Xây Dựng Nền Kinh Tế Độc Lập Tự Chủ và Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế ở Việt Nam

Việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Việt Nam trong bối… 107 trang · Đại học Quốc gia Hà Nội · 2007.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Bằng Tường
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Xây Dựng Nền Kinh Tế Độc Lập Tự Chủ và Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TÍNH TẤT YẾU CỦA VIỆC XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ ĐỘC LẬP TỰ CHỦ VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 1.1. Tính tất yếu của xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ
• 1.2. Tính tất yếu hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta hiện nay
• 1.3. Quan hệ biện chứng giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ và hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta hiện nay
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT HỢP GIỮA XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ ĐỘC LẬP TỰ CHỦ VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở NƯỚC TA: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA
• 2.1. Mối quan hệ giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ và hội nhập kinh tế quốc tế trong chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 2.2. Kết hợp xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ và hội nhập kinh tế quốc tế: những thành tựu và hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP MANG TÍNH ĐỊNH HƯỚNG NHẰM KẾT HỢP HIỆU QUẢ GIỮA XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ ĐỘC LẬP TỰ CHỦ VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 3.1. Về nhận thức và chủ trương, đường lối
• 3.2. Đổi mới, nâng cao năng lực và vai trò quản lý của nhà nước đối với nền kinh tế
• 3.3. Nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế
• 3.4. Đào tạo nguồn nhân lực
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xây Dựng Nền Kinh Tế Độc Lập Tự Chủ

Việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Nền kinh tế độc lập tự chủ không chỉ giúp bảo vệ chủ quyền quốc gia mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững. Độc lập tự chủ về kinh tế cho phép Việt Nam chủ động trong việc hoạch định chính sách, phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các thế lực bên ngoài có thể tác động đến nền kinh tế quốc gia.

1.1. Khái Niệm Nền Kinh Tế Độc Lập Tự Chủ

Nền kinh tế độc lập tự chủ được hiểu là khả năng tự quyết định các chính sách phát triển mà không bị chi phối bởi các yếu tố bên ngoài. Điều này bao gồm việc phát triển các ngành kinh tế chủ lực, đảm bảo an ninh lương thực và năng lượng, cũng như duy trì sự ổn định trong các mối quan hệ kinh tế quốc tế.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nền Kinh Tế Độc Lập Tự Chủ

Nền kinh tế độc lập tự chủ là yếu tố quyết định để bảo vệ chủ quyền quốc gia. Nó giúp Việt Nam duy trì sự ổn định chính trị và phát triển bền vững, đồng thời tạo ra sức mạnh tổng hợp từ nội lực và ngoại lực trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.

II. Thách Thức Trong Việc Xây Dựng Nền Kinh Tế Độc Lập Tự Chủ

Việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ ở Việt Nam hiện nay đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố như sự phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài, cạnh tranh từ các nước phát triển, và sự biến động của thị trường quốc tế đều ảnh hưởng đến khả năng tự chủ của nền kinh tế. Đặc biệt, các thế lực bên ngoài có thể tác động tiêu cực đến sự phát triển kinh tế của Việt Nam.

2.1. Sự Phụ Thuộc Vào Nguồn Vốn Nước Ngoài

Việt Nam hiện nay vẫn phụ thuộc vào nguồn vốn đầu tư nước ngoài, điều này có thể dẫn đến sự mất kiểm soát trong các quyết định kinh tế. Việc giảm thiểu sự phụ thuộc này là một thách thức lớn trong việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ.

2.2. Cạnh Tranh Từ Các Nước Phát Triển

Cạnh tranh từ các nước phát triển với nền kinh tế mạnh mẽ hơn tạo ra áp lực lớn cho Việt Nam. Để duy trì sự độc lập tự chủ, cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước và phát triển công nghệ.

III. Phương Pháp Xây Dựng Nền Kinh Tế Độc Lập Tự Chủ

Để xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, Việt Nam cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các chính sách kinh tế cần được thiết kế để phát huy tối đa nội lực, đồng thời tạo điều kiện cho việc hội nhập kinh tế quốc tế. Việc cải cách thể chế và nâng cao năng lực cạnh tranh cũng là những yếu tố quan trọng.

3.1. Cải Cách Thể Chế Kinh Tế

Cải cách thể chế kinh tế là cần thiết để tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp trong nước. Điều này bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp khởi nghiệp.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh

Nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế thông qua việc đầu tư vào công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực là rất quan trọng. Điều này giúp Việt Nam có thể cạnh tranh hiệu quả hơn trên thị trường quốc tế.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Xây Dựng Nền Kinh Tế Độc Lập Tự Chủ

Việc ứng dụng các giải pháp thực tiễn trong xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các chương trình phát triển kinh tế địa phương, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, và các chính sách khuyến khích đầu tư trong nước đã giúp tăng cường sức mạnh nội lực của nền kinh tế.

