Luận văn thạc sĩ về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tại quận Long Biên, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tại quận Long Biên, Hà Nội, từ thực tiễn và giải pháp.

• Tác giả: Đinh Tuấn Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Bá Chiến
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Xử Lý Vi Phạm Hành Chính Trong Lĩnh Vực Môi Trường Từ Thực Tiễn Quận Long Biên, Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC MÔI TRƯỜNG
• 1.1. Tổng quan về môi trường và bảo vệ môi trường
• 1.1.1. Khái niệm môi trường
• 1.1.2. Khái niệm bảo vệ môi trường
• 1.1.3. Sự cần thiết bảo vệ môi trường
• 1.2. Tổng quan về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
• 1.2.1. Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
• 1.2.2. Đặc trưng của vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
• 1.2.3. Khái niệm xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
• 1.2.4. Đặc trưng của xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
• 1.3. Tổng quan về pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
• 1.3.1. Khái niệm pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
• 1.3.2. Đặc điểm pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
• 1.3.3. Nội dung pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
• 1.4. Tiểu kết
• 2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC MÔI TRƯỜNG TỪ THỰC TIỄN QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội quận Long Biên, thành phố Hà Nội
• 2.2. Tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội
• 2.3. Tình hình xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội
• 2.4. Đánh giá hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội
• 2.4.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân
• 2.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 2.5. Tiểu kết
• 3. NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC MÔI TRƯỜNG TỪ THỰC TIỄN QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Các yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường giai đoạn hiện nay
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường giai đoạn hiện nay
• 3.2.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
• 3.2.2. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường
• 3.2.3. Củng cố, kiện toàn các cơ quan quản lý, bảo vệ môi trường và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
• 3.2.4. Tăng cường phối hợp giữa các Bộ, ngành, kết nối giữa Trung ương và địa phương, đối thoại giữa cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và người dân
• 3.2.5. Thực hiện nghiêm minh các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường
• 3.3. Tiểu kết
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về môi trường và bảo vệ môi trường

Môi trường có vai trò quan trọng trong đời sống con người và sự phát triển bền vững của xã hội. Môi trường được định nghĩa là tổng thể các yếu tố tự nhiên và xã hội cần thiết cho sự sinh sống và phát triển của con người. Theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2014, môi trường bao gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đến sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. Việc bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là của toàn xã hội. Các chính sách và quy định pháp luật về bảo vệ môi trường đã được ban hành nhằm giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Tuy nhiên, thực trạng ô nhiễm môi trường vẫn diễn ra nghiêm trọng, đặc biệt tại các khu vực đô thị như quận Long Biên, Hà Nội.

1.1 Khái niệm môi trường

Khái niệm môi trường được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Theo Tuyên ngôn của UNESCO, môi trường là toàn bộ các hệ thống tự nhiên và nhân tạo mà con người sống và làm việc. Từ điển Tiếng Việt định nghĩa môi trường là toàn bộ những điều kiện tự nhiên và xã hội trong đó con người tồn tại và phát triển. Điều này cho thấy môi trường không chỉ là không gian sống mà còn là các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Việc hiểu rõ khái niệm này là cần thiết để có những biện pháp bảo vệ và cải thiện môi trường hiệu quả.

1.2 Khái niệm bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường là quá trình ngăn chặn và giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường. Điều này bao gồm việc quản lý tài nguyên thiên nhiên, kiểm soát ô nhiễm và bảo tồn đa dạng sinh học. Các chính sách bảo vệ môi trường được xây dựng dựa trên các quy định pháp luật và sự tham gia của cộng đồng. Việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho các thế hệ tương lai.

II. Thực trạng hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tại quận Long Biên

Quận Long Biên, Hà Nội, với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong công tác bảo vệ môi trường. Tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tại đây diễn ra phức tạp, với nhiều hành vi vi phạm như xả thải không qua xử lý, xây dựng trái phép, và khai thác tài nguyên thiên nhiên không đúng quy định. Các cơ quan chức năng đã có những nỗ lực trong việc xử lý các vi phạm hành chính, tuy nhiên, hiệu quả vẫn chưa đạt yêu cầu. Việc áp dụng các biện pháp xử lý còn gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn lực và sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý.

