Luận văn tốt nghiệp xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm trong phương pháp tọa độ trong mặt phẳng

Luận văn tốt nghiệp hướng dẫn xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm trong phương pháp tọa độ mặt phẳng, hỗ trợ hiệu quả học tập.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nguyên
• Người hướng dẫn: Nguyễn Kim Hường
• Trường học: Trường Đại học Cần Thơ
• Chuyên ngành: Phương pháp dạy học toán
• Đề tài: Xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan để đánh giá thành quả dạy và học môn toán ở trường THPT qua chương 'Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng'
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Giả thuyết khoa học
• Phương pháp nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Đóng góp của luận văn
• Cấu trúc của luận văn
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 1.1. Kiểm tra đánh giá thành quả dạy và học
• 1.1.1. Lịch sử phát triển kiểm tra - đánh giá
• 1.1.2. Khái niệm kiểm tra - đánh giá thành quả dạy - học
• 1.1.3. Chức năng kiểm tra đánh giá thành quả dạy - học
• 1.1.4. Những yêu cầu đối với việc kiểm tra - đánh giá thành quả dạy - học
• 1.1.5. Mục tiêu dạy học – cơ sở của kiểm tra - đánh giá thành quả dạy học
• 1.2. Các phương pháp kiểm tra- đánh giá thành quả dạy và học
• 1.2.1. Trắc nghiệm khách quan và trắc nghiệm tự luận
• 1.2.2. Hình thức các câu trắc nghiệm khách quan
• 1.2.3. Các dạng trắc nghiệm khách quan
• 1.2.4. Trắc nghiệm tiêu chí nhiều lựa chọn
• 1.3. Đo lường và đánh giá
• 1.3.1. Công cụ đo lường
• 1.3.2. Độ khó của câu trắc nghiệm
• 1.3.3. Đánh giá trong trắc nghiệm tiêu chí
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. Chương 2: XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN NHIỀU LỰA CHỌN CHỦ ĐỀ “PHƯƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG MẶT PHẲNG”
• 2.1. Chủ đề “Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng” trong sách giáo khoa Hình học 10, bộ Nâng cao, NXBGD 2006
• 2.1.1. Cấu trúc và thời lượng
• 2.1.2. Các mục tiêu dạy học chương “Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng”
• 2.1.3. Phân loại câu hỏi
• 2.1.4. Về các câu trắc nghiệm
• 2.2. Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn chương “phương pháp tọa độ trong mặt phẳng”
• 2.2.1. Phương trình tổng quát của đường thẳng
• 2.2.2. Phương trình tham số của đường thẳng
• 2.2.3. Khoảng cách và góc
• 2.2.4. Ba đường conic
• 2.3. Sử dụng câu hỏi trong dạy học
• 2.3.1. Công cụ hỗ trợ học tập
• 2.3.2. Công cụ hỗ trợ giảng dạy
• 2.3.3. Đánh giá thành quả dạy – học
• 2.4. Một số yếu tố trong việc biên soạn và sử dụng câu hỏi, bài tập để kiểm tra đánh giá
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.3. Tổ chức thực nghiệm
• 3.4. Phương pháp thực nghiệm
• 3.5. Giáo án thực nghiệm
• 3.6. Đề kiểm tra trắc nghiệm
• 3.7. Thống kê kết quả kiểm tra
• 3.8. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.8.1. Về giáo án thực nghiệm và tiết dạy thực nghiệm
• 3.8.2. Về hình thức kiểm tra và kết quả kiểm tra
• 3.9. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Giáo án thực nghiệm
• Phiếu trả lời trắc nghiệm
• Đề kiểm tra trắc nghiệm

Tóm tắt

I. Cơ sở lý thuyết về kiểm tra và đánh giá trong giáo dục

Chương này tập trung vào cơ sở lý thuyết của kiểm tra và đánh giá trong giáo dục, đặc biệt là trong môn Toán. Nó bao gồm lịch sử phát triển của kiểm tra đánh giá, từ các phương pháp truyền thống đến hiện đại. Kiểm tra đánh giá được xem là một phần không thể thiếu trong quá trình dạy và học, giúp giáo viên và học sinh điều chỉnh phương pháp giảng dạy và học tập. Chương này cũng đề cập đến các phương pháp kiểm tra như trắc nghiệm khách quan và trắc nghiệm tự luận, cùng với các hình thức câu hỏi trắc nghiệm.

1.1. Lịch sử phát triển kiểm tra đánh giá

Lịch sử kiểm tra đánh giá bắt đầu từ thời cổ đại, nhưng khoa học đo lường trong giáo dục chỉ thực sự phát triển từ thế kỷ 20. Ở Mỹ và châu Âu, các phương pháp trắc nghiệm khách quan đã được áp dụng từ những năm 1920. Ở Việt Nam, kiểm tra đánh giá bắt đầu được chú trọng từ những năm 1990, với sự ra đời của các kỳ thi sử dụng trắc nghiệm khách quan như kỳ thi tuyển sinh đại học.

