Nghiên cứu các yếu tố tác động đến quyết định nắm giữ tiền mặt của công ty niêm yết tại Việt Nam ...

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định nắm giữ tiền mặt của công ty niêm yết tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho doanh nghiệp.

• Tác giả: Mai Ngọc Rin
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Đến Quyết Định Nắm Giữ Tiền Mặt Của Công Ty Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và các vấn đề nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về động cơ của việc nắm giữ tiền
• 2.1.1. Chi phí giao dịch
• 2.1.2. Bất cân xứng thông tin và chi phí đại diện của nợ
• 2.1.3. Chi phí đại diện của quyền tùy nghi quản lý
• 2.2. Các kết quả nghiên cứu trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Giả thuyết của bài nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả các biến
• 4.2. Kết quả hồi quy
• 4.2.1. Phân tích tương quan giữa các biến
• 4.2.2. Kiểm tra phương sai thay đổi và tự tương quan
• 4.2.3. Kết quả phân tích hồi quy
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về yếu tố quyết định nắm giữ tiền mặt của công ty niêm yết

Nắm giữ tiền mặt là một trong những quyết định tài chính quan trọng của các công ty niêm yết. Tiền mặt không chỉ là tài sản thanh khoản nhất mà còn là thước đo khả năng chi trả của doanh nghiệp. Việc nắm giữ tiền mặt giúp công ty đối phó với những tình huống bất ngờ và tận dụng cơ hội đầu tư. Tuy nhiên, việc này cũng đi kèm với chi phí cơ hội, khi tiền mặt không được đầu tư vào các tài sản có tỷ suất sinh lợi cao hơn. Do đó, việc xác định các yếu tố tác động đến quyết định nắm giữ tiền mặt là rất cần thiết.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tiền mặt trong doanh nghiệp

Tiền mặt được hiểu là tiền và các khoản tương đương tiền có thể dễ dàng chuyển đổi thành tiền mặt. Vai trò của tiền mặt trong doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc thanh toán mà còn là công cụ để đảm bảo tính thanh khoản và khả năng chi trả trong các giao dịch hàng ngày.

1.2. Tại sao nắm giữ tiền mặt lại quan trọng

Nắm giữ tiền mặt giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro tài chính, đảm bảo khả năng thanh toán và tận dụng các cơ hội đầu tư. Tuy nhiên, việc này cũng có thể dẫn đến chi phí cơ hội khi tiền mặt không được đầu tư vào các dự án có lợi nhuận cao hơn.

II. Các thách thức trong quyết định nắm giữ tiền mặt của công ty niêm yết

Quyết định nắm giữ tiền mặt không phải lúc nào cũng dễ dàng. Các công ty phải đối mặt với nhiều thách thức như chi phí giao dịch, bất cân xứng thông tin và chi phí đại diện. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến khả năng ra quyết định của các nhà quản lý và cổ đông.

2.1. Chi phí giao dịch và ảnh hưởng đến quyết định nắm giữ tiền

Chi phí giao dịch bao gồm các chi phí liên quan đến việc huy động vốn bên ngoài và chi phí chuyển đổi tài sản. Những chi phí này có thể làm tăng mức tiền mặt mà công ty cần nắm giữ để đảm bảo tính thanh khoản.

2.2. Bất cân xứng thông tin và chi phí đại diện

Bất cân xứng thông tin giữa nhà quản lý và cổ đông có thể dẫn đến chi phí đại diện cao. Điều này có thể khiến các nhà quản lý tích trữ tiền mặt để bảo vệ lợi ích cá nhân, thay vì tối đa hóa giá trị tài sản cho cổ đông.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố tác động đến nắm giữ tiền mặt

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp định lượng để phân tích dữ liệu từ các công ty niêm yết tại Việt Nam. Các yếu tố như quy mô công ty, đòn bẩy tài chính, và dòng tiền được xem xét để xác định ảnh hưởng của chúng đến quyết định nắm giữ tiền mặt.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu từ 224 công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong khoảng thời gian từ 2008 đến 2012. Dữ liệu được phân tích để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định nắm giữ tiền mặt.

