Nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp ở huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ phân tích ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ, đề xuất giải pháp thích ứng hiệu quả.

• Tác giả: Bùi Thị Thanh Hương
• Người hướng dẫn: ThS. Đặng Thị Hồng Phương
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Tình Hình Sản Xuất Nông Nghiệp Tại Đoan Hùng, Phú Thọ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Biến đổi khí hậu và những tác động của BĐKH
• 2.1.1. Khái niệm BĐKH
• 2.1.2. Nguyên nhân gây ra BĐKH
• 2.1.2.1. Nguyên nhân gây ra BĐKH do tự nhiên
• 2.1.2.2. Nguyên nhân gây ra BĐKH do hoạt động con người
• 2.1.3. Biểu hiện của BĐKH
• 2.1.4. Tác động của BĐKH
• 2.2. Tình hình BĐKH trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.2.1. Tình hình biến đổi khí hậu trên thế giới
• 2.2.1.1. Biến đổi của nhiệt độ
• 2.2.1.2. Biến đổi của lượng mưa
• 2.2.1.3. Hạn hán và dòng chảy
• 2.2.1.4. Biến đổi của xoáy thuận nhiệt đới (XTNĐ)
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm thực hiện và thời gian thực hiện
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp điều tra, thu thập số liệu, thông tin thứ cấp
• 3.3.2. Phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh
• 3.3.3. Phương pháp thực địa
• 3.3.4. Phương pháp điều tra, thu thập số liệu sơ cấp
• 3.3.5. Phương pháp phân tích, xử lý số liệu
• 3.3.6. Phương pháp chuyên gia
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội của huyện Đoan Hùng
• 4.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 4.1.2. Hiện trạng kinh tế-xã hội
• 4.2. Tình hình sản xuất nông nghiệp và biểu hiện của biến đổi khí hậu huyện Đoan Hùng trong thời gian gần đây
• 4.2.1. Tình hình sản xuất nông nghiệp
• 4.2.2. Biểu hiện của biến đổi khí hậu của huyện Đoan Hùng trong thời gian vừa qua
• 4.3. Đánh giá tác động tác động của biến đổi khí hậu đối với hoạt động nông nghiệp tại Đoan Hùng, Phú Thọ
• 4.3.1. Tác động đến ngành trồng trọt
• 4.3.2. Tác động đến hoạt động chăn nuôi gia súc
• 4.3.3. Tác động đến lâm nghiệp
• 4.3.4. Tác động đến thủy sản
• 4.4. Trình độ nhận thức của người dân về biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp
• 4.5. Các giải pháp ứng phó, thích nghi của biến đổi khí hậu
• 4.5.1. Giải pháp ứng phó, thích ứng với biến đổi khí hậu trong lĩnh vực trồng trọt
• 4.5.2. Giải pháp ứng phó, thích ứng với biến đổi khí hậu trong lĩnh vực chăn nuôi
• 4.5.3. Giải pháp ứng phó, thích ứng với biến đổi khí hậu trong lĩnh vực lâm nghiệp
• 4.5.4. Giải pháp ứng phó, thích ứng với biến đổi khí hậu trong lĩnh vực ngư nghiệp
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Biến đổi khí hậu và tác động đến nông nghiệp

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là sự thay đổi của hệ thống khí hậu bao gồm khí quyển, thủy quyển, sinh quyển và thạch quyển. Nguyên nhân chính của BĐKH bao gồm cả yếu tố tự nhiên và hoạt động của con người. Các hoạt động như đốt nhiên liệu hóa thạch, phá rừng và thay đổi mục đích sử dụng đất đã làm tăng nồng độ khí nhà kính, dẫn đến sự nóng lên toàn cầu. Tác động môi trường của BĐKH bao gồm sự gia tăng nhiệt độ, thay đổi lượng mưa, và sự dâng cao mực nước biển. Những thay đổi này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là ở các khu vực phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên như Đoan Hùng, Phú Thọ.

1.1. Nguyên nhân và biểu hiện của BĐKH

Nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu bao gồm cả yếu tố tự nhiên như thay đổi cường độ sáng của Mặt trời, hoạt động núi lửa, và yếu tố nhân tạo như đốt nhiên liệu hóa thạch và phá rừng. Các biểu hiện của BĐKH bao gồm sự nóng lên toàn cầu, thay đổi lượng mưa, và sự dâng cao mực nước biển. Những thay đổi này đã gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, và bão, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp.

1.2. Tác động của BĐKH đến nông nghiệp

Biến đổi khí hậu đã gây ra những tác động tiêu cực đến nông nghiệp tại Đoan Hùng, Phú Thọ. Sự thay đổi nhiệt độ và lượng mưa đã làm thay đổi thời vụ gieo trồng, tăng nguy cơ sâu bệnh, và giảm năng suất cây trồng. Ngoài ra, các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán và lũ lụt đã gây thiệt hại lớn đến sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi.

II. Tình hình sản xuất nông nghiệp tại Đoan Hùng Phú Thọ

Đoan Hùng, Phú Thọ là một khu vực có nền nông nghiệp phát triển, chủ yếu dựa vào trồng trọt và chăn nuôi. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, biến đổi khí hậu đã gây ra những thay đổi đáng kể trong sản xuất nông nghiệp. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, và bão đã làm giảm năng suất cây trồng và gây thiệt hại lớn đến nông sản. Ngoài ra, sự thay đổi khí hậu cũng ảnh hưởng đến thủy sản và lâm nghiệp, làm giảm trữ lượng cá và tăng nguy cơ cháy rừng.

2.1. Tác động đến trồng trọt

Biến đổi khí hậu đã làm thay đổi thời vụ gieo trồng và tăng nguy cơ sâu bệnh tại Đoan Hùng, Phú Thọ. Sự thay đổi nhiệt độ và lượng mưa đã ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất của các loại cây trồng chính như lúa, ngô, và rau màu. Ngoài ra, các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán và lũ lụt đã gây thiệt hại lớn đến diện tích canh tác và sản lượng nông sản.

