Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Huyện Vĩnh Thạnh, Tỉnh Bình Định (2001 - 2019)

Luận văn phân tích công cuộc xóa đói giảm nghèo tại huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định giai đoạn 2001-2019, nêu rõ thành tựu và thách thức.

• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Lịch Sử Việt Nam
• Đề tài: Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Huyện Vĩnh Thạnh, Tỉnh Bình Định (2001 - 2019): Thành Tựu và Thách Thức
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ THỰC HIỆN XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH (2001 - 2019)
• 1.1. Nhận thức về đói nghèo
• 1.1.1. Quan niệm về đói nghèo
• 1.1.2. Quan điểm và tiêu chí về đói nghèo
• 1.2. Thực trạng đói nghèo ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định trước năm 2001
• 1.2.1. Tình hình kinh tế - xã hội
• 1.2.2. Thực trạng đói nghèo ở huyện Vĩnh Thạnh trước 2001
• 1.3. Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xóa đói giảm nghèo
• 1.3.1. Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước
• 1.3.2. Chủ trương, chính sách của tỉnh Bình Định và huyện
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH (2001 – 2019)
• 2.1. Quá trình thực hiện xóa đói giảm nghèo ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định 2001 - 2009
• 2.1.1. Công tác tuyên truyền, vận động
• 2.1.2. Tổ chức lại sản xuất, giải quyết chính sách về kinh tế và tạo việc làm cho nhân dân
• 2.1.3. Thực hiện các chính sách về văn hóa - xã hội
• 2.2. Quá trình thực hiện xóa đói giảm nghèo ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định 2009 - 2019
• 2.2.1. Tập trung xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ đời sống và sản xuất
• 2.2.2. Thực hiện các biện pháp phát triển rừng, nghề rừng, nông - lâm kết hợp
• 2.2.3. Phát triển các loại hình dịch vụ giáo dục, y tế văn hoá và bảo vệ môi trường
• 2.3. Tiểu kết Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT CÔNG CUỘC XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH (2001 - 2019)
• 3.1. Thành tựu và hạn chế
• 3.2. Nguyên nhân và bài học kinh nghiệm
• 3.2.1. Nguyên nhân của thành tựu
• 3.2.2. Nguyên nhân của hạn chế
• 3.2.3. Bài học kinh nghiệm
• 3.3. Đề xuất, kiến nghị
• 3.3.1. Về cơ chế chính sách
• 3.3.2. Về bố trí nguồn lực
• 3.3.3. Về tổ chức chỉ đạo thực hiện
• 3.4. Tiểu kết Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (Bản sao)

Tóm tắt

I. Tổng Quan Xóa Đói Giảm Nghèo Vĩnh Thạnh 2001 2019

Đói nghèo là vấn đề toàn cầu, ảnh hưởng đến sự phát triển của mỗi quốc gia. Tại Việt Nam, xóa đói giảm nghèo luôn là mục tiêu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định, cũng không nằm ngoài nỗ lực này. Bài viết này sẽ đi sâu vào quá trình xóa đói giảm nghèo Vĩnh Thạnh giai đoạn 2001-2019, phân tích thành tựu, thách thức và bài học kinh nghiệm. Mục tiêu là cung cấp cái nhìn toàn diện về công cuộc này, từ đó đưa ra những đề xuất, kiến nghị thiết thực cho tương lai. Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến vấn đề này, đặc biệt ở các vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Theo văn kiện Đại hội IX (2001) của Đảng, cần khuyến khích mọi người dân làm giàu theo pháp luật và thực hiện hiệu quả chính sách xóa đói giảm nghèo.

1.1. Quan Niệm Về Đói Nghèo Định Nghĩa và Bản Chất

Đói là tình trạng thiếu hụt nhu cầu vật chất tối thiểu để duy trì cuộc sống. Nghèo là tình trạng thiếu điều kiện để thỏa mãn các nhu cầu cơ bản, có mức sống thấp hơn cộng đồng. Tổ chức UNDP định nghĩa nghèo là thiếu các quyền cơ bản và thu nhập tối thiểu. Xóa đói là giải quyết nhu cầu ăn uống hàng ngày, còn giảm nghèo là cải thiện các điều kiện sống khác như y tế, giáo dục, nhà ở. Cần phân biệt rõ các khái niệm này để có chính sách phù hợp. Khi đã vượt đói phải tiếp tục thực hiện các biện pháp trợ giúp chống tái đói.

1.2. Tiêu Chí Đánh Giá Đói Nghèo Chuẩn Nghèo Việt Nam

Tiêu chí đánh giá đói nghèo thay đổi theo thời gian và địa điểm. Ngân hàng Thế giới (WB) sử dụng mức chi phí lương thực để duy trì cuộc sống (2100-2300 calo/ngày/người). Việt Nam có nhiều chuẩn nghèo khác nhau qua các giai đoạn. Năm 1993, mức thu nhập tối thiểu là 50.000 đồng/người/tháng (nông thôn) và 70.000 đồng/người/tháng (thành thị). Đến năm 2000, chuẩn nghèo là 80.000 đồng/người/tháng (nông thôn miền núi), 100.000 đồng/người/tháng (nông thôn đồng bằng) và 150.000 đồng/người/tháng (thành thị). Năm 2011, chuẩn hộ nghèo ở nông thôn là 400.000 đồng/người/tháng. Các tiêu chuẩn này phản ánh sự thay đổi của điều kiện kinh tế - xã hội.