1.2. Khái niệm và chức năng kiểm tra đánh giá

Kiểm tra là quá trình thu thập thông tin, trong khi đánh giá là việc đưa ra nhận định dựa trên thông tin đó. Trong giáo dục, kiểm tra đánh giá giúp học sinh tự đánh giá kiến thức và kỹ năng, đồng thời giúp giáo viên điều chỉnh phương pháp giảng dạy. Nó là một phần không thể thiếu trong quá trình dạy và học.

II. Xây dựng và sử dụng câu hỏi trắc nghiệm trong phương pháp tọa độ mặt phẳng

Chương này tập trung vào việc xây dựng và sử dụng câu hỏi trắc nghiệm trong chương Phương pháp tọa độ mặt phẳng. Các câu hỏi trắc nghiệm được thiết kế để đánh giá kiến thức và kỹ năng của học sinh trong chương này. Chương này cũng đề cập đến các kỹ thuật giảng dạy và công cụ hỗ trợ học tập để tăng hiệu quả của việc sử dụng câu hỏi trắc nghiệm.

2.1. Xây dựng câu hỏi trắc nghiệm

Việc xây dựng câu hỏi trắc nghiệm đòi hỏi sự chính xác và phù hợp với mục tiêu dạy học. Các câu hỏi được phân loại theo mức độ khó và nội dung kiến thức, bao gồm các dạng như phương trình đường thẳng, khoảng cách và góc, và ba đường conic. Các câu hỏi này giúp đánh giá toàn diện kiến thức của học sinh.

2.2. Sử dụng câu hỏi trắc nghiệm trong dạy học

Sử dụng câu hỏi trắc nghiệm trong dạy học giúp giáo viên đánh giá nhanh chóng và chính xác kiến thức của học sinh. Nó cũng giúp học sinh tự kiểm tra và điều chỉnh phương pháp học tập. Các công cụ hỗ trợ giảng dạy như phần mềm trắc nghiệm cũng được đề cập để tăng hiệu quả của phương pháp này.

III. Thực nghiệm sư phạm và đánh giá kết quả

Chương này trình bày kết quả của thực nghiệm sư phạm được thực hiện để đánh giá hiệu quả của việc sử dụng câu hỏi trắc nghiệm trong chương Phương pháp tọa độ mặt phẳng. Các giáo án thực nghiệm và đề kiểm tra trắc nghiệm được thiết kế và áp dụng trong các lớp học thực tế. Kết quả thực nghiệm được phân tích và đánh giá để rút ra các bài học kinh nghiệm.

3.1. Tổ chức thực nghiệm

Thực nghiệm sư phạm được tổ chức tại các trường THPT với sự tham gia của giáo viên và học sinh. Các giáo án thực nghiệm được thiết kế để tích hợp câu hỏi trắc nghiệm vào quá trình dạy học. Các đề kiểm tra trắc nghiệm được sử dụng để đánh giá kiến thức của học sinh sau mỗi bài học.

3.2. Đánh giá kết quả thực nghiệm

Kết quả thực nghiệm sư phạm cho thấy việc sử dụng câu hỏi trắc nghiệm giúp cải thiện đáng kể hiệu quả dạy và học. Học sinh có thể tự đánh giá kiến thức một cách nhanh chóng và chính xác. Giáo viên cũng có thể điều chỉnh phương pháp giảng dạy dựa trên kết quả đánh giá từ câu hỏi trắc nghiệm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn đổi mới giáo dục phổ thông giai đoạn 2006 đến 2008 ghi nhận sự chuyển biến mạnh mẽ trong phương pháp dạy học gắn liền với kiểm tra và đánh giá. Các số liệu lịch sử khảo thí cho thấy, từ kỳ thi tuyển sinh thí điểm tại Đại học Đà Lạt vào tháng 7 năm 1996 với 7.200 thí sinh (trong đó có tới 70% thí sinh tự nguyện chọn đề trắc nghiệm và trong 60 trường hợp vi phạm kỷ luật chỉ có 4 trường hợp thuộc nhóm trắc nghiệm), phương pháp trắc nghiệm khách quan đã khẳng định tính ưu việt về sự minh bạch, công bằng và tiết kiệm nguồn lực xã hội. Trước chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc mở rộng thi trắc nghiệm từ môn Ngoại ngữ năm 2006 sang các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học năm 2007 và định hướng áp dụng cho môn Toán vào năm 2008, nhu cầu xây dựng công cụ đo lường chuẩn mực trở nên vô cùng cấp thiết.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết những bất cập tồn tại lâu năm của phương pháp tự luận truyền thống như: tình trạng chấm điểm thiếu đồng nhất, áp đặt chủ quan, hiện tượng học tủ, học lệch và gánh nặng thời gian chấm thi. Mục tiêu cụ thể của đề tài là nghiên cứu cơ sở lý luận về khoa học đo lường giáo dục, phân tích mục tiêu dạy học theo chuẩn kiến thức kỹ năng, từ đó thiết kế và sử dụng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn thuộc chương Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng trong chương trình Hình học 10 nâng cao.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trực tiếp tại trường Trung học phổ thông Bán công Nguyễn Việt Dũng, quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ trong năm học 2007 - 2008. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc lượng hóa độ khó của câu trắc nghiệm thông qua số lượng thao tác tư duy, giúp tăng độ chính xác trong đo lường năng lực học sinh lên trên 85%, đồng thời cung cấp công cụ đắc lực hỗ trợ giáo viên điều chỉnh kịp thời hoạt động giảng dạy.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết khảo thí hiện đại kết hợp với phân loại mục tiêu giáo dục của Benjamin Bloom. Thang đo nhận thức của Bloom được cấu trúc thành 6 cấp độ từ thấp đến cao: Nhận biết, Thông hiểu, Vận dụng, Phân tích, Tổng hợp và Đánh giá. Trong khuôn khổ chương trình Hình học 10 nâng cao, đề tài tập trung khai thác sâu 3 cấp độ nền tảng đầu tiên nhằm đo lường chính xác khả năng tái hiện định nghĩa, thấu hiểu mối liên hệ bản chất và vận dụng công thức hình học vào bài toán cụ thể.

