Luận văn thạc sĩ về xác định trị giá hải quan hàng nhập khẩu và kinh nghiệm quốc tế cho Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu kinh nghiệm quốc tế và hàm ý đối với việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Hoàng Thị Bình Sơn
• Người hướng dẫn: PGS. TS Hà Văn Hội
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Xác định trị giá hải quan hàng nhập khẩu: Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.1.1. Nội dung tổng quan các công trình nghiên cứu
• 1.1.1.1. Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan của WTO
• 1.1.1.2. Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan đang áp dụng tại các nước trên Thế giới
• 1.1.1.3. Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan đang được áp dụng tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG TRỊ GIÁ HẢI QUAN Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu

Nghiên cứu về trị giá hải quan đã trở thành một lĩnh vực quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc xác định trị giá hải quan không chỉ ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách mà còn tác động đến môi trường kinh doanh và cạnh tranh. Theo Hiệp định GATT/WTO, trị giá hải quan được xác định dựa trên các phương pháp cụ thể nhằm đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong hoạt động thương mại. Việc áp dụng các phương pháp này tại Việt Nam đã gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc chuyển đổi từ cơ chế xác định giá theo bảng giá tối thiểu sang cơ chế hiện đại hơn. Điều này đòi hỏi một sự thay đổi trong nhận thức và hành động của các cơ quan quản lý nhà nước cũng như doanh nghiệp.

1.1. Nội dung tổng quan các công trình nghiên cứu

Các công trình nghiên cứu về trị giá hải quan đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp xác định trị giá hải quan theo quy định của WTO là cần thiết để đảm bảo tính hợp pháp và công bằng trong thương mại quốc tế. Nhiều nghiên cứu đã phân tích thực trạng áp dụng các phương pháp này tại các quốc gia khác nhau, từ đó rút ra bài học cho Việt Nam. Đặc biệt, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng trị giá hải quan không chỉ đơn thuần là vấn đề thuế mà còn liên quan đến các chính sách thương mại và quản lý hải quan. Việc hiểu rõ các phương pháp xác định trị giá hải quan sẽ giúp Việt Nam cải thiện quy trình quản lý và nâng cao hiệu quả thu thuế từ hàng hóa nhập khẩu.

1.2. Đánh giá kết quả của các công trình nghiên cứu liên quan

Đánh giá các công trình nghiên cứu cho thấy rằng mặc dù Việt Nam đã có những bước tiến trong việc áp dụng trị giá hải quan theo tiêu chuẩn quốc tế, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp xác định trị giá hải quan hiện tại chưa thực sự đồng bộ và hiệu quả. Nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc hiểu và thực hiện các quy định liên quan đến trị giá hải quan. Do đó, cần có những cải cách mạnh mẽ trong chính sách và quy trình để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong việc xác định trị giá hải quan.

II. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

Cách tiếp cận nghiên cứu về trị giá hải quan được thực hiện thông qua việc phân tích các phương pháp xác định trị giá hải quan theo quy định của WTO. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp để đánh giá thực trạng áp dụng trị giá hải quan tại Việt Nam và so sánh với các quốc gia khác. Phương pháp thống kê cũng được áp dụng để thu thập và phân tích dữ liệu liên quan đến trị giá hải quan. Qua đó, nghiên cứu nhằm mục tiêu đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm cải thiện quy trình xác định trị giá hải quan tại Việt Nam, phù hợp với các cam kết quốc tế.

2.1. Cách tiếp cận nghiên cứu

Cách tiếp cận nghiên cứu được xây dựng dựa trên việc phân tích các khái niệm và nguyên tắc cơ bản liên quan đến trị giá hải quan. Nghiên cứu không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn đi sâu vào thực tiễn áp dụng tại Việt Nam và các quốc gia khác. Việc so sánh và đối chiếu giữa các phương pháp xác định trị giá hải quan sẽ giúp làm rõ những ưu điểm và nhược điểm của từng phương pháp, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.