2.2. Tác động đến chăn nuôi

Biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến chăn nuôi tại Đoan Hùng, Phú Thọ. Sự gia tăng nhiệt độ và độ ẩm đã làm tăng nguy cơ bệnh tật và giảm năng suất của gia súc, gia cầm. Ngoài ra, các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão và lũ lụt đã gây thiệt hại lớn đến cơ sở vật chất và nguồn thức ăn cho vật nuôi.

III. Giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu

Để ứng phó với biến đổi khí hậu, các giải pháp cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Trong lĩnh vực nông nghiệp, việc áp dụng các giống cây trồng và vật nuôi có khả năng chịu hạn, chịu mặn là cần thiết. Ngoài ra, việc cải thiện hệ thống tưới tiêu và quản lý nguồn nước cũng giúp giảm thiểu tác động của hạn hán và lũ lụt. Đối với lâm nghiệp và thủy sản, việc bảo vệ và phục hồi rừng, cũng như quản lý bền vững nguồn lợi thủy sản, là những giải pháp quan trọng.

3.1. Giải pháp trong trồng trọt

Để ứng phó với biến đổi khí hậu, việc áp dụng các giống cây trồng có khả năng chịu hạn, chịu mặn là cần thiết. Ngoài ra, việc cải thiện hệ thống tưới tiêu và quản lý nguồn nước cũng giúp giảm thiểu tác động của hạn hán và lũ lụt. Các biện pháp canh tác bền vững như luân canh cây trồng và sử dụng phân bón hữu cơ cũng được khuyến khích.

3.2. Giải pháp trong chăn nuôi

Trong lĩnh vực chăn nuôi, việc áp dụng các giống vật nuôi có khả năng chịu nhiệt và chịu bệnh là cần thiết. Ngoài ra, việc cải thiện điều kiện chuồng trại và quản lý thức ăn cũng giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Các biện pháp phòng ngừa dịch bệnh và sử dụng vacxin cũng được khuyến khích.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Tài nguyên khí hậu đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và là thành phần thiết yếu của môi trường tự nhiên. Sự gia tăng ô nhiễm và phát thải khí nhà kính toàn cầu đã thúc đẩy biến đổi khí hậu (BĐKH), gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều lĩnh vực, trong đó nông nghiệp là ngành chịu tác động trực tiếp và nặng nề nhất do phụ thuộc chặt chẽ vào các điều kiện tự nhiên. Theo các kịch bản BĐKH do Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố năm 2011, nếu mực nước biển dâng 1m, ước tính khoảng 39% diện tích Đồng bằng sông Cửu Long, trên 10% diện tích Đồng bằng sông Hồng và Quảng Ninh, cùng hơn 2,5% diện tích các tỉnh ven biển miền Trung sẽ đối mặt với nguy cơ ngập úng.

Tại tỉnh Phú Thọ, huyện Đoan Hùng là địa phương miền núi phát triển kinh tế dựa chủ yếu vào sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản. Những năm gần đây, diễn biến thời tiết cực đoan như rét đậm kéo dài đầu vụ chiêm xuân, nắng nóng gay gắt, mưa lũ và hạn hán bất thường đã tác động rõ rệt đến mùa vụ, năng suất cây trồng và sức khỏe đàn vật nuôi. Nhằm nhận diện diễn biến khí hậu và đánh giá mức độ ảnh hưởng thực tế tới hoạt động sản xuất trên địa bàn, tác giả Bùi Thị Thanh Hương đã thực hiện đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến tình hình sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ".

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu chung: Nghiên cứu ảnh hưởng của BĐKH tới tình hình sản xuất nông nghiệp tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Tìm hiểu những thay đổi về thời tiết và tình hình sản xuất nông nghiệp qua các năm gần đây trên địa bàn huyện.
  2. Đánh giá những tác động của BĐKH (thông qua các yếu tố nhiệt độ, lượng mưa, bão và áp thấp nhiệt đới, hạn hán) đến tình hình sản xuất nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản).
  3. Đưa ra các giải pháp ứng phó, thích ứng với BĐKH trong lĩnh vực nông nghiệp tại địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Sản xuất nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản) và các yếu tố thời tiết, khí hậu trong những năm gần đây tại Đoan Hùng, Phú Thọ.
• Phạm vi không gian: Địa bàn 27 xã và 01 thị trấn thuộc huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ (tập trung khảo sát sâu tại 4 xã: Ngọc Quan, Bằng Doãn, Phúc Lai, Chí Đám).
• Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai thực hiện thực địa và thu thập số liệu từ ngày 05/05/2014 đến ngày 05/08/2014, sử dụng chuỗi số liệu thống kê sản xuất và khí tượng giai đoạn 2009 - 2013 cùng các dữ liệu quan trắc lịch sử (1970 - 2010).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý

Nghiên cứu tiếp cận khái niệm BĐKH theo định nghĩa của Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC) và các báo cáo đánh giá định kỳ của Ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) từ các năm 1995, 2001, 2007 đến 2013 (khẳng định 95% nguyên nhân BĐKH xuất phát từ hoạt động của con người). Khóa luận vận dụng các dữ liệu kiểm kê khí nhà kính quốc gia năm 2000 (tổng phát thải 143 triệu tấn $CO_2$ tương đương/năm, trong đó nông nghiệp chiếm 45%, năng lượng chiếm 35%).

