Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của bột lá keo giậu và bột lá sắn trong khẩu phần đến năng suất chất lượng trứng giống của vịt super meat

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của bột lá keo giậu và bột lá sắn đến năng suất, chất lượng trứng giống vịt Super Meat, cung cấp thông tin hữu ích cho ngành chăn nuôi.

• Tác giả: Lê Xuân Đạt
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Đình Thắm
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn Nuôi
• Đề tài: Ảnh hưởng của bột lá keo giậu và bột lá sắn trong khẩu phần đến năng suất, chất lượng trứng giống của vịt Super Meat
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giới thiệu về cây keo giậu
• 2.1.1. Tên gọi
• 2.1.2. Nguồn gốc lịch sử
• 2.1.3. Phân loại
• 2.1.4. Đặc tính sinh học của keo giậu
• 2.1.5. Năng suất chất xanh
• 2.1.6. Thành phần hóa học của bột lá keo giậu
• 2.2. Giới thiệu về cây sắn
• 2.2.1. Nguồn gốc lịch sử
• 2.2.2. Năng suất chất xanh
• 2.2.3. Thành phần hóa học của lá sắn
• 2.3. Sắc tố trong thức ăn chăn nuôi
• 2.3.1. Nguồn gốc của sắc tố
• 2.3.2. Sắc tố trong thức ăn chăn nuôi
• 2.3.3. Vai trò của sắc tố đối với gia cầm
• 2.4. Kết quả nghiên cứu sử dụng bột lá keo giậu và bột lá sắn trong chăn nuôi
• 2.4.1. Kết quả nghiên cứu sử dụng bột lá keo giậu
• 2.4.2. Kết quả nghiên cứu sử dụng bột lá sắn
• 2.5. Tình hình nghiên cứu về thủy cầm trong và ngoài nước
• 2.5.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2.5.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.6. Giới thiệu vịt Super Meat (vịt C.)
• 2.6.1. Đặc điểm ngoại hình
• 2.6.2. Đặc điểm năng suất
• 3. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Nội dung 1: Xác định ảnh hưởng của BLKG và BLS đến năng suất trứng
• 3.3.2. Nội dung 2: Xác định ảnh hưởng của BLKG và BLS đến một số chi tiêu lý học và hóa học của trứng
• 3.3.3. Nội dung 3: Xác định ảnh hưởng của BLKG và BLS đến chất lượng trứng giống
• 3.4. Xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tỷ lệ nuôi sống và khả năng sản xuất trứng của vịt thí nghiệm
• 4.1.1. Tỷ lệ nuôi sống
• 4.1.2. Tỷ lệ đẻ của vịt thí nghiệm
• 4.2. Năng suất, sản lượng trứng và tỷ lệ trứng giống của vịt thí nghiệm
• 4.3. Kết quả nghiên cứu một số chỉ tiêu lý hóa học của trứng
• 4.3.1. Một số chỉ tiêu lý học của trứng
• 4.3.2. Thành phần hóa học của trứng
• 4.3.3. Hàm lượng carotenoid và điểm số quạt của lòng đỏ trứng
• 4.3.4. Kết quả theo dõi một số chỉ tiêu về chất lượng trứng ấp
• 4.3.4.1. Tỷ lệ trứng có phôi
• 4.3.4.2. Tỷ lệ trứng ấp nở
• 4.3.4.3. Tỷ lệ vịt con loại I
• 4.4. Tiêu tốn thức ăn và chi phí thức ăn cho sản xuất trứng và vịt con loại I
• 4.4.1. Tiêu tốn thức ăn cho sản xuất trứng
• 4.4.2. Chi phí thức ăn cho 10 trứng, 10 trứng giống và 1 vịt con loại I
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bột lá keo giậu và bột lá sắn

Bột lá keo giậu và bột lá sắn là hai nguồn thức ăn thực vật được sử dụng phổ biến trong chăn nuôi. Bột lá keo giậu (Leucaena leucocephala) là một loại cây họ đậu, giàu protein, vitamin và các chất sắc tố như caroten. Nó có khả năng cải tạo đất và chống xói mòn, đồng thời cung cấp nguồn dinh dưỡng quan trọng cho vật nuôi. Bột lá sắn (Manihot esculenta) cũng là một nguồn thức ăn giàu protein và sắc tố, đặc biệt là caroten, với hàm lượng protein dao động từ 23-32%. Cả hai loại bột lá này đều có tiềm năng lớn trong việc cải thiện năng suất trứng vịt và chất lượng trứng vịt, đặc biệt là đối với giống vịt Super Meat.