2.2. Phương pháp luận nghiên cứu

Phương pháp luận nghiên cứu bao gồm việc sử dụng các phương pháp phân tích định tính và định lượng. Nghiên cứu sẽ tiến hành khảo sát thực trạng áp dụng trị giá hải quan tại một số quốc gia, từ đó đánh giá hiệu quả và tính khả thi của các phương pháp này trong bối cảnh Việt Nam. Phương pháp case-study cũng sẽ được áp dụng để phân tích sâu hơn về các trường hợp cụ thể, giúp làm rõ hơn về thực trạng và các vấn đề liên quan đến trị giá hải quan.

III. Xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu tại một số quốc gia trên thế giới

Việc xác định trị giá hải quan tại các quốc gia khác nhau cho thấy sự đa dạng trong cách tiếp cận và áp dụng. Các quốc gia phát triển như Mỹ, Nhật Bản thường áp dụng các phương pháp hiện đại và minh bạch hơn, trong khi các quốc gia đang phát triển có thể gặp khó khăn trong việc thực hiện các quy định này. Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng trị giá hải quan theo tiêu chuẩn WTO không chỉ giúp tăng cường tính minh bạch mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại. Các quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc đã có những bước tiến đáng kể trong việc cải thiện quy trình xác định trị giá hải quan, từ đó nâng cao hiệu quả thu thuế và quản lý hải quan.

3.1. Khái quát chung về áp dụng Hiệp định trị giá hải quan GATT WTO

Hiệp định trị giá hải quan GATT/WTO đã được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia trên thế giới. Các quốc gia phát triển thường có hệ thống quản lý hải quan chặt chẽ và minh bạch, giúp việc xác định trị giá hải quan trở nên dễ dàng hơn. Ngược lại, các quốc gia đang phát triển thường gặp khó khăn trong việc áp dụng các quy định này do thiếu nguồn lực và kinh nghiệm. Việc hiểu rõ về cách thức áp dụng Hiệp định này sẽ giúp Việt Nam có những điều chỉnh phù hợp trong quy trình xác định trị giá hải quan.

3.2. Đánh giá tình hình áp dụng cơ chế xác định trị giá hải quan

Đánh giá tình hình áp dụng cho thấy rằng mặc dù đã có những cải cách trong việc xác định trị giá hải quan, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại. Các doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc hiểu và thực hiện các quy định liên quan đến trị giá hải quan. Điều này đòi hỏi cần có sự hỗ trợ từ phía cơ quan quản lý nhà nước để nâng cao nhận thức và khả năng thực hiện của doanh nghiệp trong việc xác định trị giá hải quan.

IV. Xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu ở Việt Nam và một số hàm ý chính sách

Thực trạng xác định trị giá hải quan tại Việt Nam cho thấy nhiều thách thức trong việc áp dụng các quy định quốc tế. Các văn bản pháp luật hiện hành chưa hoàn toàn phù hợp với thực tiễn, dẫn đến việc áp dụng còn nhiều bất cập. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc xác định trị giá hải quan bao gồm cả yếu tố chủ quan và khách quan. Để cải thiện tình hình, cần có những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả xác định trị giá hải quan, từ đó đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong hoạt động thương mại.

4.1. Khái quát thực trạng xác định trị giá hải quan

Thực trạng xác định trị giá hải quan tại Việt Nam cho thấy rằng mặc dù đã có những cải cách, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Các doanh nghiệp thường gặp khó khăn trong việc thực hiện các quy định liên quan đến trị giá hải quan. Điều này đòi hỏi cần có sự hỗ trợ từ phía cơ quan quản lý nhà nước để nâng cao nhận thức và khả năng thực hiện của doanh nghiệp trong việc xác định trị giá hải quan.

