Các yếu tố ảnh hưởng đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại thông minh của người dân thành phố hồ chí minh

Sự phát triển của công nghệ thông tin đã tạo ra nhiều cơ hội cho việc thanh toán điện tử, đặc biệt là… 119 trang · Trường Đại Học Công Nghiệp TP.HCM · 2021.

• Tác giả: Lê Thị Kim Xuân
• Người hướng dẫn: PGS-TS: Phạm Xuân Giang
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghiệp TP.HCM
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Sự Chấp Nhận Thanh Toán Bằng Ví Điện Tử Trên Điện Thoại Thông Minh Của Người Dân Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 1.4.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu và khảo sát
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• 1.7. Bố cục khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.2. Thương mại di động. Sự chấp nhận công nghệ
• 2.3. Thanh toán bằng điện thoại thông minh
• 2.4. Các hình thức thanh toán trên điện thoại thông minh
• 2.5. Thuyết hành động hợp lý (TRA)
• 2.6. Thuyết hành vi có kế hoạch (TPB)
• 2.7. Mô hình chấp nhận công nghệ TAM
• 2.8. Mô hình chấp nhận công nghệ UTAUT (Unified Theory of Acceptance and Use of Technology)
• 2.9. Một số nghiên cứu trước có liên quan
• 2.9.1. Nghiên cứu ngoài nước
• 2.9.2. Nghiên cứu trong nước
• 2.10. Lựa chọn một số yếu tố cho mô hình nghiên cứu
• 2.11. Giả thuyết và mô hình nghiên cứu
• 2.11.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.11.2. Mô hình nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.2.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.3. Mã hóa thang đo và biến quan sát
• 3.4. Mô tả dữ liệu được sử dụng trong nghiên cứu
• 3.5. Công cụ thu thập dữ liệu
• 3.6. Xác định kích thước mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 3.7. Quy trình thu thập dữ liệu
• 3.8. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.8.1. Thống kê mô tả
• 3.8.2. Kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha
• 3.8.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 3.8.4. Phân tích tương quan, hồi quy đa biến
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tổng quan về thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM
• 4.2. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ thông qua kiểm định Cronbach’s Alpha
• 4.3. Kết quả nghiên cứu chính thức
• 4.3.1. Mô tả nghiên cứu chính thức
• 4.3.2. Kiểm định Cronbach’ Alpha
• 4.3.3. Phân tích tích nhân tố khám phá (EFA)
• 4.3.4. Phân tích hệ số tương quan Pearson
• 4.3.5. Phân tích hồi quy tuyến tính
• 4.3.6. Kiểm định giả thuyết
• 4.3.7. Kiểm định sự vi phạm của dữ liệu: Đa cộng tuyến, phương sai thay đổi, tự tương quan
• 4.3.8. Đánh giá trung bình các nhân tố
• 4.3.9. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ HÀM Ý
• 5.1. Một số hàm ý quản trị
• 5.1.1. Đối với yếu tố Ảnh hưởng xã hội
• 5.1.2. Đối với yếu tố Tính hữu ích
• 5.1.3. Đối với yếu tố Tính dễ sử dụng
• 5.1.4. Đối với yếu tố Điều kiện thuận lợi
• 5.2. Một số đề xuất khác
• 5.3. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về sự chấp nhận ví điện tử tại TP

Sự phát triển của công nghệ thông tin đã tạo ra nhiều cơ hội cho việc thanh toán điện tử, đặc biệt là ví điện tử. Tại TP.HCM, việc chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử đang ngày càng trở nên phổ biến. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến sự chấp nhận này, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của ví điện tử

Ví điện tử là một ứng dụng cho phép người dùng thực hiện các giao dịch tài chính trực tuyến. Vai trò của nó trong việc thúc đẩy thương mại điện tử và tạo thuận lợi cho người tiêu dùng là rất lớn.

1.2. Tình hình sử dụng ví điện tử tại TP.HCM

Theo thống kê, TP.HCM có tỷ lệ người sử dụng ví điện tử cao, với nhiều dịch vụ thanh toán được tích hợp. Điều này cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thanh toán tại thành phố.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự chấp nhận ví điện tử tại TP

Nghiên cứu đã xác định được nhiều yếu tố tác động đến sự chấp nhận ví điện tử, bao gồm yếu tố xã hội, tính hữu ích, và tính dễ sử dụng. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực đến quyết định sử dụng ví điện tử của người dân.

2.1. Yếu tố xã hội và sự chấp nhận ví điện tử

Yếu tố xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen tiêu dùng. Sự ảnh hưởng từ bạn bè và gia đình có thể thúc đẩy người dùng chấp nhận ví điện tử hơn.

2.2. Tính hữu ích của ví điện tử

Tính hữu ích của ví điện tử được đánh giá qua khả năng tiết kiệm thời gian và công sức cho người dùng. Nếu người tiêu dùng cảm thấy ví điện tử mang lại lợi ích rõ rệt, họ sẽ có xu hướng chấp nhận sử dụng.

2.3. Tính dễ sử dụng và sự chấp nhận

Tính dễ sử dụng của ứng dụng ví điện tử cũng là một yếu tố quan trọng. Nếu giao diện thân thiện và dễ thao tác, người dùng sẽ dễ dàng chấp nhận và sử dụng hơn.

III. Thách thức trong việc chấp nhận ví điện tử tại TP

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc chấp nhận ví điện tử vẫn gặp phải một số thách thức. Những vấn đề như an toàn bảo mật và thói quen tiêu dùng truyền thống vẫn là rào cản lớn.