2.1 Tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường

Tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tại quận Long Biên đang diễn ra nghiêm trọng. Các hành vi vi phạm chủ yếu liên quan đến xả thải chất thải rắn và lỏng không qua xử lý, gây ô nhiễm không khí và nguồn nước. Theo thống kê, số lượng vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tăng lên theo từng năm, cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp mạnh mẽ hơn để ngăn chặn tình trạng này. Các cơ quan chức năng cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm để bảo vệ môi trường.

2.2 Tình hình xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường

Hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tại quận Long Biên đã có những bước tiến nhất định. Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp xử lý vẫn còn nhiều hạn chế. Các hình thức xử phạt chưa đủ sức răn đe, và nhiều trường hợp vi phạm vẫn tiếp tục diễn ra. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự tham gia của cộng đồng trong việc phát hiện và báo cáo các hành vi vi phạm. Việc nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường cũng là một yếu tố quan trọng trong công tác xử lý vi phạm hành chính.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường

Để nâng cao hiệu quả hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường, cần thực hiện một số giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường. Thứ hai, tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường đến người dân và doanh nghiệp. Thứ ba, củng cố, kiện toàn các cơ quan quản lý môi trường để đảm bảo thực hiện hiệu quả các quy định pháp luật. Cuối cùng, cần tăng cường phối hợp giữa các cấp chính quyền và các tổ chức xã hội trong công tác bảo vệ môi trường.

3.1 Hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử lý vi phạm hành chính

Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường là rất cần thiết. Cần rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong việc xử lý các hành vi vi phạm. Các quy định cần rõ ràng, cụ thể và dễ hiểu để người dân và doanh nghiệp có thể thực hiện đúng. Đồng thời, cần có các chế tài nghiêm khắc hơn đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng, nhằm nâng cao tính răn đe.

3.2 Tăng cường công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường cần được thực hiện thường xuyên và liên tục. Các cơ quan chức năng cần tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm để nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Ngoài ra, cần sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng để thông tin về các quy định pháp luật và các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường. Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng sẽ góp phần tích cực vào công tác bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng, vấn đề bảo vệ môi trường ngày càng trở nên cấp thiết. Tại Việt Nam, đặc biệt là các đô thị lớn như Hà Nội, ô nhiễm môi trường đang gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững. Quận Long Biên, thành phố Hà Nội, với tốc độ đô thị hóa và phát triển công nghiệp nhanh, đang đối mặt với nhiều thách thức trong công tác bảo vệ môi trường. Theo khảo sát với 300 đối tượng gồm người dân, doanh nghiệp và cán bộ công chức, có tới 91% ý kiến cho rằng vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường đang tăng lên, trong đó 96% đánh giá mức độ vi phạm là nghiêm trọng. Luận văn thạc sĩ này nhằm mục tiêu đánh giá thực trạng xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tại quận Long Biên từ năm 2013 đến nay, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực quản lý nhà nước về môi trường, góp phần xây dựng quận Long Biên trở thành đô thị xanh, sạch, đẹp, phù hợp với định hướng phát triển bền vững của thủ đô Hà Nội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý công và pháp luật hành chính, tập trung vào:

• Lý thuyết xử lý vi phạm hành chính: Xác định vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường là hành vi vi phạm các quy định quản lý nhà nước do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, không phải là tội phạm hình sự nhưng phải bị xử phạt theo quy định pháp luật.

• Lý thuyết bảo vệ môi trường: Môi trường được hiểu là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đến sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. Bảo vệ môi trường là hoạt động giữ gìn, phòng ngừa, hạn chế các tác động xấu đến môi trường, khắc phục ô nhiễm và suy thoái.

• Khái niệm pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường: Là tổng hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình xử lý các hành vi vi phạm quy tắc quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường.

Các khái niệm chính bao gồm: vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường, xử lý vi phạm hành chính, biện pháp xử phạt và khắc phục hậu quả, thẩm quyền xử lý, thời hiệu xử phạt.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp:

• Phân tích, so sánh, đối chiếu các quy định pháp luật và tài liệu nghiên cứu liên quan.

