Luận văn thạc sĩ các yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán việt nam

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc nắm giữ tiền mặt của công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho nhà đầu tư.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Lanh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Đến Việc Nắm Giữ Tiền Mặt Của Các Công Ty Niêm Yết Trên Sàn Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do thực hiện đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Khung lý thuyết chung
• 2.2. Lý thuyết đánh đổi (Trade – off theory)
• 2.3. Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking order theory)
• 2.4. Lý thuyết của Keynes về sự ưa thích tiền mặt
• 2.5. Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Các biến nghiên cứu và phương pháp đo lường
• 3.3. Biến phụ thuộc
• 3.4. Biến độc lập
• 3.5. Thu thập dữ liệu
• 3.6. Phương pháp kỹ thuật
• 3.7. Các giả thuyết nghiên cứu
• 3.8. Các phương pháp kiểm định mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích tương quan
• 4.3. Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu
• 4.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết luận của bài nghiên cứu và một số hàm ý
• 5.2. Các hạn chế của bài nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3
• PHỤ LỤC 4

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến nắm giữ tiền mặt tại Việt Nam

Việc nắm giữ tiền mặt là một vấn đề quan trọng trong quản lý tài chính của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Tiền mặt không chỉ là tài sản có tính thanh khoản cao mà còn là yếu tố quyết định đến khả năng hoạt động và phát triển của doanh nghiệp. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt, từ đó đưa ra những khuyến nghị cho các công ty trong việc quản lý tài chính hiệu quả.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tiền mặt trong doanh nghiệp

Tiền mặt được định nghĩa là tài sản có tính thanh khoản cao nhất trong tài sản của doanh nghiệp. Vai trò của tiền mặt không chỉ nằm ở khả năng thanh toán mà còn trong việc đảm bảo sự linh hoạt tài chính cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần duy trì một mức tiền mặt nhất định để đáp ứng các nhu cầu chi tiêu bất ngờ và đầu tư vào các cơ hội mới.

1.2. Tình hình nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết tại Việt Nam

Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Hương (2014), tỷ lệ nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết tại Việt Nam có sự khác biệt rõ rệt giữa các ngành nghề. Các công ty trong ngành sản xuất thường có tỷ lệ nắm giữ tiền mặt cao hơn so với các công ty trong ngành dịch vụ, do tính chất rủi ro và nhu cầu vốn lưu động khác nhau.

II. Các thách thức trong việc nắm giữ tiền mặt tại Việt Nam

Mặc dù việc nắm giữ tiền mặt là cần thiết, nhưng các công ty tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý tiền mặt. Những thách thức này bao gồm chi phí cơ hội, rủi ro tài chính và sự biến động của thị trường.

2.1. Chi phí cơ hội khi nắm giữ tiền mặt

Khi doanh nghiệp nắm giữ quá nhiều tiền mặt, họ có thể bỏ lỡ các cơ hội đầu tư có lợi suất cao. Chi phí cơ hội này có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh thị trường cạnh tranh khốc liệt.

2.2. Rủi ro tài chính và sự biến động của thị trường

Sự biến động của thị trường có thể ảnh hưởng đến khả năng nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Các yếu tố như lãi suất ngân hàng, tình hình kinh tế vĩ mô và chính sách tài chính có thể tạo ra rủi ro cho doanh nghiệp trong việc duy trì mức tiền mặt tối ưu.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố tác động đến nắm giữ tiền mặt

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng kết hợp với định tính để phân tích các yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt. Các mô hình hồi quy sẽ được áp dụng để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.

3.1. Mô hình hồi quy và các biến nghiên cứu

Mô hình hồi quy sẽ được xây dựng dựa trên các biến độc lập như tỷ lệ chi trả cổ tức, đòn bẩy tài chính, và quy mô công ty. Các biến này sẽ được phân tích để xác định mối quan hệ với tỷ lệ nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp.

3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ 2008 đến 2013. Phương pháp này đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận về nắm giữ tiền mặt

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Các yếu tố này bao gồm tỷ lệ thanh toán nhanh, lợi nhuận và quy mô công ty.