II. Thách Thức Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Vĩnh Thạnh Điểm Nghẽn

Huyện Vĩnh Thạnh là một huyện nghèo của tỉnh Bình Định, với tỷ lệ hộ nghèo còn cao so với cả nước. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực và đạt được những thành tựu nhất định, công tác xóa đói giảm nghèo vẫn còn nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu vốn sản xuất, trình độ dân trí thấp, cơ sở hạ tầng yếu kém, và ảnh hưởng của thiên tai là những rào cản lớn. Cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để vượt qua những thách thức này. Huyện đã có những chính sách gì, thực hiện các giải pháp nào để đẩy mạnh quá trình xóa đói giảm nghèo, từng bước ổn định đời sống của các hộ nghèo, từ đó tạo những điều kiện thuận lợi để các hộ vươn lên thoát nghèo.

2.1. Kinh Tế Xã Hội Vĩnh Thạnh Thực Trạng Trước 2001

Trước năm 2001, kinh tế xã hội Vĩnh Thạnh còn nhiều khó khăn. Nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, năng suất thấp. Cơ sở hạ tầng giao thông, điện, nước còn thiếu thốn. Trình độ dân trí thấp, tỷ lệ người mù chữ cao. Đời sống của người dân còn nhiều thiếu thốn, tỷ lệ hộ nghèo cao. Tình trạng này đòi hỏi phải có những giải pháp mạnh mẽ và toàn diện để cải thiện.

2.2. Dân Tộc Thiểu Số Vĩnh Thạnh Khó Khăn Đặc Thù

Vĩnh Thạnh có đông đồng bào dân tộc thiểu số (Bana, Hre...), đời sống còn nhiều khó khăn. Các vấn đề như thiếu đất sản xuất, tập quán canh tác lạc hậu, thiếu kiến thức khoa học kỹ thuật, và khó khăn trong tiếp cận các dịch vụ xã hội là những thách thức đặc thù. Cần có những chính sách ưu tiên và hỗ trợ đặc biệt để giúp đồng bào dân tộc thiểu số xóa đói giảm nghèo.

III. Giải Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo Vĩnh Thạnh Giai Đoạn 2001 2009

Giai đoạn 2001-2009, huyện Vĩnh Thạnh tập trung vào các giải pháp như tuyên truyền vận động, tổ chức lại sản xuất, giải quyết chính sách kinh tế và tạo việc làm. Các chính sách văn hóa - xã hội cũng được chú trọng. Mục tiêu là nâng cao nhận thức của người dân, tạo điều kiện để họ tham gia vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội, và cải thiện đời sống vật chất và tinh thần. Trong giai đoạn này, công tác tuyên truyền, vận động được đẩy mạnh.

3.1. Tuyên Truyền Vận Động Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng

Công tác tuyên truyền vận động đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về xóa đói giảm nghèo. Các hình thức tuyên truyền đa dạng như hội nghị, hội thảo, phát tờ rơi, và sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng. Nội dung tuyên truyền tập trung vào các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các mô hình sản xuất hiệu quả, và các tấm gương điển hình trong xóa đói giảm nghèo.

3.2. Tổ Chức Sản Xuất Tạo Việc Làm Tăng Thu Nhập

Tổ chức lại sản xuất là một giải pháp quan trọng để tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Các hoạt động như khuyến khích phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, và dịch vụ được đẩy mạnh. Hỗ trợ vốn, kỹ thuật, và thị trường cho người dân để họ có thể sản xuất hiệu quả. Giải quyết chính sách về kinh tế và tạo việc làm cho nhân dân.

IV. Biện Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo Vĩnh Thạnh Giai Đoạn 2009 2019

Giai đoạn 2009-2019, huyện Vĩnh Thạnh tập trung vào xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển rừng, nghề rừng, nông - lâm kết hợp, và phát triển các loại hình dịch vụ giáo dục, y tế, văn hóa và bảo vệ môi trường. Mục tiêu là tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, và bảo vệ môi trường bền vững. Tập trung xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ đời sống và sản xuất.

4.1. Phát Triển Hạ Tầng Điện Đường Trường Trạm

Phát triển cơ sở hạ tầng là yếu tố then chốt để thúc đẩy phát triển kinh tế Vĩnh Thạnh và xóa đói giảm nghèo. Các công trình như điện, đường, trường, trạm được đầu tư xây dựng và nâng cấp. Giao thông thuận tiện giúp người dân dễ dàng tiếp cận thị trường và các dịch vụ xã hội. Điện giúp cải thiện điều kiện sinh hoạt và sản xuất. Trường học giúp nâng cao trình độ dân trí. Trạm y tế giúp chăm sóc sức khỏe cho người dân.

4.2. Phát Triển Nông Lâm Nghiệp Bền Vững và Hiệu Quả

Phát triển nông - lâm nghiệp bền vững và hiệu quả là một giải pháp quan trọng để xóa đói giảm nghèo ở Vĩnh Thạnh. Các hoạt động như trồng rừng, bảo vệ rừng, phát triển các loại cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao được khuyến khích. Áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Phát triển các loại hình dịch vụ giáo dục, y tế văn hoá và bảo vệ môi trường.