Mô hình kiểm tra và đánh giá trong luận văn được chuẩn hóa qua quy trình khép kín gồm 4 giai đoạn nối tiếp: Đo lường, Lượng giá, Đánh giá và Ra quyết định. Luận văn làm rõ sự khác biệt cốt lõi giữa hai loại hình trắc nghiệm:

• Trắc nghiệm chuẩn mực: Đo lường thành tích cá nhân so với tập thể, phụ thuộc vào chỉ số phân cách D nằm trong khoảng từ -1,00 đến +1,00 (với ngưỡng câu hỏi rất tốt khi D đạt từ 0,40 trở lên).
• Trắc nghiệm tiêu chí: Đánh giá mức độ làm chủ kiến thức so với các chuẩn đầu ra đã định trước mà không phụ thuộc vào thứ bậc của nhóm học sinh.

Khái niệm độ khó được tác giả định nghĩa lại theo hướng tiếp cận logic nội dung: độ khó của một câu trắc nghiệm Toán học tỷ lệ thuận với số lượng thao tác suy luận cần thiết để giải quyết câu hỏi đó, thay vì chỉ dựa thuần túy vào tỷ lệ phần trăm số học sinh làm đúng sau kỳ thi.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp nghiên cứu lý luận, thực nghiệm sư phạm và thống kê toán học. Cỡ mẫu thực nghiệm gồm 85 học sinh lớp 10 tại trường Trung học phổ thông Bán công Nguyễn Việt Dũng, thành phố Cần Thơ. Phương pháp chọn mẫu được thực hiện theo nguyên tắc chọn nhóm lớp tương đương về mặt học lực đầu vào để đảm bảo tính khách quan và kiểm soát triệt để các biến số ngoại lai.

Dữ liệu được thu thập liên tục từ tháng 9 năm 2007 đến tháng 3 năm 2008 qua các bài kiểm tra 15 phút, bài kiểm tra 1 tiết 45 phút, giáo án thực nghiệm và phiếu trả lời trắc nghiệm chuẩn hóa. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học kết hợp đếm số bước suy luận là nhằm tạo ra công cụ đo lường có tính ổn định cao, giúp giáo viên đánh giá chính xác từng mức độ lĩnh hội kiến thức mà không bị chi phối bởi các yếu tố may rủi hay đặc thù ngẫu nhiên của từng đối tượng dự thi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu đã xây dựng thành công hệ thống 18 câu hỏi trắc nghiệm tiêu chí tiêu biểu bao phủ toàn bộ 4 mảng kiến thức trọng tâm của chương: phương trình tổng quát, phương trình tham số, khoảng cách - góc và ba đường conic. Hệ thống câu hỏi được phân tầng thành 5 nhóm độ khó rõ rệt, tương ứng với số thao tác suy luận tăng dần từ 3 bước cơ bản đến 8 bước phức tạp.

Thứ hai, việc định lượng độ khó dựa trên số bước suy luận logic mang lại hiệu quả đo lường vượt trội. Đối với câu hỏi tính tiếp tuyến đường tròn tại một điểm đã biết, học sinh chỉ cần 3 bước suy luận cơ bản; trong khi bài toán viết phương trình tiếp tuyến song song với một đường thẳng cho trước đòi hỏi tới 8 bước biến đổi logic. Tỷ lệ học sinh thực nghiệm nắm vững bản chất kiến thức và đạt điểm khá giỏi tăng 18,5% so với nhóm đối chứng áp dụng cách kiểm tra tự luận truyền thống.

Thứ ba, nghiên cứu đúc kết được 3 phương pháp tư duy chủ đạo giúp học sinh giải nhanh câu hỏi trắc nghiệm hình học tọa độ gồm:

• Phương pháp thử và sai kết hợp loại trừ: Giúp rút ngắn khoảng 40% thời gian xử lý các bài toán tìm điểm hoặc đường phân giác.
• Phương pháp loại suy hình học: Dựa vào tính chất vectơ chỉ phương và pháp tuyến để loại ngay các phương án vô lý.
• Phương pháp suy diễn toán học thuần túy: Giải toán bài bản theo quy trình để tìm ra đáp số chính xác.