3.1. An toàn và bảo mật trong giao dịch

An toàn và bảo mật là mối quan tâm hàng đầu của người tiêu dùng khi sử dụng ví điện tử. Các vụ lừa đảo và rò rỉ thông tin có thể làm giảm lòng tin của người dùng.

3.2. Thói quen tiêu dùng truyền thống

Nhiều người dân vẫn quen với việc sử dụng tiền mặt. Thói quen này khó thay đổi, đặc biệt là đối với những người lớn tuổi.

IV. Giải pháp nâng cao sự chấp nhận ví điện tử tại TP

Để nâng cao sự chấp nhận ví điện tử, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía nhà cung cấp dịch vụ và chính phủ. Các chiến dịch truyền thông và khuyến mãi có thể giúp người tiêu dùng làm quen với ví điện tử.

4.1. Chiến dịch truyền thông hiệu quả

Các chiến dịch truyền thông cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức về lợi ích của ví điện tử. Việc cung cấp thông tin rõ ràng và minh bạch sẽ giúp người tiêu dùng yên tâm hơn.

4.2. Chính sách hỗ trợ từ chính phủ

Chính phủ có thể đưa ra các chính sách hỗ trợ, như giảm thuế cho các giao dịch qua ví điện tử, nhằm khuyến khích người dân sử dụng.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như tính hữu ích và tính dễ sử dụng có tác động tích cực đến sự chấp nhận ví điện tử. Những phát hiện này có thể được áp dụng để cải thiện dịch vụ ví điện tử tại TP.HCM.

5.1. Phân tích kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy rằng yếu tố xã hội có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự chấp nhận ví điện tử. Điều này cho thấy rằng việc tạo ra một cộng đồng sử dụng ví điện tử có thể thúc đẩy sự chấp nhận.

5.2. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu

Các doanh nghiệp có thể áp dụng những phát hiện này để cải thiện dịch vụ và tăng cường sự chấp nhận ví điện tử trong cộng đồng.

VI. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự chấp nhận ví điện tử tại TP.HCM đang trên đà phát triển. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu và cải thiện để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng trong tương lai.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã xác định được các yếu tố chính ảnh hưởng đến sự chấp nhận ví điện tử, từ đó đưa ra các giải pháp cụ thể.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần có các nghiên cứu sâu hơn về hành vi người tiêu dùng và các yếu tố tác động đến sự chấp nhận ví điện tử trong các nhóm đối tượng khác nhau.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Kim Xuân (Khoa Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM, năm 2021) tập trung nghiên cứu hành vi chấp nhận công nghệ tài chính của người tiêu dùng tại đô thị lớn trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số. Sự phổ biến của điện thoại thông minh cùng mạng Internet đã thúc đẩy sự chuyển dịch từ các phương thức thanh toán truyền thống sang thanh toán kỹ thuật số.

Về bối cảnh thực tiễn, tác giả dẫn các số liệu thống kê:

• Theo báo cáo Thị trường quảng cáo số Việt Nam của Adsota (2019), Việt Nam có khoảng 43,7 triệu người sử dụng thiết bị điện thoại thông minh trên tổng dân số 97,4 triệu người, đạt tỷ lệ 44,9%.
• Dữ liệu khảo sát đầu năm 2020 cho thấy 70% người dùng thực hiện thanh toán di động tối thiểu một lần mỗi tuần, chủ yếu qua ví điện tử; 21% người dùng thanh toán hàng ngày.
• Các giao dịch thanh toán di động phổ biến gồm nạp tiền điện thoại (trên 50%), chi trả hóa đơn dịch vụ Internet, điện, nước (41%), chuyển tiền cho người thân hoặc bạn bè (40%), và mua vé xem phim (35%).
• Chính sách quản lý của Nhà nước Việt Nam khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt nhằm tối ưu hóa chi phí lưu thông tiền tệ và hỗ trợ kiểm soát lạm phát.

Về lý do học thuật, tác giả chỉ ra phần lớn các nghiên cứu về mô hình chấp nhận công nghệ trước đây tập trung ở các quốc gia phát triển, có điều kiện kinh tế, cơ sở hạ tầng và môi trường khảo sát khác biệt. Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế năng động với cơ cấu dân số trẻ, nơi việc áp dụng ví điện tử đang phát triển nhanh chóng nhưng cần được kiểm chứng bằng mô hình đo lường định lượng cụ thể.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định gồm:

• Mục tiêu chung: Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại thông minh của người dân Thành phố Hồ Chí Minh.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại thông minh của người dân TP.HCM.
  2. Đo lường, kiểm định mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại thông minh của người dân TP.HCM.
  3. Đề xuất các hàm ý quản trị nhằm gia tăng sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại thông minh của người dân TP.HCM.

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa thành 3 câu hỏi nghiên cứu:

1. Những yếu tố nào thực sự có ảnh hưởng đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại thông minh của người dân TP.HCM?
2. Mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đối với sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại thông minh của người dân TP.HCM như thế nào?
3. Hàm ý quản trị nào giúp gia tăng sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại thông minh của người dân TP.HCM?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại thông minh.
• Đối tượng khảo sát: Người dân đang sinh sống và làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi không gian: Địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2021; dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát từ ngày 28/03/2020 đến ngày 18/04/2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng khung lý thuyết dựa trên các mô hình hành vi người tiêu dùng và sự chấp nhận công nghệ:

• Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action - TRA) của Fishbein và Ajzen (1975).
• Thuyết hành vi có kế hoạch (Theory of Planned Behavior - TPB) của Ajzen (1991).
• Mô hình chấp nhận công nghệ (Technology Acceptance Model - TAM) của Davis (1986, 1989) và TAM2 của Venkatesh và Davis (2000).
• Mô hình lý thuyết hợp nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ (Unified Theory of Acceptance and Use of Technology - UTAUT) của Venkatesh và cộng sự (2003).

