu tố vi mô từ phía hoạt động Ngân hàng đến nợ xấu
• 1.3.3. Nghiên cứu kết hợp xem xét tương quan của các yếu tố vĩ mô và các yếu tố vi mô xuất phát từ phía hoạt động Ngân hàng đến nợ xấu
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NỢ XẤU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ YẾU TỐ ĐẾN NỢ XẤU TRONG HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Thực trạng nợ xấu trong hệ thống Ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2008 đến 2013
• 2.2. Mô hình nghiên cứu định lượng về ảnh hưởng của một số yếu tố đến nợ xấu trong hệ thống Ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay
• 2.2.1. Xây dựng các giả thuyết nghiên cứu và hệ thống biến quan sát
• 2.2.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 2.2.3. Mô hình nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU – GỢI Ý CHÍNH SÁCH CHO VIỆC QUẢN LÝ KIỂM SOÁT NỢ XẤU TRONG HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Kiểm định một số giả định cơ bản cho các phương pháp ước lượng
• 3.1.1. Kiểm định đa cộng tuyến
• 3.1.2. Kiểm định phương sai thay đổi
• 3.1.3. Kiểm định tự tương quan
• 3.2. Các bước thực hiện hồi quy theo các mô hình ước lượng và thực hiện lựa chọn mô hình để sử dụng kết quả phân tích
• 3.2.1. Hồi quy mô hình tĩnh (mô hình I) – Phương pháp ước lượng FE và RE
• 3.2.2. Hồi quy mô hình động (mô hình II) - Phương pháp ước lượng GMM 1 bước của Arellano & Bond (1998 và 1981)
• 3.3. Phân tích kết quả nghiên cứu và các gợi ý chính sách cho việc quản lý kiểm soát nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.3.1. Phân tích kết quả kiểm định các giả thuyết
• 3.3.1.1. Các giả thuyết nghiên cứu có bằng chứng kết quả hỗ trợ lập luận giả thuyết đưa ra
• 3.3.1.2. Các giả thuyết nghiên cứu không tìm được bằng chứng kết quả hỗ trợ lập luận giả thuyết đưa ra
• 3.3.2. Gợi ý chính sách
• 3.3.2.1. Đối với Cơ quan thanh tra giám sát – Ngân hàng nhà nước
• 3.3.2.2. Đối với các tổ chức tín dụng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nợ Xấu Ngân Hàng Khái Niệm Phân Loại

Nợ xấu là vấn đề nhức nhối trong hệ thống ngân hàng, ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính và tăng trưởng kinh tế. Bài viết này cung cấp cái nhìn tổng quan về nợ xấu, từ khái niệm đến phân loại, theo chuẩn mực quốc tế và quy định Việt Nam. Mục tiêu là giúp độc giả hiểu rõ bản chất của nợ xấu và những yếu tố tác động, làm cơ sở cho việc phân tích sâu hơn về thực trạng và giải pháp. Các thuật ngữ như non-performing loans (NPLs), non-accrual loans, và impaired loans đều được sử dụng để chỉ nợ xấu, tùy theo ngữ cảnh và mục đích. Theo quyết định 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 của NHNN, nợ xấu là các khoản nợ thuộc nhóm 3, 4, 5.

1.1. Định Nghĩa Nợ Xấu Theo Quan Điểm Quốc Tế và Việt Nam

Các tổ chức quốc tế như IMF và BCBS đều có định nghĩa riêng về nợ xấu, nhưng điểm chung là khoản nợ quá hạn thanh toán (thường là 90 ngày trở lên) hoặc có dấu hiệu không có khả năng thu hồi. Theo quyết định 493/2005/QĐ - NHNN ngày 22/04/2005, nợ xấu là các khoản nợ thuộc các nhóm 3, 4, 5 bao gồm nợ dƣới tiêu chuẩn, nợ nghi ngờ, nợ có khả năng mất vốn. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dƣ nợ là tỷ lệ để đánh giá chất lƣợng tín dụng của tổ chức tín dụng. Các định nghĩa quốc tế, như của IMF, nhấn mạnh việc khoản vay quá hạn 90 ngày hoặc có dấu hiệu rõ ràng người vay không thể hoàn trả nợ đầy đủ.

1.2. Phân Loại Nợ Theo Quy Định Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) phân loại nợ thành 5 nhóm dựa trên khả năng trả nợ của khách hàng. Nợ xấu bao gồm nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn), nhóm 4 (nợ nghi ngờ), và nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn). Việc phân loại nợ giúp các ngân hàng trích lập dự phòng rủi ro phù hợp, đảm bảo an toàn hoạt động. Quyết định 493 và Thông tư 02/2013/TT-NHNN quy định chi tiết về các tiêu chí phân loại nợ. Thông tƣ 02/2013/TT - NHNN ngày 21/01/2013 ban hành thay thế quyết định 493 và quyết định 18 đã nêu trên, hiệu lực thi hành từ ngày 1/6/2014: Quy định tại điểm 8 điều 3 thông tƣ 02, nợ xấu (NPLs) vẫn là nợ thuộc các nhóm 3, 4 và 5.