V. Thành Tựu Xóa Đói Giảm Nghèo Vĩnh Thạnh Kết Quả Nổi Bật

Công cuộc xóa đói giảm nghèo ở huyện Vĩnh Thạnh đã đạt được những thành tựu đáng kể trong giai đoạn 2001-2019. Tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, đời sống của người dân được cải thiện rõ rệt, cơ sở hạ tầng được nâng cấp, và các dịch vụ xã hội được mở rộng. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế cần khắc phục để đạt được mục tiêu xóa đói giảm nghèo bền vững. Kinh tế xã hội của huyện có nhiều chuyển biến, góp phần phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng, làm thay đổi bộ mặt nông thôn miền núi, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng cao.

5.1. Giảm Tỷ Lệ Hộ Nghèo Con Số Biết Nói

Một trong những thành tựu nổi bật nhất là giảm tỷ lệ hộ nghèo. Từ một huyện có tỷ lệ hộ nghèo cao, Vĩnh Thạnh đã giảm đáng kể số lượng hộ nghèo nhờ các chính sách và giải pháp hiệu quả. Con số này cho thấy sự nỗ lực và quyết tâm của chính quyền và người dân trong công cuộc xóa đói giảm nghèo.

5.2. Nâng Cao Đời Sống Vật Chất và Tinh Thần

Đời sống của người dân Vĩnh Thạnh được nâng cao cả về vật chất và tinh thần. Thu nhập bình quân đầu người tăng lên, nhà ở được xây dựng và sửa chữa, các dịch vụ y tế, giáo dục được tiếp cận dễ dàng hơn. Đời sống văn hóa, tinh thần cũng được cải thiện với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao được tổ chức.

VI. Bài Học Kinh Nghiệm và Giải Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo Bền Vững

Từ thực tiễn công cuộc xóa đói giảm nghèo ở huyện Vĩnh Thạnh, có thể rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu. Cần có sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng và Nhà nước, sự tham gia tích cực của người dân, và sự phối hợp đồng bộ giữa các ban ngành. Cần có những giải pháp sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, và đảm bảo tính bền vững. Với tình hình đặt ra như vậy, huyện đã có những chính sách gì, thực hiện các giải pháp nào để đẩy mạnh quá trình xóa đói giảm nghèo, từng bước ổn định đời sống của các hộ nghèo, từ đó tạo những điều kiện thuận lợi để các hộ vươn lên thoát nghèo.

6.1. Cơ Chế Chính Sách Linh Hoạt và Phù Hợp

Cần có cơ chế chính sách linh hoạt và phù hợp với điều kiện thực tế của Vĩnh Thạnh. Các chính sách cần được điều chỉnh và bổ sung kịp thời để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Cần tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận các nguồn vốn, kỹ thuật, và thị trường. Về cơ chế chính sách cần có sự đổi mới.

6.2. Nguồn Lực Đầu Tư Hiệu Quả và Bền Vững

Cần đảm bảo nguồn lực đầu tư hiệu quả và bền vững cho công tác xóa đói giảm nghèo. Các nguồn vốn cần được sử dụng đúng mục đích, tránh lãng phí và thất thoát. Cần khuyến khích sự tham gia của các thành phần kinh tế vào công cuộc xóa đói giảm nghèo. Về bố trí nguồn lực cần có sự phân bổ hợp lý.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xóa đói giảm nghèo là chủ trương lớn mang tính chiến lược xuyên suốt của Đảng và Nhà nước Việt Nam nhằm thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội. Tại tỉnh Bình Định, huyện Vĩnh Thạnh là một địa bàn miền núi vùng sâu, vùng xa có điểm xuất phát điểm kinh tế - xã hội rất thấp. Năm 1996, tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện chiếm tới 22,1% với 1.116 hộ, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số, đặc biệt là người Bah Nar, chịu ảnh hưởng nặng nề bởi lối sống du canh du cư và tập quán canh tác lạc hậu. Vấn đề nghèo đói tại địa phương không chỉ giới hạn ở sự thiếu hụt thu nhập mà còn thể hiện qua sự hạn chế trong tiếp cận hạ tầng cơ sở, y tế, giáo dục và kỹ thuật sản xuất.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa và làm sáng tỏ tiến trình chỉ đạo, triển khai thực hiện các chính sách giảm nghèo trên địa bàn huyện Vĩnh Thạnh từ năm 2001 đến năm 2019. Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng đời sống của người dân qua các chỉ số thu nhập bình quân đầu người từ mức dưới 1.000.000 đồng/người/năm trong những năm cuối thập niên 1990 lên các mức cao hơn theo chuẩn nghèo đa chiều. Đồng thời, đề tài đánh giá toàn diện những thành tựu đạt được, chỉ ra những mặt tồn tại và nguyên nhân dẫn đến nguy cơ tái nghèo. Về mặt khoa học và thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu xác thực giúp các cấp quản lý đo lường hiệu quả của các chương trình mục tiêu quốc gia, rút ra bài học kinh nghiệm sâu sắc nhằm đẩy mạnh quá trình giảm nghèo bền vững tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong giai đoạn tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết phát triển con người, quan điểm tiếp cận nghèo đa chiều của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc và khung phân tích giảm nghèo của Ngân hàng Thế giới. Nghiên cứu vận dụng định nghĩa của Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới về Phát triển Xã hội tại Copenhagen năm 1995, khẳng định giảm nghèo là một đòi hỏi bắt buộc về mặt đạo đức, chính trị và kinh tế. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng quan niệm của Ủy ban Kinh tế Xã hội châu Á - Thái Bình Dương về tình trạng nghèo đói là sự không thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người theo chuẩn mực xã hội thừa nhận.