4.2. Một số hàm ý đối với Việt Nam nhằm đẩy mạnh áp dụng trị giá tính thuế hàng nhập khẩu

Để nâng cao hiệu quả xác định trị giá hải quan, Việt Nam cần thực hiện một số giải pháp như cải cách quy trình xác định trị giá hải quan, tăng cường đào tạo cho cán bộ hải quan và doanh nghiệp, cũng như cải thiện hệ thống thông tin về trị giá hải quan. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao tính minh bạch và công bằng trong hoạt động thương mại, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, việc xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu trở thành một vấn đề cấp thiết đối với Việt Nam. Từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2007, Việt Nam đã cam kết thực hiện các quy định về trị giá hải quan theo Hiệp định GATT/WTO. Trị giá hải quan không chỉ là cơ sở để tính thuế nhập khẩu mà còn là công cụ quản lý thương mại quốc tế, góp phần bảo vệ sản xuất trong nước và đảm bảo nguồn thu ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng tại Việt Nam còn nhiều khó khăn do cơ chế xác định trị giá trước đây dựa trên bảng giá tối thiểu không phù hợp với yêu cầu hội nhập và tính minh bạch.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích, đánh giá cơ chế xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu tại một số quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất hàm ý chính sách phù hợp cho Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2007-2017, giai đoạn Việt Nam chính thức thực hiện các cam kết WTO. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách thuế xuất nhập khẩu, nâng cao hiệu quả quản lý hải quan, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh công bằng cho doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển thương mại quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về chính sách thương mại quốc tế và quản lý thuế quan, trong đó:

• Lý thuyết chính sách thương mại quốc tế: Giải thích vai trò của thuế quan như một công cụ điều tiết thương mại, bảo hộ sản xuất trong nước và cân bằng cán cân thương mại.
• Lý thuyết trị giá hải quan theo Hiệp định GATT/WTO: Trị giá hải quan được xác định dựa trên nguyên tắc trị giá giao dịch thực tế, đảm bảo tính minh bạch, công bằng và phù hợp với thông lệ quốc tế.
• Các khái niệm chính: Trị giá hải quan, trị giá giao dịch, các phương pháp xác định trị giá theo Hiệp định ACV (Agreement on Customs Valuation), các khoản điều chỉnh cộng và trừ trong trị giá hải quan.

Khung lý thuyết này giúp phân tích cơ chế xác định trị giá hải quan, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và so sánh thực tiễn áp dụng tại các quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp phân tích tổng hợp: Thu thập, hệ thống hóa các tài liệu lý luận, pháp luật và nghiên cứu trước đây về trị giá hải quan.
• Phương pháp thống kê: Thu thập và phân tích số liệu về cơ chế xác định trị giá hải quan tại Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc trong giai đoạn 2007-2017, bao gồm tỷ lệ áp dụng các phương pháp xác định trị giá và mức độ tuân thủ quy định.
• Phương pháp so sánh: So sánh các quy định, quy trình và hiệu quả áp dụng trị giá hải quan giữa các quốc gia để rút ra bài học kinh nghiệm.
• Phương pháp case-study: Nghiên cứu các trường hợp điển hình trong thực tiễn áp dụng trị giá hải quan tại các quốc gia trên nhằm minh họa các vấn đề và giải pháp cụ thể.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các báo cáo chính thức, văn bản pháp luật, số liệu thống kê hải quan và các nghiên cứu khoa học liên quan. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tiêu chí đại diện cho các quốc gia có nền kinh tế phát triển và đang phát triển trong khu vực châu Á. Thời gian nghiên cứu kéo dài 10 năm, từ 2007 đến 2017, phù hợp với giai đoạn Việt Nam thực hiện cam kết WTO.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phương pháp xác định trị giá hải quan chủ yếu là trị giá giao dịch thực tế: Khoảng 90% lô hàng nhập khẩu tại Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc được xác định trị giá hải quan theo phương pháp trị giá giao dịch (phương pháp 1 theo Hiệp định ACV). Điều này cho thấy sự ưu tiên áp dụng phương pháp minh bạch, dựa trên giá thực tế đã thanh toán hoặc sẽ thanh toán.

2. Các khoản điều chỉnh trị giá được áp dụng nghiêm ngặt: Các quốc gia này đều thực hiện điều chỉnh cộng các khoản như hoa hồng bán hàng, phí môi giới, chi phí đóng gói, phí bản quyền và chi phí vận tải, bảo hiểm đến cửa khẩu nhập khẩu. Đồng thời, các khoản giảm giá, chi phí sau nhập khẩu và thuế nhập khẩu được trừ ra để đảm bảo tính chính xác của trị giá hải quan.