3.2. Các mô hình phân tích được sử dụng

Nghiên cứu áp dụng các mô hình tác động cố định (FEM), tác động ngẫu nhiên (REM) và phương pháp bình phương bé nhất tổng quát (FGLS) để xác định mô hình thích hợp nhất cho việc phân tích dữ liệu.

IV. Kết quả nghiên cứu về quyết định nắm giữ tiền mặt

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều yếu tố tác động đến quyết định nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Các yếu tố như quy mô công ty, đòn bẩy tài chính, và dòng tiền đều có ảnh hưởng đáng kể đến mức tiền mặt mà công ty nắm giữ.

4.1. Tác động của quy mô công ty đến nắm giữ tiền mặt

Nghiên cứu chỉ ra rằng các công ty lớn thường có khả năng huy động vốn dễ dàng hơn và do đó có thể nắm giữ ít tiền mặt hơn so với các công ty nhỏ. Điều này cho thấy quy mô công ty có ảnh hưởng lớn đến quyết định nắm giữ tiền mặt.

4.2. Mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và nắm giữ tiền mặt

Đòn bẩy tài chính cũng được phát hiện là có mối quan hệ ngược chiều với mức tiền mặt nắm giữ. Các công ty có đòn bẩy cao thường có xu hướng nắm giữ ít tiền mặt hơn do áp lực tài chính.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về nắm giữ tiền mặt

Nghiên cứu đã xác định được các yếu tố chính tác động đến quyết định nắm giữ tiền mặt của công ty niêm yết tại Việt Nam. Kết quả này không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn có thể áp dụng trong thực tiễn quản lý tài chính doanh nghiệp.

5.1. Ý nghĩa của nghiên cứu đối với quản lý tài chính

Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản lý tài chính trong việc đưa ra quyết định nắm giữ tiền mặt. Việc hiểu rõ các yếu tố tác động sẽ giúp tối ưu hóa chiến lược tài chính của công ty.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu có thể được mở rộng để xem xét các yếu tố khác như môi trường kinh doanh, chính sách tài chính và tác động của các yếu tố vĩ mô đến quyết định nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết tại Việt Nam là một chủ đề được quan tâm sâu sắc trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh thị trường vốn còn nhiều bất ổn và chi phí huy động vốn bên ngoài cao. Theo ước tính, tỷ lệ tiền mặt nắm giữ trung bình của 224 công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2008-2012 là khoảng 14,13%, trong đó ngành dịch vụ có tỷ lệ cao hơn ngành sản xuất (16,09% so với 12,52%). Mức độ nắm giữ tiền mặt này phản ánh sự cân nhắc giữa chi phí cơ hội và lợi ích thanh khoản trong bối cảnh kinh tế Việt Nam còn nhiều thách thức.

Mục tiêu nghiên cứu chính là xác định các yếu tố tác động đến quyết định nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết tại Việt Nam, đồng thời phân tích riêng biệt các yếu tố này trong hai ngành sản xuất và dịch vụ. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ 224 công ty trong khoảng thời gian 5 năm (2008-2012), nhằm cung cấp bằng chứng thực nghiệm có giá trị cho các nhà quản lý tài chính và cổ đông trong việc tối ưu hóa chính sách quản lý tiền mặt. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc giúp cải thiện hiệu quả sử dụng vốn, giảm thiểu chi phí tài trợ và nâng cao giá trị doanh nghiệp trong điều kiện thị trường vốn phát triển chưa hoàn thiện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba mô hình lý thuyết chính giải thích quyết định nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp:

1. Mô hình đánh đổi (Trade-off Model): Giả định công ty cân bằng giữa lợi ích biên và chi phí biên của việc nắm giữ tiền mặt, từ đó xác định mức tiền mặt tối ưu. Chi phí giao dịch và chi phí cơ hội là hai yếu tố quan trọng trong mô hình này.

2. Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory): Công ty ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ trước khi huy động vốn bên ngoài do chi phí lựa chọn bất lợi và bất cân xứng thông tin. Mức tiền mặt nắm giữ phản ứng ngược chiều với đòn bẩy tài chính.