• Khảo sát thực tiễn tại quận Long Biên với cỡ mẫu 300 đối tượng gồm người dân, doanh nghiệp và cán bộ công chức, nhằm thu thập dữ liệu về nhận thức và đánh giá thực trạng vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường.

• Phân tích thống kê dữ liệu khảo sát bằng kiểm định Chi-square để đánh giá sự đồng thuận trong nhận thức các nhóm đối tượng.

• Đánh giá thực trạng dựa trên số liệu thanh tra, xử lý vi phạm hành chính từ năm 2013 đến nay.

• Hệ thống hóa và khái quát hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn để đề xuất giải pháp.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2013 đến năm 2018, tập trung vào địa bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tại Long Biên tăng nhanh: 91% người được khảo sát đồng ý rằng vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường đang gia tăng. Mức độ vi phạm được đánh giá nghiêm trọng với 96% ý kiến cho rằng vi phạm có tính chất nghiêm trọng.

2. Đa dạng các hành vi vi phạm: Các vi phạm chủ yếu tập trung vào lĩnh vực xả thải nước thải, khí thải và chất thải nguy hại. Nhiều doanh nghiệp chưa có hoặc không vận hành hiệu quả hệ thống xử lý nước thải, xả thải vượt quy chuẩn, không thực hiện quan trắc môi trường định kỳ.

3. Chủ thể vi phạm đa dạng, bao gồm cả cơ quan nhà nước: Ngoài các doanh nghiệp, một số cơ quan nhà nước cũng có hành vi vi phạm như việc san lấp hành lang thoát lũ sông Hồng do UBND phường Long Biên chỉ đạo, bị UBND thành phố Hà Nội kết luận sai phạm nghiêm trọng.

4. Hiệu quả xử lý vi phạm còn hạn chế: Mặc dù có nhiều quy định pháp luật và biện pháp xử lý, nhưng việc áp dụng chưa đồng bộ, còn tồn tại tình trạng vi phạm kéo dài, xử phạt chưa nghiêm minh, thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của tình trạng vi phạm và hạn chế trong xử lý vi phạm hành chính tại Long Biên xuất phát từ nhiều yếu tố: tốc độ đô thị hóa nhanh, sự phát triển công nghiệp chưa đi đôi với quản lý môi trường chặt chẽ, nhận thức của doanh nghiệp và một bộ phận cán bộ chưa đầy đủ về trách nhiệm bảo vệ môi trường. So sánh với các nghiên cứu tại các địa phương khác, tình trạng vi phạm tại Long Biên có mức độ tương đồng nhưng có phần nghiêm trọng hơn do đặc thù là quận cửa ngõ với nhiều khu công nghiệp và khu đô thị mới. Dữ liệu khảo sát có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ nhận thức về mức độ vi phạm và biểu đồ tròn phân bố các loại vi phạm hành chính. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật, tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao năng lực quản lý và phối hợp liên ngành để nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường: Cần sửa đổi, bổ sung các quy định để tăng mức xử phạt, mở rộng thẩm quyền xử lý và quy định rõ hơn về trách nhiệm của các chủ thể. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Bộ Tư pháp.

2. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường: Đẩy mạnh truyền thông đến doanh nghiệp, người dân và cán bộ công chức nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: UBND quận Long Biên, các tổ chức xã hội.

3. Củng cố, kiện toàn các cơ quan quản lý và lực lượng xử lý vi phạm: Nâng cao năng lực chuyên môn, trang bị thiết bị kỹ thuật hiện đại cho lực lượng thanh tra, cảnh sát môi trường để phát hiện và xử lý kịp thời vi phạm. Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND thành phố Hà Nội, Sở Tài nguyên và Môi trường.

4. Tăng cường phối hợp liên ngành và đối thoại giữa cơ quan quản lý nhà nước và người dân: Thiết lập cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương và tổ chức đối thoại định kỳ để giải quyết các vấn đề môi trường phát sinh. Thời gian thực hiện: 6 tháng đến 1 năm. Chủ thể thực hiện: UBND quận Long Biên, các sở ngành liên quan.

5. Thực hiện nghiêm minh các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường: Áp dụng biện pháp xử lý nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch, xử lý chất thải đạt chuẩn. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Cơ quan chức năng quận Long Biên, doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường: Giúp nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm hành chính, hoàn thiện chính sách pháp luật.

2. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ: Nắm bắt các quy định pháp luật, trách nhiệm trong bảo vệ môi trường, từ đó thực hiện đúng quy định, tránh vi phạm.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý công, luật môi trường: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường, làm tài liệu tham khảo học thuật.

4. Tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, tham gia giám sát và phản ánh các hành vi vi phạm, góp phần xây dựng môi trường sống lành mạnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường là gì?
   Vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường là hành vi vi phạm các quy định quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, không phải là tội phạm hình sự nhưng phải bị xử phạt theo pháp luật. Ví dụ như xả thải vượt quy chuẩn, không có giấy phép xả thải.

2. Ai có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường?
   Chủ tịch UBND các cấp, cơ quan công an, thanh tra chuyên ngành môi trường và các cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật đều có quyền xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường.

3. Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường là bao lâu?
   Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, thời hiệu xử phạt là 2 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm. Quá thời hạn này, không ra quyết định xử phạt nhưng vẫn có thể áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

4. Các biện pháp xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường gồm những gì?
   Bao gồm biện pháp xử phạt chính như cảnh cáo, phạt tiền; biện pháp xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật, tước giấy phép; và biện pháp khắc phục hậu quả như buộc phục hồi môi trường, tháo dỡ công trình vi phạm.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường?
   Cần hoàn thiện pháp luật, tăng cường tuyên truyền, nâng cao năng lực cho lực lượng chức năng, phối hợp liên ngành và thực thi nghiêm minh các quy định pháp luật. Ví dụ, việc phối hợp giữa cảnh sát môi trường và các cơ quan quản lý giúp phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm.

Kết luận

• Vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tại quận Long Biên đang gia tăng và có mức độ nghiêm trọng, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng môi trường và sức khỏe cộng đồng.
• Luận văn đã làm rõ các khái niệm, đặc trưng và quy định pháp luật liên quan đến xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường.
• Thực trạng xử lý vi phạm còn nhiều hạn chế do pháp luật chưa hoàn thiện, năng lực quản lý và phối hợp chưa đồng bộ.
• Đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững quận Long Biên.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và cập nhật dữ liệu để theo dõi hiệu quả các giải pháp, đồng thời kêu gọi sự tham gia tích cực của cộng đồng và doanh nghiệp trong công tác bảo vệ môi trường.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường bền vững cho thế hệ tương lai!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường Chương 2: Thực trạng hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường từ thực tiễn quận Long Biên, thành phố Hà Nội Chương 3: Nâng cao hiệu quả hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường từ thực tiễn quận Long Biên, thành phố Hà Nội 7 Luan van Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC MÔI TRƢỜNG 1. Tổng quan về môi trƣờng và bảo vệ môi trƣờng 1. Khái niệm môi trƣờng Môi trường theo nghĩa rộng là tất cả các nhân tố tự nhiên và xã hội cần thiết cho sự sinh sống, sản xuất của con người, như tài nguyên thiên nhiên, không khí, đất, nước, ánh sáng, cảnh quan, quan hệ xã hội. Môi trường theo nghĩa hẹp không xét tới tài nguyên thiên nhiên, mà chỉ bao gồm các nhân tố tự nhiên và xã hội trực tiếp liên quan tới chất lượng cuộc sống con người.

Ví dụ: môi trường của học sinh gồm nhà trường với thầy giáo, bạn bè, nội quy của trường, lớp học, sân chơi, phòng thí nghiệm, vườn trường, tổ chức xã hội như Đoàn, Đội với các điều lệ hay gia đình, họ tộc, làng xóm với những quy định không thành văn, chỉ truyền miệng nhưng vẫn được công nhận, thi hành và các cơ quan hành chính các cấp với luật pháp, nghị định, thông tư, quy định. Tổng hợp chung, môi trường là tất cả những gì có xung quanh ta, cho ta cơ sở để sống và phát triển. Khái niệm về môi trường được thảo luận từ rất lâu, dưới đây là một số khái niệm điển hình: Trong Tuyên ngôn của UNESCO năm 1981, môi trường đối với con người được hiểu là “Toàn bộ các hệ thống tự nhiên và các hệ thống do con người tạo ra, những cái hữu hình và vô hình (tập quán, niềm tin.) trong đó con người sống và lao động, khai thác các tài nguyên thiên nhiên và nhân tạo nhằm thoả mãn những nhu cầu của mình". Như vậy, môi trường sống đối với con người không chỉ là nơi tồn tại, sinh trưởng và phát triển cho một thực thể sinh vật là con người mà còn là “khung cảnh của cuộc sống, của lao động và sự nghỉ ngơi của con người”.