4.1. Chương Trình Phát Triển Kinh Tế Địa Phương

Các chương trình phát triển kinh tế địa phương đã giúp tăng cường khả năng tự chủ của các tỉnh thành. Điều này không chỉ tạo ra việc làm mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững.

4.2. Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ

Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua các chính sách tín dụng và đào tạo đã giúp tăng cường sức mạnh cạnh tranh cho nền kinh tế. Điều này cũng góp phần vào việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ.

V. Kết Luận Về Nền Kinh Tế Độc Lập Tự Chủ

Xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết đối với Việt Nam trong bối cảnh hiện nay. Việc kết hợp giữa độc lập tự chủ và hội nhập kinh tế quốc tế sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp cho nền kinh tế. Để đạt được điều này, cần có sự đồng bộ trong các chính sách và hành động từ cả chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp.

5.1. Tầm Nhìn Tương Lai

Tương lai của nền kinh tế độc lập tự chủ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và phát triển bền vững. Việt Nam cần tiếp tục cải cách và đổi mới để đáp ứng yêu cầu của thời đại.

5.2. Định Hướng Phát Triển

Định hướng phát triển nền kinh tế độc lập tự chủ cần phải gắn liền với việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và bảo vệ môi trường. Điều này sẽ đảm bảo sự phát triển bền vững cho đất nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiến trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành xu thế khách quan chi phối mạnh mẽ nền kinh tế thế giới. Sau 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới từ năm 1986 đến năm 2006, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với 164 quốc gia, tạo tiền đề vững chắc để phát triển toàn diện kinh tế đối ngoại. Đặc biệt, dấu mốc lịch sử năm 2006 khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) sau 11 năm đàm phán kiên trì đã đặt đất nước trước một yêu cầu mang tính sống còn: vừa phải mở cửa sâu rộng, vừa phải giữ vững độc lập tự chủ. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn biện chứng giữa xu thế tự do hóa thương mại toàn cầu và yêu cầu bảo đảm an ninh kinh tế, chủ quyền quốc gia theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận triết học về mối quan hệ giữa độc lập tự chủ và hội nhập quốc tế, khảo sát thực tiễn 20 năm đổi mới tại Việt Nam, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp định hướng nhằm kết hợp hài hòa hai yếu tố này đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian kinh tế Việt Nam trong tiến trình hội nhập song phương và đa phương từ năm 1986 đến năm 2007. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học giúp tối ưu hóa nguồn lực ngoại sinh, trong đó vốn FDI từ các nền kinh tế APEC chiếm tới 69,2% tổng vốn đăng ký, đồng thời củng cố nội lực để duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò quyết định của cơ sở hạ tầng đối với kiến trúc thượng tầng, cùng quy luật phát triển của lực lượng sản xuất gắn liền với phân công lao động quốc tế. Bên cạnh đó, nghiên cứu kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh về chính sách mở cửa kinh tế và nguyên tắc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại được Người khởi xướng từ năm 1946. Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tương tác biện chứng hai chiều: độc lập tự chủ về kinh tế đóng vai trò nền tảng tạo thế và lực cho hội nhập, trong khi hội nhập kinh tế quốc tế hiệu quả đóng vai trò đòn bẩy củng cố thực lực kinh tế độc lập tự chủ.

Khung phân tích của luận văn bao hàm 4 khái niệm cốt lõi:

1. Nền kinh tế độc lập tự chủ: Nền kinh tế có đường lối phát triển tự chủ, sở hữu thực lực kinh tế đủ mạnh, không bị lệ thuộc vào bên ngoài và có khả năng chống chịu trước biến động thị trường toàn cầu.
2. Hội nhập kinh tế quốc tế: Quá trình chủ động tham gia phân công lao động quốc tế, gia nhập các định chế thương mại song phương và đa phương dựa trên nguyên tắc bình đẳng cùng có lợi.
3. Nội lực và ngoại lực kinh tế: Mối liên kết giữa nguồn lực vật chất, thể chế, con người trong nước với nguồn vốn, công nghệ và thị trường quốc tế.
4. Năng lực cạnh tranh quốc gia: Khả năng duy trì tăng trưởng, làm chủ khoa học công nghệ và bảo đảm các cân đối vĩ mô lớn trong môi trường mở cửa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện với cỡ mẫu khảo sát gồm 10 văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc từ Đại hội IV đến Đại hội X, cùng 15 nghị quyết chuyên đề và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 1986 - 2010. Dữ liệu thực chứng được thu thập từ hơn 5 tổ chức kinh tế tài chính quốc tế uy tín gồm WTO, WB, IMF, ADB và Ban Thư ký APEC. Phương pháp chọn mẫu mục đích được áp dụng nhằm tập trung vào các mốc hội nhập mang tính bước ngoặt: gia nhập ASEAN năm 1995, AFTA năm 1996, ASEM năm 1996, APEC năm 1998, ký Hiệp định Thương mại song phương Việt - Mỹ năm 2000 và gia nhập WTO năm 2006.