Thảo luận kết quả

Kết quả thực nghiệm khẳng định việc sử dụng trắc nghiệm tiêu chí nhiều lựa chọn giúp triệt tiêu hiện tượng may rủi, học tủ, vốn chiếm xác suất đoán mò ngẫu nhiên lên tới 50% ở dạng câu hỏi Đúng/Sai và 25% ở dạng 4 lựa chọn không chuẩn hóa. Khi các phương án sai (mồi nhử) được thiết kế dựa trên các lỗi tư duy điển hình của học sinh, bài trắc nghiệm sẽ phản ánh trung thực năng lực tư duy toán học.

Dữ liệu kết quả kiểm tra được trực quan hóa qua bảng phân phối tần số điểm số và biểu đồ cột so sánh thành tích giữa các nhóm học sinh. Biểu đồ cho thấy phổ điểm của nhóm thực nghiệm có sự dịch chuyển rõ nét về phía điểm 7, 8 và 9, dạng đường cong phân phối điểm số đạt chuẩn thống kê và không có hiện tượng điểm số ảo.

So với các nghiên cứu khảo thí chỉ tập trung vào trắc nghiệm chuẩn mực để sàng lọc học sinh, việc ứng dụng trắc nghiệm tiêu chí trong luận văn mang lại giá trị sư phạm thực chất hơn. Nó giúp giáo viên định vị chính xác vị trí học sinh bị đứt gãy mạch tư duy, chẳng hạn như lỗi quên chuyển đổi phương trình tham số về dạng tổng quát trước khi áp dụng công thức tính khoảng cách, từ đó đưa ra biện pháp củng cố kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nhân rộng và phát huy tối đa giá trị của hệ thống câu hỏi trắc nghiệm trong dạy học môn Toán trung học phổ thông, bốn giải pháp cụ thể cần được triển khai đồng bộ:

1. Xây dựng quy trình 4 bước biên soạn ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm tiêu chí do tổ chuyên môn nhà trường chủ trì, quy định rõ cấu trúc ma trận kiến thức và số thao tác suy luận cho từng câu hỏi, phấn đấu đạt mục tiêu 100% giáo viên hoàn thiện ngân hàng đề kiểm tra chất lượng trong 6 tháng đầu năm học.
2. Cải tiến thang đo và phương pháp tính điểm bài trắc nghiệm bằng cách phân tầng trọng số từ 0,25 điểm cho câu hỏi nhận biết 3 bước đến 1,0 điểm cho câu hỏi vận dụng 8 bước, thay vì cào bằng 1 điểm cho mọi câu hỏi, nhằm tăng độ chính xác trong phân loại học lực lên trên 90%.
3. Tổ chức định kỳ các đợt tập huấn chuyên sâu 3 tháng một lần do Sở và Phòng Giáo dục chủ trì, hướng dẫn giáo viên kỹ thuật thiết kế phương án nhiễu hấp dẫn, cách ứng dụng phần mềm và máy quét quang học OMR để tự động hóa khâu chấm thi.
4. Rèn luyện cho học sinh 3 kỹ năng làm bài trắc nghiệm chuyên biệt gồm kỹ thuật thử - sai có định hướng, phương pháp loại suy nhanh và tư duy suy diễn trực tiếp, hướng tới mục tiêu tối ưu hóa thời gian làm bài dưới 1,5 phút cho mỗi câu hỏi tọa độ mặt phẳng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng cụ thể với những lợi ích và trường hợp ứng dụng thực tế:

1. Giáo viên dạy Toán tại các trường trung học phổ thông: Sử dụng toàn bộ hệ thống câu hỏi và ma trận độ khó của chương Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng để thiết kế đề kiểm tra định kỳ 15 phút, 45 phút và đề ôn tập học kỳ đạt chuẩn chất lượng.
2. Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng bộ môn: Vận dụng công thức tính độ phân cách D, quy chuẩn lượng giá tiêu chí để thẩm định và chuẩn hóa ngân hàng đề thi cấp trường hoặc cấp cụm trường.
3. Sinh viên và học viên cao học ngành Sư phạm Toán: Tham khảo phương pháp nghiên cứu thực nghiệm sư phạm mẫu mực, kỹ thuật xử lý số liệu thống kê toán học và cấu trúc thiết kế một đề tài kiểm tra đánh giá hoàn chỉnh.
4. Chuyên viên nghiên cứu khảo thí và phát triển công nghệ giáo dục: Khai thác nguyên lý xác định độ khó qua số bước suy luận để xây dựng thuật toán sinh đề thi tự động và hệ thống chấm điểm thích ứng trên máy tính.

Câu hỏi thường gặp

Trắc nghiệm tiêu chí khác trắc nghiệm chuẩn mực ở những điểm cốt lõi nào?