II. Các Yếu Tố Vĩ Mô Tác Động Mạnh Đến Nợ Xấu Phân Tích

Nợ xấu không chỉ xuất phát từ nội tại ngân hàng mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ các yếu tố vĩ mô. Tăng trưởng kinh tế chậm lại, lạm phát gia tăng, lãi suất biến động mạnh, và các cú sốc kinh tế bên ngoài đều có thể làm gia tăng nợ xấu. Phân tích các yếu tố vĩ mô giúp dự báo và phòng ngừa rủi ro nợ xấu hiệu quả hơn. Theo nhiều nghiên cứu, GDP (tổng sản phẩm quốc nội) và tăng trưởng tín dụng là hai yếu tố vĩ mô quan trọng nhất ảnh hưởng đến nợ xấu. Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, đặc biệt giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2013, hệ thống ngân hàng thƣơng mại thƣờng xuyên đối mặt với rất nhiều rủi ro, trong đó nợ xấu là một trong những rủi ro đƣợc bàn đến nhiều nhất.

2.1. Tăng Trưởng Kinh Tế GDP và Tỷ Lệ Thất Nghiệp Ảnh Hưởng Nợ Xấu

Khi kinh tế tăng trưởng chậm lại hoặc suy thoái, doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh, dẫn đến giảm khả năng trả nợ. Tỷ lệ thất nghiệp gia tăng cũng làm giảm thu nhập của người dân, khiến họ khó khăn hơn trong việc trả nợ tiêu dùng và nợ vay mua nhà. Các yếu tố vĩ mô này có mối tương quan chặt chẽ với chất lượng tín dụng của ngân hàng. Theo nhiều nghiên cứu, GDP (tổng sản phẩm quốc nội) và tăng trưởng tín dụng là hai yếu tố vĩ mô quan trọng nhất ảnh hưởng đến nợ xấu.

2.2. Lạm Phát Lãi Suất Biến Động Tỷ Giá Hối Đoái Tăng Nợ Xấu

Lạm phát làm giảm giá trị thực của thu nhập và tài sản, khiến người vay khó khăn hơn trong việc trả nợ. Lãi suất tăng cao làm tăng chi phí vay vốn của doanh nghiệp và người dân, từ đó làm gia tăng rủi ro nợ xấu. Biến động tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của các doanh nghiệp vay ngoại tệ. Những biến động này tạo áp lực lớn lên khả năng trả nợ và làm tăng nợ xấu.

III. Yếu Tố Vi Mô Nội Tại Ngân Hàng Nguyên Nhân Gốc Rễ Nợ Xấu

Bên cạnh yếu tố vĩ mô, các yếu tố vi mô nội tại ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và gia tăng nợ xấu. Quản trị rủi ro tín dụng yếu kém, chính sách cho vay lỏng lẻo, thiếu kiểm soát sau giải ngân, và năng lực thẩm định dự án hạn chế là những nguyên nhân phổ biến. Việc cải thiện quản trị rủi ro tín dụng là chìa khóa để kiểm soát nợ xấu. Cùng với việc thực hiện vai trò đó, hoạt động Ngân hàng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro ngày càng lớn do tác động của các nhân tố bên ngoài nhƣ những bất ổn của nền kinh tế vĩ mô, khủng hoảng tài chính thế giới,… và các nhân tố bên trong NHTM nhƣ quản trị rủi ro kém, đầu tƣ nhiều dự án rủi ro cao,…

3.1. Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Yếu Kém Hậu Quả Nghiêm Trọng

Khi ngân hàng không có hệ thống quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả, việc đánh giá và kiểm soát rủi ro trở nên khó khăn. Điều này dẫn đến việc cho vay các dự án rủi ro cao, thiếu kiểm soát dòng tiền của khách hàng, và không có biện pháp xử lý kịp thời khi khách hàng gặp khó khăn. Hệ quả là nợ xấu gia tăng, ảnh hưởng đến lợi nhuận và an toàn vốn của ngân hàng. Nguyên nhân từ phía ngân hàng là yếu tố quan trọng tạo ra nợ xấu.

3.2. Chính Sách Cho Vay Lỏng Lẻo và Thiếu Kiểm Soát Sau Giải Ngân

Chính sách cho vay lỏng lẻo, yêu cầu về tài sản đảm bảo thấp, và quy trình thẩm định sơ sài tạo điều kiện cho các khách hàng không đủ năng lực tiếp cận vốn vay. Thiếu kiểm soát sau giải ngân khiến ngân hàng không nắm bắt được tình hình sử dụng vốn của khách hàng, từ đó không có biện pháp can thiệp kịp thời khi có dấu hiệu rủi ro. Điều này làm gia tăng khả năng nợ xấu phát sinh. Một số nghiên cứu có phân tích nguyên nhân dẫn đến đến nợ xấu dựa trên các bảng biểu, số liệu thống kê và đề ra giải pháp xử lý, cá c mô hình nghiên cứu định lƣợng rất hiếm đƣợc thực hiện và công bố trên tạp chí cũng nhƣ trên các kênh thông tin tài chính khác.

IV. Mô Hình Nghiên Cứu Định Lượng Ảnh Hưởng Yếu Tố Đến Nợ Xấu

Để đánh giá chính xác mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến nợ xấu, cần sử dụng các mô hình nghiên cứu định lượng. Các mô hình này cho phép phân tích mối tương quan giữa các biến số như GDP, tăng trưởng tín dụng, tỷ lệ nợ trên vốn, và tỷ lệ nợ xấu. Kết quả nghiên cứu là cơ sở quan trọng để xây dựng các chính sách và giải pháp kiểm soát nợ xấu hiệu quả. Các nghiên cứu trên thế giới đa số thực hiện tại các quốc gia Châu Âu với các nền kinh tế phát triển. Do đó bài nghiên cứu “Ảnh hƣởng của một số yếu tố đến nợ xấu trong hệ thốn g Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam” này đóng góp thêm bằng chứng thực nghiệm vào các công trình nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến nợ xấu tại Việt Nam nói riêng, định hƣớng cho việc phát triển các nghiên cứu định lƣợng sau này và thực hiện bổ sung thêm vào h ệ thống các công trình nghiên cứu tại các nền kinh tế đang phát triển.