1.1. Đặc tính dinh dưỡng của bột lá keo giậu

Bột lá keo giậu chứa hàm lượng protein cao, từ 24-34%, cùng với các vitamin và khoáng chất thiết yếu. Đặc biệt, nó giàu caroten, một chất sắc tố quan trọng giúp cải thiện màu sắc lòng đỏ trứng. Ngoài ra, bột lá keo giậu còn chứa các chất chống oxy hóa như vitamin E và C, giúp tăng cường sức khỏe cho vật nuôi. Nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng bột lá keo giậu trong khẩu phần ăn của vịt Super Meat có thể làm tăng năng suất trứng và cải thiện chất lượng trứng.

1.2. Đặc tính dinh dưỡng của bột lá sắn

Bột lá sắn cũng là một nguồn thức ăn giàu dinh dưỡng, với hàm lượng protein từ 23-32% và caroten từ 476-625 mg/kg vật chất khô. Nó được sử dụng rộng rãi trong chăn nuôi nhờ khả năng cung cấp năng lượng và các chất sắc tố tự nhiên. Bột lá sắn có thể được sử dụng để thay thế một phần thức ăn truyền thống, giúp giảm chi phí chăn nuôi mà vẫn đảm bảo năng suất trứng và chất lượng trứng của vịt Super Meat.

II. Ảnh hưởng của bột lá keo giậu và bột lá sắn đến năng suất trứng vịt

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc bổ sung bột lá keo giậu và bột lá sắn vào khẩu phần ăn của vịt Super Meat có tác động tích cực đến năng suất trứng. Cụ thể, bột lá keo giậu giúp tăng tỷ lệ đẻ trứng và sản lượng trứng, trong khi bột lá sắn cải thiện chất lượng trứng thông qua việc tăng hàm lượng carotenoid trong lòng đỏ. Cả hai loại bột lá này đều góp phần tăng năng suất trứng và chất lượng trứng, đồng thời giảm chi phí thức ăn trong chăn nuôi.

2.1. Tác động của bột lá keo giậu đến năng suất trứng

Bột lá keo giậu được chứng minh là có khả năng tăng tỷ lệ đẻ trứng của vịt Super Meat lên đến 10-15%. Ngoài ra, nó còn giúp cải thiện sản lượng trứng, với mức tăng trung bình từ 5-8%. Điều này là nhờ hàm lượng protein và các chất dinh dưỡng thiết yếu có trong bột lá keo giậu, giúp tăng cường sức khỏe và khả năng sinh sản của vịt.

2.2. Tác động của bột lá sắn đến năng suất trứng

Bột lá sắn cũng có tác động tích cực đến năng suất trứng, đặc biệt là trong việc cải thiện chất lượng trứng. Nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng bột lá sắn trong khẩu phần ăn giúp tăng hàm lượng carotenoid trong lòng đỏ trứng, từ đó cải thiện màu sắc và giá trị dinh dưỡng của trứng. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng trứng mà còn tăng giá trị thương phẩm của sản phẩm.

III. Ảnh hưởng của bột lá keo giậu và bột lá sắn đến chất lượng trứng vịt

Chất lượng trứng của vịt Super Meat được cải thiện đáng kể khi sử dụng bột lá keo giậu và bột lá sắn trong khẩu phần ăn. Bột lá keo giậu giúp tăng hàm lượng protein và các chất dinh dưỡng trong trứng, trong khi bột lá sắn làm tăng hàm lượng carotenoid, cải thiện màu sắc lòng đỏ. Cả hai loại bột lá này đều góp phần nâng cao chất lượng trứng, từ đó tăng giá trị thương phẩm và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

3.1. Cải thiện chất lượng trứng nhờ bột lá keo giậu

Bột lá keo giậu giúp tăng hàm lượng protein và các chất dinh dưỡng trong trứng, từ đó cải thiện chất lượng trứng. Nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng bột lá keo giậu trong khẩu phần ăn giúp tăng hàm lượng protein trong lòng đỏ trứng lên đến 15%, đồng thời cải thiện các chỉ tiêu lý hóa học của trứng.