3. Lý thuyết dòng tiền tự do (Free Cash Flow Theory): Nhà quản lý có thể giữ tiền mặt vượt mức nhằm phục vụ mục tiêu cá nhân, tránh sự giám sát của cổ đông, dẫn đến chi phí đại diện quyền tùy nghi quản lý.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm: quy mô công ty, đòn bẩy tài chính, vốn luân chuyển ròng, chính sách cổ tức, cơ hội tăng trưởng, dòng tiền, quy mô hội đồng quản trị và giám đốc điều hành kiêm nhiệm chủ tịch hội đồng quản trị.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng thu thập từ 224 công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2008-2012. Các nguồn dữ liệu bao gồm báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo thường niên và công bố chi trả cổ tức. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các công ty có dữ liệu đầy đủ và đại diện cho hai ngành sản xuất và dịch vụ.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm Stata với các bước: kiểm tra đa cộng tuyến, kiểm định phương sai thay đổi và tự tương quan, sau đó tiến hành hồi quy theo các mô hình: mô hình kết hợp tất cả quan sát (Pooled), mô hình tác động cố định (FEM), mô hình tác động ngẫu nhiên (REM) và cuối cùng là mô hình Feasible Generalized Least Squares (FGLS) để khắc phục các vấn đề về phương sai thay đổi và tự tương quan. Nghiên cứu cũng phân tích riêng biệt theo từng ngành nhằm làm rõ sự khác biệt trong các yếu tố tác động.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ tiền mặt nắm giữ trung bình là 14,13% trên tổng tài sản, trong đó ngành dịch vụ có tỷ lệ cao hơn ngành sản xuất (16,09% so với 12,52%). So với các nghiên cứu quốc tế, mức này tương đương với các nước trong liên minh kinh tế tiền tệ châu Âu và Pakistan, nhưng thấp hơn Mỹ.

2. Quy mô công ty (FS) có ảnh hưởng tích cực đến việc nắm giữ tiền mặt, với các công ty lớn hơn có xu hướng giữ nhiều tiền mặt hơn. Điều này phù hợp với giả thuyết về chi phí đại diện quyền tùy nghi quản lý, khi các công ty lớn có nhiều quyền hạn hơn để giữ tiền mặt vượt mức.

3. Đòn bẩy tài chính (LVRG) có mối quan hệ ngược chiều với tiền mặt nắm giữ, cho thấy các công ty có tỷ lệ nợ cao thường giữ ít tiền mặt hơn, phù hợp với lý thuyết trật tự phân hạng và chi phí đại diện của nợ.

4. Vốn luân chuyển ròng (NWC) có mối quan hệ ngược chiều với tiền mặt, các công ty có tài sản lưu động cao hơn ít cần giữ tiền mặt dự trữ.

5. Chính sách chi trả cổ tức (DIV) có ảnh hưởng ngược chiều đến tiền mặt nắm giữ, các công ty chi trả cổ tức thường giữ ít tiền mặt hơn, phản ánh sự giám sát tốt hơn từ cổ đông và khả năng huy động vốn bên ngoài dễ dàng hơn.

6. Cơ hội tăng trưởng (MTB) và dòng tiền (CF) có mối quan hệ cùng chiều với tiền mặt, các công ty có triển vọng phát triển và dòng tiền cao có xu hướng giữ nhiều tiền mặt hơn để tận dụng cơ hội đầu tư.

7. Quy mô hội đồng quản trị (BS) và giám đốc điều hành kiêm nhiệm chủ tịch hội đồng quản trị (CD) đều có ảnh hưởng tích cực đến tiền mặt nắm giữ, cho thấy yếu tố quản trị doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong quyết định giữ tiền mặt, đặc biệt khi quyền lực tập trung vào một người.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố tài chính và quản trị doanh nghiệp đều tác động có ý nghĩa đến quyết định nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Mức tiền mặt nắm giữ cao hơn ở ngành dịch vụ phản ánh đặc thù ngành ít thâm dụng vốn hơn so với sản xuất, đồng thời có tính thanh khoản cao hơn. Mối quan hệ cùng chiều giữa quy mô công ty và tiền mặt nắm giữ cho thấy vai trò của chi phí đại diện quyền tùy nghi quản lý trong bối cảnh thị trường vốn Việt Nam còn hạn chế.