Khung thể chế và chính sách thích ứng BĐKH được trích xuất từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam và quốc tế:

• Hiệp ước quốc tế: Công ước UNFCCC, Nghị định thư Kyoto (KP).
• Văn bản pháp luật quốc gia: Luật Bảo vệ Môi trường năm 2005; Chỉ thị số 35/2005/CT-TTg về tổ chức thực hiện Nghị định thư Kyoto; Quyết định 04/2005/QĐ-BNN về Ban Điều phối quốc gia thực hiện Công ước chống sa mạc hóa; Quyết định 130/2007/QĐ-TTg và Thông tư 10/2006/TT-BTNMT về cơ chế phát triển sạch (CDM); Quyết định 158/2008/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH; Thông tư liên tịch 07/2010/TTLT-BTNMT-BTC-BKHĐT; Quyết định 2703/QĐ-BNN-KHCN ban hành khung chương trình hành động thích ứng BĐKH ngành NN&PTNT giai đoạn 2008 - 2020; Quyết định 4103/QĐ-BTC của Bộ Công Thương; Quyết định 25/QĐ-UBQGBĐKH; Quyết định 1474/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về BĐKH giai đoạn 2012 - 2020.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Tác giả đã kết hợp các phương pháp nghiên cứu đa ngành trong lĩnh vực khoa học môi trường:

1. Phương pháp điều tra, thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập báo cáo kinh tế - xã hội huyện Đoan Hùng, số liệu thống kê sản xuất nông - lâm - thủy sản, báo cáo hiện trạng môi trường tỉnh Phú Thọ, chuỗi số liệu khí tượng thủy văn trạm Vụ Quang và các văn bản chỉ đạo của chính quyền địa phương.
2. Phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh: Hệ thống hóa chuỗi số liệu nhiệt độ, lượng mưa, diện tích canh tác, sản lượng mùa vụ và tình hình sâu bệnh qua các giai đoạn 2009 - 2013 để đánh giá xu thế biến động.
3. Phương pháp thực địa: Khảo sát hiện trường tại các khu vực canh tác tập trung, vùng đất bãi ven sông Lô, sông Chảy và các vùng trồng rừng sản xuất chịu ảnh hưởng của thời tiết cực đoan.
4. Phương pháp điều tra, thu thập số liệu sơ cấp: Thiết kế và phát 100 phiếu điều tra xã hội học trực tiếp đến các hộ nông dân tại 4 xã (Ngọc Quan, Bằng Doãn, Phúc Lai, Chí Đám). Mẫu điều tra bảo đảm tính đại diện về lứa tuổi, giới tính, thời gian gắn bó với nghề nông và kinh nghiệm sản xuất. Tỷ lệ thu hồi đạt 100% (100/100 phiếu).
5. Phương pháp xử lý số liệu và phương pháp chuyên gia: Sử dụng các công cụ tin học để tổng hợp bảng biểu, biểu đồ, kết hợp tham vấn ý kiến cán bộ chuyên môn tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đoan Hùng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ yêu cầu bảo đảm an ninh lương thực trong bối cảnh BĐKH toàn cầu và tình hình biến động thời tiết cục bộ tại huyện Đoan Hùng. Xác lập hệ thống mục tiêu chung, 3 mục tiêu cụ thể, ý nghĩa khoa học và thực tiễn trong công tác quản lý tài nguyên - môi trường tại địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Khái quát các vấn đề lý luận về BĐKH: khái niệm, nguyên nhân tự nhiên (chu kỳ Mặt trời, núi lửa, hải lưu, quỹ đạo Trái đất) và nguyên nhân nhân tạo (đốt nhiên liệu hóa thạch, thay đổi sử dụng đất). Tổng hợp biểu hiện và tác động của BĐKH trên phạm vi toàn cầu và tại Việt Nam:

• Diễn biến toàn cầu: Nhiệt độ thế kỷ 20 tăng 0,75°C; giai đoạn 1956 - 2005 tăng 0,64°C ± 0,13°C; diện tích băng Bắc Băng Dương giảm 2,7% mỗi thập kỷ kể từ 1978.
• Diễn biến tại Việt Nam: Giai đoạn 1951 - 2000 có 225 cơn bão/áp thấp nhiệt đới (trung bình 6,7 cơn/năm); trung bình 30 đợt phơ-rông lạnh/năm (1955 - 2000); nhiệt độ tăng 0,15°C mỗi thập kỷ; các đợt hạn hán, rét đậm rét hại kéo dài (như mùa đông 2007 - 2008 rét đậm 38 ngày làm chết 53.000 ha lúa xuân tại miền Bắc và Bắc Trung Bộ).
• Tổng quan các chính sách, thỏa thuận quốc tế và văn bản chỉ đạo ứng phó BĐKH của Chính phủ và các Bộ ngành.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định phạm vi nghiên cứu tại huyện Đoan Hùng với tổng diện tích tự nhiên 30.261,34 ha gồm 27 xã và 1 thị trấn. Chi tiết hóa 4 nội dung nghiên cứu trọng tâm và trình bày quy trình thực hiện 6 phương pháp nghiên cứu (thu thập dữ liệu thứ cấp, phân tích so sánh, thực địa, điều tra bảng hỏi 100 hộ dân, xử lý số liệu tin học, tham vấn chuyên gia).

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội huyện Đoan Hùng

• Vị trí và địa hình: Huyện miền núi phía Tây Bắc tỉnh Phú Thọ, dốc dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam, gồm 2 dạng địa hình chính: đồng bằng phù sa và đồi núi.
• Khí hậu: Nhiệt độ trung bình năm 23 - 24°C, nhiệt độ mùa nóng 27 - 38°C, mùa lạnh 15 - 16°C. Lượng mưa trung bình 1.780 mm (mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 11). Độ ẩm trung bình 84%, giờ nắng trung bình 2.372 giờ/năm.
• Thủy văn: Hệ thống sông Lô (chảy qua 8 xã/thị trấn với chiều dài 25 km, lưu lượng trung bình 1.020 $m^3/s$, đỉnh lũ tháng 7 đạt 2.950 $m^3/s$, kiệt tháng 3 là 234 $m^3/s$) và sông Chảy (chiều dài 22 km qua 7 xã).
• Tài nguyên đất và rừng: Đất đồng bằng ruộng trũng chiếm 18,64%, đất đồi núi chiếm 66,33%. Diện tích đất lâm nghiệp đạt trên 12.993 ha (chiếm khoảng 42,5% diện tích tự nhiên), trong đó rừng phòng hộ có 193,50 ha, rừng đặc dụng 600,62 ha và rừng sản xuất 12.199,51 ha.