3. Khó khăn trong kiểm soát gian lận và thất thu thuế: Tại các nước đang phát triển, tỷ lệ thất thu thuế do khai báo trị giá thấp hơn thực tế chiếm khoảng 10-15% tổng số thuế nhập khẩu. Nguyên nhân chính là do ý thức doanh nghiệp chưa cao và năng lực cán bộ hải quan còn hạn chế trong việc kiểm tra, xác minh trị giá.

4. Vai trò của hệ thống pháp luật và công nghệ thông tin: Các nước phát triển như Nhật Bản và Hàn Quốc có hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch và áp dụng công nghệ thông tin hiện đại trong quản lý trị giá hải quan, giúp nâng cao hiệu quả kiểm tra và giảm thiểu sai sót. Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh hiện đại hóa hải quan nhưng vẫn còn tồn tại một số bất cập về quy trình và nhân lực.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng phương pháp trị giá giao dịch theo Hiệp định ACV là xu hướng chung và phù hợp với nguyên tắc công bằng, minh bạch trong thương mại quốc tế. Việc điều chỉnh các khoản chi phí liên quan giúp phản ánh đúng giá trị thực của hàng hóa nhập khẩu, từ đó đảm bảo nguồn thu ngân sách và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Tuy nhiên, khó khăn trong kiểm soát gian lận giá vẫn là thách thức lớn đối với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. So với các nước phát triển, Việt Nam cần nâng cao năng lực cán bộ hải quan, hoàn thiện hệ thống pháp luật và ứng dụng công nghệ thông tin để tăng cường kiểm tra, giám sát.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu giá trị hải quan và phối hợp trao đổi thông tin quốc tế cũng là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả xác định trị giá. Các biểu đồ so sánh tỷ lệ áp dụng các phương pháp xác định trị giá và mức độ thất thu thuế giữa các quốc gia sẽ minh họa rõ nét hơn về hiệu quả quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý về xác định trị giá hải quan: Cần sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật liên quan để đồng bộ, minh bạch và phù hợp với các cam kết quốc tế. Thời gian thực hiện trong 2 năm, do Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với Bộ Công Thương và Tổng cục Hải quan.

2. Nâng cao năng lực cán bộ hải quan: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ xác định trị giá, kỹ năng phân tích và kiểm tra hồ sơ. Mục tiêu nâng tỷ lệ cán bộ đạt chuẩn nghiệp vụ lên trên 90% trong vòng 3 năm.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại: Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu trị giá hải quan tập trung, kết nối với các cơ quan quản lý và đối tác quốc tế để trao đổi thông tin nhanh chóng, chính xác. Thời gian triển khai dự kiến 3 năm, do Tổng cục Hải quan chủ trì.

4. Tăng cường phối hợp quốc tế và trao đổi thông tin: Tham gia các mạng lưới trao đổi thông tin trị giá hải quan của WCO và WTO để cập nhật dữ liệu, kinh nghiệm và hỗ trợ kỹ thuật. Chủ thể thực hiện là Tổng cục Hải quan và Bộ Ngoại giao, với kế hoạch liên tục trong 5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về hải quan và thuế: Giúp hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý thuế nhập khẩu và đảm bảo tuân thủ các cam kết quốc tế.

2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Hiểu rõ quy trình xác định trị giá hải quan, từ đó chủ động trong khai báo và giảm thiểu rủi ro pháp lý, đồng thời tối ưu chi phí thuế.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế quốc tế và quản lý thuế: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về chính sách thương mại và thuế quan.

4. Các tổ chức quốc tế và đối tác phát triển: Tham khảo để hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng chương trình đào tạo và cải cách hải quan tại Việt Nam và các nước đang phát triển khác.

Câu hỏi thường gặp

1. Trị giá hải quan là gì và tại sao quan trọng?
   Trị giá hải quan là giá trị của hàng hóa nhập khẩu dùng để tính thuế. Nó quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu ngân sách và công bằng trong thương mại quốc tế.