Khung khái niệm trọng tâm của nghiên cứu bao gồm bốn trụ cột: Đói nghèo tuyệt đối, Nghèo tương đối, Xóa đói giảm nghèo bền vững và Chuẩn nghèo đa chiều. Đói được xác định là trạng thái không đảm bảo lượng dinh dưỡng tối thiểu từ 2.100 đến 2.300 calo/người/ngày hoặc mức thu nhập dưới 13kg gạo/người/tháng. Nghèo là trạng thái thiếu hụt các nguồn lực kinh tế và cơ hội tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản. Luận văn theo sát sự chuyển biến của hệ thống pháp lý Việt Nam, từ Quyết định số 1143/2000/QĐ-LĐTBXH với chuẩn nghèo miền núi 80.000 đồng/người/tháng, qua Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg với mức 200.000 đồng/người/tháng, Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg với mức 400.000 đồng/người/tháng, đến Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg xác lập chuẩn nghèo đa chiều nông thôn là 700.000 đồng/người/tháng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn bao gồm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương, các nghị quyết, quyết định của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định cùng hơn 50 báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội định kỳ của Ủy ban nhân dân huyện Vĩnh Thạnh từ năm 2001 đến năm 2019. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát dữ liệu hành chính của toàn bộ 9 xã và thị trấn trên địa bàn huyện, theo dõi quá trình hỗ trợ sinh kế của hơn 1.926 hộ gia đình nhận khoán rừng và hơn 1.000 lượt hộ nghèo vay vốn sản xuất qua các thời kỳ. Phương pháp chọn mẫu điển hình kết hợp chọn mẫu theo mục đích được áp dụng để khảo sát thực địa tại các làng vùng cao như Kon Trú, K2, K4, Suối Đá và Đăk Xung.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, lấy phương pháp lịch sử và phương pháp logic làm công cụ chủ đạo, kết hợp cùng phương pháp thống kê, phân tích định lượng, so sánh đối chiếu và điều tra điền dã thực tế. Lý do lựa chọn phương pháp lịch sử kết hợp phân tích logic là nhằm tái hiện một cách khách quan, chân thực và có hệ thống toàn bộ tiến trình lịch sử 19 năm thực hiện chính sách giảm nghèo tại Vĩnh Thạnh. Sự hỗ trợ của phương pháp thống kê định lượng giúp lượng hóa chính xác các biến chuyển về tỷ lệ hộ nghèo, nguồn vốn giải ngân và sản lượng nông - lâm nghiệp, đảm bảo tính xác thực cao cho các luận điểm khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, công cuộc xóa đói giảm nghèo tại Vĩnh Thạnh đã thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông - lâm nghiệp một cách rõ rệt. Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất ngành nông - lâm - thủy sản giai đoạn 2010 - 2015 đạt bình quân 11,8%/năm, vượt 0,1% kế hoạch và cao hơn 5,4% so với giai đoạn 2006 - 2010. Tổng sản lượng lương thực có hạt năm 2015 đạt 16.557,3 tấn, tăng 16,2% so với năm 2010; trong đó năng suất lúa bình quân đạt 56,5 tạ/ha trên diện tích gieo trồng 2.443,4 ha.

Thứ hai, hạ tầng kinh tế - xã hội vùng nông thôn miền núi có bước đột phá mang tính lịch sử. Giai đoạn 2009 - 2019, huyện đã triển khai xây dựng 27 công trình giao thông với tổng kinh phí 4.243,65 triệu đồng, 113 công trình thủy lợi với số vốn 69.276 triệu đồng và đầu tư hơn 62.887 triệu đồng cho hệ thống điện, nước sạch. Trong giai đoạn 2005 - 2009, huyện đã thực hiện xóa 941 nhà tạm với doanh số cho vay đạt 34.632 triệu đồng, đồng thời hỗ trợ 1,168 tỷ đồng xây nhà ở cho 146 hộ nghèo dân tộc thiểu số theo Chương trình 134.

Thứ ba, việc gắn kết quản lý bảo vệ rừng với tạo sinh kế đạt kết quả vượt bậc. Luận văn ghi nhận huyện đã giao khoán quản lý bảo vệ 22.505,66 ha rừng cho 1.926 hộ gia đình và 29 tập thể cộng đồng. Đến năm 2015, tỷ lệ độ che phủ rừng đạt tới 66,3%. Chính quyền địa phương đã hỗ trợ 727 triệu đồng tiền gạo cho 422 hộ nghèo nhận khoán bảo vệ rừng, giúp người dân an tâm giữ rừng và hưởng lợi bền vững từ lâm sản phụ.