4.1. Tác động của tỷ lệ thanh toán nhanh đến nắm giữ tiền mặt

Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ thanh toán nhanh có mối quan hệ cùng chiều với tỷ lệ nắm giữ tiền mặt. Các công ty có tỷ lệ thanh toán nhanh cao thường duy trì mức tiền mặt lớn hơn để đảm bảo khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn.

4.2. Mối quan hệ giữa lợi nhuận và nắm giữ tiền mặt

Lợi nhuận của công ty cũng có tác động đáng kể đến việc nắm giữ tiền mặt. Các công ty có lợi nhuận cao thường có xu hướng tích lũy tiền mặt nhiều hơn để đầu tư vào các cơ hội phát triển trong tương lai.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tiếp theo về nắm giữ tiền mặt

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc nắm giữ tiền mặt là một yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Các công ty cần cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố tác động để tối ưu hóa mức nắm giữ tiền mặt.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các phát hiện chính của nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ thanh toán nhanh, lợi nhuận và quy mô công ty đều có tác động đáng kể đến việc nắm giữ tiền mặt. Điều này cho thấy sự cần thiết phải quản lý tiền mặt một cách hiệu quả để đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về tác động của các yếu tố bên ngoài như chính sách tài chính và tình hình kinh tế vĩ mô đến việc nắm giữ tiền mặt của các công ty niêm yết tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2008 đến 2013, nền kinh tế Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc từ cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, với các chỉ số kinh tế vĩ mô như lạm phát tăng nhanh và mặt bằng lãi suất cao, gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh và thu hút đầu tư. Tình trạng này đã ảnh hưởng trực tiếp đến các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính, thậm chí phải giải thể. Trong bối cảnh đó, việc nắm giữ tiền mặt trở thành một vấn đề quan trọng trong quản trị tài chính doanh nghiệp, bởi tiền mặt không chỉ là tài sản có tính thanh khoản cao mà còn là công cụ đảm bảo khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn và duy trì hoạt động kinh doanh liên tục.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích các yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của các công ty phi tài chính niêm yết trên hai sàn chứng khoán lớn tại Việt Nam (TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội) trong giai đoạn 2008-2013. Nghiên cứu nhằm trả lời các câu hỏi về những yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ nắm giữ tiền mặt và cách thức các yếu tố này tác động đến quyết định giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 271 công ty phi tài chính có dữ liệu đầy đủ trong giai đoạn trên.

Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị tiền mặt trong điều kiện thị trường vốn Việt Nam còn non trẻ, từ đó giúp các nhà quản lý tài chính và nhà đầu tư có cái nhìn sâu sắc hơn về chính sách tiền mặt, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba lý thuyết chính để phân tích việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp:

1. Lý thuyết đánh đổi (Trade-off theory): Lý thuyết này cho rằng doanh nghiệp cân bằng giữa lợi ích cận biên và chi phí cận biên của việc giữ tiền mặt. Lợi ích bao gồm giảm nguy cơ kiệt quệ tài chính và chi phí huy động vốn bên ngoài, trong khi chi phí là chi phí cơ hội của vốn bị giữ dưới dạng tiền mặt. Các nghiên cứu như Dittmar et al. (2003) và Opler et al. (1999) nhấn mạnh vai trò của quản trị tiền mặt trong việc tối ưu hóa mức tiền mặt giữ lại.

2. Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking order theory): Theo Myers và Majluf (1984), không tồn tại mức tiền mặt tối ưu mà tiền mặt là kết quả của các quyết định đầu tư và tài trợ. Doanh nghiệp ưu tiên sử dụng tiền mặt sẵn có trước khi huy động nợ hoặc phát hành cổ phiếu, do chi phí thông tin bất cân xứng và chi phí tài chính khác.

