Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngân hàng gửi tiết kiệm của khách hàng tại TP.HCM

Luận văn thạc sĩ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngân hàng gửi tiết kiệm tại TP.HCM, giúp hiểu rõ hành vi khách hàng.

• Tác giả: Trương Huỳnh Thảo Nhi
• Người hướng dẫn: TS. Đoàn Đỉnh Lam
• Trường học: Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngân hàng gửi tiết kiệm của khách hàng tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa khoa học
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Lý thuyết về tiền gửi tiết kiệm
• 2.1.1. Khái niệm
• 2.2. Đặc điểm của tiền gửi tiết kiệm
• 2.3. Vai trò của tiền gửi tiết kiệm
• 2.4. Rủi ro khi gửi tiết kiệm tại ngân hàng
• 2.5. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan
• 2.5.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 2.5.2. Nghiên cứu trong nước
• 2.5.3. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.6. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.7. Mô hình nghiên cứu và các biến
• 2.8. Giả thuyết nghiên cứu
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu và kích thước mẫu
• 3.2. Phương pháp kiểm định dữ liệu
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tổng quan về các NHTM trên địa bàn TP.
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.2.2. Kiểm định thang đo
• 4.2.3. Kiểm định cronbach’s alpha đối với các thang đo
• 4.2.4. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 4.2.5. Tương quan Pearson
• 4.2.6. Phân tích hồi quy tuyến tính
• 4.2.7. Kết quả mô hình hồi quy
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP
• 5.1. Kết luận về yếu tố chất lượng dịch vụ
• 5.2. Kết luận về yếu tố hình thức chiêu thị
• 5.3. Kết luận về yếu tố lợi ích tài chính
• 5.4. Kết luận về yếu tố ảnh hưởng người thân quen
• 5.5. Kết luận về yếu tố sự thuận tiện
• 5.6. Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao khả năng lựa chọn ngân hàng gửi tiết kiệm của khách hàng
• 5.6.1. Nhóm giải pháp về yếu tố chất lượng dịch vụ
• 5.6.2. Nhóm giải pháp về yếu tố hình thức chiêu thị
• 5.6.3. Nhóm giải pháp về yếu tố lợi ích tài chính
• 5.6.4. Nhóm giải pháp về yếu tố ảnh hưởng người thân quen
• 5.6.5. Nhóm giải pháp về yếu tố sự thuận tiện
• 5.7. Hạn chế của nghiên cứu
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Quyết định chọn ngân hàng

Nghiên cứu tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngân hàng của khách hàng khi gửi tiết kiệm tại TP.HCM. Các yếu tố chính bao gồm lãi suất ngân hàng, dịch vụ ngân hàng, và uy tín ngân hàng. Khách hàng thường cân nhắc kỹ lưỡng giữa các ngân hàng để tìm ra lựa chọn tối ưu nhất. Lãi suất ngân hàng là yếu tố quan trọng hàng đầu, vì nó trực tiếp ảnh hưởng đến lợi nhuận mà khách hàng nhận được. Bên cạnh đó, dịch vụ ngân hàng như thời gian giao dịch, độ thân thiện của nhân viên, và các tiện ích đi kèm cũng đóng vai trò quan trọng trong quyết định. Uy tín ngân hàng được đánh giá qua lịch sử hoạt động, độ tin cậy, và khả năng đảm bảo an toàn cho tiền gửi của khách hàng.

1.1 Lãi suất ngân hàng

Lãi suất ngân hàng là yếu tố then chốt trong việc thu hút khách hàng gửi tiết kiệm. Khách hàng thường so sánh lãi suất giữa các ngân hàng để tìm ra lựa chọn có lợi nhất. Tuy nhiên, lãi suất cao không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với sự an toàn. Khách hàng cần cân nhắc giữa lợi nhuận và rủi ro khi lựa chọn ngân hàng có lãi suất cao. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù lãi suất là yếu tố quan trọng, nhưng nó không phải là yếu tố duy nhất quyết định sự lựa chọn của khách hàng.