2. Biểu hiện của biến đổi khí hậu tại huyện Đoan Hùng

• Nhiệt độ: Trong 40 năm qua, nhiệt độ trung bình tại huyện tăng 0,87°C (nhiệt độ trung bình năm tăng 1,11°C). Năm 2011, nhiệt độ trung bình thấp hơn chuẩn nhiều năm 2,5 - 3,5°C; năm 2012 nắng nóng xuất hiện sớm với mức nhiệt cực trị 38 - 39°C; năm 2013 nắng nóng xuất hiện muộn vào cuối tháng 4 nhưng đi kèm các đợt rét thất thường vào mùa đông.
• Lượng mưa: Giai đoạn 1970 - 2010, tổng lượng mưa trung bình năm giảm 22,41%. Sự phân hóa mùa mưa diễn biến phức tạp: mùa xuân giảm 9,27%, mùa hè giảm 16,61%, mùa thu giảm mạnh 37,49%, trong khi mùa đông tăng nhẹ 8,67%. Mưa tập trung cường độ lớn làm thay đổi dòng chảy sông ngòi.
• Thủy văn và bão lũ: Mực nước sông Lô tại trạm Vụ Quang sụt giảm nghiêm trọng trong mùa khô (tháng 3 năm 2000 đạt 1.184 cm, giảm xuống 537 cm vào tháng 3 năm 2010 và 681 cm vào tháng 3 năm 2012). Từ năm 2001 đến 2013, huyện chịu ảnh hưởng trực tiếp của 25 cơn bão và áp thấp nhiệt đới (điển hình là bão số 4 năm 2009, bão số 1 năm 2010, bão Bebinca, bão Haiyan, bão Utor năm 2013).

Bảng 1: Mực nước trung bình tháng sông Lô tại trạm Vụ Quang qua các năm (Đơn vị: cm)

Tháng	Năm 2000	Năm 2005	Năm 2010	Năm 2011	Năm 2012
1	1.171	1.114	615	666	869
2	1.158	1.095	634	656	544
3	1.184	1.105	537	617	681
4	1.190	1.098	583	684	707
5	1.227	1.109	759	827	1.073
6	1.331	1.389	833	929	916
7	1.442	1.384	1.043	1.020	1.523
8	1.463	1.395	1.078	878	928
9	1.263	1.258	985	800	1.011
10	1.420	1.180	838	703	700
11	1.203	1.124	657	661	666
12	1.192	1.048	672	629	611

3. Tác động của biến đổi khí hậu đến các ngành sản xuất nông nghiệp

• Ngành trồng trọt:
  • Nhiệt độ tăng rút ngắn thời gian sinh trưởng của cây lúa từ 5 - 8 ngày/vụ khi tăng 1°C. Rét hại kèm sương muối làm chết mạ vụ Đông Xuân; nắng nóng tháng 5 - 7 làm giảm năng suất lúa mùa và rau màu.
  • Năm 2012, lũ lớn và sạt lở bờ sông Lô tại xã Chí Đám cuốn trôi 4,5 ha bưởi đặc sản. Năm 2013, toàn huyện ghi nhận 123,7 ha ngô và 216,4 ha lúa bị hạn hán và ngập úng; năng suất lúa giảm 1,15 tạ/ha, năng suất ngô giảm 0,97 tạ/ha, sản lượng lúa sụt giảm 284,4 tấn so với năm 2012.
  • Sâu bệnh hại bùng phát: Năm 2010, diện tích lúa nhiễm rầy nâu lên tới 3.215 ha (Đông Xuân 2.134 ha, Hè Thu 1.081 ha) và bệnh vàng lùn - lùn xoắn lá (VL-LXL) là 1.352 ha. Dịch khô vằn nhiễm 127 ha; dịch châu chấu bùng phát tại 15 xã với diện tích trên 48 ha, mật độ 100 - 1.200 $con/m^2$ (tập trung tại Chí Đám 14 ha, Sóc Đăng 11 ha, Tiêu Sơn 10 ha, Hùng Quan 5 ha).

Bảng 2: Diễn biến diện tích lúa bị nhiễm rầy nâu và bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá (Đơn vị: ha)

Năm	Vụ sản xuất	Diện tích nhiễm Rầy nâu	Diện tích nhiễm VL - LXL
2010	Đông xuân	2.134	1.243
	Hè thu	1.081	63
2011	Đông xuân	1.021	144
	Hè thu	1.213	-
2012	Đông xuân	1.102	340
	Hè thu	319	-
2013	Đông xuân	1.017	300
	Hè thu	448	-

Bảng 3: Kết quả sản xuất ngành trồng trọt huyện Đoan Hùng giai đoạn 2009 - 2013

Năm	Cây lúa (ha / tấn)	Cây ngô (ha / tấn)	Cây sắn (ha / tấn)	Cây chè búp tươi (ha thu hoạch / tấn)
2009	7.428,7 / 37.111,9	2.156,7 / 7.943,2	501,0 / 5.511,0	2.446,0 / 14.888,6
2010	7.227,8 / 36.965,1	1.856,0 / 8.612,7	468,0 / 8.424,0	4.245,0 / 31.460,3
2011	7.239,3 / 39.892,2	1.935,0 / 9.139,3	412,0 / 7.419,3	4.490,4 / 36.118,8
2012	7.321,6 / 40.663,7	1.805,4 / 8.811,7	512,7 / 9.228,6	4.082,6 / 45.925,7
2013	7.271,6 / 40.233,7	1.907,7 / 9.004,3	512,7 / 9.228,6	2.664,4 / 33.000,0

• Ngành chăn nuôi:
  • Quy mô đàn gia súc, gia cầm năm 2013: đàn trâu 6.253 con (tỷ lệ tăng đàn bình quân giảm 4,18%), đàn bò 1.980 con (tăng 2,59%), đàn lợn 84.178 con (giảm 7,84%), đàn gia cầm 1.200.000 con (giảm 6,02%).
  • Khảo sát cho thấy 47/50 hộ chăn nuôi khẳng định nhiệt độ cao kết hợp chuồng trại đơn sơ làm gia súc (đặc biệt là lợn con) bị sốc nhiệt và chết.
  • Thiệt hại dịch bệnh: Năm 2011 chết 20.721 con gia súc gia cầm (6 trâu bò, 3.273 lợn, 17.442 gia cầm). Năm 2012 chết 9 trâu bò do tụ huyết trùng, 2.436 lợn (121 con tai xanh, 97 con lở mồm long móng), 10.538 gia cầm. Năm 2013 tiêu hủy 23 lợn tai xanh, 7 trâu bò chết do tụ huyết trùng, 5.728 gia cầm chết.
  • Nhu cầu vắc xin phòng chống dịch năm 2013 rất lớn: cúm gia cầm 420.000 liều (260.000 liều tiêm phòng, 160.000 liều chống dịch), dịch tả lợn 40.171 liều, tụ huyết trùng lợn 36.895 liều, tụ huyết trùng trâu bò 26.236 liều, lở mồm long móng 25.373 liều, tai xanh 1.200 liều.