8 Luan van Từ điển Tiếng Việt định nghĩa môi trường “là toàn bộ nói chung những điều kiện tự nhiên và xã hội trong đó con người hay một sinh vật tồn tại, phát triển trong mối quan hệ với con người hay sinh vật ấy” [25, tr 618]. Với các hiểu như này, môi trường được chia thành hai loại cơ bản: Môi trường vật chất tự nhiên và môi trường nhân tạo có ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại, phát triển của con người. Dưới góc độ pháp lý, khái niệm môi trường được hiểu như là mối quan hệ của con người và các yếu tố vật chất bao quanh. Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 định nghĩa: “Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật”.

Theo định nghĩa này, con người trở thành trung tâm của môi trường. Môi trường được tạo bởi vô số các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo. Các yếu tố vật chất tự nhiên như đất, nước, không khí, âm thanh, ánh sáng, các hệ động vật, thực vật, tài nguyên thiên nhiên… Những yếu tố này hình thành, tồn tại theo quy luật của tự nhiên không theo ý chí của con người. Con người chỉ có thể tác động tới chúng trong phạm vi nhất định.

Ngoài yếu tố vật chất tự nhiên, môi trường còn gồm cả yếu tố vật chất nhân tạo như: đê điều, công trình thủy lợi, công trình nghệ thuật, công trình xây dựng…Những yếu tố này do con người tạo ra trên cơ sở quy luật của tự nhiên để phục vụ cuộc sống của chính mình Tóm lại, dưới góc độ pháp lý, môi trường được hiểu là những yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật. Tuỳ theo đối tượng và mục đích nghiên cứu cụ thể mà có thể nêu ra một số phương cách phân môi trường theo các dấu hiệu đặc trưng như sau: - Theo nguồn gốc, môi trường có thể được chia thành: Môi trường tự nhiên; Môi trường nhân tạo. 9 Luan van - Theo tính chất địa lý, môi trường có thể được chia thành: Môi trường thành thị; Môi trường nông thôn. - Theo theo thành phần, môi trường có thể được chia thành: Môi trường không khí; Môi trường đất; Môi trường nước.

- Theo quy mô, môi trường có thể được chia thành: Môi trường quốc gia; Môi trường vùng; Môi trường địa phương. Dựa trên các cách phân loại trên, có thể phân chia môi trường thành 3 loại dựa theo chức năng hoạt động của nó, bao gồm: - Môi trường tự nhiên: Bao gồm các yếu tố tự nhiên tồn tại khách quan bao quanh con người như: đất đai, không khí, nước, động thực vật. Môi trường tự nhiên cung cấp các nguồn tài nguyên thiên nhiên cho quá trình sản xuất nhằm tạo ra của cải, vật chất cho xã hội và tiếp nhận, đồng hoá các loại phế thải phát sinh trong quá trình sản xuất và tiêu thụ. - Môi trường xã hội: Là tổng thể các quan hệ giữa con người với con người, tạo nên sự thuận lợi hoặc trở ngại cho sự phát triển của các cá nhân hoặc từng cộng đồng dân cư.

Đó là các luật lệ, thể chế, cam kết, quy định. nhằm hướng con người tuân theo một khuôn khổ nhất định tạo ra sự phát triển của xã hội và làm cho cuộc sống của con người khác với các sinh vật khác. - Môi trường nhân tạo: là tập hợp các yếu tố tự nhiên và xã hội do con người tạo nên và chịu sự chi phối của con người như nhà ở, môi trường đô thị, môi trường, môi trường nông thôn, công viên, trường học, khu giải trí. Khái niệm bảo vệ môi trƣờng Khoản 3 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 định nghĩa: Hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động giữ gìn, phòng ngừa, hạn chế các tác động xấu đến môi trường; ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái, cải thiện, phục hồi môi trường; khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên nhằm giữ môi trường trong lành.