4.1. Xây Dựng Giả Thuyết Nghiên Cứu và Hệ Thống Biến Quan Sát

Quá trình nghiên cứu bắt đầu bằng việc xây dựng các giả thuyết về mối quan hệ giữa các yếu tố vĩ mô, vi mô và nợ xấu. Sau đó, cần xác định các biến quan sát để đo lường các yếu tố này. Ví dụ, GDP có thể được đo lường bằng tốc độ tăng trưởng GDP, tăng trưởng tín dụng bằng tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng, và quản trị rủi ro bằng tỷ lệ nợ quá hạn. Việc lựa chọn biến quan sát phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu.

4.2. Phương Pháp Hồi Quy và Phân Tích Kết Quả Nghiên Cứu

Phương pháp hồi quy được sử dụng để ước lượng mối quan hệ giữa các biến độc lập (yếu tố vĩ mô, vi mô) và biến phụ thuộc (nợ xấu). Kết quả hồi quy cho biết mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến nợ xấu, cũng như chiều hướng tác động (tăng hoặc giảm). Phân tích kết quả nghiên cứu giúp xác định các yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến nợ xấu, từ đó đề xuất các giải pháp can thiệp phù hợp. Luận văn tham khảo mô hình nghiên cứu, mô hình hồi quy cùng phƣơng pháp ƣớc lƣợng nhằm tìm ra kết quả kiểm định các giả thuyết lý thuyết mà các tác giả đặt ra về các yếu tố tác động đến nợ xấu tại các quốc gia Châu Âu và Châu Á từ thời kỳ năm 1992 đến giai đoạn gần đây năm 2013.

V. Gợi Ý Chính Sách Quản Lý Nợ Xấu Giải Pháp Hiệu Quả

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đưa ra các gợi ý chính sách cụ thể để quản lý và kiểm soát nợ xấu hiệu quả. Các chính sách này có thể bao gồm tăng cường giám sát hoạt động tín dụng của ngân hàng, nâng cao năng lực thẩm định dự án, cải thiện hệ thống quản trị rủi ro, và tạo điều kiện thuận lợi cho việc xử lý nợ xấu. Ngân hàng Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và thực thi các chính sách này. T ừ nghiên c ứu này giúp tác giả đƣa ra những gợi ý về mặt chính sách góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý kiểm soát nợ xấu, nâng cao khả năng dự báo nợ xấu có thể xảy ra trong tƣơng lai, từ đó có những biện pháp dự phòng và xử lý kịp thời.

5.1. Tăng Cường Giám Sát Hoạt Động Tín Dụng Ngân Hàng Giải Pháp

Ngân hàng Nhà nước cần tăng cường giám sát hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại, đặc biệt là việc tuân thủ các quy định về cho vay, quản lý rủi ro, và phân loại nợ. Các biện pháp giám sát có thể bao gồm kiểm tra định kỳ, thanh tra đột xuất, và yêu cầu báo cáo thường xuyên về tình hình tín dụng và nợ xấu. Điều này giúp phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro và có biện pháp can thiệp kịp thời.

5.2. Nâng Cao Năng Lực Thẩm Định Dự Án và Quản Trị Rủi Ro

Ngân hàng cần nâng cao năng lực thẩm định dự án, đảm bảo rằng các dự án được cho vay có tính khả thi và hiệu quả kinh tế. Cần xây dựng hệ thống quản trị rủi ro tín dụng toàn diện, bao gồm các quy trình đánh giá rủi ro, kiểm soát rủi ro, và xử lý rủi ro. Đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn của cán bộ tín dụng cũng là một yếu tố quan trọng. Kết quả của đề tài cho biết khả năng giải thích của các yếu tố trong mô hình lên tỷ lệ nợ xấu. Đề tài có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các nhà hoạch định chính sách, các nhà quản lý Ngân hàng lƣợng hóa mức độ rủi ro và chiều hƣớng tác động từ đó có những biện pháp trong kiểm soát nợ xấu.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Kiểm Soát Nợ Xấu Ngân Hàng

Nợ xấu là một thách thức lớn đối với hệ thống ngân hàng Việt Nam. Để kiểm soát nợ xấu hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các chính sách vĩ mô, các biện pháp quản trị rủi ro của ngân hàng, và các giải pháp xử lý nợ xấu. Nghiên cứu và phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến nợ xấu là rất cần thiết để xây dựng các chính sách và giải pháp phù hợp. Trong thời gian gần đây, nợ xấu của các TCTD tăng cao, vấn đề nợ xấu Ngân hàng đang gây đƣợc chú ý, tranh luận và nghiên cứu khá nhiều tại Việt Nam nhằm mục tiêu nhận diện nó và đƣa ra các gợi ý chính sách nhằm cải thiện tình hình.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Định Lượng Về Nợ Xấu

Nghiên cứu định lượng về các yếu tố ảnh hưởng đến nợ xấu cung cấp thông tin quan trọng cho việc xây dựng các chính sách và giải pháp kiểm soát nợ xấu hiệu quả. Các nghiên cứu này giúp xác định các yếu tố quan trọng nhất, đo lường mức độ ảnh hưởng của chúng, và dự báo xu hướng nợ xấu trong tương lai. Nghiên cứu định lượng cũng giúp đánh giá hiệu quả của các chính sách và giải pháp hiện hành, từ đó đề xuất các điều chỉnh phù hợp.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo và Đề Xuất Chính Sách

Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phân tích sâu hơn các yếu tố vi mô nội tại ngân hàng, như chất lượng quản trị, năng lực thẩm định dự án, và hiệu quả của các biện pháp xử lý nợ xấu. Cần có các nghiên cứu so sánh giữa các ngân hàng khác nhau để xác định các best practices trong quản lý nợ xấu. Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đề xuất các chính sách cụ thể để tăng cường giám sát hoạt động tín dụng, nâng cao năng lực quản trị rủi ro, và tạo điều kiện thuận lợi cho việc xử lý nợ xấu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 2008 - 2013 chứng kiến những biến động phức tạp của nền kinh tế Việt Nam dưới tác động lan tỏa từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống ngân hàng thương mại tăng mạnh từ mức 45.000 tỷ đồng năm 2008, đạt đỉnh điểm 10% vào cuối năm 2012 trước khi hạ nhiệt về mức 3,63% vào cuối năm 2013 theo số liệu công bố từ Ngân hàng Nhà nước. Đáng chú ý, nợ xấu tập trung cục bộ khi 5 nhóm ngành kinh tế chủ lực chiếm tới 81% tổng nợ xấu toàn hệ thống, trong đó ngành công nghiệp chế biến chế tạo chiếm 22% và bất động sản cùng dịch vụ chiếm 19%.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi đặt ra là việc nhận diện, lượng hóa các nhân tố nội tại từ phía ngân hàng thương mại tác động trực tiếp đến rủi ro tín dụng, thay vì chỉ dừng lại ở các phân tích định tính mô tả. Mục tiêu cụ thể của công trình tập trung kiểm định các giả thuyết về mối tương quan giữa quy mô, tăng trưởng tín dụng, hiệu quả quản trị, lãi suất huy động và cơ cấu danh mục cho vay đối với tỷ lệ nợ xấu.

Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu tài chính của 12 ngân hàng thương mại cổ phần và ngân hàng thương mại nhà nước tiêu biểu trong 6 năm liên tục từ 2008 đến 2013, với 64 quan sát thực nghiệm. Về mặt học thuật và thực tiễn, đề tài cung cấp bằng chứng định lượng chuẩn xác giúp các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và nhà quản trị ngân hàng đo lường rủi ro tổn thất, từ đó thiết lập các ngưỡng an toàn vốn và tối ưu hóa danh mục cấp tín dụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của các học thuyết tài chính và ngân hàng kinh điển. Nổi bật nhất là giả thuyết quản lý tồi của Berger và DeYoung (1997), phân tích mối liên hệ hai chiều giữa hiệu quả chi phí, hiệu quả sinh lời và nguy cơ phát sinh nợ quá hạn. Bên cạnh đó, giả thuyết quá lớn để phá sản lý giải hiện tượng các định chế tài chính quy mô lớn chấp nhận gia tăng đòn bẩy tài chính và nới lỏng khẩu vị rủi ro do kỳ vọng vào sự can thiệp, cứu trợ từ phía cơ quan quản lý nhà nước khi xảy ra biến cố.

Khái niệm nợ xấu trong luận văn được định chuẩn theo thông lệ quốc tế của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và hệ thống pháp lý Việt Nam tại Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN cùng Thông tư 02/2013/TT-NHNN. Theo đó, nợ xấu được xác định là các khoản cấp tín dụng thuộc nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn), nhóm 4 (nợ nghi ngờ) và nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn), có thời gian quá hạn thanh toán gốc hoặc lãi từ 91 ngày trở lên. Hệ thống biến quan sát trọng tâm bao gồm: tốc độ tăng trưởng tín dụng, tỷ lệ cấp tín dụng trên nguồn vốn huy động (LDR), tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỷ trọng cho vay kinh doanh bất động sản - xây dựng và tỷ trọng cho vay doanh nghiệp nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Mẫu nghiên cứu gồm 12 ngân hàng thương mại Việt Nam có vốn điều lệ bình quân đạt trên mức trung bình toàn ngành, sở hữu báo cáo tài chính kiểm toán và thuyết minh phân loại dư nợ chi tiết liên tục trong giai đoạn 2008 - 2013, hình thành bộ dữ liệu bảng không cân bằng với 64 quan sát.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao nhất về thị phần dư nợ và tài sản của toàn hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Về kỹ thuật định lượng, tác giả sử dụng mô hình hồi quy tĩnh với phương pháp ước lượng tác động cố định (FEM) và tác động ngẫu nhiên (REM), kết hợp kiểm định Hausman để lựa chọn mô hình tối ưu. Nhằm xử lý triệt để hiện tượng nội sinh, phương sai thay đổi và tự tương quan thường gặp trong chuỗi dữ liệu tài chính, luận văn áp dụng phương pháp ước lượng Men-moment tổng quát (GMM 1 bước) theo trường phái của Arellano và Bond (1991, 1998) trên phần mềm Stata 11, mang lại các ước lượng vững và hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích định lượng từ mô hình nghiên cứu chỉ ra những phát hiện thực nghiệm mang ý nghĩa sâu sắc đối với hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam:

Thứ nhất, tăng trưởng tín dụng nóng trong giai đoạn suy thoái kinh tế có mối tương quan thuận rõ rệt với sự gia tăng của tỷ lệ nợ xấu. Việc mở rộng quy mô tín dụng nhanh chóng nhằm tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn làm suy giảm tiêu chuẩn thẩm định, khiến nợ xấu tích tụ và bộc phát mạnh mẽ sau độ trễ từ 1 đến 2 năm.