Tác giả tổng hợp các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước liên quan:

• Nghiên cứu quốc tế: Rakhi Thakur (2013) tại Ấn Độ; Ida Rosnidah và cộng sự (2018) về thế hệ Millennial tại Indonesia; Yakob Utama Chandra và cộng sự (2018) về ví điện tử GO-Pay tại Indonesia; Min-Fang Wei, Yir-Hueih Luh, Yu-Hsin Huang và Yun-Cih Chang (2021) tại Đài Loan về mô hình UTAUT mở rộng kết hợp nhận thức rủi ro và khuyến mại.
• Nghiên cứu trong nước: Khưu Huỳnh Khương Duy và Nguyễn Cao Quang Nhật (2016) tại BIDV Đồng Nai; Nguyễn Duy Thanh và Huỳnh Anh Phúc (2017) tại TP.HCM; Lê Thị Hường (2019) đối với nhân viên văn phòng tại TP.HCM; TS. Phan Hữu Nghị và ThS. Đặng Thanh Dung (2019) tại Hà Nội.

Mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 6 nhân tố độc lập (Tính hữu ích, Tính dễ sử dụng, Điều kiện thuận lợi, Ảnh hưởng xã hội, Khuyến mãi, An toàn và bảo mật) và 1 nhân tố phụ thuộc (Sự chấp nhận).

Ký hiệu	Giả thuyết nghiên cứu	Cơ sở kế thừa
H1	Tính hữu ích có mối quan hệ tích cực đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM	Min-Fang Wei và cộng sự (2021)
H2	Tính dễ sử dụng có mối quan hệ tích cực đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM	Min-Fang Wei và cộng sự (2021)
H3	Điều kiện thuận lợi có mối quan hệ tích cực đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM	Nguyễn Duy Thanh và Huỳnh Anh Phúc (2017)
H4	Ảnh hưởng xã hội có mối quan hệ tích cực đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM	Nguyễn Duy Thanh và Huỳnh Anh Phúc (2017)
H5	Hoạt động khuyến mại ảnh hưởng tích cực đến việc sử dụng thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM	Min-Fang Wei và cộng sự (2021)
H6	An toàn bảo mật tác động ngược chiều đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM	Phan Hữu Nghị và Đặng Thanh Dung (2019)

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính và định lượng:

• Phương pháp định tính: Phân tích tài liệu thứ cấp và thảo luận chuyên gia 2 vòng gồm: giảng viên hướng dẫn, 1 quản lý cửa hàng, 1 nhân viên ngân hàng và 2 khách hàng sử dụng dịch vụ. Mục đích nhằm thẩm định thang đo, loại bỏ các biến không phù hợp và hiệu chỉnh câu từ.
• Phương pháp định lượng sơ bộ: Khảo sát thử nghiệm mẫu $N = 50$ người dân tại TP.HCM theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện để đánh giá sơ bộ độ tin cậy của thang đo qua Cronbach's Alpha.
• Phương pháp định lượng chính thức: Thu thập dữ liệu thông qua bảng câu hỏi trực tuyến trên nền tảng Google Forms. Cỡ mẫu tối thiểu cho phân tích nhân tố khám phá EFA theo Hair và cộng sự (2009) là $25 \times 5 = 125$ mẫu; cỡ mẫu tối thiểu cho phân tích hồi quy theo Green (1991) là $50 + 8 \times 6 = 98$ mẫu. Tác giả phát ra 250 phiếu khảo sát, thu về 243 phiếu, sau khi sàng lọc loại 13 phiếu không hợp lệ, còn lại 230 phiếu hợp lệ đưa vào xử lý dữ liệu.

Quy trình xử lý dữ liệu trên phần mềm SPSS 20.0 áp dụng các tiêu chuẩn:

• Đánh giá độ tin cậy Cronbach's Alpha: hệ số tương quan biến - tổng $\ge 0{,}3$; hệ số Alpha $\ge 0{,}6$.
• Phân tích nhân tố khám phá EFA: hệ số KMO từ 0,5 đến 1; kiểm định Bartlett có Sig. $< 0{,}05$; trị số Eigenvalue $\ge 1$; tổng phương sai trích (Total Variance Explained) $\ge 50%$; hệ số tải nhân tố (Factor Loading) $> 0{,}5$.
• Phân tích tương quan Pearson (mức ý nghĩa Sig. $\le 0{,}05$) và hồi quy tuyến tính đa biến.
• Kiểm định các vi phạm giả định hồi quy: đa cộng tuyến (hệ số phóng đại phương sai VIF $< 10$), tự tương quan (hệ số Durbin - Watson), kiểm định phương sai thay đổi và kiểm định phân phối chuẩn của phần dư (biểu đồ Histogram, Normal P-P Plot, Scatter Plot).
• Kiểm định khác biệt nhân khẩu học bằng Independent Samples T-test và phân tích phương sai One-Way ANOVA.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI

Chương 1 trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ sự bùng nổ của thiết bị di động thông minh và chủ trương phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam. Tác giả xác lập hệ thống mục tiêu chung, 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, định vị đối tượng và phạm vi nghiên cứu tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh. Chương này cũng phân định rõ phương pháp tiếp cận định tính kết hợp định lượng và khái quát kết cấu toàn khóa luận gồm 5 chương.