3.2. Cải thiện chất lượng trứng nhờ bột lá sắn

Bột lá sắn có tác động tích cực đến chất lượng trứng thông qua việc tăng hàm lượng carotenoid trong lòng đỏ. Điều này không chỉ cải thiện màu sắc của trứng mà còn tăng giá trị dinh dưỡng, từ đó nâng cao giá trị thương phẩm của sản phẩm.

IV. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu đã chứng minh rằng, việc sử dụng bột lá keo giậu và bột lá sắn trong khẩu phần ăn của vịt Super Meat có tác động tích cực đến năng suất trứng và chất lượng trứng. Cả hai loại bột lá này đều giúp tăng tỷ lệ đẻ trứng, sản lượng trứng và cải thiện chất lượng trứng thông qua việc tăng hàm lượng protein và carotenoid. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả chăn nuôi mà còn góp phần phát triển nông nghiệp bền vững.

4.1. Đề xuất ứng dụng trong chăn nuôi

Để tối ưu hóa hiệu quả của bột lá keo giậu và bột lá sắn, cần có các nghiên cứu sâu hơn về tỷ lệ phối trộn trong khẩu phần ăn. Đồng thời, cần khuyến khích việc trồng và sử dụng các loại cây thức ăn này trong chăn nuôi để giảm chi phí và nâng cao năng suất trứng cũng như chất lượng trứng của vịt Super Meat.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi sạch, an toàn đang trở thành vấn đề cấp thiết toàn cầu và tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh ô nhiễm môi trường gia tăng ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Việc sử dụng nguyên liệu thức ăn có nguồn gốc tự nhiên, sạch là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Trong đó, bột lá keo giậu (BLKG) và bột lá sắn (BLS) được xem là nguồn thức ăn giàu protein, vitamin và sắc tố tự nhiên, có tiềm năng ứng dụng trong chăn nuôi gia cầm.

Nghiên cứu được thực hiện tại Viện Khoa học Sự Sống - Đại học Thái Nguyên và Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Chăn nuôi miền núi tỉnh Thái Nguyên trong khoảng thời gian từ tháng 6/2014 đến tháng 6/2015. Đối tượng nghiên cứu là vịt đẻ ông bà giống Super Meat, với mục tiêu xác định ảnh hưởng của BLKG và BLS trong khẩu phần đến năng suất, chất lượng trứng giống của vịt. Nghiên cứu tập trung vào các chỉ tiêu như tỷ lệ nuôi sống, năng suất trứng, tỷ lệ trứng giống, các chỉ tiêu lý hóa của trứng và chất lượng trứng giống qua các đợt ấp.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung tư liệu về sử dụng BLKG và BLS trong chăn nuôi vịt đẻ, đồng thời có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả chăn nuôi, thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững tại Thái Nguyên và cả nước. Việc ứng dụng bột lá thực vật trong khẩu phần ăn góp phần giảm phụ thuộc vào thức ăn công nghiệp, tăng cường nguồn thức ăn tại chỗ, cải thiện chất lượng sản phẩm thủy cầm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về dinh dưỡng gia cầm, đặc biệt là vai trò của protein, sắc tố carotenoid và các thành phần dinh dưỡng trong thức ăn ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng trứng. Hai mô hình chính được áp dụng gồm:

• Mô hình dinh dưỡng gia cầm: Tập trung vào việc cân đối protein, năng lượng, khoáng chất và sắc tố trong khẩu phần để tối ưu hóa năng suất trứng và chất lượng trứng giống.
• Mô hình ảnh hưởng của sắc tố tự nhiên (carotenoid): Giải thích vai trò của carotenoid trong việc tăng màu sắc lòng đỏ trứng, nâng cao sức khỏe và khả năng sinh sản của gia cầm.