3. Lý thuyết của Keynes về sự ưa thích tiền mặt: Keynes (1936) đề xuất ba động cơ giữ tiền mặt: giao dịch, dự phòng và đầu cơ. Doanh nghiệp giữ tiền mặt để thực hiện giao dịch hàng ngày, dự phòng cho các chi phí bất ngờ và tận dụng cơ hội đầu tư khi lãi suất thay đổi.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: tỷ lệ nắm giữ tiền mặt (CASH), đòn bẩy tài chính (LEV), tỷ lệ chi trả cổ tức (DPO), tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỷ số thanh toán nhanh (LIQ), quy mô công ty (SIZE) và biến giả ngành (Dit).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp định tính với dữ liệu bảng thu thập từ 271 công ty phi tài chính niêm yết trên sàn chứng khoán TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội trong giai đoạn 2008-2013. Dữ liệu được tổng hợp từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên và các nguồn thông tin chính thức của các sở giao dịch chứng khoán.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm Stata 11.0, sử dụng các phương pháp hồi quy dữ liệu bảng gồm Pooled OLS, Fixed Effect và Random Effect. Các kiểm định Likelihood, LM và Hausman được áp dụng để lựa chọn mô hình phù hợp nhất. Để khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan bậc nhất, phương pháp bình phương bé nhất tổng quát (GLS) được sử dụng.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên nghiên cứu của Basil Al-Najjar (2012), mở rộng bằng cách thêm biến giả ngành để đánh giá tác động của từng ngành nghề kinh doanh đến việc nắm giữ tiền mặt. Các giả thuyết nghiên cứu được kiểm định nhằm xác định mối quan hệ giữa các yếu tố tài chính và tỷ lệ nắm giữ tiền mặt.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nắm giữ tiền mặt trung bình: Các công ty Việt Nam có tỷ lệ nắm giữ tiền mặt trên tổng tài sản trung bình khoảng 0.6, cao hơn nhiều so với các quốc gia trong nghiên cứu của Basil Al-Najjar (2012), phản ánh đặc thù thị trường vốn Việt Nam còn hạn chế và doanh nghiệp phải giữ lượng tiền mặt lớn để đảm bảo thanh khoản.

2. Đòn bẩy tài chính (LEV): Kết quả hồi quy cho thấy mối quan hệ ngược chiều có ý nghĩa thống kê giữa đòn bẩy tài chính và tỷ lệ nắm giữ tiền mặt. Các công ty có tỷ lệ nợ cao thường giữ ít tiền mặt hơn do bị kiểm soát chặt chẽ hơn, phù hợp với lý thuyết đánh đổi và các nghiên cứu trước đây.

3. Tỷ số thanh toán nhanh (LIQ) và tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE): Hai biến này có mối quan hệ cùng chiều và có ý nghĩa tích cực với tỷ lệ nắm giữ tiền mặt, cho thấy công ty có khả năng thanh toán tốt và lợi nhuận cao thường giữ nhiều tiền mặt hơn để tận dụng cơ hội đầu tư và đảm bảo hoạt động.

4. Tỷ lệ chi trả cổ tức (DPO) và quy mô công ty (SIZE): Hai biến này không có ý nghĩa thống kê rõ ràng trong mô hình hồi quy, cho thấy ảnh hưởng của chúng đến việc nắm giữ tiền mặt không đồng nhất hoặc bị chi phối bởi các yếu tố khác.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với nhiều nghiên cứu quốc tế, đặc biệt là mối quan hệ ngược chiều giữa đòn bẩy tài chính và tiền mặt, phản ánh vai trò giám sát của các tổ chức tài chính và chi phí đại diện trong quản trị tiền mặt. Mối quan hệ cùng chiều giữa thanh khoản, lợi nhuận và tiền mặt cho thấy các công ty có nguồn lực tài chính tốt có xu hướng tích trữ tiền mặt để phòng ngừa rủi ro và tận dụng cơ hội đầu tư.

Sự không rõ ràng về tác động của tỷ lệ chi trả cổ tức và quy mô công ty có thể do đặc thù thị trường Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu, khi các doanh nghiệp hạn chế chi trả cổ tức để giữ lại vốn cho đầu tư và quy mô công ty không đồng nhất về mức độ phát triển và quản trị tài chính.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ nắm giữ tiền mặt trung bình giữa Việt Nam và các quốc gia khác, bảng hồi quy chi tiết các biến độc lập và bảng phân tích tương quan để minh họa mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý đòn bẩy tài chính: Các công ty nên duy trì tỷ lệ nợ hợp lý để giảm áp lực thanh toán và tăng khả năng giữ tiền mặt dự phòng, giúp nâng cao tính ổn định tài chính trong bối cảnh thị trường biến động.

2. Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn: Tăng cường quản trị dòng tiền và tối ưu hóa lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp giữ lượng tiền mặt phù hợp, vừa đảm bảo thanh khoản vừa tận dụng cơ hội đầu tư.

3. Phát triển thị trường vốn: Các cơ quan quản lý cần thúc đẩy sự phát triển của thị trường vốn để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn bên ngoài, giảm sự phụ thuộc vào nợ vay ngân hàng và giảm nhu cầu giữ tiền mặt quá lớn.

4. Xây dựng chính sách chi trả cổ tức linh hoạt: Doanh nghiệp nên cân nhắc chính sách chi trả cổ tức phù hợp với tình hình tài chính và kế hoạch đầu tư, nhằm cân bằng giữa lợi ích cổ đông và nhu cầu giữ tiền mặt cho hoạt động kinh doanh.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 1-3 năm tới, với sự phối hợp của ban lãnh đạo doanh nghiệp, các cơ quan quản lý thị trường và nhà đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả quản trị tiền mặt và giá trị doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý tài chính doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định giữ tiền mặt, từ đó xây dựng chính sách quản lý dòng tiền hiệu quả, giảm thiểu rủi ro tài chính.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính: Cung cấp cơ sở để đánh giá khả năng quản trị tiền mặt và sức khỏe tài chính của doanh nghiệp, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác hơn.

3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Tham khảo để xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển thị trường vốn, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả hoạt động của các công ty niêm yết.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn quản trị tiền mặt trong doanh nghiệp tại thị trường mới nổi như Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao các công ty Việt Nam giữ tỷ lệ tiền mặt cao hơn so với các nước khác?
   Do thị trường vốn Việt Nam còn non trẻ, doanh nghiệp chủ yếu huy động vốn qua vay ngân hàng nên phải giữ lượng tiền mặt lớn để đảm bảo thanh khoản và phòng ngừa rủi ro tài chính.

2. Đòn bẩy tài chính ảnh hưởng thế nào đến việc giữ tiền mặt?
   Nghiên cứu cho thấy đòn bẩy tài chính có mối quan hệ ngược chiều với tiền mặt, tức là công ty vay nhiều nợ thường giữ ít tiền mặt hơn do bị kiểm soát chặt chẽ hơn.

3. Tỷ lệ chi trả cổ tức có tác động như thế nào đến việc giữ tiền mặt?
   Trong nghiên cứu này, tỷ lệ chi trả cổ tức không có ý nghĩa thống kê rõ ràng, có thể do doanh nghiệp hạn chế chi trả cổ tức trong giai đoạn kinh tế khó khăn để giữ lại vốn cho đầu tư.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp xác định mức tiền mặt tối ưu?
   Doanh nghiệp cần cân bằng giữa chi phí cơ hội của việc giữ tiền mặt và rủi ro kiệt quệ tài chính, sử dụng các mô hình quản trị tiền mặt dựa trên lý thuyết đánh đổi và trật tự phân hạng.

5. Yếu tố ngành nghề có ảnh hưởng đến việc giữ tiền mặt không?
   Nghiên cứu đã mở rộng bằng cách đưa biến giả ngành vào mô hình, cho thấy có sự khác biệt giữa các ngành trong việc nắm giữ tiền mặt, phản ánh đặc thù hoạt động và rủi ro ngành.

Kết luận

• Luận văn đã xác định và phân tích các yếu tố tài chính chính ảnh hưởng đến việc nắm giữ tiền mặt của các công ty phi tài chính niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2008-2013.
• Kết quả cho thấy đòn bẩy tài chính có mối quan hệ ngược chiều, trong khi tỷ số thanh toán nhanh và tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu có mối quan hệ cùng chiều với tỷ lệ nắm giữ tiền mặt.
• Tỷ lệ chi trả cổ tức và quy mô công ty không có ý nghĩa thống kê rõ ràng trong mô hình hồi quy, phản ánh đặc thù thị trường và doanh nghiệp Việt Nam.
• Nghiên cứu mở rộng bằng cách xem xét tác động của yếu tố ngành nghề, góp phần làm rõ sự khác biệt trong quản trị tiền mặt giữa các lĩnh vực kinh doanh.
• Các bước tiếp theo nên tập trung vào phát triển thị trường vốn, nâng cao quản trị tài chính doanh nghiệp và xây dựng chính sách tiền mặt phù hợp nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp.