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU

Chương 2 làm rõ các khái niệm nền tảng: thương mại di động (M-commerce), sự chấp nhận công nghệ, thanh toán bằng điện thoại thông minh, đồng thời phân biệt ba hình thức thanh toán phổ biến trên thiết bị di động gồm Ví điện tử, Mã QR (Quick Response code) và Ngân hàng di động (Mobile Banking). Tác giả hệ thống hóa các lý thuyết cốt lõi (TRA, TPB, TAM, UTAUT), tổng hợp các công trình nghiên cứu đi trước và lập bảng tần suất xuất hiện của các nhân tố tác động. Trên cơ sở đó, tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 6 nhân tố tác động đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại thông minh cùng 6 giả thuyết nghiên cứu từ H1 đến H6.

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 3 thiết lập quy trình nghiên cứu chi tiết và kỹ thuật đo lường. Thông qua nghiên cứu định tính với 2 vòng thảo luận chuyên gia:

• Vòng 1: Chuyên gia thống nhất giữ nguyên 6 biến độc lập đề xuất.
• Vòng 2: Rà soát 26 biến quan sát ban đầu; loại bỏ 01 biến quan sát thuộc thang đo Điều kiện thuận lợi ("Thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM tương thích với các công nghệ khác"); điều chỉnh câu từ biến HI2 thành "Thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM không cần phải mang theo tiền mặt"; thay thế 01 biến trong thang đo An toàn bảo mật thành "Mọi người hỗ trợ sử dụng dịch vụ thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM".

Thang đo hoàn chỉnh gồm 25 biến quan sát được mã hóa cụ thể theo bảng dưới đây:

Nhân tố	Mã hóa biến quan sát	Nội dung đo lường theo thang đo Likert 5 mức độ
Tính hữu ích (HI)	HI1	Không cần thiết mang theo tiền mặt
	HI2	Giúp nâng cao hiệu quả thanh toán
	HI3	Giúp giao dịch nhanh chóng
	HI4	Giúp theo dõi chi tiêu cá nhân
Tính dễ sử dụng (DSD)	DSD1	Hệ thống thanh toán dễ dàng sử dụng
	DSD2	Giao diện rõ ràng, dễ hiểu
	DSD3	Dễ dàng sử dụng thành thạo dịch vụ
	DSD4	Có thể sử dụng dịch vụ ở bất kỳ nơi nào
Điều kiện thuận lợi (ĐKTL)	ĐKTL1	Có nguồn lực cần thiết để thực hiện dễ dàng
	ĐKTL2	Có kiến thức cần thiết để sử dụng dịch vụ
	ĐKTL3	Thông tin trực tuyến giúp giải quyết các vấn đề phát sinh
Ảnh hưởng xã hội (AHXH)	AHXH1	Gia đình/người thân ủng hộ sử dụng
	AHXH2	Bạn bè/đồng nghiệp/người có kinh nghiệm khuyến khích sử dụng
	AHXH3	Hầu hết mọi người đều sử dụng dịch vụ
	AHXH4	Mọi người hỗ trợ tôi sử dụng dịch vụ
Khuyến mãi (KM)	KM1	Các khoản chiết khấu hoàn tiền rất hấp dẫn
	KM2	Các chương trình điểm thưởng hoàn rất hấp dẫn
	KM3	Ứng dụng ví điện tử được cung cấp miễn phí
An toàn và bảo mật (ATBM)	ATBM1	Đảm bảo tính bảo mật
	ATBM2	Đảm bảo tính chính xác
	ATBM3	Cung cấp dịch vụ tài chính an toàn
	ATBM4	Đáng tin tưởng vì nó mang lại hiệu quả
Sự chấp nhận (SCN)	SCN1	Sẽ sử dụng (hoặc tiếp tục sử dụng) trong tương lai
	SCN2	Sẽ mạnh dạn giới thiệu cho người khác sử dụng
	SCN3	Sẽ sử dụng thường xuyên hơn trong tương lai

Chương 3 cũng xác lập phương pháp khảo sát chọn mẫu thuận tiện, phương thức thu thập trực tuyến qua Google Forms và các quy chuẩn phân tích thống kê định lượng trên SPSS 20.0.

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Chương 4 công bố kết quả xử lý dữ liệu thực nghiệm:

• Kiểm định Cronbach's Alpha sơ bộ ($N = 50$) xác nhận các thang đo đạt chuẩn độ tin cậy.
• Nghiên cứu chính thức ($N = 230$) tiến hành thống kê mô tả mẫu theo giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn và nghề nghiệp.
• Kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha cho 6 thang đo độc lập và 1 thang đo phụ thuộc xác định các biến quan sát đều có hệ số tương quan biến - tổng đạt tiêu chuẩn ($> 0{,}3$).
• Phân tích nhân tố khám phá EFA cho các biến độc lập và biến phụ thuộc: hệ số KMO đạt yêu cầu, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê (Sig. $< 0{,}05$), các biến quan sát trích thành các nhân tố rõ ràng với Factor Loading $> 0{,}5$, tổng phương sai trích $> 50%$.
• Phân tích tương quan Pearson xác định mối liên hệ tuyến tính giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc Sự chấp nhận.
• Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến: đánh giá hệ số xác định $R^2$, $R^2$ hiệu chỉnh, kiểm định F trong phân tích ANOVA để xác định độ phù hợp của mô hình; kiểm định t để xác định ý nghĩa thống kê của các hệ số hồi quy; kiểm định Durbin-Watson kiểm tra tự tương quan và kiểm tra hệ số VIF ($< 10$) loại trừ đa cộng tuyến; các biểu đồ phân dư chuẩn hóa Histogram, Normal P-P Plot và Scatter Plot xác nhận không vi phạm giả định hồi quy.
• Kiểm định sự khác biệt qua T-test và ANOVA chỉ ra mức độ ảnh hưởng của các đặc điểm nhân khẩu học (giới tính, độ tuổi, học vấn, nghề nghiệp) đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử.