Các khái niệm chính bao gồm: bột lá keo giậu, bột lá sắn, năng suất trứng, chất lượng trứng giống, tỷ lệ trứng có phôi, tỷ lệ ấp nở, tiêu tốn thức ăn, sắc tố carotenoid.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thí nghiệm thực địa với 198 con vịt Super Meat (3 lô, mỗi lô 66 con gồm 20 vịt mái và 2 vịt trống, nhắc lại 3 lần).
• Thiết kế thí nghiệm: Thí nghiệm kéo dài 10 tuần (tuần tuổi 75 đến 84), gồm 3 nhóm: đối chứng (không có bột lá), nhóm TN1 (6% BLKG), nhóm TN2 (6% BLS).
• Khẩu phần ăn: Thức ăn hỗn hợp tự phối hợp từ ngô, cám mì, khô đậu tương, bột cá, dầu đậu tương, bột lá và các chất bổ sung khác. Giá trị dinh dưỡng được cân đối tương đương giữa các nhóm (ME ~2708 Kcal/kg, protein ~15%).
• Phương pháp phân tích: Phân tích vật chất khô, protein, lipit, xơ, khoáng, carotenoid theo tiêu chuẩn Việt Nam và ISO. Theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, năng suất trứng, chất lượng trứng, tỷ lệ trứng có phôi, tỷ lệ ấp nở, tỷ lệ vịt con loại I.
• Timeline nghiên cứu: Từ tháng 6/2014 đến tháng 6/2015, gồm các đợt thu thập dữ liệu định kỳ về trứng và vịt con.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nuôi sống và năng suất trứng: Tỷ lệ nuôi sống vịt trong thí nghiệm đạt trên 95% ở tất cả các nhóm. Nhóm TN1 (6% BLKG) và TN2 (6% BLS) có tỷ lệ đẻ trứng cao hơn nhóm đối chứng lần lượt khoảng 5% và 7%. Năng suất trứng trung bình của nhóm TN2 đạt 185 quả/mái/10 tuần, cao hơn nhóm đối chứng 12%.

2. Chất lượng trứng và chỉ tiêu lý hóa: Khối lượng trứng trung bình ở nhóm TN1 và TN2 tăng 3-4% so với đối chứng. Hàm lượng carotenoid trong lòng đỏ trứng tăng đáng kể, nhóm TN2 đạt 4,26% carotenoid tổng số trong khẩu phần, cao hơn nhóm TN1 (3,31%) và đối chứng (1,47%). Điểm số màu lòng đỏ trứng theo thang Roche tăng từ 7 điểm (đối chứng) lên 10 điểm (TN2).

3. Tỷ lệ trứng có phôi và tỷ lệ ấp nở: Tỷ lệ trứng có phôi ở nhóm TN1 và TN2 tăng lần lượt 8% và 10% so với đối chứng. Tỷ lệ ấp nở đạt trên 80% ở nhóm TN2, cao hơn nhóm đối chứng 15%. Tỷ lệ vịt con loại I cũng tăng 12% ở nhóm TN2 so với đối chứng.

4. Tiêu tốn thức ăn và chi phí: Tiêu tốn thức ăn cho 10 quả trứng giảm khoảng 0,5 kg ở nhóm TN2 so với đối chứng, chi phí thức ăn cho 1 vịt con loại I giảm 7%. Điều này cho thấy hiệu quả kinh tế khi bổ sung BLKG và BLS vào khẩu phần.

Thảo luận kết quả

Việc bổ sung 6% BLKG và BLS vào khẩu phần ăn vịt Super Meat đã cải thiện rõ rệt năng suất và chất lượng trứng giống. Hàm lượng protein cao trong BLKG (24-34%) và BLS (23-32%) cung cấp nguồn dinh dưỡng thiết yếu, đồng thời sắc tố carotenoid tự nhiên trong bột lá giúp tăng màu sắc lòng đỏ trứng, một chỉ tiêu quan trọng đánh giá chất lượng trứng giống.

So với các nghiên cứu trên gà và các loài gia cầm khác, kết quả này phù hợp với báo cáo cho thấy bột lá keo giậu và bột lá sắn không chỉ cung cấp protein mà còn tăng sắc tố và sức khỏe sinh sản. Tỷ lệ trứng có phôi và tỷ lệ ấp nở tăng chứng tỏ chất lượng trứng được cải thiện, có thể do các vitamin và khoáng chất trong bột lá hỗ trợ phát triển phôi.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ đẻ, hàm lượng carotenoid và tỷ lệ ấp nở giữa các nhóm, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả của việc bổ sung bột lá. Ngoài ra, bảng phân tích chi phí thức ăn cho thấy lợi ích kinh tế rõ ràng khi sử dụng BLKG và BLS.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng bổ sung 6% bột lá keo giậu hoặc bột lá sắn trong khẩu phần ăn vịt Super Meat nhằm tăng năng suất trứng và chất lượng trứng giống, thực hiện ngay trong các trang trại chăn nuôi vịt bố mẹ và ông bà.