Bảng 4: Biến động số lượng đàn vật nuôi huyện Đoan Hùng giai đoạn 2009 - 2013 (Đơn vị: con)

Loại vật nuôi	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011	Năm 2012	Năm 2013
Đàn Trâu	10.938	9.021	7.355	6.526	6.253
Đàn Bò	6.487	4.990	2.580	1.930	1.980
Đàn Lợn	60.062	73.803	79.547	91.338	84.178
Đàn Gia cầm	953.700	1.228.400	1.165.800	1.276.900	1.200.000

• Ngành lâm nghiệp:
  • Rừng phòng hộ ven sông bị suy giảm chức năng do sạt lở bờ sông Lô và sông Chảy; đất dốc bị rửa trôi chất dinh dưỡng do mưa lớn cực đoan.
  • Năm 2013 ghi nhận dịch sâu róm ăn lá keo bùng phát trên diện tích 120 ha rừng trồng tại toàn bộ 28 xã, thị trấn. Mặc dù nguy cơ cháy rừng vào mùa khô cao nhưng địa phương kiểm soát tốt nên không xảy ra thiệt hại do cháy rừng.
• Ngành thủy sản:
  • Năm 2013, toàn huyện có 412 ha diện tích nuôi trồng thủy sản, sản lượng đạt 1.050 tấn.
  • Nắng nóng làm giảm hàm lượng oxy hòa tan trong ao hồ vào ban đêm, làm biến động pH nước. Mưa lũ lớn trên sông Lô làm trôi lồng bè nuôi cá tại các xã ven sông (Đông Khê, Vụ Quang). Năm 2013 có 5,2 ha nuôi thủy sản mất trắng, điển hình hộ anh Đặng Văn Quảng (xã Đông Khê) bị lũ cuốn trôi hoàn toàn 3 lồng nuôi cá cỡ 1 kg/con.

4. Nhận thức của người dân về biến đổi khí hậu

Kết quả khảo sát 100 hộ dân tại 4 xã (Ngọc Quan, Bằng Doãn, Phúc Lai, Chí Đám) ghi nhận:

• 97% hộ dân (97/100 người) khẳng định thời tiết, khí hậu trong những năm gần đây có sự thay đổi bất thường.
• Chi tiết đánh giá: 52 hộ nhận thấy thời tiết ngày càng khắc nghiệt; 33 hộ phản ánh diễn biến thời tiết thất thường; 9 hộ nhận xét nắng nóng kéo dài, mưa ít; 3 hộ ghi nhận nhiệt độ tăng cao và hạn hán xuất hiện nhiều hơn.

---

Kết quả và đóng góp nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu chính

1. Khóa luận đã hệ thống hóa và lượng hóa được các biểu hiện BĐKH tại huyện Đoan Hùng: trong 40 năm qua nhiệt độ trung bình tăng 0,87°C; lượng mưa trung bình năm (1970 - 2010) sụt giảm 22,41% với sự suy giảm nghiêm trọng nhất vào mùa thu (-37,49%); mực nước sông Lô mùa kiệt sụt giảm hơn 50% so với năm 2000; tần suất thiên tai, bão lũ và áp thấp nhiệt đới gia tăng (25 cơn bão từ 2001 đến 2013).
2. Làm rõ mức độ tổn thương của từng phân ngành sản xuất nông nghiệp:
   • Trồng trọt: Dịch rầy nâu, vàng lùn xoắn lá bùng phát diện rộng (đỉnh điểm 3.215 ha rầy nâu năm 2010); sâu bệnh và ngập úng năm 2013 làm giảm 284,4 tấn sản lượng lúa; thiên tai làm mất 4,5 ha bưởi đặc sản ven sông Lô (2012) và 340,1 ha lúa, ngô (2013).
   • Chăn nuôi: Đàn trâu bò sụt giảm liên tục (đàn trâu giảm từ 10.938 con năm 2009 xuống 6.253 con năm 2013); dịch bệnh tai xanh, tụ huyết trùng, lở mồm long móng gây thiệt hại hàng chục nghìn gia súc, gia cầm mỗi năm.
   • Lâm nghiệp & Thủy sản: Ghi nhận 120 ha rừng keo bị sâu róm phá hại; 5,2 ha nuôi trồng thủy sản và nhiều lồng bè cá trên sông Lô bị lũ cuốn trôi mất trắng.
3. Đo lường nhận thức cộng đồng với 97% người dân địa phương đã nhận thức được tính bất thường và mức độ khắc nghiệt của BĐKH tác động đến sinh kế canh tác.