Thứ hai, tỷ trọng cho vay bất động sản và xây dựng tác động cùng chiều mạnh mẽ đến nợ xấu. Tại nhiều ngân hàng, dư nợ tập trung vào lĩnh vực có độ nhạy cảm cao này đã đẩy tỷ lệ nợ xấu tăng vọt, điển hình như trường hợp Ngân hàng Sài Gòn - Hà Nội (SHB) ghi nhận nợ xấu ở mức 9,04% năm 2012 và 5,67% năm 2013 sau khi nhận sáp nhập tổ chức tín dụng yếu kém, hay Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) duy trì tỷ lệ nợ xấu 5,8%.

Thứ ba, cơ cấu tín dụng tập trung quá mức vào các công ty nhà nước làm gia tăng rủi ro tổn thất tài chính. Báo cáo ngành cho thấy khu vực doanh nghiệp nhà nước từng chiếm khoảng 70% tổng nợ xấu toàn hệ thống, phản ánh việc phân bổ vốn chưa thực sự căn cứ vào hiệu quả dự án.

Thứ tư, biến trễ bậc một của tỷ lệ nợ xấu có ý nghĩa thống kê cao với hệ số dương trong mô hình GMM, chứng minh nợ xấu có tính ỳ và tính chu kỳ rất lớn, đòi hỏi quá trình xử lý kéo dài nhiều năm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng nợ xấu tăng cao bắt nguồn từ sự kết hợp giữa các cú sốc vĩ mô tiêu cực và sự buông lỏng quản trị rủi ro vi mô. Trong giai đoạn bùng nổ tín dụng trước năm 2008, các ngân hàng thương mại cạnh tranh quyết liệt giành thị phần bằng cách hạ thấp điều kiện vay vốn và dựa dẫm quá nhiều vào tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất, thay vì thẩm định dòng tiền hoàn nợ thực tế của khách hàng.

Kết quả nghiên cứu tại Việt Nam hoàn toàn tương đồng với các phát hiện thực nghiệm quốc tế như công trình của Clair (1992) tại bang Texas, Lis và cộng sự (2001) tại Tây Ban Nha, Louzis và cộng sự (2012) tại Hy Lạp, cũng như Ahmad và Bashir (2013) tại Pakistan. Bằng chứng định lượng ủng hộ mạnh mẽ giả thuyết chu kỳ tín dụng và giả thuyết quản lý tồi, khi các nhà điều hành nới lỏng chính sách cho vay để tối đa hóa chỉ số ROE trong ngắn hạn, bỏ qua việc trích lập dự phòng rủi ro tín dụng tương xứng.

Để minh họa trực quan xu hướng này, diễn biến dữ liệu có thể được trình bày rõ nét qua đồ thị đường biểu diễn mối tương quan trễ giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và tỷ lệ nợ xấu qua các năm 2008 - 2013, kết hợp biểu đồ cột phân bổ tỷ trọng nợ xấu theo từng nhóm ngành kinh tế then chốt.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả ước lượng mô hình thực nghiệm, luận văn đưa ra hệ thống giải pháp toàn diện nhằm kiểm soát và xử lý nợ xấu hiệu quả:

Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước cần nâng cao hiệu lực thanh tra, giám sát an toàn vĩ mô, thực thi nghiêm ngặt Thông tư 02/2013/TT-NHNN về phân loại tài sản có và trích lập dự phòng rủi ro. Mục tiêu kiểm soát tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống ở mức 12% - 15%/năm, đồng thời duy trì tỷ trọng cho vay lĩnh vực phi sản xuất và bất động sản dưới ngưỡng 16% theo đúng tinh thần Chỉ thị 01/CT-NHNN trong lộ trình tái cơ cấu 2014 - 2016.

Thứ hai, các ngân hàng thương mại phải khẩn trương tái cơ cấu danh mục cho vay, chủ động cắt giảm tỷ trọng dư nợ đối với các doanh nghiệp nhà nước kém hiệu quả và các dự án bất động sản đầu cơ. Đặt mục tiêu giảm tỷ trọng cho vay bất động sản xuống dưới 15% tổng dư nợ trong vòng 18 đến 24 tháng tới.

Thứ ba, nâng cấp hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và hoàn thiện quy trình kiểm soát rủi ro độc lập. Các tổ chức tín dụng cần chuyển trọng tâm từ việc thẩm định tài sản thế chấp sang phân tích dòng tiền chiết khấu, duy trì tỷ lệ cấp tín dụng trên nguồn vốn huy động (LDR) dưới mức trần 80% và đảm bảo hệ số an toàn vốn (CAR) đạt tối thiểu 9% theo chuẩn mực Basel II.

Thứ tư, đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa hoạt động kinh doanh để gia tăng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi lên mức 20% - 25% tổng doanh thu hoạt động trong giai đoạn 3 đến 5 năm, qua đó giảm thiểu sự phụ thuộc quá mức vào nguồn thu từ tín dụng truyền thống.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng chuyên môn:

Ban điều hành và chuyên viên quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Ứng dụng mô hình kinh tế lượng động để xây dựng hệ thống chỉ báo cảnh báo sớm về rủi ro vỡ nợ, thiết lập hạn mức tín dụng khoa học theo từng ngành kinh tế và tái cấu trúc danh mục tài sản an toàn.

Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách tiền tệ: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm căn cứ thực tiễn để ban hành các quy định về an toàn vi mô, chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng mục tiêu và cơ chế can thiệp sớm đối với các ngân hàng thương mại có dấu hiệu suy giảm chất lượng tài sản.

Nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Tiếp cận tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm, kỹ thuật xử lý dữ liệu bảng động thông qua phương pháp ước lượng GMM trên phần mềm Stata.

Các nhà đầu tư tổ chức, chuyên viên phân tích tài chính và tổ chức định hạng tín nhiệm: Nắm bắt các biến số vi mô trọng yếu để đánh giá chính xác sức khỏe tài chính, chất lượng lợi nhuận và mức độ rủi ro tiềm ẩn của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao nghiên cứu lại chọn phương pháp hồi quy GMM động thay vì OLS thông thường?

Phương pháp bình phương tối thiểu OLS thông thường hay mô hình tĩnh (FEM, REM) sẽ gặp hiện tượng ước lượng chệch khi xuất hiện biến trễ của nợ xấu và hiện tượng nội sinh giữa các biến giải thích. Phương pháp GMM 1 bước của Arellano và Bond giúp xử lý triệt để các khuyết tật về tự tương quan và phương sai thay đổi, đảm bảo hệ số hồi quy của 64 quan sát có độ tin cậy khoa học cao.

Tỷ trọng cho vay bất động sản và xây dựng ảnh hưởng thế nào đến nợ xấu tại Việt Nam?

Kết quả phân tích định lượng xác nhận mối tương quan thuận có ý nghĩa thống kê giữa dư nợ bất động sản, xây dựng và tỷ lệ nợ xấu. Thực tế giai đoạn 2008 - 2013 cho thấy khi thị trường đóng băng, nhóm ngành này chiếm khoảng 29% tổng nợ xấu của 5 ngành trọng điểm, gây nghẽn dòng tiền thanh khoản nghiêm trọng tại nhiều ngân hàng.

Giả thuyết quản lý tồi được biểu hiện như thế nào trong hệ thống ngân hàng?

Giả thuyết này thể hiện qua việc các ngân hàng cắt giảm chi phí thẩm định, giám sát hoặc cố tình nới lỏng điều kiện cấp tín dụng để gia tăng lợi nhuận và chỉ số ROE ngắn hạn. Khi năng lực quản trị không theo kịp tốc độ tăng trưởng tín dụng, chất lượng danh mục cho vay suy giảm nghiêm trọng, dẫn đến nợ xấu tăng vọt sau 1 đến 2 năm.

Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống ngân hàng giai đoạn 2008 - 2013 biến động ra sao?

Nợ xấu duy trì xu hướng gia tăng liên tục từ mức 45.000 tỷ đồng năm 2008, chạm mức 8,6% vào tháng 3/2012, 8,8% vào tháng 9/2012 và lập đỉnh 10% vào cuối năm 2012. Nhờ các nỗ lực xử lý nợ và cơ cấu lại hệ thống, tỷ lệ này đã giảm xuống mức 3,63% vào cuối tháng 12/2013.

Việc áp dụng Thông tư 02/2013/TT-NHNN mang lại thay đổi gì cho công tác phân loại nợ?

Thông tư 02 yêu cầu các tổ chức tín dụng mở rộng phạm vi phân loại nợ sang cả các khoản đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, ủy thác tín dụng và cam kết ngoại bảng. Đồng thời, văn bản này bắt buộc kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp định lượng và định tính trong tối thiểu 5 năm, giúp phản ánh thực chất nợ xấu và minh bạch hóa hệ thống tài chính.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập thành công mô hình định lượng đánh giá ảnh hưởng của các nhân tố vi mô đến nợ xấu tại 12 ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2008 - 2013 với 64 quan sát thực nghiệm.
• Bằng chứng kinh tế lượng khẳng định tăng trưởng tín dụng quá nóng, cơ cấu cho vay lệch về bất động sản, xây dựng và doanh nghiệp nhà nước là những động lực chính đẩy nợ xấu lên mức đỉnh 10% năm 2012.
• Phương pháp ước lượng GMM động chứng minh tính ỳ và tính chu kỳ của nợ xấu, khẳng định sự cần thiết của các công cụ cảnh báo sớm thay vì các biện pháp xử lý tình thế.
• Đề xuất hệ thống chính sách đồng bộ cho Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng với mục tiêu kiểm soát tỷ lệ nợ xấu bền vững dưới ngưỡng 3% trong giai đoạn tái cấu trúc tiếp theo.
• Khuyến nghị các định chế tài chính và cơ quan quản lý triển khai áp dụng ngay các khuyến nghị về quản trị rủi ro theo chuẩn Basel II, kiểm soát chặt chẽ hệ số LDR dưới 80% để đảm bảo an toàn hệ thống tài chính quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 : Tổng quan về nợ xấu và các yếu tố tác động đến nợ xấu trong các Ngân hàng thương mại. Chương 2 : Thực trạng nợ xấu và mô hình nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố đến nợ xấu trong hệ thống Ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay. Chương 3 : Kết quả nghiên cứu – Gợi ý chính sách cho việc quản lý kiểm soát nợ xấu trong hệ thống Ngân hàng thương mại Việt Nam. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu Kết quả của đề tài cho biết khả năng giải thích của các yếu tố trong mô hình lên tỷ lệ nợ xấu.