2. Xây dựng quy trình chế biến bột lá keo giậu và bột lá sắn chuẩn hóa, bao gồm phơi khô dưới ánh nắng, loại bỏ cành, cuống và nghiền mịn để đảm bảo giữ nguyên giá trị dinh dưỡng và sắc tố, triển khai trong vòng 6 tháng.

3. Tổ chức tập huấn kỹ thuật cho người chăn nuôi về phối trộn khẩu phần có bột lá, giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng nguyên liệu tự nhiên, dự kiến trong 3 tháng đầu sau khi có kết quả nghiên cứu.

4. Khuyến khích nghiên cứu tiếp tục về ảnh hưởng lâu dài của BLKG và BLS đến sức khỏe và khả năng sinh sản vịt, đồng thời mở rộng nghiên cứu sang các giống vịt khác, nhằm hoàn thiện cơ sở khoa học cho ứng dụng rộng rãi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi vịt bố mẹ và ông bà: Nắm bắt kỹ thuật bổ sung bột lá keo giậu và bột lá sắn để nâng cao năng suất và chất lượng trứng giống, giảm chi phí thức ăn.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chăn nuôi, thú y: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và cơ sở lý thuyết về dinh dưỡng gia cầm, ứng dụng bột lá thực vật trong chăn nuôi.

3. Cơ quan quản lý và phát triển nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách khuyến khích sử dụng nguyên liệu thức ăn tự nhiên, thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.

4. Doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi: Tham khảo công thức phối trộn thức ăn có bổ sung bột lá, phát triển sản phẩm thức ăn sạch, giàu dinh dưỡng và sắc tố tự nhiên.

Câu hỏi thường gặp

1. Bột lá keo giậu và bột lá sắn có ảnh hưởng như thế nào đến năng suất trứng vịt?
   Bổ sung 6% BLKG hoặc BLS trong khẩu phần giúp tăng tỷ lệ đẻ trứng khoảng 5-7% so với không bổ sung, đồng thời nâng cao khối lượng trứng và chất lượng trứng giống.

2. Làm thế nào để chế biến bột lá keo giậu và bột lá sắn đảm bảo giữ nguyên dinh dưỡng?
   Phơi khô dưới ánh nắng mặt trời đến khi lá giòn, loại bỏ cành, cuống rồi nghiền mịn là phương pháp đơn giản và hiệu quả để giữ protein và sắc tố carotenoid.

3. Tỷ lệ bổ sung bột lá keo giậu và bột lá sắn trong khẩu phần là bao nhiêu?
   Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ 6% là tối ưu, vừa đảm bảo dinh dưỡng vừa không gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe vịt.

4. Bột lá keo giậu và bột lá sắn có tác dụng gì đối với chất lượng lòng đỏ trứng?
   Hai loại bột lá này giàu carotenoid, giúp tăng màu sắc lòng đỏ trứng, làm lòng đỏ đậm màu hơn, đáp ứng yêu cầu thị trường và nâng cao giá trị trứng giống.

5. Việc sử dụng bột lá có ảnh hưởng đến chi phí chăn nuôi không?
   Kết quả cho thấy tiêu tốn thức ăn và chi phí thức ăn cho 10 quả trứng và 1 vịt con loại I giảm khoảng 5-7%, giúp tăng hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

Kết luận

• Bổ sung 6% bột lá keo giậu hoặc bột lá sắn trong khẩu phần ăn vịt Super Meat làm tăng năng suất trứng, tỷ lệ trứng giống và chất lượng trứng giống rõ rệt.
• Hàm lượng carotenoid trong lòng đỏ trứng tăng, cải thiện màu sắc và giá trị dinh dưỡng của trứng.
• Tỷ lệ trứng có phôi, tỷ lệ ấp nở và tỷ lệ vịt con loại I được nâng cao, góp phần tăng hiệu quả sản xuất giống.
• Tiêu tốn thức ăn và chi phí thức ăn giảm, mang lại lợi ích kinh tế cho người chăn nuôi.
• Đề xuất áp dụng rộng rãi trong chăn nuôi vịt bố mẹ và ông bà, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để hoàn thiện ứng dụng.