Thứ tư, an sinh xã hội, giáo dục và y tế có chuyển biến sâu sắc. Năm 2009, toàn huyện đã cấp 16.050 thẻ bảo hiểm y tế cho người nghèo. Tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng giảm ngoạn mục từ 56,3% năm 1996 xuống 40% năm 2000 và còn 28,26% năm 2008. Công tác giáo dục ghi nhận tỷ lệ xóa mù chữ đạt 100%, phổ cập trung học cơ sở được giữ vững tại 6/9 xã, thị trấn năm 2009 và thực hiện miễn giảm học phí cho 3.947 học sinh năm 2018 với ngân sách hơn 663 triệu đồng.

Thảo luận kết quả

Thành công của công cuộc giảm nghèo tại Vĩnh Thạnh xuất phát từ sự chỉ đạo tập trung, linh hoạt của Huyện ủy và Ủy ban nhân dân huyện thông qua các Quyết định số 274/QĐ-UBND, Quyết định số 402/QĐ-UBND, cùng việc lồng ghép nguồn lực đa dạng từ Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP và Chương trình 135. Dữ liệu thực chứng của luận văn có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ đường thể hiện đà giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 22,1% năm 1996 xuống 9% năm 2000, kết hợp bảng thống kê cơ cấu vốn đầu tư hạ tầng, trong đó vốn thủy lợi chiếm tỷ trọng áp đảo với hơn 69,2 tỷ đồng, phản ánh đúng trọng tâm giải quyết bài toán tưới tiêu và an ninh lương thực miền núi.

So sánh với các nghiên cứu tương tự tại vùng cao miền Trung, mô hình của Vĩnh Thạnh cho thấy tính ưu việt trong việc kết hợp trồng lúa nước khai hoang với phát triển cây keo lai giâm hom, bắp lai CP 333 và dự án chăn nuôi bò vỗ béo. Tuy nhiên, thảo luận cũng chỉ ra rằng kết quả giảm nghèo chưa thực sự đồng đều. Nguy cơ tái nghèo vẫn hiện hữu do địa bàn thường xuyên chịu tác động của bão lũ, biến động giá nông sản và tâm lý ỷ lại vào trợ cấp của một bộ phận người dân.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế tín dụng chính sách và hỗ trợ đất sản xuất. Ủy ban nhân dân huyện Vĩnh Thạnh cần phối hợp chặt chẽ với Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội nâng hạn mức cho vay ưu đãi lên 50 đến 100 triệu đồng/hộ, tập trung vào các hộ đồng bào dân tộc thiểu số, đặt mục tiêu tạo việc làm mới cho hơn 300 lao động mỗi năm trong giai đoạn 2021 - 2025.

Thứ hai, đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và nhân rộng mô hình kinh tế nông - lâm kết hợp. Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện chủ trì nhân rộng các mô hình nuôi bò thịt vỗ béo, nuôi lươn không bùn và trồng thâm canh cây ăn quả có múi tại các xã Vĩnh Quang, Vĩnh Hảo, Vĩnh Thịnh, phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng giá trị nông - lâm nghiệp từ 10% đến 12%/năm giai đoạn 2021 - 2030.

Thứ ba, tăng cường nguồn lực quản lý bảo vệ rừng gắn với phát triển du lịch sinh thái. Ban Quản lý rừng phòng hộ và Hạt Kiểm lâm huyện Vĩnh Thạnh duy trì diện tích giao khoán hơn 26.000 ha rừng, chi trả đầy đủ dịch vụ môi trường rừng, nâng mức thu nhập từ nghề rừng cho 2.000 hộ nhận khoán lên mức 15 đến 20 triệu đồng/hộ/năm vào năm 2025.

Thứ tư, đổi mới phương thức đào tạo nghề và kết nối việc làm. Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện phối hợp cùng các cơ sở đào tạo tổ chức dạy nghề lưu động gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế, đào tạo nghề sơ cấp cho ít nhất 500 lao động nông thôn hàng năm, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo của huyện đạt 45% vào năm 2025 và 55% vào năm 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cán bộ lãnh đạo, chuyên viên quản lý nhà nước tại Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Ban Dân tộc tỉnh Bình Định và Ủy ban nhân dân các huyện miền núi. Luận văn cung cấp bức tranh thực tiễn toàn diện, giúp định hình các giải pháp triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2030 phù hợp với đặc thù đồng bào thiểu số.

Nhóm 2: Các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu viên chuyên ngành Lịch sử Việt Nam, Kinh tế phát triển, Chính sách công và Xã hội học. Luận văn là tài liệu tham khảo giàu giá trị học thuật về tiến trình hiện đại hóa nông thôn miền núi và chính sách dân tộc tại khu vực Nam Trung Bộ.

Nhóm 3: Học viên cao học, nghiên cứu sinh và sinh viên thực hiện đề tài tốt nghiệp trong các khối ngành khoa học xã hội và nhân văn. Công trình cung cấp phương pháp tiếp cận logic, phương pháp xử lý dữ liệu lưu trữ kết hợp điền dã thực địa chuẩn mực.