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ HÀM Ý

Chương 5 đúc kết kết quả nghiên cứu so với mục tiêu ban đầu, chỉ ra thứ tự mức độ tác động của các nhân tố. Tác giả xây dựng hệ thống giải pháp và hàm ý quản trị phân bổ theo từng yếu tố có ảnh hưởng ý nghĩa:

• Hàm ý đối với yếu tố Ảnh hưởng xã hội.
• Hàm ý đối với yếu tố Tính hữu ích.
• Hàm ý đối với yếu tố Tính dễ sử dụng.
• Hàm ý đối với yếu tố Điều kiện thuận lợi.
• Một số đề xuất hỗ trợ khác. Cuối chương, tác giả nêu rõ các hạn chế về quy mô mẫu, kỹ thuật chọn mẫu và vạch ra định hướng mở rộng nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận ghi nhận các kết quả thực nghiệm và đóng góp cụ thể:

• Dữ liệu khảo sát hợp lệ từ 230 người dân tại TP.HCM sau khi phân tích hồi quy đã xác định được các yếu tố tác động đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại thông minh.
• Yếu tố Ảnh hưởng xã hội thể hiện tác động tích cực độc đáo và giữ vai trò quan trọng hàng đầu trong việc thúc đẩy ý định chấp nhận sử dụng dịch vụ thanh toán di động của người dân.
• Các yếu tố Tính hữu ích, Tính dễ sử dụng và Điều kiện thuận lợi đều có tác động tích cực đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử.
• Hai yếu tố Khuyến mãi và An toàn bảo mật chưa thể hiện tác động mạnh mẽ đến sự chấp nhận trong tập dữ liệu khảo sát thực tế tại TP.HCM.

Các hàm ý quản trị được đề xuất dựa trên kết quả hồi quy:

• Tận dụng Ảnh hưởng xã hội: Đẩy mạnh truyền thông cộng đồng, phát triển các tính năng chia sẻ nhóm, chuyển tiền trong mạng lưới người thân và bạn bè, triển khai chương trình giới thiệu người dùng mới (referral) nhằm tạo hiệu ứng lan tỏa xã hội.
• Nâng cao Tính hữu ích: Mở rộng liên kết thanh toán các dịch vụ thiết yếu hàng ngày (điện, nước, viễn thông, nạp thẻ, học phí, mua vé), tích hợp công cụ tự động thống kê và quản lý chi tiêu cá nhân để hỗ trợ người dùng theo dõi tài chính.
• Tối ưu hóa Tính dễ sử dụng: Chuẩn hóa giao diện trực quan, tinh gọn các bước giao dịch, giảm thiểu thao tác chạm, thiết kế quy trình xác thực đơn giản và thân thiện với nhiều đối tượng người dùng.
• Củng cố Điều kiện thuận lợi: Xây dựng hệ thống giải đáp thắc mắc và hỗ trợ kỹ thuật trực tuyến 24/7, cung cấp tài liệu hướng dẫn sử dụng rõ ràng trên nền tảng số nhằm tháo gỡ rào cản thao tác cho người dùng.

Về mặt học thuật và thực tiễn, đề tài kiểm chứng thành công sự tích hợp của mô hình TAM và UTAUT trong bối cảnh thanh toán ví điện tử tại một đô thị đang phát triển ở Việt Nam, cung cấp số liệu thực nghiệm làm cơ sở tham chiếu cho các tổ chức trung gian thanh toán và cơ quan hoạch định chính sách.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ rõ các hạn chế trong quá trình thực hiện:

• Phương pháp chọn mẫu: Tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất thuận tiện; phương pháp này tiết kiệm thời gian và chi phí nhưng tính đại diện thống kê cho toàn bộ dân cư Thành phố Hồ Chí Minh chưa cao.
• Quy mô mẫu: Kích thước mẫu khảo sát chính thức dừng lại ở 230 quan sát hợp lệ do hạn chế về nguồn lực và quỹ thời gian.
• Kênh thu thập dữ liệu: Khảo sát thực hiện trực tuyến qua Google Forms phát tán trên mạng xã hội, điều này có thể dẫn đến việc tiếp cận tập trung chủ yếu vào nhóm người dùng trẻ hoặc những người thường xuyên sử dụng Internet.
• Phạm vi dịch vụ và không gian: Nghiên cứu chỉ tập trung vào hình thức ví điện tử trên điện thoại thông minh trên địa bàn TP.HCM, chưa khảo sát các phương thức thanh toán di động khác (như QR code ngân hàng, Mobile Banking chuyên biệt) và chưa mở rộng ra các tỉnh thành khác.
• Thời gian khảo sát: Dữ liệu sơ cấp được thu thập trong khoảng thời gian ngắn từ ngày 28/03/2020 đến ngày 18/04/2020.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được đề xuất:

• Mở rộng quy mô mẫu điều tra lớn hơn và áp dụng các kỹ thuật chọn mẫu xác suất nhằm nâng cao tính khái quát hóa cho kết quả nghiên cứu.
• Mở rộng không gian khảo sát sang các đô thị và vùng miền khác để so sánh sự khác biệt về hành vi thanh toán giữa các địa phương.
• Mở rộng đối tượng nghiên cứu sang các hình thức thanh toán số mới nổi hoặc bổ sung các nhân tố chuyên sâu về rủi ro tài chính và chi phí nhận thức.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên: Thuộc các chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Thương mại điện tử, Marketing, Hệ thống thông tin quản lý đang thực hiện nghiên cứu, khóa luận tốt nghiệp về hành vi người tiêu dùng và ứng dụng công nghệ số.
• Người làm đề tài tương tự: Có thể tham khảo phương pháp luận kết hợp định tính - định lượng, quy trình khảo sát thử nghiệm 2 vòng và khung bảng câu hỏi Likert 5 điểm đã được chuẩn hóa.
• Doanh nghiệp cung ứng ví điện tử và trung gian thanh toán: Các đơn vị như MoMo, ZaloPay, ViettelPay và khối ngân hàng bán lẻ có thể sử dụng các kết quả thực nghiệm để định hình chiến lược marketing lan tỏa, cải tiến giao diện người dùng và mở rộng tiện ích hệ sinh thái.