Trắc nghiệm tiêu chí so sánh thành tích của học sinh với các mục tiêu kiến thức định sẵn để đánh giá mức độ đạt chuẩn, không giới hạn số người đạt. Ngược lại, trắc nghiệm chuẩn mực nhằm so sánh và xếp thứ bậc giữa các cá nhân trong cùng một nhóm để phục vụ tuyển chọn.

Làm thế nào để định lượng độ khó của câu hỏi trắc nghiệm Toán học trước khi cho học sinh làm bài?

Độ khó khách quan được lượng hóa qua số lượng thao tác suy luận logic cần thiết để giải bài. Ví dụ, câu hỏi áp dụng trực tiếp công thức có 3 bước suy luận sẽ dễ hơn câu hỏi vừa biến đổi phương trình, vừa xét vị trí tương đối với 8 bước suy luận.

Kỹ thuật thiết kế các phương án sai (mồi nhử) trong câu hỏi trắc nghiệm cần tuân thủ nguyên tắc gì?

Các phương án nhiễu phải có vẻ hợp lý và phản ánh chính xác các sai lầm tư duy thường gặp của học sinh, chẳng hạn như nhầm lẫn dấu hoặc sai công thức trung điểm, nhằm vô hiệu hóa xác suất đoán mò ngẫu nhiên 25% trong bài thi 4 lựa chọn.

Phương pháp thử và sai trong giải toán trắc nghiệm có làm mất đi bản chất tư duy hình học không?

Phương pháp thử và sai khoa học đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa nhận xét định tính và phép loại trừ logic. Khi học sinh nhận diện được tính chất hình học để chọn giá trị thử phù hợp, tư duy phân tích và phản biện của học sinh vẫn được rèn luyện ở mức độ cao.

Tại sao không nên cho điểm cào bằng như nhau giữa câu trắc nghiệm dễ và câu trắc nghiệm khó?

Cách cho điểm đồng hạng 1 điểm cho mọi câu hỏi dễ và khó sẽ làm sai lệch bức tranh năng lực thực tế. Việc quy định điểm số cao hơn cho các câu hỏi đòi hỏi 7 đến 8 bước tư duy sẽ phản ánh trung thực mức độ thành thạo và đảm bảo công bằng cho người học.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã mang lại những giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn to lớn thông qua các kết quả then chốt:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kiểm tra đánh giá thành quả dạy học và khoa học đo lường giáo dục hiện đại.
• Đề xuất đột phá về phương pháp xác định độ khó câu trắc nghiệm Toán học dựa trên số lượng thao tác suy luận tư duy.
• Xây dựng thành công ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm tiêu chí chuẩn hóa cho chương Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng Hình học 10 nâng cao.
• Chứng minh tính khả thi và độ tin cậy vượt trội qua thực nghiệm sư phạm thực tế tại trường Trung học phổ thông Bán công Nguyễn Việt Dũng.
• Định hình quy trình 3 phương pháp giải toán trắc nghiệm giúp nâng cao rõ rệt hiệu quả học tập của học sinh.

Trong giai đoạn 12 tháng tiếp theo, mô hình đo lường này cần được nhân rộng cho toàn bộ chương trình Toán học phổ thông. Quý thầy cô và các nhà quản lý giáo dục hãy áp dụng ngay quy trình biên soạn trắc nghiệm tiêu chí để tối ưu hóa chất lượng dạy học môn Toán ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI. Ñoåi môùi phöông phaùp daïy hoïc ôû tröôøng phoå thoâng hieän nay ñaõ vaø ñang laø moät vaán ñeà ñöôïc söï quan taâm khoâng chæ rieâng ngaønh giaùo duïc maø caû cuûa xaõ hoäi nhaèm ñaùp öùng nhu caàu ñaøo ñaïo nhaân löïc vaø boài döôõng nhaân taøi cho söï nghieäp coâng nghieäp hoaù vaø hieän ñaïi hoaù ñaát nöôùc. Vieäc ñoåi môùi phöông phaùp daïy - hoïc taát yeáu phaûi gaén lieàn vôùi phöông phaùp kieåm tra – ñaùnh giaù (KT-ÑG) vì thöïc tieãn giaùo duïc cho thaáy KT-ÑG nhö theá naøo thì xu höôùng cuûa vieäc daïy vaø hoïc nhö theá aáy.

Taàm quan troïng cuûa KT-ÑG trong daïy – hoïc laø söï thaät khoâng theå phuû nhaän. KT-ÑG cuøng vôùi quaù trình daïy hoïc hôïp thaønh moät theå thoáng nhaát, laø moät khaâu khoâng theå taùch rôøi cuûa quaù trình daïy hoïc, laø moät trong nhöõng yeáu toá quyeát ñònh ñoái vôùi vieäc naâng cao chaát löôïng daïy – hoïc. Cuï theå nhö sau : - KT-ÑG giuùp hoïc sinh töï ñaùnh giaù möùc ñoä chieám lónh tri thöùc, kó naêng so vôùi yeâu caàu cuûa moân hoïc, phaùt hieän nhöõng nguyeân nhaân sai soùt… Qua ñoù hoïc sinh töï ñieàu chænh hoaït ñoäng hoïc vaø thuùc ñaåy quaù trình hoïc taäp phaùt trieån khoâng ngöøng. - KT-ÑG giuùp giaùo vieân naém ñöôïc trình ñoä hoïc taäp, lónh hoäi tri thöùc cuûa hoïc sinh, coù cô sôû thöïc teá ñeå ñaùnh giaù thöïc chaát coâng vieäc giaûng daïy cuûa mình veà trình ñoä chuyeân moân, naêng löïc sö phaïm, nhaân caùch vaø uy tín cuûa mình vôùi hoïc sinh.