Mối quan hệ ngược chiều giữa đòn bẩy và tiền mặt phù hợp với lý thuyết trật tự phân hạng, khi các công ty có nợ cao phải hạn chế giữ tiền mặt để giảm chi phí tài chính. Tương tự, vốn luân chuyển ròng cao làm giảm nhu cầu giữ tiền mặt do tài sản lưu động có thể chuyển đổi thành tiền mặt nhanh chóng.

Ảnh hưởng của chính sách cổ tức phản ánh sự giám sát của cổ đông trong việc kiểm soát dòng tiền và hạn chế việc giữ tiền mặt vượt mức. Các yếu tố quản trị doanh nghiệp như quy mô hội đồng quản trị và giám đốc điều hành kiêm nhiệm chủ tịch hội đồng quản trị cho thấy quyền lực tập trung có thể làm tăng mức tiền mặt nắm giữ, phù hợp với lý thuyết dòng tiền tự do.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ tiền mặt nắm giữ giữa hai ngành, bảng hồi quy thể hiện hệ số tác động của các biến giải thích, và ma trận tương quan để minh chứng cho tính không đa cộng tuyến của các biến độc lập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản trị doanh nghiệp: Các công ty cần cải thiện cơ cấu hội đồng quản trị, tách bạch rõ ràng vai trò giám đốc điều hành và chủ tịch hội đồng quản trị nhằm giảm chi phí đại diện và hạn chế việc giữ tiền mặt vượt mức. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo công ty và cổ đông.

2. Tối ưu hóa chính sách tài chính: Doanh nghiệp nên cân nhắc kỹ lưỡng giữa đòn bẩy và mức tiền mặt nắm giữ để giảm chi phí tài chính và tăng hiệu quả sử dụng vốn. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Phòng tài chính và kế toán.

3. Cải thiện khả năng huy động vốn bên ngoài: Tăng cường minh bạch thông tin và nâng cao uy tín trên thị trường vốn giúp giảm chi phí huy động vốn, từ đó giảm nhu cầu giữ tiền mặt dự phòng cao. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: Ban quản lý và bộ phận quan hệ nhà đầu tư.

4. Phân tích đặc thù ngành nghề: Các công ty trong ngành sản xuất và dịch vụ cần xây dựng chiến lược quản lý tiền mặt phù hợp với đặc điểm ngành, tận dụng tài sản lưu động và cơ hội đầu tư. Thời gian thực hiện: 1 năm; Chủ thể: Ban điều hành và bộ phận tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý tài chính doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định giữ tiền mặt, từ đó xây dựng chính sách quản lý vốn hiệu quả, giảm chi phí tài chính và tăng giá trị doanh nghiệp.

2. Cổ đông và nhà đầu tư: Cung cấp thông tin về cách thức các công ty quản lý tiền mặt, đánh giá hiệu quả quản trị và rủi ro liên quan đến việc giữ tiền mặt vượt mức.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn quản lý tiền mặt tại các công ty niêm yết ở thị trường mới nổi như Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Hỗ trợ trong việc xây dựng các chính sách phát triển thị trường vốn, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao các công ty lớn lại giữ nhiều tiền mặt hơn?
   Các công ty lớn thường có quyền lực quản lý cao hơn và có thể giữ tiền mặt vượt mức nhằm phục vụ mục tiêu riêng, đồng thời có chi phí huy động vốn thấp hơn, nên giữ tiền mặt nhiều hơn để tận dụng cơ hội đầu tư.

2. Đòn bẩy tài chính ảnh hưởng thế nào đến việc giữ tiền mặt?
   Đòn bẩy cao thường làm tăng áp lực trả nợ, khiến công ty giữ ít tiền mặt hơn để giảm chi phí tài chính, phù hợp với lý thuyết trật tự phân hạng.

3. Chính sách cổ tức có liên quan gì đến tiền mặt nắm giữ?
   Các công ty chi trả cổ tức thường giữ ít tiền mặt hơn do được giám sát tốt hơn và có khả năng huy động vốn bên ngoài dễ dàng hơn, giảm nhu cầu dự trữ tiền mặt.