Đề xuất giải pháp thích ứng của tác giả

• Trong trồng trọt: Điều chỉnh khung lịch thời vụ (gieo mạ vụ Đông Xuân sớm hơn để tránh rét đậm, đẩy lùi lịch gieo cấy vụ Hè Thu muộn hơn nhằm tránh đỉnh lũ); chuyển đổi cơ cấu giống sang các giống lúa, ngô có khả năng chịu hạn, kháng sâu bệnh; áp dụng mô hình lúa tái sinh (năm 2013 đạt 39,8 ha với sản lượng 77,4 tấn); cải tạo vườn chè kém hiệu quả bằng giống năng suất cao; thâm canh bảo vệ diện tích bưởi đặc sản và bưởi Diễn.
• Trong chăn nuôi: Cải tạo hệ thống chuồng trại thông thoáng chống nóng mùa hè và che chắn giữ ấm mùa đông; thực hiện nghiêm ngặt quy trình tiêm phòng vắc xin định kỳ; chuyển đổi phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ sang tập trung an toàn sinh học.
• Trong lâm nghiệp: Chuyển đổi diện tích bạch đàn tái sinh kém hiệu quả sang trồng keo (năm 2013 đã chuyển đổi 357 ha trong tổng số 1.200 ha rừng trồng mới); tăng cường bảo vệ rừng phòng hộ ven sông Lô, sông Chảy nhằm giảm thiểu xói lở đất.
• Trong thủy sản: Củng cố bờ bao ao đầm trước mùa mưa bão; gia cố hệ thống lồng bè nuôi cá trên sông Lô; chủ động theo dõi chất lượng nước và xả tràn khi lũ lớn xuất hiện.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Đề tài được thực hiện trong khoảng thời gian thực tập tốt nghiệp 3 tháng (từ tháng 5 đến tháng 8 năm 2014); quy mô điều tra xã hội học dừng lại ở mức 100 phiếu phân bổ tại 4/28 xã, thị trấn; chuỗi dữ liệu thống kê chuyên sâu chủ yếu tập trung trong giai đoạn 2009 - 2013 và khai thác dữ liệu thứ cấp sẵn có tại địa phương.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi khảo sát điều tra xã hội học trên toàn bộ 28 xã, thị trấn của huyện Đoan Hùng; xây dựng các mô hình định lượng dự báo thiệt hại kinh tế nông nghiệp theo các kịch bản BĐKH chi tiết cấp huyện trong tương lai; nghiên cứu sâu các mô hình sinh kế nông nghiệp thích ứng BĐKH dựa vào cộng đồng (CBA).

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho sinh viên, học viên các ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường, Nông nghiệp học, Biến đổi Khí hậu và Phát triển Nông thôn.

Nội dung nghiên cứu cung cấp hệ thống số liệu thực tế có giá trị phục vụ công tác quản lý tài nguyên, xây dựng kế hoạch hành động ứng phó BĐKH cho cán bộ tại Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Đoan Hùng cũng như các huyện miền núi có điều kiện tự nhiên tương đồng tại tỉnh Phú Thọ. Các bảng thống kê về dịch bệnh cây trồng, biến động đàn vật nuôi và chuỗi mực nước trạm Vụ Quang là dữ liệu tham khảo tốt cho các đề tài nghiên cứu liên quan đến lưu vực sông Lô - sông Chảy.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài đã khảo sát nhận thức của bao nhiêu người dân và kết quả ghi nhận như thế nào? Tác giả đã phát và thu hồi 100 phiếu điều tra tại 4 xã (Ngọc Quan, Bằng Doãn, Phúc Lai, Chí Đám). Kết quả cho thấy 97% hộ dân khẳng định thời tiết những năm gần đây thay đổi bất thường; trong đó 52% cho rằng thời tiết khắc nghiệt hơn, 33% nhận định thời tiết thất thường, 9% phản ánh nắng nóng kéo dài và mưa ít, 3% ghi nhận nhiệt độ tăng cao và hạn hán nhiều hơn.

2. Nhiệt độ và lượng mưa tại huyện Đoan Hùng biến đổi như thế nào trong chuỗi số liệu lịch sử? Trong 40 năm (tính đến thời điểm nghiên cứu), nhiệt độ trung bình tại huyện tăng 0,87°C (nhiệt độ trung bình năm tăng 1,11°C). Về lượng mưa, giai đoạn 1970 - 2010 ghi nhận tổng lượng mưa năm giảm 22,41%; trong đó lượng mưa mùa thu giảm mạnh nhất (-37,49%), mùa hè giảm 16,61%, mùa xuân giảm 9,27% và mùa đông tăng nhẹ 8,67%.

3. Biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan gây ra những thiệt hại cụ thể nào đối với ngành trồng trọt tại Đoan Hùng giai đoạn 2010 - 2013? Năm 2010, dịch rầy nâu hại lúa bùng phát trên 3.215 ha và bệnh vàng lùn - lùn xoắn lá nhiễm 1.352 ha. Năm 2012, lũ và sạt lở sông Lô tại xã Chí Đám cuốn trôi 4,5 ha bưởi đặc sản. Năm 2013, toàn huyện có 123,7 ha ngô và 216,4 ha lúa bị hạn hán và ngập úng, làm năng suất lúa giảm 1,15 tạ/ha, năng suất ngô giảm 0,97 tạ/ha và sản lượng lúa sụt giảm 284,4 tấn. Dịch châu chấu nở phá hại trên 48 ha tại 15 xã với mật độ từ 100 đến 1.200 $con/m^2$.

4. Ngành chăn nuôi tại huyện Đoan Hùng chịu những tổn thất và rủi ro dịch bệnh nào trong các năm 2011 - 2013? Thiệt hại ghi nhận: Năm 2011 có 20.721 con gia súc gia cầm bị chết (6 trâu bò, 3.273 lợn, 17.442 gia cầm). Năm 2012 chết 9 trâu bò do tụ huyết trùng, 2.436 lợn (121 lợn tai xanh, 97 lợn lở mồm long móng) và 10.538 gia cầm. Năm 2013 tiêu hủy 23 lợn tai xanh, 7 trâu bò chết do tụ huyết trùng và 5.728 gia cầm chết. Điều tra 50 hộ chăn nuôi có 47 hộ phản ánh lợn (nhất là lợn con) bị chết do sốc nhiệt nắng nóng và chuồng trại không bảo đảm.