Đề tài có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các nhà hoạch định chính sách, các nhà quản lý Ngân hàng lƣợng hóa mức độ rủi ro và chiều hƣớng tác động từ đó có những biện pháp trong kiểm soát nợ xấu.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ NỢ XẤU VÀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NỢ XẤU TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Trong chƣơng này, luận văn thực hiện một số nội dung liên quan đến các vấn đề tổng quan cơ bản về nợ xấu nhƣ các khái niệm về nợ xấu, phân loại nợ. Bên cạnh đó luận văn đƣa ra các tìm hiểu lý thuyết về nguyên nhân dẫn đến nợ xấu ở mức độ khái quát chung nhất, bao gồm ba nhóm nguyên nhân: Nguyên nhân khách quan, nguyên nhân từ phía Ngân hàng, nguyên nhân từ phía khách hàng vay. Trên cơ sở đó bài luận văn dẫn dắt đến những nghiên cứu thực nghiệm ngoài nƣớc về các nguyên nhân khách quan và nguyên nhân xuất phát bản thân các NHTM, cụ thể là các nghiên cứu định lƣợng về tƣơng quan của các yếu tố tác động đến nợ xấu tại Ngân hàng thƣơng mại. Khái niệm về nợ xấu và phân loại nợ: 1.

Khái niệm về nợ xấu: Xét về thuật ngữ “nợ xấu” sử dụng trên thế giới, tác giả Trần Huy Hoàng (2013) phát biểu rằng các nhà hoạch định chính sách ở các Ngân hàng trung ƣơng, các tổ chức tài chính quốc tế nhƣ IMF, Ngân hàng thế giới và các chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng thƣờng sử dụng thuật ngữ “non-performing loans – NPLs”, trong khi đó các tổ chức ban hành các chuẩn mực kế toán hay sử dụng thuật ngữ “non-accrual loans” hay “impaired loans”. Trong các công trình nghiên cứu về các yếu tố tƣơng quan đến nợ xấu trong hệ thống Ngân hàng mà tác giả đã tổng hợp trong bài luận văn này đều sử dụng thuật ngữ NPLs. Một số định nghĩa nợ xấu theo quan điểm quốc tế và tại Việt Nam nhƣ sau: Khái niệm nợ xấu của nhóm chuyên gia tư vấn AEG của Liên Hợp Quốc: Nhóm chuyên gia tƣ vấn AEG của Liên Hợp Quốc cho rằng định nghĩa về nợ xấu không nên mang tính chất mô tả mà chỉ nên đƣợc sử dụng nhƣ hƣớng dẫn cho (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 các ngân hàng. AEG thống nhất định nghĩa nợ xấu nhƣ sau: Là những khoản nợ khi quá hạn trả lãi và/hoặc gốc trên 90 ngày; hoặc các khoản lãi chƣa trả từ 90 ngày trở lên đã đƣợc nhập gốc, tái cấp vốn hoặc chậm trả theo thỏa thuận; hoặc các khoản phải thanh toán đã quá hạn dƣới 90 ngày nhƣng có lý do chắc chắn để nghi ngờ về khả năng khoản vay sẽ đƣợc thanh toán đầy đủ.

Nói cách khác, nợ xấu đƣợc xác định trên 2 yếu tố: quá hạn trên 90 ngày; khả năng trả nợ bị nghi ngờ (Trung tâm thông tin dữ liệu, số 1, 2013). Khái niệm nợ xấu của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS): BCBS không đƣa ra định nghĩa cụ thể về nợ xấu. Tuy nhiên, trong các hƣớng dẫn về các thông lệ chung tại nhiều quốc gia về quản lý rủi ro tín dụng, BCBS xác định, khoản nợ bị coi là không có khả năng hoàn trả (a default) khi một trong hai hoặc cả hai điều kiện sau xảy ra: Ngân hàng thấy ngƣời vay không có khả năng trả nợ đầy đủ khi ngân hàng chƣa thực hiện hành động gì để cố gắng thu hồi; ngƣời vay đã quá hạn trả nợ 90 ngày. Dựa trên hƣớng dẫn này, nợ xấu sẽ bao gồm toàn bộ các khoản cho vay đã quá hạn 90 ngày và có dấu hiệu ngƣời đi vay không trả đƣợc nợ (Đinh Thị Thanh Vân, 2012).

Khái niệm nợ xấu theo chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS): Chuẩn mực Kế toán quốc tế về ngân hàng sử dụng thuật ngữ “impaired” (các khoản nợ bị giảm giá trị) thay vì sử dụng thuật ngữ “nonperforming” (nợ xấu). Về cơ bản chuẩn mực kế toán quốc tế chú trọng tới khả năng hoàn trả của khoản vay, tức chủ yếu dựa vào định tính cho dù khoản vay đã quá hạn chƣa tới 90 ngày hoặc chƣa quá hạn. Phƣơng pháp đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng thƣờng là phƣơng pháp phân tích dòng tiền tƣơng lai chiết khấu hoặc xếp hạng khoản vay của khách hàng. Hệ thống này đƣợc coi là chính xác về mặt lý thuyết, nhƣng việc áp dụng thực tế gặp nhiều khó khăn.