4. Tại sao ngành dịch vụ giữ tiền mặt nhiều hơn ngành sản xuất?
   Ngành dịch vụ ít thâm dụng vốn và có tính thanh khoản cao hơn, nên các công ty trong ngành này có xu hướng giữ tiền mặt cao hơn để linh hoạt trong hoạt động kinh doanh.

5. Vai trò của hội đồng quản trị trong quyết định giữ tiền mặt là gì?
   Hội đồng quản trị có quy mô lớn hoặc khi giám đốc điều hành kiêm nhiệm chủ tịch hội đồng quản trị có thể làm tăng mức tiền mặt nắm giữ do chi phí đại diện và quyền tùy nghi quản lý cao hơn.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định các yếu tố tài chính và quản trị doanh nghiệp tác động có ý nghĩa đến quyết định nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2008-2012.
• Tỷ lệ tiền mặt nắm giữ trung bình là 14,13%, ngành dịch vụ giữ nhiều hơn ngành sản xuất.
• Quy mô công ty, đòn bẩy, vốn luân chuyển, cổ tức, cơ hội tăng trưởng, dòng tiền, quy mô hội đồng quản trị và giám đốc điều hành kiêm nhiệm chủ tịch hội đồng quản trị là các biến quan trọng.
• Mô hình FGLS được lựa chọn để phân tích nhằm khắc phục các vấn đề phương sai thay đổi và tự tương quan trong dữ liệu bảng.
• Các bước tiếp theo bao gồm áp dụng các giải pháp quản trị và tài chính đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và các ngành nghề khác.