Các nhà quản lý tài chính và nhà đầu tư nên áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa chính sách tiền mặt, đồng thời các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và các yếu tố mới nhằm nâng cao tính ứng dụng thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Khung lý thuyết và các nghiên cứu trước đây Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2. Khung lý thuyết chung: 2. Lý thuyết đánh đổi (Trade – off theory) Lý thuyết về nắm giữ tiền mặt được xây dựng trên cơ sở lý thuyết đánh đổi. Thuyết đánh đổi lập luận rằng các công ty tối đa hóa giá trị của mình bằng cách xem xét các chi phí cận biên và lợi ích cận biên của việc nắm giữ tiền mặt.Lợi ích biên của việc nắm giữ tiền mặt là giảm nguy cơ kiệt quệ tài chính, cho phép công ty thực hiện chính sách đầu tư mục tiêu của mình, và tránh (giảm) chi phí liên quan đến huy động nguồn vốn từ bên ngoài hay thanh lý tài sản.

Vì công ty hoạt động trong thị trường không hoàn hảo, nên hoặc họ có thể gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn bên ngoài, hoặc họ phải chịu một chi phí cao. Còn chi phí cận biên của việc nắm giữ tiền mặt là chi phí cơ hội của việc sử dụng vốn. Chi phí này liên quan đến sự chênh lệch giữa việc nắm giữ tiền mặt và lãi suất mà công ty sẽ phải trả để tài trợ thêm bằng tiền mặt (Dittmar và cộng sự, 2003) Bằng chứng thực nghiệm của Dittmar và cộng sự (2003) cho thấy rằng khi thực hiện quản trị tiền mặt, để việc nắm giữ tiền mặt không vượt mức cần thiết, các nhà quản lý cần giám sát chặt chẽ dòng tiền tự do. Nếu một công ty có trình độ quản lý yếu kém sẽ sử dụng lượng tiền mặt dư không hiệu quả và đầu tư ít có lợi nhuận hơn so với các công ty có trình độ quản lý tốt Thêm vào đó, thuyết đánh đổi nhấn mạnh rằng công ty thực hiện việc nắm giữ tiền mặt hợp lý có thể đạt được chính sách đầu tư tốt ngay cả khi họ gặp khó khăn tài chính.

Miller và Orr, 1966;. Kim và các cộng sự (1998) đã phát triển thuyết đánh đổi để xác định mức nắm giữ tiền mặt tối ưu bằng cách cân bằng chi phí khánh kiệt tiền mặt và các chi phí nắm giữ tiền mặt không hưởng lãi. Opler và các cộng sự (1999) xác định sự phổ biến của mức tiền mặt tối ưu mà tại đó chi phí TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 biên của tình trạng thiếu tiền mặt ngang bằng với chi phí biên nắm giữ tiền mặt. Ferreira và Vilela (2004 ) lập luận rằng nắm giữ tiền mặt nhằm giảm xác suất của khủng hoảng tài chính do những khoản lỗ bất ngờ.

Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking order theory) Bên cạnh lý thuyết đánh đổi, lý thuyết trật tự phân hạng cũng là cơ sở để đánh giá các yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt. Thuyết này cho rằng không có mức nắm giữ tiền mặt tối ưu cho một công ty. Myers và Majluf (1984), cho rằng các công ty nắm giữ tiền mặt để tài trợ cho các dự án mới và cơ hội mới. Theo thuyết này, các công ty sử dụng tiền mặt mà họ nắm giữ như một công cụ có sẵn đầu tiên, sau đó họ mới chuyển sang sử dụng nợ, chứng khoán an toàn và cổ phiếu được dùng như là một phương án cuối cùng vì phát hành cổ phiếu mới sẽ rất tốn kém do vấn đề thông tin bất cân xứng và các chi phí tài chính khác.