Treân côû sôû ñoù giaùo vieân töï ñieàu chænh vaø hoaøn thieän hoaït ñoäng daïy, ñaùp öùng caùc muïc tieâu daïy hoïc ñaõ ñeà ra. Vieäc löïa choïn hình thöùc KT-ÑG cuõng khoâng keùm phaàn quan troïng. Thöïc teá vieäc day – hoïc ôû nöôùc ta hieän nay, vaãn thöôøng söû duïng phöông phaùp truyeàn thoáng laø phöông phaùp traéc nghieäm töï luaän (TNTL) ñeå KT-ÑG keát quaû hoïc taäp cuûa hoïc sinh. Tuy nhieân, vôùi chuû tröông ñoåi môùi trong giaùo duïc hieän nay khi aùp SVTH: Nguyễn Thị Nguyên 7 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Kim Hường duïng phöông phaùp truyeàn thoáng trong kieåm tra vaø thi cöû ñaõ boäc loä moät soá nhöôïc ñieåm, ñieån hình nhö : ñaùnh giaù chöa chính xaùc trình ñoä cuûa ngöôøi hoïc; keùm hieäu quaû veà maët kinh teá; thieáu coâng baèng trong khaâu ñaùnh giaù; naïn tieâu cöïc, gian laän trong kieåm tra vaø thi cöû; … Vì vaäy nhu caàu thöïc tieãn ñoøi hoûi caàn phaûi coù söï ñaàu tö nghieân cöùu veà lyù luaän vaø thöïc tieãn ñeå tìm kieám moät phöông phaùp KT-ÑG keát quaû hoïc taäp phuø hôïp vôùi söï ñoåi môùi cuûa quaù trình ñaøo taïo.

Vaøi naêm trôû laïi ñaây, vieäc aùp duïng phöông phaùp traéc nghieäm khaùch quan (TNKQ) baét ñaàu ñöôïc quan taâm, xem xeùt bôûi nhöõng öu ñieåm cuûa phöông phaùp naøy coù theå khaéc phuïc ñöôïc nhöõng nhöôïc ñieåm cuûa phöông phaùp TNTL vaø ñaùp öùng ñöôïc yeâu caàu ñoåi môùi trong giaùo duïc. Sô boä vaøi öu ñieåm noåi baät cuûa phöông phaùp TNKQ nhö: kieåm tra ñöôïc nhieàu kieán thöùc hôn neân traùnh ñöôïc tình traïng “daïy tuû vaø hoïc tuû”, tieát kieäm ñöôïc caû thôøi gian vaø tieàn baïc, ñaûm baûo chính xaùc, khaùch quan, coâng baèng vì haïn cheá ñöôïc naïn tieâu cöïc, gian laän trong thi cöû vaø trong khaâu ñaùnh giaù, giaûm bôùt gaùnh naëng taâm lyù caêng thaúng do phaûi chôø ñôïi keát quaû vì vieäc chaám baøi thi baèng phöông phaùp TNKQ raát nhanh. Hôn nöõa, vieäc aùp duïng phöông phaùp TNKQ phuø hôïp vôùi xu höôùng hoäi nhaäp vôùi neàn giaùo duïc trong khu vöïc vaø treân theá giôùi maø phöông phaùp TNKQ ñaõ ñöôïc aùp duïng töø raát laâu. Ñang laø moät sinh vieân sö phaïm, seõ laø moät giaùo vieân töông lai, vieäc nghieän cöùu veà KT-ÑG thaønh quaû daïy vaø hoïc baèng hình thöùc TNKQ laø moät vieäc raát caàn thieát, moät maët ñaùp öùng ñöôïc chuûû tröông ñoåi môùi cuûa Boä GD&ÑT maët khaùc coøn phuïc vuï cho coâng taùc giaûng daïy sau naøy ñöôïc toát hôn.

Xuaát phaùt töø nhöõng lyù do treân, thuùc ñaåy em choïn ñeà taøi. “Xaây döïng vaøsöû duïng heä thoáng caâu hoûi TNKQ ñeå ñaùnh giaù thaønh quaû daïy vaø hoïc moân Toaùn ôû tröôøng THPT qua chöông “Phöông phaùp toaï ñoä trong maët phaúng”, Hình hoïc 10, naâng cao”. SVTH: Nguyễn Thị Nguyên 8 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Kim Hường 2. MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU Nghieân cöùu vieäc kieåm tra ñaùnh giaù thaønh quaû daïy vaø hoïc moân toaùn ôû tröôøng trung hoïc phoå thoâng (THPT) baèng caùch xaây döïng vaø söû duïng heä thoáng caâu hoûi TNKQ nhaèm goùp phaàn ñieàu chænh vaø naâng cao chaát löôïng trong quaù trình daïy– hoïc.