Nhóm 4: Các tổ chức phi chính phủ, hiệp hội phát triển cộng đồng và doanh nghiệp xã hội. Luận văn đem lại nguồn dữ liệu khảo sát tin cậy về nhu cầu sinh kế, hạ tầng và giáo dục, làm căn cứ thiết kế các dự án tài trợ phát triển bền vững cho cộng đồng người Bah Nar.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Vĩnh Thạnh chuyển biến như thế nào qua các giai đoạn? Tỷ lệ hộ nghèo của huyện đã giảm mạnh từ mức 22,1% năm 1996 xuống còn 20,9% năm 1997 và đạt mức 9% vào năm 2000, cơ bản xóa bỏ tình trạng đói kinh niên. Trong giai đoạn 2001 - 2019, mặc dù chuẩn nghèo liên tục được nâng cao theo các tiêu chí đa chiều, huyện vẫn duy trì đà giảm nghèo ổn định nhờ các gói hỗ trợ kịp thời.

Chính sách nào tạo động lực then chốt cho công tác giảm nghèo tại huyện? Chương trình 135 và Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP của Chính phủ giữ vai trò trụ cột quyết định. Các chính sách này đã cung cấp nguồn vốn xây dựng 113 công trình thủy lợi với kinh phí 69.276 triệu đồng, 27 công trình giao thông với 4.243,65 triệu đồng và mở rộng các dự án định canh định cư cho hàng trăm hộ dân.

Mô hình kinh tế nông - lâm kết hợp mang lại giá trị thực tế ra sao cho người dân? Mô hình đã thúc đẩy giá trị sản xuất nông - lâm - thủy sản tăng 11,8%/năm giai đoạn 2010 - 2015. Việc đưa giống lúa mới, bắp lai CP 333, măng tre điền trúc và cây cao su vào canh tác, kết hợp chăn nuôi bò lai đã giúp hàng trăm hộ gia đình đạt mức thu nhập từ 30 đến 40 triệu đồng mỗi năm.

Huyện Vĩnh Thạnh đã thực hiện giải pháp gì để giải quyết vấn đề nhà ở và đất sản xuất? Huyện đã tổ chức khai hoang 16 ha ruộng nước tại làng Hà Rơn và Klot Pok, đồng thời giao khoán 22.505,66 ha rừng cho 1.926 hộ quản lý. Trong giai đoạn 2005 - 2009, huyện giải quyết xóa 941 nhà tạm với doanh số cho vay 34.632 triệu đồng, hỗ trợ kinh phí trực tiếp cho hàng trăm hộ nghèo khó khăn.

Các chính sách y tế và giáo dục đã hỗ trợ người nghèo tại địa phương như thế nào? Ngành y tế đã cấp hơn 16.050 thẻ bảo hiểm y tế cho người nghèo năm 2009 và hạ tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em xuống 28,26% năm 2008. Về giáo dục, huyện hoàn thành phổ cập trung học cơ sở và thực hiện chính sách miễn giảm học phí cho 3.947 học sinh năm 2018 với kinh phí hơn 663 triệu đồng.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận, chính sách và tiến trình lịch sử công cuộc xóa đói giảm nghèo tại huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định giai đoạn 2001 - 2019.
• Nghiên cứu phản ánh trung thực những thành tựu nổi bật: đầu tư 113 công trình thủy lợi, 27 công trình giao thông, giao khoán hơn 22.505 ha rừng và nâng độ che phủ rừng lên 66,3%.
• Công trình đúc kết các bài học kinh nghiệm sâu sắc về việc kết hợp nội lực nhân dân với chính sách hỗ trợ của Nhà nước, tổ chức sản xuất phù hợp với tập quán đồng bào thiểu số.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học xác thực, làm cơ sở hoạch định chính sách an sinh xã hội và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội huyện Vĩnh Thạnh tầm nhìn 2025 - 2030.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp nối về đánh giá hiệu quả giảm nghèo đa chiều bao trùm trong bối cảnh thích ứng với biến đổi khí hậu và chuyển đổi số nông thôn miền núi.

Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cao cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và người học quan tâm đến lịch sử kinh tế - xã hội miền núi Việt Nam. Quý độc giả hãy tham khảo chi tiết toàn văn công trình để tiếp cận sâu sắc hệ thống số liệu và bài học thực tiễn quý báu này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở thực hiện xóa đói giảm nghèo ở huyệnVĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định (2001 - 2019) Chương 2: Quá trình thực hiện xóa đói giảm nghèo ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định (2001 - 2019) Chương 3:Nhận xét công cuộc xóa đói giảm nghèo ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định (2001- 2019) 8 Chương1 CƠ SỞ THỰC HIỆN XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH (2001 - 2019) 1.Nhận thức về đói nghèo 1. Quan niệm về đói nghèo Đói là tình trạng của một bộ phận dân cư nghèo, có mức sống tối thiểu và thu nhập không đủ đảm bảo nhu cầu về vật chất để duy trì cuộc sống. Sự nghèo khổ, sự bần cùng được biểu hiện là đói, là tình trạng người không có ăn, ăn không đủ lượng dinh dưỡng tối thiểu cần thiết để duy trì sự sống hàng ngày và không đủ sức để lao động. Hay có thể nói đói là một nấc thấp nhất của nghèo.

Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư chỉ có những điều kiện thỏa mãn những nhu cầu tối thiểu và cơ bản nhất trong cuộc sống và có mức sống thấp hơn mức sống của cộng đồng xét trên mọi phương diện.Hiểu một cách khác nghèo là một bộ phận dân cư có mức sống dưới ngưỡng quy định của sự nghèo. Nhưng ngưỡng nghèo còn phụ thuộc vào đặc điểm cụ thể của từng địa phương, từng thời kỳ cụ thể hay từng giai đoạn phát triển kinh tế xã hội cụ thể của từng địa phương hay từng quốc gia.Tổ chức Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) đã đưa ra những định nghĩa về nghèo như sau: Sự nghèo khổ của con người: Thiếu những quyền cơ bản của con người như biết đọc, biết viết và được nuôi dưỡng tạm đủ.Sự nghèo khổ về tiền tệ: Thiếu thu nhập tối thiểu thích đáng và khả năng chi tiêu tối thiểu. Sự nghèo khổ chung: Mức độ nghèo kém nghiêm trọng hơn được xác định như không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu lương thực và phi lương thực chủ yếu, những nhu cầu này đôi khi được xác định khác nhau ở nước này hay nước khác [71, tr. Xóa đói là cơ bản giải quyết cái ăn hàng ngày, không để bị đứt bữa, hạn chế dần việc vay nợ cộng đồng nhưng khả năng thiếu chi trả.

Khi đã vượt đói phải tiếp tục thực hiện các biện pháp trợ giúp chống tái đói [5, tr. 9 Giảm nghèo là tiếp tục lo cái ăn, giải quyết việc làm thường xuyên và từng bước cải thiện dần các điều kiện thỏa mãn các nhu cầu tối thiểu của cuộc sống như: chăm sóc sức khỏe, học hành, nhà ở và mức hưởng thụ văn hóa. Quan điểm và tiêu chí về đói nghèo Hiện nay, đói nghèo không còn là vấn đề riêng của từng quốc gia, mà là vấn đề mang tính toàn cầu, bởi vì tất cả các quốc gia trên thế giới ngay cả những quốc gia giàu mạnh thì người nghèo vẫn còn và có lẽ khó có thể hết người nghèo khi trong các xã hội chưa thể chấm dứt những rủi ro về kinh tế, xã hội, môi trường và sự bất bình đẳng trong phân phối của cải làm ra. Rủi ro quá nhiều trong sản xuất và đời sống làm cho một bộ phận dân cư rơi vào tình trạng nghèo.

Tháng 3/1995, tại Hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát triển xã hội ở Copenhagen Đan Mạch, những người đứng đầu các quốc gia đã trịnh trọng tuyên bố: Chúng tôi cam kết thực hiện mục tiêu xóa đói, giảm nghèo trên thế giới, thông qua các hành động quốc gia kiên quyết và sự hợp tác quốc tế, coi đây như một đòi hỏi bắt buộc về mặt đạo đức xã hội, chính trị, kinh tế của nhân loại [71, tr. Đói nghèo là một hiện tượng tồn tại ở tất cả các quốc gia dân tộc. Nó là một khái niệm rộng, luôn thay đổi theo không gian và thời gian. Đến nay, nhiều nhà nghiên cứu và các tổ chức quốc tế đã đưa ra nhiều khái niệm khác nhau, trong đó có khái niệm khái quát hơn cả được nêu ra tại Hội nghị bàn về giảm nghèo đói ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tháng 9 năm 1993 tại Băng Cốc - Thái Lan đã đưa ra khái niệm về định nghĩa đói nghèo: “Đói nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người đã được xã hội thừa nhận, tùy theo trình độ phát triển kinh tế -xã hội và phong tục tập quán của từng địa phương” [2, tr.

Đây là khái niệm khá đầy đủ về đói nghèo, được nhiều nước trên thế giới nhất trí sử dụng, trong đó có Việt Nam. 10 Để đánh giá đúng mức độ nghèo, người ta chia nghèo thành hai loại: Nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối. Nghèo tuyệt đối là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản, tối thiểu để duy trì cuộc sống như nhu cầu về ăn, mặc, nhà ở, chăm sóc y tế,. Nghèo tương đối là tình trạng một bộ phận dân cư có mức sống dưới mức trung bình của địa phương, ở một thời kì nhất định.

Chuẩn mực đói nghèo của 1 số nước trên thế giới: Theo Ngân hàng thế giới (WB), từ những năm 80 của thế kỷ XX, chuẩn mực để xác định ranh giới giữa người giàu với người nghèo ở các nước đang phát triển và các nước ở khu vực ASEAN được xác định bằng mức chi phí lương thực, thực phẩm cần thiết để duy trì cuộc sống với mức tiêu dùng nhiệt lượng từ 2100 - 2300 calo/ngày/người hoặc mức thu nhập bình quân tính ra tiền là 370USD/người/năm. Ở Ấn Độ: lấy tiêu chuẩn là 2250 calo/người/ngày. Ở BănglaĐesh: lấy tiêu chuẩn là 2100 calo/người/ngày. Ở In-đô-nê-xi-a: Vào đầu những năm 80 lấy mức tiêu dùng nhiệt lượng là 2100calo/người/ngày làm mức chuẩn để xác định ranh giới giữa giàu với nghèo.