1.2 Dịch vụ ngân hàng

Dịch vụ ngân hàng bao gồm các yếu tố như thời gian giao dịch, độ thân thiện của nhân viên, và các tiện ích đi kèm. Khách hàng đánh giá cao các ngân hàng cung cấp dịch vụ nhanh chóng, chính xác và thân thiện. Các tiện ích như ứng dụng di động, dịch vụ trực tuyến, và hỗ trợ khách hàng 24/7 cũng là những yếu tố thu hút khách hàng. Nghiên cứu cho thấy, khách hàng sẵn sàng chấp nhận lãi suất thấp hơn nếu ngân hàng cung cấp dịch vụ chất lượng cao và tiện lợi.

II. Yếu tố ảnh hưởng

Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định gửi tiết kiệm của khách hàng tại TP.HCM được phân tích chi tiết trong nghiên cứu. Ngoài lãi suất ngân hàng và dịch vụ ngân hàng, các yếu tố khác như uy tín ngân hàng, chất lượng dịch vụ, và địa điểm ngân hàng cũng được xem xét. Uy tín ngân hàng được đánh giá qua lịch sử hoạt động, độ tin cậy, và khả năng đảm bảo an toàn cho tiền gửi của khách hàng. Chất lượng dịch vụ bao gồm độ chính xác, tốc độ xử lý giao dịch, và sự hỗ trợ từ nhân viên. Địa điểm ngân hàng cũng là yếu tố quan trọng, vì khách hàng thường ưu tiên các ngân hàng có chi nhánh gần nơi sinh sống hoặc làm việc.

2.1 Uy tín ngân hàng

Uy tín ngân hàng là yếu tố quan trọng trong việc thu hút khách hàng gửi tiết kiệm. Khách hàng thường chọn các ngân hàng có lịch sử hoạt động lâu dài, độ tin cậy cao, và khả năng đảm bảo an toàn cho tiền gửi. Nghiên cứu chỉ ra rằng, khách hàng sẵn sàng chấp nhận lãi suất thấp hơn nếu ngân hàng có uy tín cao và được đánh giá là an toàn. Uy tín ngân hàng cũng được xây dựng qua các chính sách minh bạch, dịch vụ chất lượng, và sự hỗ trợ từ nhân viên.

2.2 Chất lượng dịch vụ

Chất lượng dịch vụ là yếu tố quan trọng trong việc thu hút và giữ chân khách hàng. Khách hàng đánh giá cao các ngân hàng cung cấp dịch vụ chính xác, nhanh chóng, và thân thiện. Các tiện ích như ứng dụng di động, dịch vụ trực tuyến, và hỗ trợ khách hàng 24/7 cũng là những yếu tố thu hút khách hàng. Nghiên cứu cho thấy, khách hàng sẵn sàng chấp nhận lãi suất thấp hơn nếu ngân hàng cung cấp dịch vụ chất lượng cao và tiện lợi.

III. Tiết kiệm tại TP

Nghiên cứu tập trung vào thực trạng tiết kiệm tại TP.HCM và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định gửi tiết kiệm của khách hàng. TP.HCM là trung tâm tài chính lớn nhất cả nước, với nhiều ngân hàng thương mại hoạt động. Khách hàng tại TP.HCM có nhiều lựa chọn khi quyết định gửi tiết kiệm, từ các ngân hàng nhà nước đến ngân hàng cổ phần và ngân hàng nước ngoài. Các yếu tố như lãi suất ngân hàng, dịch vụ ngân hàng, uy tín ngân hàng, và địa điểm ngân hàng đều được khách hàng cân nhắc kỹ lưỡng. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, khách hàng tại TP.HCM có xu hướng ưu tiên các ngân hàng có chi nhánh gần nơi sinh sống hoặc làm việc, và cung cấp dịch vụ chất lượng cao.