NHIEÄM VUÏ NGHIEÂN CÖÙU Nghieân cöùu cô sôû lyù luaän vaø thöïc tieãn cuûa vieäc söû duïng phöông phaùp TNKQ trong KT – ÑG thaønh quaû daïy – hoïc moân Toaùn ôû tröôøng THPT. Vaän duïng cô sôû lyù luaän ñaõ nghieân cöùu tieán haønh xaây döïng heä thoáng caâu hoûi traéc nghieäm khaùch quan nhieàu löïa choïn (TNKQNLC) qua chöông “ phöông phaùp toaï ñoä trong maët phaúng” Tieán haønh thöïc nghieäm sö phaïm söû duïng phöông phaùp TNKQ ñeå ñaùnh giaù thaønh quaû daïy – hoïc moân toaùn ôû tröôøng THPT theå hieän qua chöông “ phöông phaùp toaï ñoä trong maët phaúng”. GIAÛ THUYEÁT KHOA HOÏC Neáu xaùc laäp ñöôïc qui trình xaây döïng vaø söû duïng heä thoáng caâu hoûi TNKQ coù tính khaû thi vaø hieäu quaû thì khoâng nhöõng giuùp cho vieäc ñaùnh giaù chính xaùc vaø khaùch quan maø coøn giuùp cho vieäc ñieàu chænh vaø naâng cao chaát löôïng cuûa quaù trình daïy – hoïc. PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU Xaây döïng vaø söû duïng heä thoáng caâu hoûi traéc nghieäm khaùch quan töø chöông “Phöông phaùp toaï ñoä trong maët phaúng”, Hình hoïc 10 naâng cao.

Ñeå kieåm tra vaø ñaùnh giaù thaønh quaû daïy hoïc cuûa giaùo vieân vaø hoïc sinh. PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU Nghieân cöùu lyù luaän: Söu taàm vaø xöû lyù thoâng tin töø saùch, baùo, taïp chí, internet coù noäi dung lieân quan ñeán coâng taùc KT-ÑG trong giaùo duïc vaø ñeán SVTH: Nguyễn Thị Nguyên 9 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Kim Hường phöông phaùp TNKQ. Ñoàng thôøi laøm roõ muïc tieâu daïy hoïc chöông “Phöông phaùp toaï ñoä trong maët phaúng”, Hình hoïc 10, Naâng cao, NXBGD2006. Thöïc nghieäm sö phaïm : Tieán haønh toå chöùc daïy thöïc nghieäm giôùi thieäu veà moät soá phöông phaùp soaïn caâu traéc nghieäm vaø tieán haønh kieåm tra baèng hình thöùc TNKQ.

Phöông phaùp thoáng keâ toaùn hoïc ñeå xöû lyù soá lieäu vaø nhaän xeùt, ñaùnh giaù keát quaû thöïc nghieäm. ÑOÙNG GOÙP CUÛA LUAÄN VAÊN - Veà maët lyù luaän : Laøm roõ cô sôû lyù luaän cuûa coâng taùc TK-ÑG thaønh quaû daïy – hoïc vaø vieäc öùng duïng kyõ thuaät TNKQ vaøo KT-ÑG thaønh quaû daïy – hoïc ôû tröôøng THPT. Nghieân cöùu veà hai loaïi traéc nghieäm giuùp ích cho vieäc KT-ÑG thaønh quaû daïy – hoïc : traéc nghieäm chuaån möïc (TNCM) vaø traéc nghieäm tieâu chí (TNTC), treân cô sôû so saùnh chuùng vôùi nhau. Phaân tích muïc tieâu daïy – hoïc chöông “phöông phaùp toaï ñoä trong maët phaúng” theo höôùng öùng duïng kyõ thuaät traéc nghieäm.

- Veà maët thöïc tieãn: Thaáy ñöôïc söï khaùc nhau trong caùch soaïn thaûo caùc caâu traéc nghieäm giöõa hai daïng TNKQ, ñoù laø TNCM vaø TNTC. Xaây döïng ñöôïc heä thoáng caâu hoûi, baøi taäp TNKQ ñeå KT-ÑG thaønh quaû daïy– hoïc ôû chöông “phöông phaùp toaï ñoä trong maët phaúng” vaø treân heát laø goùp phaàn hoaøn thieän phöông phaùp KT-ÑG thaønh quaû daïy vaø hoïc nhaèm naâng cao chaát löôïng daïy vaø hoïc moân toaùn ôû tröôøng phoå thoâng. Keát quaû nghieân cöùu ñöôïc duøng laøm taøi lieäu tham khaûo cho nhöõng ai quan taâm ñeán lónh vöïc naøy. SVTH: Nguyễn Thị Nguyên 10 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Kim Hường 8.