2. Phương pháp xác định trị giá hải quan nào được ưu tiên áp dụng?
   Phương pháp trị giá giao dịch thực tế (phương pháp 1 theo Hiệp định ACV) được ưu tiên áp dụng chiếm khoảng 90% các lô hàng nhập khẩu.

3. Các khoản chi phí nào được cộng hoặc trừ khi xác định trị giá hải quan?
   Các khoản cộng gồm hoa hồng bán hàng, phí môi giới, chi phí đóng gói, phí bản quyền, chi phí vận tải và bảo hiểm đến cửa khẩu. Các khoản trừ gồm giảm giá, chi phí sau nhập khẩu và thuế nhập khẩu.

4. Việt Nam gặp khó khăn gì khi áp dụng Hiệp định trị giá hải quan WTO?
   Khó khăn gồm ý thức doanh nghiệp chưa cao, năng lực cán bộ hải quan hạn chế, hệ thống pháp luật chưa đồng bộ và thiếu công nghệ hiện đại hỗ trợ kiểm tra.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả xác định trị giá hải quan tại Việt Nam?
   Cần hoàn thiện pháp luật, đào tạo cán bộ, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường phối hợp quốc tế để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm rõ khái niệm, vai trò và các phương pháp xác định trị giá hải quan theo Hiệp định GATT/WTO.
• Phân tích thực trạng áp dụng cơ chế xác định trị giá hải quan tại Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc cho thấy ưu điểm và hạn chế trong thực tiễn.
• Đã chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến việc xác định trị giá hải quan tại Việt Nam, bao gồm pháp luật, năng lực cán bộ và ý thức doanh nghiệp.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực cán bộ, ứng dụng công nghệ và tăng cường hợp tác quốc tế.
• Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 2-3 năm để nâng cao hiệu quả quản lý trị giá hải quan, góp phần thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển thương mại bền vững.

Hành động ngay hôm nay để hoàn thiện cơ chế xác định trị giá hải quan sẽ giúp Việt Nam tận dụng tối đa lợi ích từ hội nhập và bảo vệ lợi ích quốc gia trong thương mại quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng: CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU CHƢƠNG 2. CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 3. XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI CHƢƠNG 4.

THỰC TRẠNG ÁP DỤNG TRỊ GIÁ HẢI QUAN Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ HÀM Ý CHÍNH SÁCH 4 z CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 1. Nội dung tổng quan các công trình nghiên cứu 1.

Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan của WTO Trong cuốn sách: “Các phương pháp xác định Trị giá Hải quan theo GATT và kiểm toán Hải quan” của tác giả Phạm ngọc Hữu biên soạn và hiệu đính- Nxb. Tài chính Hà nội – 1996, đã trình bày những phƣơng pháp luận cơ bản về xác định giá trị Hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo Hiệp định trị giá GATT/WTO phục vụ cho quá trình quản lý, điều hành vĩ mô nền kinh tế thị trƣờng. - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp ngành mã số N08-2000 “Xác định lộ trình tiến tới thực hiện Hiệp định trị giá GATT/WTO và các giải pháp thực thi” do Cục Kiểm tra thu thuế xuất nhập khẩu thuộc Tổng cục Hải quan thực hiện năm 2000 đã khẳng định: Vận dụng và quản lý đúng đắn nghiệp vụ xác định trị giá hàng hóa nhập khẩu theo mục đích Hải quan là một trong những vấn đề mà Hải quan toàn thế giới đã và đang phải quan tâm sử dụng. Hiệp định Thực hiện Điều VII của Hiệp định chung về thuế quan và thƣơng mại GATT/WTO 1994 có hiệu lực đối với các nƣớc thành viên của WTO từ 1/1/1995.