3.1 Lãi suất ngân hàng

Lãi suất ngân hàng là yếu tố quan trọng trong việc thu hút khách hàng gửi tiết kiệm tại TP.HCM. Khách hàng thường so sánh lãi suất giữa các ngân hàng để tìm ra lựa chọn có lợi nhất. Tuy nhiên, lãi suất cao không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với sự an toàn. Khách hàng cần cân nhắc giữa lợi nhuận và rủi ro khi lựa chọn ngân hàng có lãi suất cao. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù lãi suất là yếu tố quan trọng, nhưng nó không phải là yếu tố duy nhất quyết định sự lựa chọn của khách hàng.

3.2 Địa điểm ngân hàng

Địa điểm ngân hàng là yếu tố quan trọng trong việc thu hút khách hàng gửi tiết kiệm tại TP.HCM. Khách hàng thường ưu tiên các ngân hàng có chi nhánh gần nơi sinh sống hoặc làm việc. Điều này giúp khách hàng tiết kiệm thời gian và chi phí di chuyển khi thực hiện các giao dịch. Nghiên cứu chỉ ra rằng, các ngân hàng có chi nhánh tại các khu vực đông dân cư và trung tâm thành phố thường thu hút được nhiều khách hàng hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt của ngành ngân hàng thương mại (NHTM) tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), việc huy động vốn từ tiền gửi tiết kiệm của khách hàng cá nhân trở thành một thách thức quan trọng. Theo báo cáo của Cục Thống kê TP.HCM, vốn huy động của các NHTMCP chiếm 51,74% tổng vốn huy động trên địa bàn, trong đó tiền gửi tiết kiệm chiếm tỷ trọng 46,58%. Mặc dù tiền gửi tiết kiệm được xem là nguồn vốn ổn định và có chi phí hợp lý, các ngân hàng vẫn phải đối mặt với áp lực cạnh tranh từ các ngân hàng quốc nội và nước ngoài, cũng như các quy định chặt chẽ từ Ngân hàng Nhà nước.

Luận văn tập trung nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngân hàng gửi tiết kiệm của khách hàng cá nhân tại 10 NHTM lớn trên địa bàn TP.HCM trong giai đoạn 2015-2018. Mục tiêu chính là lượng hóa tác động của các yếu tố như uy tín ngân hàng, lợi ích tài chính, sự thuận tiện, chất lượng dịch vụ, đội ngũ nhân viên, hình thức marketing, phương tiện hữu hình và ảnh hưởng của người thân đến hành vi gửi tiền tiết kiệm. Kết quả nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý ngân hàng xây dựng chính sách huy động vốn hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong môi trường kinh tế biến động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về hành vi tiêu dùng và tài chính ngân hàng, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết về tiền gửi tiết kiệm: Tiền gửi tiết kiệm được định nghĩa là khoản tiền cá nhân gửi vào ngân hàng nhằm mục đích sinh lời và bảo toàn tài sản, với các đặc điểm như kỳ hạn gửi, lãi suất và tính an toàn (Trầm Thị Xuân Hương và cộng sự, 2012).

• Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn ngân hàng: Kế thừa từ các nghiên cứu quốc tế và trong nước, mô hình nghiên cứu đề xuất 8 nhân tố chính tác động đến quyết định gửi tiết kiệm gồm: uy tín ngân hàng, lợi ích tài chính, ảnh hưởng người thân, sự thuận tiện, chất lượng dịch vụ, đội ngũ nhân viên, hình thức marketing và phương tiện hữu hình.

• Khái niệm chính: Uy tín ngân hàng, lợi ích tài chính, sự thuận tiện, chất lượng dịch vụ, đội ngũ nhân viên, hình thức marketing, phương tiện hữu hình, ảnh hưởng người thân và hành vi gửi tiền tiết kiệm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phối hợp định tính và định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Thảo luận nhóm với 5 chuyên gia tài chính-ngân hàng để xác định và điều chỉnh các nhân tố ảnh hưởng, xây dựng bảng câu hỏi khảo sát.

• Nghiên cứu định lượng: Khảo sát trực tiếp 220 khách hàng cá nhân đang gửi tiết kiệm tại 10 NHTM lớn trên địa bàn TP.HCM trong năm 2018. Mẫu được chọn theo phương pháp phi xác suất thuận tiện.

• Phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS để thực hiện kiểm định Cronbach’s Alpha đánh giá độ tin cậy thang đo, phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định cấu trúc nhân tố, và hồi quy tuyến tính đa biến để lượng hóa mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến hành vi gửi tiền tiết kiệm.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập số liệu thứ cấp giai đoạn 2015-2017; khảo sát sơ bộ và chính thức trong năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Uy tín ngân hàng có ảnh hưởng tích cực và mạnh mẽ đến quyết định gửi tiền tiết kiệm của khách hàng. Hệ số Cronbach’s Alpha của thang đo uy tín đạt 0.664, cho thấy độ tin cậy cao. Khách hàng ưu tiên lựa chọn ngân hàng có thương hiệu uy tín và ổn định.

2. Lợi ích tài chính, bao gồm lãi suất và các ưu đãi, cũng là yếu tố quan trọng với hệ số Cronbach’s Alpha 0.649. Mặc dù lãi suất của các ngân hàng nhà nước thấp hơn nhóm tư nhân từ 0,3 đến 1,3 điểm phần trăm, sự phân hóa này không ảnh hưởng nhiều đến tổng lượng huy động vốn.

3. Sự thuận tiện về vị trí, thời gian giao dịch và dịch vụ hỗ trợ có ảnh hưởng tích cực nhưng mức độ thấp hơn, với hệ số Cronbach’s Alpha 0.440. Một số biến quan trọng như mạng lưới ATM rộng khắp bị loại do không phù hợp với mẫu khảo sát.

4. Chất lượng dịch vụ và đội ngũ nhân viên được đánh giá cao với hệ số Cronbach’s Alpha lần lượt là 0.761 và 0.505. Khách hàng quan tâm đến sự chuyên nghiệp, thái độ phục vụ và khả năng đáp ứng nhanh chóng của nhân viên.

5. Hình thức marketing và phương tiện hữu hình cũng có tác động tích cực, với hệ số Cronbach’s Alpha lần lượt là 0.758 và 0.553. Các chương trình quảng cáo, khuyến mãi và cơ sở vật chất hiện đại góp phần thu hút khách hàng.

6. Ảnh hưởng của người thân là một yếu tố không thể bỏ qua, có tác động tích cực đến quyết định gửi tiền tiết kiệm.

Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến cho thấy các yếu tố trên giải thích khoảng 64,5% biến thiên trong hành vi gửi tiền tiết kiệm. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây trong và ngoài nước, đồng thời phản ánh đặc thù thị trường ngân hàng tại TP.HCM.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phát hiện có thể giải thích do khách hàng tại TP.HCM ngày càng có nhận thức cao về uy tín và chất lượng dịch vụ ngân hàng, trong khi lợi ích tài chính vẫn là động lực quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất. Sự thuận tiện và ảnh hưởng của người thân cũng đóng vai trò hỗ trợ trong quyết định gửi tiền. So với các nghiên cứu trước, kết quả này khẳng định xu hướng đa chiều trong hành vi tiêu dùng tài chính cá nhân, không chỉ tập trung vào lãi suất mà còn chú trọng đến trải nghiệm dịch vụ và uy tín thương hiệu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố (theo hệ số hồi quy) và bảng phân tích Cronbach’s Alpha minh họa độ tin cậy của các thang đo. Biểu đồ phân phối mẫu khảo sát theo giới tính, độ tuổi, học vấn và thu nhập cũng giúp hiểu rõ đặc điểm khách hàng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao uy tín ngân hàng: Các NHTM cần tập trung xây dựng thương hiệu qua các hoạt động minh bạch, an toàn và uy tín lâu dài. Đề xuất triển khai trong vòng 12 tháng, do ban lãnh đạo ngân hàng chủ trì.

2. Tối ưu lợi ích tài chính: Cân đối chính sách lãi suất cạnh tranh và các ưu đãi hấp dẫn phù hợp với từng phân khúc khách hàng. Thực hiện trong 6-12 tháng, phối hợp giữa phòng kinh doanh và marketing.