5. Lĩnh vực thủy sản tại địa phương chịu tác động trực tiếp ra sao từ thời tiết và chế độ thủy văn sông Lô? Nắng nóng làm giảm oxy hòa tan và biến động pH nước ao hồ. Mưa lũ lớn trên sông Lô làm thay đổi đột ngột dòng chảy, gây trôi dạt lồng bè nuôi cá. Năm 2013, toàn huyện ghi nhận 5,2 ha nuôi trồng thủy sản mất trắng; trong đó hộ anh Đặng Văn Quảng tại xã Đông Khê bị dòng lũ cuốn trôi hoàn toàn 3 lồng nuôi cá trên sông Lô với kích cỡ cá khoảng 1 kg/con.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Bùi Thị Thanh Hương đã phản ánh bức tranh toàn diện và khách quan về diễn biến BĐKH cùng những tác động tiêu cực đến toàn bộ các phân ngành sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. Bằng sự kết hợp giữa chuỗi số liệu quan trắc khí tượng, thống kê nông nghiệp giai đoạn 2009 - 2013 và khảo sát xã hội học 100 hộ dân, công trình đã chứng minh tính dễ bị tổn thương của nền nông nghiệp nông thôn trước các hiện tượng thời tiết cực đoan và sâu bệnh hại. Các giải pháp điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu giống cây trồng - vật nuôi và cải tạo kỹ thuật canh tác được đề xuất mang tính khả thi, đóng góp cơ sở dữ liệu quan trọng cho công tác quy hoạch phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài. Tài nguyên khí hậu là nguồn tài nguyên thiên nhiên có tầm quan trọng đặc biệt đối với sự phát triển kinh tế-xã hội của mỗi quốc gia. Tài nguyên khí hậu cũng là một trong những thành phần chính của môi trường tự nhiên.

Nhưng hiện nay, tình hình ô nhiễm ngày càng nghiêm trọng dẫn tới việc khí hậu thay đổi làm ảnh hưởng không nhỏ đến nhiều lĩnh vực khác nhau. Trong đó, ảnh hưởng nặng nề nhất là ngành nông nghiệp vì đây là ngành phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên. Các chuyên gia an ninh lương thực thẳng thắn nhìn nhận, việc phải đảm bảo cung cấp lương thực, thực phẩm cho khoảng 9 tỷ người với mức tăng sản lượng lương thực toàn cầu khoảng 70% tính đến năm 2050 là một thách thức lớn trong bối cảnh các nguồn tài nguyên thiên nhiên đang bị khai thác quá mức và sử dụng lãng phí, chưa kể tác động ngày càng lớn của thiên tai, biến đổi khí hậu. Tại Việt Nam, biến đổi khí hậu cũng gây ra những tác động tiêu cực đến sản xuất lương thực.

Theo kịch bản BĐKH do Bộ TN&MT 2011, nếu nước biển dâng 1m, khoảng 39% diện tích đồng bằng sông Cửu Long, trên 10% diện tích đồng bằng sông Hồng và Quảng Ninh, trên 2,5% diện tích các tỉnh ven biển miền Trung có nguy cơ bị ngập. Huyện Đoan Hùng cũng là địa phương chịu ảnh hưởng của BĐKH, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp. Chính vì vậy, để hiểu biết hơn về diễn biến của việc thay đổi khí hậu trên địa bàn huyện thì việc nghiên cứu ảnh hưởng của BĐKH đến tình hình sản xuất nông nghiệp là việc làm cần thiết. Từ những lý do trên, tôi tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tới tình hình sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ”.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung - Nghiên cứu ảnh hưởng của BĐKH tới tình hình sản xuất nông nghiệp tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu những thay đổi về thời tiết và tình hình sản xuất nông nghiệp qua các năm gần đây. - Đánh giá những tác động của BĐKH (nhiệt độ, lượng mưa, bão & áp thấp nhiệt đới, hạn hán) đến tình hình sản xuất nông nghiệp.

- Đưa ra các giải pháp ứng phó, thích ứng với BĐKH trong lĩnh vực nông nghiệp. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Khóa luận có thể giúp sinh viên có thể vận dụng được các kiến thức đã học vào trong thực tiễn. - Giúp sinh viên nâng cao kiến thức, kĩ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này.

Ý nghĩa thực tiễn - Khóa luận là cơ sở cho địa phương có những giải pháp để ứng phó những biến đổi của khí hậu. Đồng thời là cơ sở để đưa ra được kịch bản khí hậu của địa phương trong những năm tới. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Biến đổi khí hậu và những tác động của BĐKH 2.

Khái niệm BĐKH BĐKH trái đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thủy quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo. Theo công ước chung của Liên hợp quốc (LHQ) về BĐKH, ta có thể hiểu: BĐKH là những ảnh hưởng có hại do BĐKH gây ra, là những biến đổi trong môi trường vật lý hoặc sinh học gây ra những ảnh hưởng có hại đáng kể đến thành phần, khả năng phục hồi hoặc sinh sản của các hệ sinh thái tự nhiên và được quản lý, đến các hoạt động của các hệ thống kinh tế - xã hội, sức khỏe và phúc lợi của con người.[5] Nguyên nhân gây ra BĐKH Nguyên nhân gây ra BĐKH do tự nhiên Nguyên nhân gây ra BĐKH do tự nhiên bao gồm thay đổi cường độ sáng của Mặt trời, xuất hiện các điểm đen của Mặt trời ( Sunspots), các hoạt động núi lửa, thay đổi đại dương, thay đổi quỹ đạo quay của Trái đất. Với sự xuất hiện các Sunspots làm cho cường độ tia bức xạ Mặt trời chiếu xuống Trái đất thay đổi, nghĩa là năng lượng chiếu xuống mặt đất làm thay đổi nhiệt độ bề mặt Trái đất (Nguồn: NASA). Sự thay đổi cường độ sáng của Mặt trời cũng gây ra sự thay đổi năng lượng chiếu xuống mặt đất làm thay đổi nhiệt độ bề mặt Trái đất.

Cụ thể là từ khi tạo thành Mặt trời đến nay gần 4,5 tỉ năm, cường độ sáng của Mặt trời đã tăng lên hơn 30%. Như vậy có thể thấy khoảng thời gian khá dài như vậy thì sự thay đổi cường độ sáng Mặt trời là không ảnh hưởng lớn đến BĐKH. Núi lửa phun trào – Khi một ngọn núi lửa phun trào sẽ phát thải vào khí quyển một lượng cực kì lớn khí SO2, hơi nước, bụi và tro vào bầu khí quyển. Khối lượng lớn khí và tro có thể ảnh hưởng đến khí hậu trong nhiều năm.