Phần đáng tham khảo nhất trong văn bản:

• Quy trình thảo luận chuyên gia 2 vòng hiệu chỉnh biến quan sát tại Chương 3 (Mục 3.2.1).
• Bảng mã hóa 25 biến quan sát hoàn chỉnh kế thừa từ các tác giả uy tín (Bảng 3.6).
• Quy trình kiểm định thống kê đa biến trên SPSS 20.0 bao gồm đầy đủ các bước kiểm định vi phạm giả định hồi quy (VIF, Durbin-Watson, biểu đồ phân dư chuẩn hóa).

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu khảo sát chính thức là bao nhiêu và tỷ lệ bảng hỏi hợp lệ đạt mức nào?
Tác giả phát ra 250 phiếu khảo sát, thu về 243 bảng câu hỏi; sau quá trình sàng lọc dữ liệu có 13 bảng không đạt yêu cầu, thu được 230 bảng khảo sát hợp lệ (đạt tiêu chuẩn phân tích định lượng trên SPSS 20.0).

2. Mô hình nghiên cứu chính thức bao gồm bao nhiêu yếu tố và bao nhiêu biến quan sát?
Mô hình gồm 6 yếu tố độc lập với 22 biến quan sát: Tính hữu ích (4 biến: HI1 - HI4), Tính dễ sử dụng (4 biến: DSD1 - DSD4), Điều kiện thuận lợi (3 biến: ĐKTL1 - ĐKTL3), Ảnh hưởng xã hội (4 biến: AHXH1 - AHXH4), Khuyến mãi (3 biến: KM1 - KM3), An toàn và bảo mật (4 biến: ATBM1 - ATBM4); và 1 yếu tố phụ thuộc là Sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử với 3 biến quan sát (SCN1 - SCN3). Tổng số biến quan sát trong thang đo chính thức là 25 biến.

3. Nghiên cứu định tính đã tiến hành loại bỏ và điều chỉnh những biến quan sát cụ thể nào?
Qua thảo luận chuyên gia vòng 2, tác giả đã loại bỏ biến "Thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM tương thích với các công nghệ khác" thuộc yếu tố Điều kiện thuận lợi. Đồng thời, biến HI2 thuộc yếu tố Tính hữu ích được điều chỉnh diễn đạt thành "Thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM không cần phải mang theo tiền mặt", và 01 biến của thang đo An toàn bảo mật được thay thế thành "Mọi người hỗ trợ sử dụng dịch vụ thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM".

4. Yếu tố nào có tác động tích cực nổi bật nhất đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử theo kết quả nghiên cứu?
Kết quả thực nghiệm khẳng định yếu tố Ảnh hưởng xã hội có tác động tích cực độc đáo và mạnh mẽ nhất đến ý định chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại thông minh của người dân TP.HCM, trong khi biến Khuyến mãi và An toàn bảo mật chưa thể hiện tác động mạnh trong mô hình nghiên cứu này.

5. Dữ liệu sơ cấp của nghiên cứu được thu thập trong khoảng thời gian nào và bằng công cụ gì?
Dữ liệu sơ cấp được tác giả khảo sát trực tuyến qua công cụ Google Forms trong khoảng thời gian từ ngày 28/03/2020 đến ngày 18/04/2020, nhắm vào đối tượng là người dân đang sinh sống và làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Kim Xuân đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu xác định và đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến sự chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại thông minh của người dân Thành phố Hồ Chí Minh. Thông qua quy trình nghiên cứu định lượng chặt chẽ với mẫu khảo sát 230 người dùng hợp lệ, công trình chỉ ra vai trò then chốt của yếu tố Ảnh hưởng xã hội, Tính hữu ích, Tính dễ sử dụng và Điều kiện thuận lợi. Các hàm ý quản trị được đề xuất từ kết quả thực nghiệm mang giá trị ứng dụng thiết thực cho các doanh nghiệp trung gian thanh toán trong việc hoàn thiện dịch vụ và mở rộng mạng lưới người dùng thanh toán không tiền mặt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 đã trình bày về lý do chọn đề tài, mục tiêu, đối tượng, phạm vi, các phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa và bố cục của bài nghiên cứu. 6 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2. Một số khái niệm cơ bản 2. Thương mại di động Thương mại di động (Mobile commerce, M-commerce) là việc sử dụng thiết bị không dây chẳng hạn như điện thoại thông minh cùng một số mạng lưới không dây có thể truy cập thông tin và tiến hành các giao dịch có sự gia tăng giá trị trong trao đổi thông tin, dịch vụ, hàng hóa (Sadi và Noordin, 2011).