3. Cải thiện sự thuận tiện: Mở rộng mạng lưới chi nhánh, ATM, nâng cao chất lượng dịch vụ trực tuyến và thời gian giao dịch linh hoạt. Kế hoạch 12-18 tháng, do phòng vận hành và công nghệ thông tin đảm nhiệm.

4. Đào tạo đội ngũ nhân viên: Tăng cường kỹ năng chuyên môn, thái độ phục vụ và khả năng xử lý tình huống nhằm nâng cao trải nghiệm khách hàng. Triển khai liên tục, do phòng nhân sự và đào tạo thực hiện.

5. Đẩy mạnh hình thức marketing và phương tiện hữu hình: Sử dụng các kênh truyền thông đa dạng, tổ chức chương trình khuyến mãi sáng tạo, đồng thời nâng cấp cơ sở vật chất hiện đại, thân thiện. Thời gian 6-12 tháng, do phòng marketing và quản lý chi nhánh phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý ngân hàng thương mại: Có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược huy động vốn, nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện dịch vụ khách hàng.

2. Chuyên gia nghiên cứu tài chính-ngân hàng: Tham khảo mô hình nghiên cứu và phương pháp phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về hành vi tiêu dùng tài chính.

3. Sinh viên và học viên cao học ngành Tài chính – Ngân hàng: Học hỏi cách thiết kế nghiên cứu, thu thập và phân tích dữ liệu thực tiễn trong lĩnh vực ngân hàng.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Dựa vào kết quả để điều chỉnh các quy định, chính sách nhằm tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và phát triển bền vững hệ thống ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến quyết định gửi tiết kiệm?
   Uy tín ngân hàng được xác định là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất, tiếp theo là lợi ích tài chính và chất lượng dịch vụ. Ví dụ, khách hàng ưu tiên chọn ngân hàng có thương hiệu uy tín để đảm bảo an toàn vốn.

2. Lợi ích tài chính có phải là yếu tố duy nhất khách hàng quan tâm?
   Không, mặc dù lãi suất và ưu đãi quan trọng, khách hàng còn quan tâm đến sự thuận tiện, chất lượng dịch vụ và ảnh hưởng từ người thân. Điều này phản ánh xu hướng đa chiều trong hành vi tiêu dùng.

3. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng như thế nào?
   Nghiên cứu kết hợp định tính (thảo luận nhóm chuyên gia) và định lượng (khảo sát 220 khách hàng), sử dụng phân tích nhân tố khám phá và hồi quy tuyến tính để xác định các yếu tố ảnh hưởng.

4. Mẫu khảo sát có đại diện cho toàn bộ khách hàng tại TP.HCM không?
   Mẫu được chọn theo phương pháp phi xác suất thuận tiện với 220 khách hàng tại 10 ngân hàng lớn, đủ để phân tích các yếu tố chính nhưng có thể chưa bao quát toàn bộ đa dạng khách hàng.

5. Các ngân hàng có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này như thế nào?
   Ngân hàng có thể tập trung nâng cao uy tín, cải thiện dịch vụ, tối ưu lợi ích tài chính và phát triển các hình thức marketing phù hợp để thu hút và giữ chân khách hàng gửi tiết kiệm.