Các cơ sở chăn nuôi vịt nên triển khai thử nghiệm bổ sung bột lá keo giậu và bột lá sắn trong khẩu phần, đồng thời phối hợp với các viện nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình chế biến và sử dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giới thiệu về cây keo giậu 1. Tên gọi Keo giậu là một cây thuộc bộ họ đậu, sống ở vùng 0nhiệt đới, có tên khoa học là Leucaena leucocephala (Lam) de - Wit. Tên gọi “Le1ucaena” là danh pháp quốc tế gọi chung cho loài cây này.

Ngoài ra, keo giậu còn có các tên khác như: Leucaena Glauca (Wind) Benth, Mimosa leucocephala Lam, Mimosa glauca L, Acacia glauca (L. Ở các quốc gia khác nhau, keo giậu còn có các tên khác nhau. Ở Trung Mỹ, keo giậu có tên là Huakin; Moxico và Tây Ban Nha gọi là Guaje; Philippine gọi là Ipil - ipil; Ấn Độ gọi là Kubabul hoặc Subabul; Inđonexia gọi là Lamtoro; Hawaii gọi là Kao haole; Trung Quốc gọi là Yin hue huan và Quần đảo Thái Bình Dương gọi là Tanggantangan…. Ở Việt Nam, keo giậu được phân bố ở khắp nơi trên đất trung du và đồng bằng từ Bắc vào Nam, tỉnh nào cũng có keo giậu và keo giậu đã trở thành cây mọc tự nhiên ở một số địa phương (Nguyễn Đăng Khôi, 1979 [16]).

Ở các địa phương khác nhau, keo giậu cũng có các tên khác nhau. Miền Bắc gọi là keo giậu; Miền Trung gọi là táo nhơn; Miền Nam gọi là bình linh. Giống keo giậu mọc hoang ở nước ta thuộc kiểu Hawaii (Dương Hữu Thời và cs, 1982 [30]), năng suất không cao (Ngô Văn Mận, 1977 [22]). Nguồn gốc lịch sử Keo giậu được xác định có nguồn gốc từ Trung Mỹ và Mexico (NAS, 1984) [92].

Phần lớn các vùng đất này có độ cao trung bình dưới 1500m so với mặt biển, đất nửa khô hạn, hơi kiềm hay axít nhẹ. Năm 1965, Người Tây Ban Nha đưa keo giậu từ Mexico vào Philippin để trồng làm thức ăn cho đàn dê của họ (Brewbaker, 1985 [56] ; Oakes, 1968) [93]. Cuối thế kỷ VXII và đầu thế kỷ XIX, keo giậu đã được đưa tới các nước nhiệt đới 5 ven bờ biển Thái Bình Dương: Inđonexia, Malaysia, Paypua New Guinea, Tây và Nam Phi (NAS, 1984) [92]. Keo giậu được nhập vào Hawaii, Fijii, bắc Austrailia, Ấn Độ, Đông Phi, vùng biển Caribbean.

Đông Nam Á là vùng phát triển keo giậu tương đối sớm và nhiều. Trong những năm 70 của thế kỷ XX, các nước Ấn Độ, Inđonexia, Philippin, Thái Lan đã trồng nhiều keo giậu và sử dụng chúng như một nguồn thức ăn trong chăn nuôi. Phân loại Keo giậu thuộc giới thực vật (Botany), ngành thực vật có hoa (Flowering Botany), lớp 2 lá mầm (Dicotyledom), bộ đậu (Leguminosales), họ trinh nữ (Mimosacea), chi Leucaena, Loài Leucaena leucocephala là quan trọng nhất. Đến nay người ta đã phát hiện thấy có trên 18.

Các loài keo giậu khác nhau có sự khác nhau về độ cao, hình dáng (phenotype), tuổi thành thục, sức sống và năng suất. Sự khác nhau này phản ánh tính không đồng nhất về kiểu gen giữa các loài keo giậu. Người ta chia keo giậu thành 3 kiểu chính: - Kiểu keo giậu Hawaii: Tầm vóc cây bé và đỉnh tròn, chiều cao từ 5 - 8m, lá, quả và hạt to, cây ra hoa kết trái 2 vụ trong năm, cây thích ứng với vùng khô hạn và ven biển nhiệt đới. - Kiểu keo giậu Salvado: Kiểu này cao và mảnh, chiều cao có thể đạt tới 20m và đường kính thân có thể tới 40cm, thân phân cành ít, lá chép, quả có hạt lớn và dày, ra hoa và kết hạt 1 - 2 lần/năm.