Những lợi ích của nắm giữ tiền mặt là: giảm đi khả năng rơi vào khủng hoảng, kiệt quệ tài chính, cho phép công ty theo đuổi các dự án đầu tư khi các ràng buộc về tài chính được đáp ứng, tối thiểu hóa chi phí huy động nguồn vốn từ các quỹ bên ngoài, thanh lý các tài sản hiện hành. Theo Dittmar và các cộng sự (2003), quan điểm hệ thống trật tự phân hạng cho thấy rằng không có mức tối ưu tiền mặt, cũng như không có mức tối ưu của số dư tiền nợ. Số dư bằng tiền mặt chỉ đơn giản là kết quả của các quyết định đầu tư và tài trợ thực hiện bởi các công ty. Các công ty có dòng tiền lớn sẽ trả cổ tức, trả nợ và tích lũy tiền mặt.

Các công ty có dòng tiền thấp sẽ giảm lượng tiền mặt của họ, phát hành nợ để tài trợ cho dự án đầu tư, nhưng họ sẽ hạn chế phát hành cổ phiếu bởi vì khá tốn kém. Lý thuyết của Keynes về sự ưa thích tiền mặt: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Lý thuyết này được trình bày trong tác phẩm nổi tiếng: “Học thuyết chung về công ăn việc làm, lãi suất và tiền tệ” (1936). Trong học thuyết của mình, Keynes đã nêu ra 3 động cơ cho việc giữ tiền: - Động cơ giao dịch: Các cá nhân nắm giữ tiền vì tiền là phương tiện trao đổi để thực hiện các giao dịch hằng ngày - Động cơ dự phòng: Keynes cho rằng ngoài nhu cầu thực hiện các giao dịch hằng ngày, người ta còn cần giữ thêm tiền cho những nhu cầu chi tiêu bất ngờ. Tiền mặt được nắm giữ vì lý do an toàn.

Khi đó số dư tiền mặt sẽ được nắm giữ để dự trữ cho các biến động không lường trước được. Từ quan điểm của động cơ dự phòng, doanh nghiệp sẽ duy trì số dư tiền mặt để tận dụng lợi thế mua hàng với giá tốt. - Động cơ đầu cơ: Keynes cho rằng tiền là phương tiện cất giữ của cải và động cơ giữ tiền là động cơ đầu cơ, nhu cầu đầu cơ phụ thuộc vào kỳ vọng của các chủ thể kinh tế đối với quá trình tăng lãi suất, tùy thuộc vào kỳ vọng lãi suất dài hạn mà các chủ thể kinh tế sẽ quyết định nắm giữ tiền mặt hay là nắm giữ chứng khoán. Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây: Trên thế giới hiện nay đã có rất nhiều nghiên cứu của các tác giả khắp nơi về chủ đề nắm giữ tiền mặt, sau đây đề tài sẽ trình bày một số nghiên cứu nổi bật theo trình tự thời gian nghiên cứu:  Nghiên cứu của Nadiri, M., (1969) Vào năm 1969, Nadiri với bài nghiên cứu “The determinants of real cash balances in the U.

total manufacturing sector” – “Các yếu tố quyết định số dư tiền mặt thực tế trong toàn ngành sản xuất của Mỹ”, đã đi tiên phong trong nghiên TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 cứu về nắm giữ tiền mặt bằng cách thu thập dữ liệu từ lĩnh vực sản xuất Mỹ giai đoạn 1948-1964 để ước lượng mô hình liên quan đến mức độ mong muốn nắm giữ tiền mặt trong thực tế. Kết quả cho thấy nhu cầu đối với số dư tiền mặt trong thực tế được xác định bởi: đầu ra, lãi suất, tỷ lệ thay đổi mức giá chung dự kiến, và các yếu tố về giá.  Nghiên cứu của Opler, T. (1999) Opler và các cộng sự trong bài nghiên cứu “The determinants and implications of corporate cash holdings” – “ Các yếu tố quyết định và ý nghĩa của việc nắm giữ tiền mặt của công ty” vào năm 1999, đã thu thập dữ liệu trong giai đoạn 1971-1994 từ 1048 công ty Mỹ có niêm yết để tìm những yếu tố quyết định và tác động lên nắm giữ tiền mặt của công ty.