Kết luận

• Luận văn đã xác định 8 yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngân hàng gửi tiết kiệm của khách hàng cá nhân tại TP.HCM, trong đó uy tín ngân hàng và lợi ích tài chính là quan trọng nhất.
• Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng với mẫu khảo sát 220 khách hàng đảm bảo độ tin cậy và tính thực tiễn của kết quả.
• Kết quả phân tích cho thấy các yếu tố này giải thích hơn 64% biến thiên trong hành vi gửi tiền tiết kiệm, phản ánh rõ nét đặc điểm thị trường ngân hàng tại TP.HCM.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực huy động vốn của các ngân hàng thương mại trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
• Khuyến nghị các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách và chiến lược phát triển phù hợp trong giai đoạn tiếp theo.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 12-18 tháng và tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi mẫu để cập nhật xu hướng hành vi khách hàng trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 cũng trình bày sơ lược về phương pháp nghiên cứu, trong đó chủ yếu là phương pháp cứu định lượng sẽ được sử dụng trong phạm vi bài nghiên cứu này, thông qua đó làm cơ sở lý luận để tác giả phân tích ở những chương tiếp theo. 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 2.1 Lý thuyết về tiền gửi tiết kiệm 2.1 Khái niệm Trầm Thị Xuân Hương và cộng sự (2012) [6] định nghĩa tiền gửi tiết kiệm là “hình thức huy động vốn chủ yếu khoản tiền để dành của cá nhân được gửi vào ngân hàng với mục đích sinh lời và an toàn về tài sản”. Cũng theo Trầm Thị Xuân Hương và cộng sự (2012): “Người gửi tiền: là chủ sở hữu tiền gửi tiết kiệm, hoặc đồng chủ sở hữu tiền gửi tiết kiệm, hoặc người giám hộ hoặc người đại diện theo pháp luật của chủ sở hữu tiền gửi tiết kiệm, của đồng chủ sở hữu tiền gửi tiết kiệm. Chủ sở hữu tiền gửi tiết kiệm: là người đứng tên trên sổ tiết kiệm.

Giao dịch liên quan đến tiền gửi tiết kiệm: là giao dịch gửi, rút tiền gửi tiết kiệm và các giao dịch khác liên quan đến tiền gửi tiết kiệm. Tài khoản tiền gửi tiết kiệm: đứng tên một cá nhân hoặc người đồng sở hữu, dùng để tiến hành các giao dịch về tiền gửi tiết kiệm. Kỳ hạn gửi tiền: là khoảng thời gian kể từ ngày người gửi tiền bắt đầu gửi tiền vào NH đến ngày NH cam kết trả hết tiền gốc và lãi tiền gửi tiết kiệm. Lãi suất tiết kiệm do NH quy định cho từng hình thức tiền gửi tiết kiệm phù hợp với lãi suất thị trường, lãi suất sẽ được điều chỉnh theo biến động trên thị trường.

Lãi suất tiền gửi tiết kiệm được tính theo ngày” 2. Đặc điểm của tiền gửi tiết kiệm Vì gửi tiết kiệm cũng được cho là một hình thức đầu tư, do đó, tiền gửi tiết kiệm cũng mang những đặc trưng cụ thể như sau: - Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn cụ thể: KH sẽ phải lựa chọn giữa các mức gửi 3 tháng, 6 tháng, 9 tháng, 12 tháng.nếu gửi tiền tiết kiệm có kỳ hạn; và không phải lựa chọn giữa các mức gửi nếu gửi tiền tiết kiệm không kỳ hạn. - Tiền gửi tiết kiệm có khả năng sinh lãi suất: Với các kỳ hạn khác nhau sẽ quy định các mức lãi suất không giống nhau. Tuy lợi nhuận thu lại từ tiền gửi tiết 8 kiệm không cao nhưng đảm bảo ổn định và ít rủi ro hơn so với đầu tư chứng khoán hay bất động sản.