Hành động ngay: Các nhà quản lý tài chính và cổ đông nên xem xét áp dụng các khuyến nghị nhằm tối ưu hóa chính sách quản lý tiền mặt, nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường vốn Việt Nam ngày càng phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM ------------ Mai Ngọc Rin CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH NẮM GIỮ TIỀN MẶT CỦA CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh – Năm 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM ------------ Mai Ngọc Rin CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH NẮM GIỮ TIỀN MẶT CỦA CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN KHẮC QUỐC BẢO TP.Hồ Chí Minh – Năm 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ kinh tế “Các yếu tố tác động đến quyết định nắm giữ tiền mặt của công ty niêm yết tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, có sự hỗ trợ từ người hướng dẫn khoa học là TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo, và chưa từng được công bố trước đây. Các số liệu được sử dụng để phân tích, đánh giá trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng và được tổng hợp từ những nguồn thông tin đáng tin cậy. Nội dung luận văn đảm bảo không sao chép bất cứ công trình nghiên cứu nào khác.HCM, ngày tháng 03 năm 2014 Tác giả Mai Ngọc Rin TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các từ viết tắt Danh mục các bảng CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu và các vấn đề nghiên cứu của đề tài .3 Câu hỏi nghiên cứu .4 Bố cục luận văn . 4 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY .1 Cơ sở lý thuyết về động cơ của việc nắm giữ tiền .1 Chi phí giao dịch .2 Bất cân xứng thông tin và chi phí đại diện của nợ .3 Chi phí đại diện của quyền tùy nghi quản lý .2 Các kết quả nghiên cứu trước đây . 13 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Giả thuyết của bài nghiên cứu .3 Phương pháp nghiên cứu . 32 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . 33 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Thống kê mô tả các biến .2 Kết quả hồi quy.1 Phân tích tương quan giữa các biến .2 Kiểm tra phương sai thay đổi và tự tương quan .3 Kết quả phân tích hồi quy . 43 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN .1 Kết quả nghiên cứu .2 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo . 55 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT FEM – Mô hình ảnh hưởng cố định (Fixed Effect Model) FGLS – Phương pháp bình phương bé nhất tổng quát (Feasible Generalized Least Square) REM – Mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên (Random Effect Model) DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Bảng tóm tắt mối quan hệ của các biến giả thuyết với biến tỷ lệ tiền mặt nắm giữ từ các nghiên cứu trước đây .1: Tổng hợp kỳ vọng của các biến giải thích được giải thích bởi 3 mô hình lý thuyết .1: Kết quả thống kê mô tả mẫu toàn bộ .2: Kết quả thống kê mô tả ngành sản xuất .3: Kết quả thống kê mô tả ngành dịch vụ .4: Ma trận tương quan giữa các biến .5: Ma trận tương quan giữa các biến ngành sản xuất .6: Ma trận tương quan giữa các biến ngành dịch vụ .7: Kiểm định phương sai thay đổi và tự tương quan của sai số .8: Kiểm định phương sai thay đổi và tự tương quan của sai số ngành sản xuất .9: Kiểm định phương sai thay đổi và tự tương quan của sai số ngành dịch vụ .10: Kết quả thống kê kết quả qua các mô hình (mẫu toàn bộ) .11: Bảng tổng hợp kiểm định ý nghĩa của mô hình khi thêm biến giả thời gian .12 Tổng hợp mô hình được chọn theo ngành .47 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.1 Lý do chọn đề tài Nghiên cứu các yếu tố tác động đến quyết định nắm giữ tiền mặt tại doanh nghiệp (hành động nắm giữ một lượng tiền mặt) trong những năm gần đây được quan tâm trong các nghiên cứu tài chính doanh nghiệp. Giống như tất cả các nghiên cứu trước đây, trong nội dung nghiên cứu này tiền mặt được hiểu bao gồm tiền và các khoản tương đương tiền có thể dễ dàng chuyển đổi thành tiền mặt. Cụ thể, tiền mặt nắm giữ sẽ bao gồm tiền mặt tại quỹ, ngân hàng và các khoản đầu tư ngắn hạn vào các công cụ trên thị trường tài chính như tín phiếu. Tiền mặt là vua, là tài sản thanh khoản nhất và là thước đo khả năng chi trả của doanh nghiệp. Ngoài việc đảm bảo thanh toán trong các giao dịch kinh doanh hằng ngày, nắm giữ tiền mặt giúp doanh nghiệp đối phó với những tình huống bất ngờ và có thể nắm lấy cơ hội kiếm được lợi nhuận trong tương lai. Ngoài ra, nắm giữ tiền mặt giảm thiểu được chi phí tài trợ gia tăng trong trường hợp công ty cần phải huy động nguồn vốn bên ngoài vừa đắt đỏ, vừa không ổn định. Tuy nhiên, nắm giữ tiền mặt lại tốn chi phí, đó là