Đã có nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng có mối liên hệ mật thiết giữa TMĐT và TMDĐ. TMDĐ có thể hiểu là TMĐT trên nền tảng thiết bị di động và là tập hợp con của TMĐT (Ngai & Gunasekaran, 2007). Ngày nay, TMDĐ được thực hiện qua các thiết bị như điện thoại thông minh, máy tính bảng, các thiết bị không dây khác bằng cách kết nối với mạng viễn thông không dây và công nghệ TMĐT có dây khác. Cùng với sự bùng nổ công nghệ và các ứng dụng TMDĐ, nhiều tổ chức doanh nghiệp đã tập trung và chi mạnh tay để đầu tư và phát triển các công nghệ này.

Dịch vụ TMDĐ được các nhà nghiên cứu phân loại theo nhiều quan điểm khác nhau. Theo Mahatanankoon (2005), Ngai & Gunasekaran (2007), dịch vụ TMDĐ được cấu thành bởi 4 yếu tố: dịch vụ thông tin (sử dụng thiết bị di động để tìm kiếm thông tin), dịch vụ giao dịch B2C, dịch vụ dựa trên địa điểm và dịch vụ giải trí. Tuy nhiên dịch vụ của TMDĐ có phạm vi rất rộng bao gồm cả chuyển tiền di động, ATM di động, dịch vụ định vị, mua hàng di động, thanh toán phí, …. Bài nghiên cứu này tác giả chỉ tập trung vào nghiên cứu thanh toán phí trên thiết bị di động.

Sự chấp nhận công nghệ Rất nhiều nghiên cứu được tiến hành để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc các cá nhân chấp nhận sự đổi mới hay một công nghệ mới nào đó. Các nghiên cứu này sử dụng rộng rãi các mô hình nền tảng về hành vi và ý định chẳng hạn như Thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) (Ajen, 1991), Thuyết hành động có lý do (TRA) (Fishbein & Ajzen, 1975), Lý thuyết nhận thức xã hội (SCT) liên quan đến các xu hướng đổi mới như Thuyết khuếch tán đổi mới (IDT) và cuối cùng không thể thiếu chính là các mô hình nghiên cứu liên quan đến chấp nhận công nghệ của người dùng như mô hình chấp nhận công nghệ (TAM) (Davis, 1989), TAM2 (Venkatesh & Davis, 2000) và Lý thuyết thống nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT) ( Venkatesh, Morris, Davis, 2003). 7 Chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM được hiểu là ý định sử dụng của người dùng hiện tại hoặc có ý định tiếp tục sử dụng trong tương lai. Thanh toán bằng điện thoại thông minh Thanh toán bằng ví điện tử trên ĐTTM là sự ủy quyền và hoàn thành giao dịch tài chính thông qua thiết bị di động (Mallat, 2007) Sử dụng điện thoại thông minh để chi trả các hàng hóa, dịch vụ được gọi là thanh toán di động.

Thay vì thanh toán bằng tiền mặt, séc hoặc thẻ tín dụng, người tiêu dùng có thể sử dụng điện thoại di động để thanh toán cho một loạt các dịch vụ và hàng hóa kỹ thuật số chỉ với vài thao tác chạm tay. Việc sử dụng rộng rãi điện thoại di động phù hợp cho việc thanh toán di động cung cấp nền tảng cho khách hàng giao dịch không dùng tiền mặt (Pham & Ho, 2015), giao dịch nhanh chóng và thuận tiện (Teo, Tan, Ooi, Hew & Yew,2015) và các giao dịch an toàn với lượng tiền lớn (Leong, Hew, Tan & Ooi, 2013). Thanh toán di động có thể thực hiện ở mọi lúc mọi nơi. Lợi ích có thể thấy ngay ở thanh toán di động đó là việc hạn chế mang theo ví hay thẻ vật lý.

Việc không phải động đến ví tiền giúp tiết kiệm thời gian mà người khác cũng không thể thấy trong ví bạn có những gì. Touch ID, mã PIN hay vân tay giúp thanh toán di động an toàn hơn thẻ vật lý. Trong trường hợp bị mất điện thoại hay bỏ quên, thông tin thanh toán của bạn vẫn sẽ an toàn. Đối với khách hàng thanh toán phí bằng điện thoại thông minh giúp thực hiện các giao dịch một cách nhanh chóng tiện lợi hơn, tiết kiệm chi phí và thời gian giao dịch.

Đối với doanh nghiệp, thanh toán phí bằng điện thoại thông minh giúp mở rộng mạng lưới tiếp cận tới khách hàng, giảm thiểu chi phí nhân sự và chi phí mở rộng chi nhánh 2. Các hình thức thanh toán trên điện thoại thông minh Ví điện tử Ví điện tử hay còn gọi là ví tiền online hay ví số có tính năng thanh toán trực tuyến các hoá đơn, dịch vụ phổ biến hiện nay như thanh toán hóa đơn điện nước, chuyển tiền qua số điện thoại,… một cách nhanh chóng, tiện lợi và tiết kiệm. Để sử dụng ví điện tử là bạn phải liên kết ví với tài khoản ngân hàng sau đó nạp tiền và thực hiện thanh toán các giao dịch. Hệ sinh thái cho dịch vụ ví điện tử về bản chất gồm 3 yếu tố chính: Mạng lưới nhà cung cấp dịch vụ; Người dùng; Nền tảng công nghệ để kết nối.

Trong đó, khách hàng (người tiêu dùng) luôn được coi có vị trí trung tâm. Các nhà cung cấp dịch vụ ví điện tử sẽ hợp tác với ngân hàng để quản lý tiền của khách hàng sử dụng và thông qua 8 kết nối này, ngân hàng sẽ giảm sự quản lý các giao dịch thanh toán từ thẻ khách hàng bởi các giao dịch này sẽ do nhà cung cấp ví điện tử quản lý. Thanh toán bằng ví điện tử sẽ làm giảm bớt lượng tiền mặt trong lưu thông, góp phần ổn định lạm phát. QR (Quick Response) code Thanh toán QR Code là cách bạn sử dụng smartphone (điện thoại thông minh) có chức năng chụp ảnh (camera) với ứng dụng chuyên biệt để quét mã vạch.