Vì vậy, nó vẫn đang đƣợc Ủy ban Chuẩn mực kế toán quốc tế chỉnh sửa lại (Đinh Thị Thanh Vân, 2012).nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Khái niệm nợ xấu theo tổ chức tiền tệ thế giới (IMF): Định nghĩa nợ xấu theo IMF đƣợc trích trong Trung tâm thông tin dữ liệu (số 1, năm 2013) nhƣ sau: “một khoản vay đƣợc coi là nợ xấu khi quá hạn thanh toán gốc hoặc lãi 90 ngày hoặc hơn; khi các khoản lãi suất đã quá hạn 90 ngày hoặc hơn đã đƣợc vốn hóa, cơ cấu lại, hoặc trì hoãn theo thỏa thuận; khi các khoản thanh toán đến hạn dƣới 90 ngày nhƣng có thể nhận thấy những dấu hiệu rõ ràng cho thấy ngƣời vay sẽ không thể hoàn trả nợ đầy đủ (ngƣời vay phá sản). Sau khi khoản vay đƣợc xếp vào danh mục nợ xấu, nó hoặc bất cứ khoản vay thay thế nào cũng nên đƣợc xếp vào danh mục nợ xấu cho tới thời điểm phải xóa nợ hoặc thu hồi đƣợc lãi và gốc của khoản vay đó hoặc thu hồi đƣợc khoản vay thay thế”. Từ những định nghĩa trên có thấy đƣợc sự tƣơng đồng trong cách nhận thức về nợ xấu giữa các định chế tài chính trên thế giới. Theo đó, một khoản nợ đƣợc coi là nợ xấu khi quá hạn 90 ngày hoặc hơn 90 ngày khi xét về mặt định lƣợng và/ hoặc có dấu hiệu mất mát hoặc khả năng không trả đƣợc nợ trong tƣơng lai khi xét về mặt định tính.

Khái niệm nợ xấu tại Việt Nam: Theo quyết định 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005: Tại Việt Nam, khái niệm “nợ xấu” đƣợc nêu tại điểm 6, điều 2, Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 của NHNN về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động Ngân hàng của tổ chức tín dụng. Theo đó, nợ xấu là các khoản nợ thuộc các nhóm 3, 4, 5 bao gồm nợ dƣới tiêu chuẩn, nợ nghi ngờ, nợ có khả năng mất vốn quy định tại Điều 6 hoặc điều 7 của Quyết định 493 và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN ngày 25/04/2007 của NHNN về sửa đổi bổ sung một số điều trong quyết định 493. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dƣ nợ là tỷ lệ để đánh giá chất lƣợng tín dụng của tổ chức tín dụng. (Khoản 6, Điều 2) Về cơ bản, nợ xấu theo Điều 6 là những khoản nợ quá hạn từ 91 ngày trở lên; nợ đã cơ cấu lại và khách hàng chƣa trả đủ lãi và gốc.

Tại Điều 7, các khoản nợ đƣợc phân (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 loại theo phƣơng pháp định tính và nợ xấu bao gồm các khoản nợ dƣới tiêu chuẩn và đƣợc đánh giá là không có khả năng thu hồi, có khả năng mất vốn. Phạm vi nợ phân loại: Theo Quyết định 493 và Quyết định 18, nợ đƣợc phân loại chỉ bao gồm hoạt động tín dụng thuần túy (Các khoản cho vay, ứng trƣớc, thấu chi và cho thuê tài chính; Các khoản chiết khấu, tái chiết khấu thƣơng phiếu và giấy tờ có giá khác; Các khoản bao thanh toán). Theo thông tƣ 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 ban hành thay thế quyết định 493 và quyết định 18 đã nêu trên, hiệu lực thi hành từ ngày 1/6/2014: Quy định tại điểm 8 điều 3 thông tƣ 02, nợ xấu (NPLs) vẫn là nợ thuộc các nhóm 3, 4 và 5. Thông tƣ 02 mới đƣợc ban hành so với Quyết định 493 có nhiều điểm tiến bộ.

Trong đó có 2 điểm thay đổi lớn là về phạm vi xác định, phân loại nợ và phƣơng pháp xác định, phân loại nợ. Về phạm vi xác định, so với hiện nay thì quy định mới đã bổ sung thêm phần đầu tƣ vào trái phiếu doanh nghiệp, cho vay liên Ngân hàng, ủy thác cấp tín dụng, các khoản cấp tín dụng dƣới hình thức phát hành thẻ. Về mặt phƣơng pháp phân loại nợ, với thông tƣ 02, các TCTD phải sử dụng đồng thời, thống nhất cả định tính và định lƣợng. Nhƣ vậy có thể thống nhất cách phân loại nợ giữa các TCTD.

Khi xem xét định nghĩa nợ xấu của các ngân hàng Việt Nam và thông lệ quốc tế có thể thấy mặt định lƣợng thời gian trả nợ quá hạn từ 91 ngày trong định nghĩa nợ xấu của Việt Nam và thông lệ quốc tế là khá tƣơng đồng. Dù phân loại theo phƣơng pháp định tính hay định lƣợng các khoản nợ từ nhóm 3 tới nhóm 5 đƣợc xếp hạng vào danh mục nợ xấu của ngân hàng. Phân loại nợ: 1. Phân loại nợ theo quan điểm quốc tế: Theo nghiên cứu của tác giả Đinh Thị Thanh Vân (2012), phân loại nợ xấu đƣợc hiểu là quá trình m à các ngân hàng xem xét các danh mục cho vay và đƣa khoản vay vào các nhóm khác nhau dựa trên m ứ c đ ộ rủi ro về khả năng hoàn (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 trả hay xác suất xảy ra thất thoát khi cho vay.

Việc thƣờng xuyên xem xét và phân loại nợ giúp các ngân hàng có thể kiểm soát chất lƣợng danh mục cho vay và trong trƣờng hợp cần thiết, Ngân hàng có thể kịp thời có các biện pháp xử lý nhằm giảm mức tối thiểu thất thoát từ việc không thu hồi đƣợc nợ, đáp ứng mục tiêu giải quyết các vấn đề phát sinh làm giảm chất lƣợng tín dụng tại danh mục cho vay. Thông thƣờng, các ngân hàng sử dụng hệ thống phân loại nội bộ, hệ thống phân loại quy định bởi các nhà quản lý Ngân hàng và chủ yếu phục vụ mục tiêu báo cáo, so sánh và giám sát đối với các cơ quan thanh tra giám sát.