- Tiền gửi tiết kiệm được quản lý thông qua sổ tiết kiệm: Sổ tiết kiệm là giấy tờ chứng minh số tiền gửi tiết kiệm đồng thời giúp KH quản lý tài khoản tiết kiệm hiệu quả. - Tiền gửi tiết kiệm mang tính ổn định, an toàn: Gửi tiết kiệm có không quá nhiều quy định, thủ tục khắt khe mà vẫn tận dụng được khả năng sinh lợi vốn có của tiền. Căn cứ những đặc điểm nêu trên, thông thường KH thường chọn gửi tiền tiết kiệm ở những NH có uy tín với mức lãi suất hấp dẫn; có hình thức giao dịch thuận tiện, tiết kiệm thời gian, và cân nhắc kỹ để chọn kỳ hạn hợp lý, để không thiệt thòi khi phải rút tiền trước hạn. Vai trò của tiền gửi tiết kiệm - Đối với nền kinh tế: Nguồn tiền gửi tiết kiệm từ người dân vào hệ thống NH cùng với nguồn vốn đầu tư của toàn xã hội, tiền gửi tiết kiệm NH tạo nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Đây là nguồn vốn của thị trường giúp ổn định và an toàn cho thanh khoản của hệ thống NH. Với nguồn lực này, các NHTM biến vốn nhàn rỗi thành vốn hoạt động, tiếp tục phân bổ đầu tư vào các dự án quan trọng của đất nước như phát triển công nghiệp, nông nghiệp, thủy điện,…để thúc đẩy sản xuất kinh doanh và tăng trưởng kinh tế - Đối với ngân hàng: Nguồn vốn tiền gửi là nguồn vốn chủ yếu để thực hiện các nghiệp vụ sinh lời của NH như cho vay, đầu tư, cung cấp các dịch vụ thanh toán. Với mục tiêu nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, đa dạng các sản phẩm dịch vụ, nâng cao năng lực cạnh tranh và lợi nhuận thì vốn có vai trò quan trọng để NH tổ chức mọi hoạt động kinh doanh; quyết định quy mô hoạt động tín dụng của NH; quyết định năng lực thanh toán và đảm bảo uy tín của NH; quyết định năng lực cạnh tranh của NH. 9 - Đối với người gửi tiền: Đối với các cá nhân: Trước tiên, họ nghĩ đến việc bảo quản số tiền tạm thời nhàn rỗi của họ như thế nào cho an toàn.

Sau đó, những người này tính đến việc tìm kiếm lợi nhuận từ số tiền nhàn rỗi chưa sử dụng đến và sử dụng những tiện ích do NH cung ứng. Thời hạn gửi dài hay ngắn, số lượng nhiều hay ít là tuỳ thuộc khoản vốn của họ nhàn rỗi được bao lâu, lãi suất của các loại tiền gửi so với các hình thức đầu tư khác và những dịch vụ mà NH cung ứng có tiện lợi hay không. Đối với các tổ chức kinh tế: Khi tiến hành hoạt động kinh doanh, hầu như tiền của họ để tại NH là chủ yếu, họ gửi tiền vào NH không phải với mục đích tìm kiếm thu nhập mà chủ yếu là để sử dụng các dịch vụ tiện ích của NH, nhờ NH tiến hành thanh toán hộ các khoản phải trả và thu hộ các khoản phải thu của KH hoặc nhập vào tài khoản theo lệnh của họ. Rủi ro khi gửi tiết kiệm tại ngân hàng Gửi tiền tiết kiệm được đánh giá là một trong những cách an toàn và hiệu quả với những người không có nhu cầu đầu tư.

Tuy nhiên, NH cũng không phải là nơi gửi tiền an toàn tuyệt đối và còn nhiều kẽ hở để cho kẻ gian lợi dụng chiếm đoạt hoặc do nhân viên NH hoặc KH không tuân thủ đúng quy trình, quy định khi gửi tiền thì rủi ro gần như sẽ xảy ra (Ví dụ: Nhân viên hoặc đối tượng khác điền thêm thông tin vào để rút ruột tiền gửi của KH theo nhiều cách khác nhau, KH mất tiền gửi tiết kiệm do cán bộ NH lợi dụng mối quan hệ cá nhân hình thành suốt thời gian giao dịch lâu dài với KH, tạo niềm tin về uy tín, quyền hạn, luôn sẵn sàng ký tất cả những gì mà KH yêu cầu hoặc nhân viên NH tin tưởng KH, cho rút tiền trước, bổ sung chữ ký và hồ sơ sau) 2. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan 2. Nghiên cứu của nước ngoài Đề tài nghiên cứu về hành vi lựa chọn gửi tiền của khách hàng là một chủ đề được giới học giả trong nước và quốc tế quan tâm. Cách tiếp cận của các nghiên cứu có sự khác biệt nhau tùy theo lĩnh vực của học giả.