chi phí cơ hội khi công ty đầu tư vào tài sản thanh khoản có mức tỷ suất sinh lợi thấp hơn. Kết quả là nắm giữ tiền mặt có tác động đến hiệu quả hoạt động công ty và cuối cùng là giá trị tài sản của cổ đông. Chính vì tầm quan trọng của việc nắm giữ tiền mặt nên mục tiêu xác định các yếu tố tác động đến quyết định nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp là cần thiết cho các nhà quản lý tài chính và cổ đông của công ty. Có hai cách tiếp cận chính được lý thuyết hỗ trợ để giải thích về quyết định nắm giữ tiền mặt tại doanh nghiệp. Đầu tiên, giả định không tồn tại mâu thuẫn về lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông, lúc này mục tiêu của nhà quản lý cũng chính là mục tiêu của cổ đông, khi đó tiền mặt được nắm giữ tại mức tối ưu mà tại đó chi phí của việc nắm giữ tiền bằng với lợi ích biên của nó mang lại (mô hình đánh đổi). Cũng dưới góc độ này, khi xét đến vấn đề lựa chọn bất lợi và TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 chi phí đại diện của nợ trong điều kiện bất cân xứng thông tin, do chi phí này quá cao và dường như khó có thể dự đoán được nên mức tiền mặt nắm giữ có thể được giải thích thông qua mô hình lý thuyết trật tự phân hạng. Thứ hai, tuy nhiên, trong thị trường mà các thể chế, cơ chế giám sát, hoạt động thị trường còn kém phát triển, thì chi phí đại diện tồn tại giữa nhà quản lý và cổ đông là rất lớn, lúc đó mức tiền mặt nắm giữ không vì mục tiêu tối đa hóa giá trị tài sản của cổ đông mà lại phục vụ cho mục tiêu riêng của nhà quản lý (lý thuyết dòng tiền tự do). Nhiều nghiên cứu thực nghiệm cũng lần lượt tìm thấy bằng chứng hỗ trợ cho hai cách tiếp cận trên. Đầu tiên là nghiên cứu của Opler và cộng sự. (1999) tại thị trường Mỹ về các yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt đã phân tích việc nắm giữ tiền mặt bằng các động cơ (theo cách tiếp cận đầu tiên, được giải thích bởi mô hình lý thuyết đánh đổi và phân hạn tài trợ trong điều kiện tồn tại bất cân xứng thông tin và chi phí đại diện) thông qua các biến yếu tố tài chính gồm quy mô công ty, đầu tư, chi tiêu nghiên cứu và phát triển, cơ hội đầu tư, dòng tiền và vốn luân chuyển là có ý nghĩa thống kê. Tuy nhiên, nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng mạnh cho các yếu tố (theo cách tiếp cận thứ hai - lý thuyết dòng tiền tự do) rằng mức tiền mặt vượt mức là vì phục vụ mục tiêu riêng của nhà quản lý. Lần lượt các nghiên cứu tiếp theo được mở rộng tại nhiều quốc gia Châu Âu, thị trường các nước mới nỗi, đang phát triển như nghiên cứu của Ozkan và Ozkan (2004), Dittmar và cộng sự.Bates và cộng sự. Cụ thể một số nghiên cứu cho thấy nhóm yếu tố quản trị doanh nghiệp như quy mô hội đồng quản trị, giám đốc điều hành kiêm nhiệm chủ tịch hội đồng quản trị, thành phần hội đồng quản trị, quyền sở hữu người quản lý, quyền sở hữu tập trung… là có tác động đến quyết định nắm giữ tiền mặt tại TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 doanh nghiệp, hay một số biến yếu tố tài chính cũng được cách tiếp cận này hỗ trợ. Mục tiêu hỗ trợ thêm bằng chứng về các yếu tố tác động đến quyết định nắm giữ tiền mặt tại các nước đang phát triển. Bài nghiên cứu lấy dữ liệu với 224 công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong khoản thời gian 5 năm từ 2008 đến 2012 làm mẫu nghiên cứu. Dựa trên nghiên cứu của Gill và Shah (2012) về “các yếu tố tác động đến quyết định nắm giữ tiền mặt: bằng chứng tại Canada” bài nghiên cứu này đã đóng góp cho thực nghiệm các yếu tố tác động đến quyết định nắm giữ tiền doanh nghiệp như sau: Thứ nhất, ngoài mục tiêu nghiên cứu chung cho các công ty niêm yết tại Việt Nam, bài viết còn nghiên cứu riêng các yếu tố tác động đến quyết định nắm giữ tiền mặt các công ty trong ngành sản xuất và dịch vụ. Thứ hai, nghiên cứu tìm thấy bằng chứng các yếu tố quy mô công ty, đòn bẩy, vốn luân chuyển ròng, cổ tức, cơ hội tăng trưởng, dòng tiền, ngành, quy mô hội đồng quản trị và giám đốc kiêm nhiệm chủ tịch hội đồng quản trị có tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam. Nghiên cứu này có cải tiến so với nghiên cứu của Gill và Shah (2012) là: Thứ nhất, ngoài mô hình kết hợp tất các quan sát (Pooled) như phương pháp nghiên cứu của Gill và Shah (2012), nghiên cứu còn lần lượt tiếp cận thêm các mô hình tác động cố định (FEM), mô hình tác động ngẫu nhiên (REM) và mô hình theo phương pháp FGLS (Feasible Generalized Least Squares) có kiểm soát ảnh hưởng sự thay đổi theo thời gian để xác định mô hình thích hợp nhất cho nghiên cứu. Thứ hai, nghiên cứu có phân tích và tổng hợp được các lý thuyết để xác định các động cơ nắm giữ tiền mặt từ đó dự đoán chiều hướng tác động của các biến trong mô hình.