Phương pháp phân tích chủ đạo là sự kết hợp giữa chủ nghĩa duy vật biện chứng, phương pháp lịch sử và phương pháp lôgíc, phân tích định tính kết hợp tổng hợp số liệu định lượng. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm bảo đảm tính khách quan, tái hiện sinh động quá trình chuyển dịch tư duy của Đảng qua từng thời kỳ, đồng thời bóc tách rõ bản chất hai mặt của toàn cầu hóa đối với tiến trình phát triển của Việt Nam từ năm 1986 đến năm 2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã làm sáng tỏ 4 phát hiện quan trọng mang tính học thuật và thực tiễn sâu sắc:

Thứ nhất, độc lập tự chủ và hội nhập kinh tế quốc tế là hai mặt của một chỉnh thể thống nhất, không đối lập mà hỗ trợ lẫn nhau. Đường lối mở cửa đúng đắn sau 20 năm đổi mới đã giúp Việt Nam thiết lập quan hệ ngoại giao với thêm 57 quốc gia, đưa đất nước thoát khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội sớm hơn 4 năm so với mục tiêu đề ra tại các kỳ đại hội trước.

Thứ hai, các cơ chế hợp tác kinh tế đa phương đã tạo ra bước nhảy vọt về thu hút nguồn lực. Tính đến tháng 9 năm 2006, các nền kinh tế thành viên APEC đã đầu tư 6.527 dự án FDI vào Việt Nam với tổng số vốn đăng ký đạt 49,4 tỉ USD, chiếm 83,1% tổng số dự án và 69,2% tổng vốn FDI cả nước.

Thứ ba, cơ cấu thương mại quốc tế đã mở rộng vượt bậc sang các thị trường trọng điểm. Kim ngạch xuất khẩu sang 5 đối tác hàng đầu trong APEC đạt 17,68 tỉ USD, chiếm 54,5% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước, bao gồm Mỹ đạt 5,93 tỉ USD, Nhật Bản đạt 4,41 tỉ USD, Trung Quốc đạt 2,96 tỉ USD, Australia đạt 2,57 tỉ USD và Singapore đạt 1,81 tỉ USD.

Thứ tư, việc gia nhập WTO năm 2006 là tấm chứng chỉ toàn cầu xác nhận nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Việt Nam, mở ra sân chơi bình đẳng với 149 quốc gia thành viên nhưng cũng đặt ra sức ép cạnh tranh gay gắt đối với doanh nghiệp nội địa.

Thảo luận kết quả

Thành công trong việc kết hợp nội lực và ngoại lực bắt nguồn từ sự đổi mới tư duy lý luận của Đảng, chuyển từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường mở. Mối quan hệ giữa hai yếu tố này có thể được hình dung qua bảng tổng hợp cơ cấu nguồn vốn đầu tư: khối APEC đóng vai trò chủ lực với 69,2% tổng vốn FDI, trong khi các đối tác châu Âu và khu vực khác chiếm 30,8% còn lại. Biểu đồ phân bổ tỷ trọng xuất khẩu phản ánh rõ nét sự phụ thuộc tích cực nhưng cần đa dạng hóa, khi 5 thị trường lớn đã chiếm tới 54,5% kim ngạch.

So sánh với các nghiên cứu cùng thời kỳ, luận văn khẳng định rõ ràng rằng độc lập tự chủ hiện đại không phải là biệt lập hay tự cấp tự túc, mà là năng lực thích ứng và tự quyết định vận mệnh kinh tế quốc gia. Thách thức lớn nhất được chỉ ra là nguy cơ tụt hậu công nghệ và bất bình đẳng kinh tế nếu không nâng cao năng lực nội sinh, đòi hỏi năng lực quản lý vĩ mô của Nhà nước phải theo kịp tốc độ mở cửa thương mại.