Các hạt nhỏ được gọi là các sol khí được phun ra bởi núi lửa, các sol khí phản n 4 chiếu lại bức xạ (năng lượng) mặt trời trở lại vào không gian vì vậy chúng có tác dụng làm giảm nhiệt độ lớp bề mặt trái đất. Đại dương ngày nay – Các đại dương là một thành phần chính của hệ thống khí hậu. Dòng hải lưu di chuyển một lượng lớn nhiệt trên khắp hành tinh, Thay đổi lưu thông đại dương có thể ảnh hưởng đến khí hậu thông qua sự chuyển động của CO2 vào trong khí quyển. Thay đổi quỹ đạo quay của trái đất – Trái đất quay quanh mặt trời với một quỹ đạo.

Trục quay có góc nghiêng 23,5°. Thay đổi độ nghiêng của quỹ đạo quay Trái đất có thể dẫn tới những thay đổi nhỏ. Tốc độ thay đổi cực kì nhỏ có thể tính đến thời gian hàng tỷ năm, vì vậy ảnh hưởng không lớn tới BĐKH. Có thể thấy rằng các nguyên nhân gây ra BĐKH do các yếu tố tự nhiên đóng góp một phần nhỏ vào sự BĐKH và có tính chu kì kể từ quá khứ đến hiện nay.

Theo các kết quả nghiên cứu và công bố từ Ủy ban Liên chính phủ về BĐKH thì nguyên nhân gây ra BĐKH chủ yếu là do các hoạt động của con người.[5] Nguyên nhân gây ra BĐKH do hoạt động con người Đã có các nghiên cứu chuyên sâu chứng minh rằng nhiệt độ bề mặt trái đất tăng lên nhanh chóng hơn nửa thế kỉ qua chủ yếu là do hoạt động của con người, chẳng hạn như việc đốt các nhiên liệu hóa thạch ( than đá, dầu mỏ,.) phục vụ các hoạt động công nghiệp, giao thông vận tải,.và thay đổi mục đích sử dụng đất (thay đổi albedo bề mặt đất) bao gồm thay đổi trong nông nghiệp và nạn phá rừng. Ngoài ra, còn một số hoạt động khác như đốt sinh khối, sản phẩm sau thu hoạch. Các khám phá liên quan đến nguyên nhân gây ra BĐKH do hoạt động của con người của Ủy ban Liên Chính Phủ về BĐKH công bố qua các năm như sau: + Trong báo cáo của IPCC 1995: Cho rằng hoạt động của con người chỉ đóng góp vào 50% nguyên nhân gây ra BĐKH. n 5 + Trong báo cáo của IPCC 2001: Sau khi các nhà nghiên cứu thực hiện các nghiên cứu khoa học thì kết quả chỉ ra rằng hoạt động của con người đóng góp vào 67% nguyên nhân gây ra BĐKH.

+ Trong báo cáo của IPCC 2007: Một loạt các nghiên cứu được thực hiện, kết quả chỉ ra rằng hoạt động con người đóng góp vào 90% gây ra BĐKH. + Và theo báo cáo của IPCC gần đây nhất kết luận rằng hoạt động của con người đóng góp vào 95% nguyên nhân gây ra BĐKH. Kết quả này được công bố vào năm 2013. Ví dụ: Theo thông báo thứ 2 của Việt Nam với Công ước khung Liên Hiệp Quốc về BĐKH ( UNFCCC) thì kết quả kiểm kê khí nhà kính (KNK) năm 2000 của Việt Nam là 143 triệu tấn CO2 tương đương / năm.

Trong đó nông nghiệp chiếm 45%, năng lượng chiếm 35% tổng phát thải KNK của Việt Nam. Vì Việt Nam là nước có tỉ trọng sản xuất nông nghiệp cao nên lượng phát thải KNK chiếm đến 45%. 2% 35% 45% nông nghiệp công nghiệp lâm nghiệp năng lượng chất thải 11% 7% Hình 2.1: Kết quả kiểm kê KNK năm 2000 của Việt Nam Tuy nhiên đối với các nước phát triển thì ngành nông nghiệp họ chiếm tỉ trọng khá nhỏ, vì vậy phát thải KNK của các nước phát triển đối với ngành nông nghiệp chỉ chiếm 8% tổng phát thải KNK. Trong khi phát thải KNK từ hoạt động sản xuất năng lượng của các nước phát triển chiếm đến 36%, hoạt động giao thong chiếm 23% tổng phát thải KNK.

Biểu hiện của BĐKH Các biểu hiện của sự BĐKH bao gồm: n 6 - Sự nóng lên của khí quyển và Trái đất nói chung. - Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho môi trường sống của con người và các sinh vật trên Trái đất. - Sự dâng cao mực nước biển do tan băng dẫn đến sự ngập úng các vùng đất thấp, các đảo nhỏ trên biển. - Sự di chuyển của các đới khí hậu tồn tại hàng nghìn năm trên các vùng khác nhau của Trái đất dẫn tới nguy cơ đe dọa sự sống của các loài sinh vật, các hệ sinh thái và hoạt động của con người.

- Sự thay đổi cường độ hoạt động của quá trình hoàn lưu khí quyển. chu trình tuần hoàn nước trong tự nhiên và các chu trình sinh địa hóa khác. - Sự thay đổi năng suất sinh học của các hệ sinh thái, chất lượng và thành phần của thủy quyển, sinh quyển, các địa quyển. Tác động của BĐKH - Đến tài nguyên nước: + BĐKH làm suy thoái tài nguyên nước trên các lưu vực sông, ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống và hoạt động sản xuất của người dân.

+ Có nguy cơ suy giảm do hạn hán ngày một tăng ở một số vùng, mùa. + Chế độ mưa thay đổi có thể gây lũ lụt vào mùa mưa, hạn hán vào mùa khô, gây khó khăn cho việc cung cấp nước và tăng mâu thuẫn trong sử dụng nước. - Đến môi trường: + Sự tăng nước biển sẽ làm nhiễm mặn các vùng ven biển, môi trường nước mặt bị ô nhiễm nặng nề. + Nhiệt độ tăng lên làm tăng khả năng hòa tan các kim loại nặng và NO-3 độc hại, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đất.

+ Làm thay đổi chu trình C trong đất làm môi trường đất thay đổi theo xu hướng bất lợi cho thực vật và vi sinh vật. + Làm tăng nồng độ khí CO2 trong khí quyển, gây độc trực tiếp cho con người và động vật.