Kết quả thông kiểm tra dữ liệu thời gian và dữ liệu chéo, họ phát hiện ra rằng các công ty có cơ hội phát triển mạnh mẽ và có dòng lưu chuyển tiền tệ rủi ro hơn sẽ có tỷ lệ tiền mặt trên tổng tài sản không bằng tiền mặt tương đối cao. Các công ty có điều kiện tiếp cận với thị trường vốn cao hơn có xu hướng giữ tỷ lệ tiền mặt trên tổng tài sản không bằng tiền mặt thấp hơn. Opler và các công sự (1999) cũng nhận thấy rằng các công ty hoạt động tốt có xu hướng tích lũy tiền mặt nhiều hơn.  Nghiên cứu của Ferreira và Vilela (2004) Cũng nghiên cứu về nắm giữ tiền mặt, Ferreira, M., 2004 với bài nghiên cứu “Why do firms hold cash? Evidence from EMU countries” – “Tại sao các công ty nắm giữ tiền mặt? Bằng chứng từ các nước EMU”, đã nghiên cứu các yếu tố quyết định nắm giữ tiền mặt của công ty, sử dụng một mẫu gồm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 400 công ty trong 12 quốc gia trong khối Liên minh Kinh tế và Tiền tệ (EMU) trong giai đoạn 1987-2000.

Kết quả của họ cho thấy rằng nắm giữ tiền mặt có tương quan dương với cơ hội đầu tư và lưu chuyển tiền tệ; và tương quan âm với tính thanh khoản, đòn bẩy và quy mô công ty. Nợ ngân hàng và nắm giữ tiền mặt có tương quan âm, chứng minh rằng với một mối quan hệ chặt chẽ với các ngân hàng, cho phép công ty nắm giữ ít tiền mặt hơn cho động cơ phòng ngừa. Ngoài ra, các công ty tại các quốc gia có bảo vệ nhà đầu tư tốt và sở hữu tập trung nắm giữ ít tiền mặt hơn, minh chứng cho vai trò chi phí đại diện trong việc giải thích mức tiền mặt. Ferreira và Vilela cũng nhận thấy rằng sự phát triển thị trường vốn có tương quan âm đối với mức tiền mặt, trái với quan điểm của động cơ đại diện  Nghiên cứu của Ozkan và Ozkan, (2004) Ozkan và Ozkan (2004) trong bài nghiên cứu “Corporate cash holdings: An empirical investigation of UK companies” – “Nắm giữ tiền mặt của công ty: Một cuộc điều tra thực nghiệm của các công ty Anh” sử dụng mẫu dữ liệu của các công ty tại Vương Quốc Anh trong giai đoạn 1984-1999.

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tác động của cấu trúc sở hữu lên việc nắm giữ tiền mặt, đó chính là sự tác động ngược chiều của tỷ lệ đòn bẩy tài chính lên việc nắm giữ tiền mặt. Nghiên cứu của Ozkan và Ozkan (2004) cũng cho kết quả là đối với các công ty có nguồn lực tài chính bên trong còn hạn hẹp, các chi phí về việc nắm giữ tiền mặt có thể được loại bỏ bằng cách phát hành cổ phần hoặc cắt giảm việc chi trả cổ tức. Bên cạnh đó, Ozkan và Ozkan cho rằng nếu quy mô công ty là nguyên nhân của bất cân xứng thông tin, phản ánh về chi phí tài trợ từ nguồn vốn bên ngoài thì mối quan hệ tương quan âm giữa quy mô công ty và việc nắm giữ tiền mặt được chấp nhận  Nghiên cứu của Nguyen, P., (2005) TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Vào năm 2005, Nguyen, P. với bài nghiên cứu “How sensitive are Japanese firms to earnings risk? Evidence from cash holdings” – “Độ nhạy cảm của các công ty Nhật Bản đối với rủi ro lợi nhuận như thế nào?