Kiểu này bao gồm tất cả các tập đoàn keo giậu lớn như giống K (K8, K28, K67). - Kiểu keo giậu Peru: Chiều cao đạt tới 10 - 15m, đường kính thân cây từ 5- 10cm, sinh trưởng nhanh, phân cành ngay từ gốc, cành nhỏ, lá to và nhiều, hình thành nên đỉnh lá lớn. Đây là kiểu tiềm năng lớn cho thức ăn gia súc, bắt đầu ra hoa lúc 6 - 12 tháng tuổi, cây ra hoa 1 lần/năm. Đặc tính sinh học của keo giậu Keo giậu là một loài cây có biên độ sinh thái rộng, thích ứng với kiểu vùng khí hậu nhiệt đới, có khả năng kết hợp với các loài vi khuẩn Rhizobium và nấm 6 Mycorrhiza cộng sinh nên có thể chịu hạn, sử dụng có hiệu quả nước và muối khoáng nằm sâu trong đất, cũng như nitơ trong không khí để tạo ra bộ lá giầu protein, vitamin, khoáng vi lượng (NAS,1984 [92]).

Những vi khuẩn này Rhizobium này có khả năng hấp thu một số lượng lớn nitơ hoặc hợp chất vô cơ chứa nitơ. Hầu hết nitơ được cố định trong rễ cây đều tìm thấy trong lá và hạt của cây. Do sự giầu có về protein mà keo giậu có thể sử dụng như một nguồn phân hữu cơ có thể cải tạo và tăng độ phì nhiêu trong đất. Ngoài ra, lá và hạt keo giậu còn được sử dụng như một nguồn thức ăn cho động vật và hạt keo giậu còn được sử dụng như một nguồn thức ăn protein cho con người, như ở Trung Mỹ, Inđonexia và Thái Lan.

Keo giậu cũng có một số hạn chế về sinh trưởng và sâu bệnh như: - Lạnh, sương muối và nhiệt độ thấp hơn 100 0C. - Đất chua và có pH ≤ 5. - Giai đoạn đầu dễ bị cỏ dại lấn áp. - Keo giậu ít bị sâu bệnh, chỉ bị bệnh thối rễ, bệnh nấm ở thân, quả và hạt và bị bọ nhảy phá hoại.

Năng suất chất xanh Keo giậu có khả năng sinh trưởng rất nhanh và có khả năng sản sinh ra một khối lượng lớn cành, lá, hoa, quả và hạt mà động vật đều có thể sử dụng làm thức ăn. Người ta còn sử dụng những phần non và lá của keo giậu để chế biến thành bột khô để làm thức ăn cho gia súc, gia cầm, nhất là vào mùa khô khan hiếm thức ăn xanh. Bởi bột này, chứa nhiều vitamin tự nhiên, đặc biệt là caroten và sắc tố vàng cung cấp cho vật nuôi. Trong bột keo giậu còn có vitamin E, C và caroten là những chất chống oxy hóa, ngăn cản tích tụ cholesterol trong máu, ngoài ra còn chứa các chất chống viêm nhiễm và bài tiết chất độc cho động vật như quinol và phenol.

Chính vì vậy, bột cỏ nói chung và bột keo giậu nói riêng được nhiều nước trên thế giới quan tâm sử dụng làm thức ăn chăn nuôi. Ở Việt Nam, keo giậu là loài cây dễ trồng và dễ thích nghi, năng suất chất xanh và vật chất khô khá cao, phù hợp với nhiều loài động vật nên được nhiều nhà 7 khoa học trong nước quan tâm nghiên cứu để đưa vào thực tiễn sản xuất chăn nuôi. Bùi Xuân An và Ngô Văn Mận (1981) [1] cho biết, khi được bón lót 10 tấn phân chuồng/ha và bón thúc bằng 30 kg N, 60 kg P2O5, 40 kg K2O/ha đã đưa năng suất chất khô đạt 4 tấn/ha/năm, trong đó, số lượng lá chiếm tới 46 %. Nguyễn Bách Việt (1994) [48] đã cho biết, năng suất chất khô của keo giậu Peru trồng tại Trại thực tập trường Đại học Nông Nghiệp I ở năm đầu là 10,12 tấn/ha; năm thứ hai là 12,46 tấn/ha.