10 Kennington và cộng sự (1996) [12] trong nghiên cứu "Consumer Selection Criteria for Banks in Poland." International Journal of Bank Marketing 14(4): 12- 21, đã chỉ ra rằng uy tín, giá cả và dịch vụ là các yếu tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn của khách hàng. Trong bài nghiên cứu “Financial development and economic growth: Evidence from Northern Cyprus”, International Research Journal of Finance and Economics 8 (2), 57-62, của O. Safakli (2007) [17], những yếu tố cần được quan tâm bao gồm: Chất lượng và hiệu quả của dịch vụ, hình ảnh của NH, sự thuận tiện, năng lực tài chính của NH và ý kiến của người quen. Khi tìm hiểu về sự lựa chọn của đối tượng chỉ sử dụng một NH và đối tượng sử dụng nhiều NH cùng lúc tại Malaysia, Mokhlis (2009) [18] trong nghiên cứu “Relevancy and measurement of religiosity in consumer behavior research”, International Business Research, Vol.

75-84, cho rằng những yếu tố sau có tác động và mức độ ảnh hưởng theo chiều giảm dần, bao gồm: Sự an tâm, dịch vụ ATM, Sự thuận tiện, Lợi ích tài chính, vị trí NH, hình thức quảng cáo và ưu đãi, ảnh hưởng của người thân. Nghiên cứu của Ukenna và cộng sự (2012) [19] trong nghiên cứu “Analysis of the influence of gender on the choice of bank in southeast Nigeria”. International Journal of Business and Management, 7(3), 230, xác định rằng yếu tố nhân khẩu như giới tính cũng ảnh hưởng tới việc lựa chọn NH tại Đông Nam Nigeria. Nghiên cứu trong nước Tại Việt Nam, số lượng các nghiên cứu về đề tài này cũng tương đối lớn, tuy nhiên tập trung từ khoảng thời gian 2010 trở đi.

Nguyên nhân là vì trước đó, hoạt động NH bán lẻ chưa được quan tâm như hiện nay, các NH chủ yếu tập trung vào hoạt động bán buôn. Sau những biến động về kinh tế và sự thay đổi trong quy định của pháp luật, dịch vụ NH bán lẻ mới trở thành trọng tâm mới của các NH, đồng thời các nghiên cứu có liên quan mới thực sự phát triển. Nghiên cứu yếu tố ảnh hưởng đến xu hướng lựa chọn NH của Phạm Thị Tâm (2010) [4] đã chỉ ra rằng các yếu tố sau ảnh hưởng đến xu hướng lựa chọn NH theo 11 mức độ giảm dần: Yếu tố nhận biết thương hiệu, sự thuận tiện về vị trí, phản hồi khi có sự cố, ảnh hưởng của người thân. Nielsen (2010) [1] đã xây dựng thiết kế nghiên cứu để khảo sát tài chính cá nhân bằng phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên, phỏng vấn mặt đối mặt khách hàng có độ tuổi từ 18 -50 tuổi tại TP.HCM và Hà Nội.

Kết quả khảo sát tài chính cá nhân là: lý do chính chọn ngân hàng gửi tiết kiệm là: Lãi suất huy động cạnh tranh (60%), ngân hàng uy tín 56%, được nhiều người giới thiệu 57%, dịch vụ khách hàng tốt 50% Nguyễn Quốc Nghi (2011) [3] “Yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngân hàng để gửi tiền tiết kiệm của khách hàng cá nhân”. Kết quả của nghiên cứu cho thấy có 3 nhân tố là sự tin cậy; phương tiện hữu hình và khả năng đáp ứng ảnh hưởng đến quyết định chọn NH để gửi tiết kiệm của khách hàng cá nhân ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Trong đó gồm có các biến sau: lãi suất hợp lý; phí phát sinh trong quá trình sử dụng dịch vụ; mức độ an toàn của NH; trang phục nhân viên thanh lịch, gọn gàng; cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại và thực hiện giao dịch nhanh, biến “thực hiện giao dịch nhanh” là biến có mức độ ảnh hưởng mạnh nhất.