10 Luan van Bảo vệ môi trường là những hoạt động giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp, cải thiện môi trường, đảm bảo cân bằng sinh thái, ngăn chặn, khắc phục các hậu quả xấu do con người và thiên nhiên gây ra cho môi trường, khai thác, sử dụng hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên. Theo quy định tại Điều 4 Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 thì các nguyên tắc bảo vệ môi trường bao gồm: - Bảo vệ môi trường phải gắn kết hài hòa với phát triển kinh tế và bảo đảm tiến bộ xã hội để phát triển bền vững đất nước; bảo vệ môi trường quốc gia phải gắn với bảo vệ môi trường khu vực và toàn cầu; - Bảo vệ môi trường là sự nghiệp của toàn xã hội, là quyền và trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân; - Hoạt động bảo vệ môi trường phải thường xuyên, lấy phòng ngừa là chính kết hợp với khắc phục ô nhiễm, suy thoái và cải thiện chất lượng môi trường; - Bảo vệ môi trường phải phù hợp với quy luật, đặc điểm tự nhiên, văn hóa, lịch sử, trình độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng giai đoạn; - Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân gây ô nhiễm, suy thoái môi trường có trách nhiệm khắc phục, bồi thường thiệt hại và chịu các trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật. Sự cần thiết bảo vệ môi trƣờng Thứ nhất, xuất phát từ vai trò của môi trường đối với con người. - Môi trường là không gian sống của con người và các loài sinh vật Mỗi một con người đều có yêu cầu về lượng không gian cần thiết cho hoạt động sống như: diện tích đất ở, hàm lượng không khí.

Trung bình một ngày, một người cần khoảng 4m3 không khí sạch, 2,5l nước uống, một lượng lương thực, thực phẩm đáp ứng hàm lượng calo từ 2. Cộng 11 Luan van đồng loài người tồn tại trên Trái đất không chỉ đòi hỏi ở môi trường về phạm vi không gian sống mà cả về chất lượng của không gian sống đó. Chất lượng không gian sống phải đảm bảo được các yêu cầu bền vững về sinh thái - kinh tế - môi trường, thể hiện ở môi trường sạch sẽ, tinh khiết, giàu O2, không chứa các chất cặn bẩn, độc hại đối với sức khoẻ của con người. Môi trường chính là khoảng không gian sinh sống của con người.

Hệ số sử dụng đất của con người ngày một giảm: nếu trước đây, trung bình diện tích đất ở của một người vào năm 1650 là khoảng 27,5 ha/người thì đến nay chỉ còn khoảng 1,5-1,8 ha/người. Diện tích không gian sống bình quân trên trái đất ngày càng bị thu giảm, mức độ giảm ngày càng tăng nhanh - Môi trường cung cấp tài nguyên cần thiết cho cuộc sống và hoạt động sản xuất của con người. Môi trường không những chỉ cung cấp “đầu vào” mà còn chứa đựng “đầu ra” cho các quá trình sản xuất và đời sống. Hoạt động sản xuất là một quá trình bắt đầu từ việc sử dụng nguyên, nhiên liệu, vật tư, thiết bị máy móc, đất đai, cơ sở vật chất kỹ thuật khác, sức lao động của con người để tạo ra sản phẩm hàng hóa.

Có những nguồn tài nguyên có thể sử dụng trực tiếp (thuỷ, hải sản.), có dạng phải tác động thì mới sản xuất được của cải vật chất phục vụ đời sống con người (đất đai. Các hoạt động sống cũng vậy, con người ta cũng cần có không khí để thở, cần có nhà để ở, cần có phương tiện để đi lại, cần có chỗ vui chơi giải trí, học tập nâng cao hiểu biết. Những dạng vật chất trên chính là các yếu tố môi trường. Như vậy chính các yếu tố môi trường (yếu tố vật chất kể trên - kể cả sức lao động) là “đầu vào” của quá trình sản xuất và các hoạt động sống của con người.

Nói cách khác: môi trường là “đầu vào” của sản xuất và đời sống.