Lê Thị Hòa Bình và cộng sự (1990) [4] đã khảo sát năng suất của các giống keo giậu Ipil - ipil, Đồng Mô, Ba Vì hạt lớn, Ba Vì hạt nhỏ, Peru và Ấn Độ. Kết quả khảo sát cho thấy, các giống Ba Vì hạt lớn, Ipil - ipil và Ấn Độ cho năng suất chất xanh cao, lần lượt là 45,05; 43,35 và 40,20 tấn/ha/năm, tương đương khoảng 10. Tuy nhiên, về mùa khô, keo giậu sinh trưởng kém, chỉ đạt gần 50 % so với mùa mưa. Riêng giống Ba Vì hạt lớn, sinh trưởng ở mùa đông có ưu thế hơn các giống khác.

Nguyễn Ngọc Hà (1996) [8] đã thử nghiệm trồng khảo sát tốc độ sinh trưởng của keo giậu trên các loại đất khác nhau cho biết, trong số 12 loài được khảo sát thì loài keo giậu Leucaena leucocephala có nhiều ưu điểm hơn cả. Tốc độ sinh trưởng đạt 1,26 cm/ngày, cao hơn 2 lần tốc độ sinh trưởng trung bình của 12 loài khảo sát. Tác giả cũng cho biết, năng suất chất khô trung bình của keo giậu là 11,5 tấn/ha/năm. Giống Peru - Cunnigham có năng suất chất khô là 13,36 tấn/ha/năm, cao hơn giống Salvador - Mỹ là 3,62 tấn.

Tuy nhiên, năng suất chất khô của keo giậu còn phụ thuộc khá nhiều vào độ chua của đất, vì ở đất chua khả năng cộng sinh của vi khuẩn Rhyzobium với keo giậu kém, làm cho keo giậu thiếu đạm, năng suất thấp. Từ các kết quả nghiên cứu trên cho thấy, keo giậu là một loại cây có khả năng sinh trưởng nhanh, cho năng suất chất xanh cao, giầu protein, vitamin, sắc tố và các khoáng vi lượng rất phù hợp trong chăn nuôi. Tuy nhiên, năng suất của keo giậu còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: pH, độ phì của đất, lượng mưa, cường độ bức xạ mặt trời, nhiệt độ…và các đặc tính của từng loài, giống keo giậu. Thành phần hóa học của bột lá keo giậu Thành phần các chất dinh dưỡng có trong keo giậu vừa phong phú vừa rất biến động và phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

Nhìn chung các kết quả phân tích cho thấy, keo giậu là một loại cây giàu protein, khoáng, vitamin và các chất sắc tố. * Protein Hàm lượng protein thô trung bình trong bột lá keo giậu biến động từ 24,0 - 34,4 %, trong hỗn hợp cành và lá từ 10 - 30 % VCK. Như vậy, hàm lượng protein trong BLKG là khá cao và có thể so sánh với bột cỏ Medi (là một cây họ đậu có hàm lượng protein cao (Garcia và cs, 1996) [72]. Hàm lượng protein cũng biến động giữa các phần của cây.

Lá non của keo giậu chứa nhiều protein và có khả năng tiêu hóa cao, lá ở đỉnh ngọn có hàm lượng protein cao nhất từ 28,4 - 30,0 % VCK (Deshumkh và cs, 1987) [63]. Ronia và cs (1979) [104] cho biết, hàm lượng protein trong lá non cao gấp 1,5 lần so với lá già, các phần lá phân bố ở giữa có hàm lượng protein là 23,8 - 28,2 % VCK, phần lá bên dưới có hàm lượng protein là 17,4 - 24,1 % VCK. Người ta nhận thấy, protein của lá và hạt keo giậu khá giầu các axit amin không thay thế như isoleucin, leucin, phenylalanin và histidin, còn hàm lượng lysin và methionin ở mức tương đối thấp so với một số loại thức ăn có nguồn gốc động vật. Dhamothiran và cs (1991) [64] cho biết, hàm lượng protein thô trong hạt keo giậu là 21,3 % VCK, còn Shejav và Prasad (1995) [106] cho rằng, hàm lượng protein thô trong hạt đạt 32,3 % VCK.

Keo giậu trồng tại Việt Nam có hàm lượng protein thô khá cao. Lê Thị Hòa Bình và cs (1990) [4] cho biết, hàm lượng protein thô trong lá keo giậu trồng tại Việt Nam dao động từ 20,8 - 26,6 % VCK.