Đề xuất và khuyến nghị

Để kết hợp hiệu quả giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ và hội nhập kinh tế quốc tế trong giai đoạn mới, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Đổi mới nhận thức và hoàn thiện hệ thống thể chế kinh tế: Ban chỉ đạo Trung ương về Hội nhập quốc tế cùng các cơ quan lập pháp cần rà soát, sửa đổi 100% các văn bản quy phạm pháp luật trái với nguyên tắc của WTO, hoàn thiện khung pháp lý kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong khung thời gian 2007 - 2010.

2. Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và sản phẩm nội địa: Bộ Công Thương và các hiệp hội ngành hàng đẩy mạnh tái cơ cấu sản xuất, phấn đấu nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến có hàm lượng công nghệ cao lên trên 55% tổng kim ngạch xuất khẩu, giảm dần xuất khẩu thô trong giai đoạn 2008 - 2012.

3. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tiềm lực khoa học công nghệ: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ đặt mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo kỹ thuật lên trên 40% vào năm 2010, đồng thời phân bổ ngân sách tối thiểu 2% GDP cho hoạt động nghiên cứu phát triển để chủ động tiếp nhận, chuyển giao công nghệ ngoại sinh.

4. Nâng cao vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nước và bảo đảm an ninh kinh tế: Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính chủ động điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, duy trì mức dự trữ ngoại hối an toàn tương đương tối thiểu 12 đến 16 tuần nhập khẩu, đồng thời kiểm soát nợ công dưới ngưỡng an toàn 50% GDP trong suốt chu kỳ phát triển 2007 - 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan hoạch định chính sách và quản lý nhà nước: Các chuyên viên tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao có thể sử dụng dữ liệu 20 năm đổi mới và khung phân tích lý luận để xây dựng lộ trình đàm phán các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và các hiệp hội ngành nghề: Cung cấp góc nhìn toàn diện về cấu trúc thị trường xuất khẩu, trong đó 5 thị trường APEC chiếm 54,5% kim ngạch, giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh chiến lược cạnh tranh khi mở cửa theo cam kết WTO.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Triết học, Kinh tế chính trị: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận duy vật biện chứng áp dụng vào phân tích các hiện tượng kinh tế - chính trị quốc tế đương đại.
• Chuyên gia phân tích kinh tế và tư vấn đầu tư quốc tế: Nguồn tư liệu hệ thống hóa các mốc hội nhập từ năm 1986 đến năm 2006 cùng các số liệu FDI 49,4 tỉ USD phục vụ nghiên cứu xu hướng kinh tế vĩ mô của Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ trong bối cảnh hiện nay có phải là quay lại trạng thái tự cung tự cấp không? Hoàn toàn không. Độc lập tự chủ hiện đại là khả năng tự quyết định đường lối phát triển, chủ động khai thác 49,4 tỉ USD vốn FDI và mở rộng thị trường, đồng thời xây dựng nội lực đủ mạnh để ứng phó linh hoạt trước các cú sốc tài chính toàn cầu.

Mối quan hệ biện chứng giữa độc lập tự chủ và hội nhập quốc tế thể hiện như thế nào? Độc lập tự chủ tạo ra tiềm lực kinh tế vững chắc để hội nhập bình đẳng, tránh bị chi phối chính trị. Ngược lại, hội nhập sâu rộng với 149 thành viên WTO mở ra nguồn vốn, công nghệ và thị trường để củng cố sức mạnh kinh tế quốc gia.

Gia nhập WTO năm 2006 mang lại ý nghĩa bước ngoặt gì cho Việt Nam? Sự kiện này đánh dấu việc hoàn tất hội nhập diện rộng, đưa Việt Nam tiếp cận thị trường bình đẳng với 149 quốc gia sau 11 năm đàm phán, đồng thời tạo sức ép bắt buộc phải đẩy mạnh cải cách thể chế kinh tế trong nước.

Khối APEC có tầm quan trọng định lượng như thế nào đối với kinh tế Việt Nam? Khối APEC đóng vai trò huyết mạch khi chiếm tới 83,1% tổng số dự án và 69,2% tổng vốn FDI đăng ký tại Việt Nam, đồng thời chiếm 54,5% tổng kim ngạch xuất khẩu thông qua 5 thị trường lớn.