Ở Trung Quốc: năm 1990 lấy mức tiêu dùng là 2150calo/người/ngày. Các nước công nghiệp phát triển Châu Âu: 2570 calo/người/ngày. Năm 1993, ở Việt Nam, theo Tổng cục thống kê lấy mức tiêu dùng là 2100 calo nếu quy đổi tương đương với lượng tiêu dùng lương thực, thực phẩm theo giá phù hợp với từng thời điểm, từng địa phương thì người dân Việt nam phải có mức thu nhập bình quân tối thiểu là 50.000 đồng/người/tháng ở vùng nông thôn và 70.000 đồng/người/tháng đối với khu vực thành thị, để làm ranh giới xác định giữa người giàu và người nghèo. 11 Theo cách tình này thì mức thu nhập bình quân đầu người ở các hộ khu vực nông thôn nước ta được quy ra tiền để xác định ranh giới giữa những hộ giàu và hộ nghèo như sau: Loại hộ nghèo: có mức thu nhập bình quân dưới 50.000/người/tháng.000/người/tháng.

Loại hộ dưới trung bình: có thu nhập bình quân từ 50.000/người/tháng. Loại hộ trung bình: có mức thu nhập bình quân đầu người từ 70.000/người/tháng. Loại hộ trên trung bình: có mức thu nhập bình quân từ 125.000/người/tháng. Loại hộ giàu:có thu nhập từ 250.000/người/tháng trở lên.

Ngày20/05/1997, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ra thông báo số1751/LĐ-TB&XH về chuẩn đói nghèo như sau: Hộ đói là hộ có mức thu nhập bình quân theo đầu người dưới 13kg gạo/tháng tương đương 45.000/tháng đối với tất cả các vùng. Hộ nghèo là hộ có mức thu nhập bình quân đầu người; 15kg gạo/người/tháng tương đương 55.000 ở khu vực nông thôn, miền núi;20kg gạo/người/tháng đối với khu vực nông thôn đồng bằng và trung du; 25kg gạo/người/tháng đối với khu vực thành thị. Tại quyết định số 1143/2000/QĐ-LĐTBXH ngày 1/11/2000 của Bộ Trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã phê duyệt chuẩn mức đói nghèo mới giai đoạn 2001 - 2005 theo mức thu nhập bình quân đầu người cho từng vùng cụ thể như sau: Vùng nông thôn miền núi hải đảo: 80.000 đồng/người/tháng tương đương 960. Vùng nông thôn đồng bằng: 100.000 đồng/người/tháng tương đương 1.

12 Vùng thành thị: 150.000 đồng/người/tháng tương đương 1. Theo tiêu chuẩn này thì tính đến năm 2000, cả nước có khoảng 4 triệu hộ nghèo, chiếm tỷ lệ từ 24 – 25% tổng số hộ trong cả nước. Trong đó 4 vùng có tỷ lệ đói nghèo trên 30%. Năm 2005, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg ngày 08 tháng 7 năm 2005 về chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2006 - 2010, trong đó quy định như sau: Khu vực nông thôn: những hộ có mức thu nhập bình quân từ 200.000 đồng/người/tháng (2.000 đồng/người/năm) trở xuống là hộ nghèo.

Khu vực thành thị: những hộ có mức thu nhập bình quân từ 260.000 đồng/người/tháng (dưới 3.000 đồng/người/năm) trở xuống là hộ nghèo[5, tr. Đến năm 2011 chuẩn hộ nghèo và hộ cận nghèo được quy định lại theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính Phủ như sau: Hộ nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng (từ 4.000 đồng/người/năm) trở xuống. Hộ nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 500.000 đồng/người/tháng (từ 6.000 đồng/người/năm) trở xuống. Đến năm 2015 chuẩn hộ nghèo và cận nghèo được quy định lại theo Quyết định số 59/2015/QD-TTg của Thủ tướng Chính phủ như sau: Hộ nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 700.000 đồng/người/tháng (từ 8.000 đồng/người/năm) trở xuống.

Hộ nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 900.000 đồng/người/tháng (từ 10.000 đồng/người/năm) trở xuống. Chuẩn mực đói nghèo là một khái niệm động, phụ thuộc vào phương pháp tiếp cận điều kiện kinh tế và thời gian quy định. 13 Xóa đói, giảm nghèo là tổng thể các quan điểm, tư tưởng, giải pháp và hệ thống các chính sách nhằm khắc phục tình trạng đói nghèo, từ đó xây dựng một xã hội tốt đẹp. Xóa đói là làm cho một bộ phận dân cư nghèo sống dưới mức tối thiểu và thu nhập không đủ đảm bảo nhu cầu về vật chất để duy trì mức sống, từng bước nâng cao mức sống đến mức tối thiểu và có thu nhập đủ để đảm bảo nhu cầu vật chất để duy trì cuộc sống.

Giảm nghèo là làm cho một bộ phận dân cư nghèo nâng cao mức sống, từng bước thoát khỏi tình trạng nghèo. Điều này được thể hiện ở tỉ lệ phần trăm và số lượng người nghèo giảm xuống. Giảm nghèo là quá trình chuyển bộ phận cư dân nghèo lên mức sống cao hơn. Sự thống nhất giữa hai mục tiêu này là: Nếu giảm nghèo đạt được mục tiêu thì đồng thời cũng xóa được đói.

Cho nên, thực chất xóa đói, giảm nghèo là một. Thực trạng đói nghèo ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định trước năm 2001 1.Tình hình kinh tế - xã hội 1. Tình hình kinh tế Khi mới tái lập huyện năm 1981, kinh tế - xã hội huyện Vĩnh Thạnh còn nhiều hạn chế, yếu kém.