Bạn chỉ cần có một chiếc điện thoại được trang bị camera là bạn có thể thực hiện tính năng thanh toán này mà không cần phải dùng đến tiền mặt hay thẻ ATM. Bạn chỉ cần quét mã QR và nhập số tiền cần thanh toán là xong. Mobile Banking Mobile Banking là hình thức phổ biến để chuyển tiền giữa các tài khoản ngân hàng. Đặc biệt nhanh chóng và tiện lợi.

Ngoài ra chúng ta cũng có thể thanh toán điện nước, internet, … thông qua Mobile Banking. Hiện nay thì tất cả các ngân hàng đều cung cấp các app mobile cho người dùng sử dụng. Bài nghiên cứu này tác giả chỉ đề cập đến hình thức thanh toán qua ví điện tử trên ĐTTM. Thuyết hành động hợp lý (TRA) Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action) được xây dựng từ cuối thập niên 60 của thế kỉ XX, đến năm 1975 được Ajzen và Fishbein xây dựng và hiệu chỉnh lại.

Theo TRA, yếu tố quan trọng nhất dùng để dự đoán hành vi tiêu dùng đó chính là quyết định hành vi. Theo thuyết này, các cá nhân có cơ sở và động lực trong quá trình ra quyết định của mình và đưa ra sự lựa chọn hợp lý nhất để phán đoán hành vi và ý định hành vi được xác định bởi ý định thực hiện hành vi của mình. Yếu tố này bị ảnh hưởng bởi hai yếu tố: thái độ và ảnh hưởng của xã hội.1 Mô hình lý thuyết hành vi hợp lý (TRA) Nguồn: Ajzen và Fishbein, 1975 2. Thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) Thuyết hành vi có kế hoạch – TPB (Theory of Planned Behavior) được phát triển từ Thuyết hành vi hợp lý (Ajzen và Fishbein,1975).

Thuyết này tạo ra từ hạn chế của lý thuyết trước về giả định cho rằng hành vi là dưới sự kiểm soát của ý chí. Tác giả Ajzen cho rằng ý định thực hiện hành vi bị ảnh hưởng bởi ba nhân tố, đó là thái độ đối với hành vi, tiêu chuẩn chủ quan và bổ sung thêm yếu tố nhận thức về kiểm soát hành vi. Nhận thức về sự kiểm soát: đây là nhận thức về những nguồn lực sẵn có và khả năng nắm bắt thời cơ khi thực hiện một hành vi cụ thể.2 Mô hình thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) Nguồn: Ajzen, 1991 10 2. Mô hình chấp nhận công nghệ TAM Mô hình chấp nhận công nghệ (Technology Acceptance Model – Mô hình TAM) do tác giả Davis phát triển dựa trên lý thuyết về hành động hợp lý TRA của Ajzen vào năm 1986.

Thuyết này nhằm mục đích dự đoán khả năng chấp nhận một công cụ và tìm ra các sửa đổi phải được đưa vào hệ thống để làm cho người tiêu dùng chấp nhận nó. Theo mô hình này, khả năng chấp nhận của một hệ thống thông tin được xác định bởi hai yếu tố chính đó là nhận thức về tính hữu ích (perceived usefulness) và nhận thức về tính dễ sử dụng (perceived ease of use). Thái độ hướng đến việc sử dụng là thái độ của người tiêu dùng được tạo bởi sự tin tưởng về tính hữu ích và dễ sử dụng của hệ thống công nghệ thông tin. Biến bên ngoài là các biến ảnh hưởng đến nhận thức về sự hữu ích và tính dễ sử dụng Hình 2.3 Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM) Nguồn: Davis, 1986 2.

Mô hình chấp nhận công nghệ UTAUT (Unified Theory of Acceptance and Use of Technology) Mô hình lý thuyết hợp nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT) được xây dựng bởi Venkatesh (2003). Mô hình UTAUT được xây dựng với 4 yếu tố cốt lõi đóng vai trò ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi chấp nhận và sử dụng của người tiêu dùng, bao gồm: Tính hữu ích, kỳ vọng nỗ lực, ảnh hưởng xã hội và điều kiện thuận lợi. Mô hình này được nhìn nhận là tích hợp các yếu tố thiết yếu của các mô hình khác, xem xét ảnh hưởng của các nhân tố đến ý định sử dụng và hành vi sử dụng có sự phân biệt bởi các yếu tố ngoại vi (giới tính, trình độ, tuổi, kinh nghiệm, sự tự nguyện) (Venkatesh and Zhang,2010).4 Mô hình chấp nhận công nghệ (UTAUT) Nguồn: Venkatesh, 2003 2. Một số nghiên cứu trước có liên quan 2.

Nghiên cứu ngoài nước Nghiên cứu của Rakhi Thakur (2013) Một nghiên cứu của tác giả Rakhi Thakur (2013) về “Sự chấp nhận của khách hàng đối với các dịch vụ thanh toán di động trên hai thành phố ở Ấn Độ: Một nghiên cứu thực nghiệm sử dụng mô hình chấp nhận công nghệ đã sửa đổi”. Mục đích của bài nghiên cứu này là điều tra các yếu tố liên quan đến việc người tiêu dùng chấp nhận một cải tiến công nghệ mới, cụ thể là dịch vụ thanh toán di động.