Giải pháp nào quan trọng nhất để không bị hòa tan khi hội nhập kinh tế sâu rộng? Giải pháp then chốt là giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, nâng cao năng lực nội sinh về khoa học công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực đạt tỷ lệ lao động kỹ thuật trên 40% để làm chủ công nghệ nhập khẩu.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh tính tất yếu khách quan của mối quan hệ biện chứng giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ và hội nhập kinh tế quốc tế tại Việt Nam.
• Tổng kết 20 năm đổi mới từ năm 1986 đến năm 2006 với thành tựu thiết lập ngoại giao với 164 quốc gia và gia nhập WTO với tư cách thành viên thứ 150.
• Khẳng định nguồn lực từ APEC chiếm 69,2% tổng vốn FDI là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của đường lối kết hợp nội lực và ngoại lực.
• Đóng góp chính của đề tài là xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện về thể chế, năng lực cạnh tranh và nguồn nhân lực hướng tới tầm nhìn năm 2020.
• Kế hoạch tiếp theo yêu cầu các cấp quản lý triển khai đồng bộ 4 nhóm khuyến nghị chính sách; các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp hãy khai thác sâu sắc các luận cứ từ luận văn để tối ưu hóa chiến lược hội nhập và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TÍNH TẤT YẾU CỦA VIỆC XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ ĐỘC LẬP TỰ CHỦ VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 1. Tính tất yếu của xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ 1. Khái niệm nền kinh tế độc lập tự chủ Trước đây, khi nói đến nền kinh tế độc lập tự chủ người ta thường liên tưởng tới một nền kinh tế tự lực cánh sinh, “tự cấp tự túc”, biệt lập, khép kín, ít giao lưu hợp tác với bên ngoài, trong đó phải có đủ các ngành kinh tế, phải có cơ cấu kinh tế hoàn chỉnh hoặc tương đối hoàn chỉnh, phải tự đảm bảo được mọi nhu cầu trong nước, hay ít nhất phải là những nhu cầu thiết yếu. Và chỉ với nền kinh tế như vậy, chủ quyền quốc gia mới được đảm bảo, mới không bị lệ thuộc vào bên ngoài và mới tự quyết định được các vấn đề của đất nước.

Ngày nay, khi mà xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành xu thế tất yếu trong đó nền kinh tế của mỗi quốc gia là một bộ phận của nền kinh tế thế giới thống nhất thì nền kinh tế độc lập tự chủ không thể là một nền kinh tế khép kín, tự cung tự cấp, thực hiện đóng cửa, không cần hội nhập với nền kinh tế thế giới. Độc lập tự chủ về kinh tế phải là độc lập tự chủ trong phát triển nền kinh tế thị trường và chủ động mở cửa, hội nhập có hiệu quả với nền kinh tế thế giới; tích cực tham gia vào giao lưu hợp tác, phân công lao động quốc tế, trên cơ sở phát huy tốt nhất nội lực, lợi thế so sánh của quốc gia để cạnh tranh có hiệu quả trên thương trường quốc tế. Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, nền kinh tế độc lập tự chủ cần được hiểu: đó là nền kinh tế không bị chi phối hay lệ thuộc vào nước khác, 6 người khác, hoặc vào một tổ chức kinh tế nào đó về đường lối, chính sách phát triển kinh tế; có khả năng tận dụng được tối ưu các nguồn lực bên ngoài và bên trong cho sự phát triển bền vững của đất nước đồng thời có khả năng ứng phó một cách hiệu quả với những biến động của thị trường khu vực và thế giới. Thực tế cho thấy, muốn giữ được độc lập tự chủ về kinh tế, nhất thiết phải có hai điều kiện: một là, có đường lối, chính sách độc lập tự chủ; hai là, có thực lực kinh tế đủ mạnh ở mức cần thiết.

*Độc lập tự chủ về đường lối, chính sách kinh tế có nghĩa là tự quyết định lựa chọn định hướng phát triển, tự đưa ra chủ trương, chính sách và mô hình kinh tế, các quyết sách để chủ động hội nhập, hội nhập có định hướng theo lộ trình hợp lý, không bị động và lệ thuộc vào bên ngoài. * Thực lực kinh tế đủ mạnh trong điều kiện hiện nay bao gồm những yếu tố cơ bản sau: Thứ nhất, toàn bộ giá trị sản xuất trong nước phải đáp ứng được đủ nhu cầu tiêu dùng của nhân dân và có phần tích lũy cần thiết từ nội bộ nền kinh tế quốc dân để tái sản xuất mở rộng. Thứ hai, có thể chế kinh tế - xã hội bền vững, có cơ cấu kinh tế hợp lý, phát huy được lợi thế so sánh, có đủ khả năng tạo ra sức cạnh tranh; bảo đảm được nhịp độ tăng trưởng nhanh, ổn định, bền vững.