CAÁU TRUÙC CUÛA LUAÄN VAÊN Môû ñaàu Nội dung: § Chöông 1 : Cô sôû lyù thuyeát § Chöông 2 : Xaây döïng vaø söû duïng heä thoáng caâu hoûi TNKQNLC chöông “Phöông phaùp toaï ñoä trong maët phaúng” § Chöông 3 : Thöïc nghieäm sö phaïm Keát luaät chung Taøi lieäu tham khaûo Phuï luïc SVTH: Nguyễn Thị Nguyên 11 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Kim Hường Chöông 1 CÔ SÔÛ LYÙ THUYEÁT 1. Kieåm tra – ñaùnh giaù thaønh quaû daïy vaø hoïc 1. Lòch söû phaùt trieån kieåm tra - ñaùnh giaù 1. Vaøi neùt veà khoa hoïc ño löôøng vaø ñaùnh giaù trong giaùo duïc vaø treân theá giôùi.

Treân theá giôùi vieäc hoïc vaø thi dieãn ra haøng ngaøn naêm tröôùc ñaây ( ôû Trung Quoác töø khoaûng naêm 2000 tröôùc coâng nguyeân), nhöng moät khoa hoïc ño löôøng trong giaùo duïc thaät söï coù theå xem nhö baét ñaàu caùch ñaây chæ khoaûng moät theá kyû. ÔÛ chaâu AÂu vaø ñaëc bieät laø Myõ lónh vöïc khoa hoïc naøy phaùt trieån maïnh vaøo thôøi kyø tröôùc vaø sau theá chieán thöù hai vôùi nhöõng ñaàu moái quan troïng nhö traéc nghieäm trí tueä Stanjord – Binet xuaát baûn naêm 1916, boä traéc nghieäm thaønh quaû hoïc taäp ñaàu tieân Stanjord Achievement Test ra ñôøi naêm 1923. Vieäc chaám traéc nghieäm baèng maùy cuûa IBM naêm 1935, vieäc thaønh laäp National Camuil on Measurement in Education CNCME vaøo thaäp nieân 1950 vaø Educational Testing Services CETS) ra ñôøi naêm 1947, moät ngaønh coâng nghieäp traéc nghieäm ñaõ hình thaønh ôû Myõ. Töø ñoù ñeán nay khoa hoïc veà ño löôøng trong taâm lyù vaø giaùo duïc ñaõ phaùt trieån lieân tuïc, nhöõng pheâ bình chæ trích ñoái vôùi khoa hoïc naøy cuõng xuaát hieän thöôøng xuyeân nhöng chuùng khoâng ñaùnh ñoå ñöôïc noù maø laïi laøm cho noù töï ñieàu chænh vaø phaùt trieån maïnh meõ hôn.

Coù theå ñieåm qua moät soá caùc hoaït ñoäng veà ño löôøng ñaùnh giaù hieän nay lieân quan ñeán baäc ñaïi hoïc ôû Myõ vaø moät vaøi nöôùc khaùc nhö sau: ÔÛ Myõ, ñề tuyeån sinh ñaïi hoïc, caùc tröôøng ñaïi hoïc khoâng toå chöùc thi tuyeån maø döïa vaøo keát quaû cuûa thi SAT ( thi hai moân, Anh ngöõ vaø Toaùn ) vaø ACT ( thi boán moân, ngoaøi Anh ngöõ vaø Toaùn coøn coù ñoïc hieåu vaø suy luaän khoa hoïc). SVTH: Nguyễn Thị Nguyên 12 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Kim Hường ÔÛ Nhaät Baûn, haøng naêm trung taâm quoác gia veà tuyeån sinh ñaïi hoïc ( ñöôïc thaønh laäp 1977) toå chöùc kyø thi tuyeån chung cho haàu heát caùc tröôøng ñaïi hoïc coâng vaø tö cuûa Nhaät Baûn. ÔÛû Trung Quoác, töø naêm 1989 toå chöùc kyø thi toát nghieäp phoå thoâng trung hoïc ñöôïc giao cho caùc ñòa phöông, coøn kyø thi tuyeån ñaïi hoïc ñöôïc toå chöùc thoáng nhaát treân caû luïc ñòa Trung Quoác vaøo ñaàu thaùng 7 haøng naêm. Ñeà thi cho caùc kyø thi tuyeån sinh ñaïi hoïc ñöôïc soaïn toaøn boä ( Myõ, Nhaät Baûn, Thaùi Lan) hoaëc chuû yeáu ( Trung Quoác) baèng phöông phaùp TNKQ.

Vaøi neùt veà söï phaùt trieån cuûa khoa hoïc ño löôøng vaø ñaùnh giaù trong giaùo duïc ôû nöôùc ta. ÔÛ nöôùc ta, khoa hoïc veà ño löôøng trong giaùo duïc ôû trong tình traïng khaù laïc haäu vaø phaùt trieån raát chaäm. Vaøo naêm 1974, moät hoaït ñoäng ñaùng löu yù laø kyø thi tuù taøi laàn ñaàu tieân ñöôïc tổ chöùc ôû mieàn Nam baèng phöông phaùp TNKQ (thöôøng ñöôïc goïi laø tuù taøi IBM).