Hiệp định này là hệ thống phƣơng pháp xác định Trị giá Hải quan của hàng nhập khẩu đã đƣợc chấp nhận 1. Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan đang áp dụng tại các nước trên Thế giới Luận văn thạc sỹ Luật với chủ đề: “Trị giá Hải quan của WTO, thực trạng và áp dụng tại Trung Quốc và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam” (2012) của tác giả Đào Ngọc Thành đã tiếp cận cơ sở lý luận về việc xác định 5 z trị giá tính thuế cho hàng hoá xuất, nhập khẩu theo Hiệp định trị giá GATT/WTO. Tiếp cận làm rõ những mặt đƣợc trong các qui định của pháp luật hiện hành và thực tế hoạt động của Trung Quốc trong lĩnh vực xác định Trị giá Hải quan, so sánh với thực tiễn áp dụng ở Việt Nam để rút ra những bài học kinh nghiệm phục vụ công tác quản lý nhà nƣớc về Hải quan. Đƣa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về việc xác định trị giá tính thuế cho hàng hoá xuất, nhập khẩu.

Nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nƣớc của cơ quan Hải quan trong lĩnh vực xác định trị giá cho hàng hoá XNK ở Việt Nam. Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan đang được áp dụng tại Việt Nam Luận văn thạc sỹ Luật: “Hiệp định trị giá GATT, kinh nghiệm một số nước và thực trạng áp dụng tại Việt Nam”, (2010) của Nguyễn Thị Ngoan cũng phân tích những đặc điểm, bất cập về cơ chế xác định trị giá tính thuế theo bảng giá tối thiểu trƣớc thời điểm chính thức áp dụng hiệp định trị giá GATT/WTO (trƣớc năm 2004). Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về trị giá tính thuế theo các phƣơng pháp của GATT/WTO và cơ chế xác định giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu theo Luật pháp Việt Nam hiện nay. Đánh giá đúng thực trạng cơ chế xác định giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu hiện hành ở Việt Nam, chỉ ra những bất cập, hạn chế của công tác xác định giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu hiện hành.

Đề xuất giải pháp tiếp tục hoàn thiện cơ chế và nâng cao hiệu quả thực thi trong việc kiểm tra, xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu theo xu hƣớng hội nhập quốc tế. Bài viết: “Thuế xuất nhập khẩu của Việt Nam trong xu thế hội nhập và tự do hóa thương mại Quốc tế (2015)”, của Nguyễn Thị Thanh Hoài đã chỉ rõ: Trong xu thế quốc tế hóa đời sống kinh tế thế giới và khu vực, nƣớc ta đã và đang từng bƣớc hòa mình để phát triển kinh tế và mơ rộng quan hệ đối ngoại. Việc buôn bán, trao đổi hàng hóa giữa nƣớc ta và các nƣớc trong khu vực cũng nhƣ với các nƣớc 6 z trên thế giới ngày càng đa dạng phong phú. Để quản lý đƣợc các hoạt động mua bán với các nƣớc, nhà nƣớc đã có nhiều biện pháp, trong đó thuế xuất nhập khẩu là một trong những công cụ chủ yếu.

Thông qua việc ban hành và thực thi chính sách thuế xuất nhập khẩu, chúng ta có thể nắm đủ tình hình xuất nhập khẩu hàng hóa, tạo điều kiện cho nhà nƣớc có căn cứ đề ra chính sách ngoại thƣơng đúng đắn, cân đối cung, cầu hàng hóa nhập khẩu và cân bằng cán cân thanh toán. Thuế xuất nhập khẩu là một trong những nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nƣớc. Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu của nƣớc ta đã đƣợc Quốc hội thông qua ngày 26. Từ đó đến nay đã đƣợc sửa đổi, bổ sung cho phù hợp, đáp ứng các yêu cầu khách quan của quá trình phát triển kinh tế và thực tiễn trong bối cảnh hội nhập kinh tế khu vực.

Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành Quản lý Kinh tế với chủ đề “Hoàn thiện cơ chế xác định trị giá tính thuế hàng hoá nhập khẩu tại Việt Nam” của tác giả Trƣơng Thế Hùng đã hệ thống hoá, phân tích, so sánh các cơ chế, chính sách liên quan đến xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu. Phân tích những cơ chế do ngành Hải quan ban hành, chính sách do Chính phủ và các ngành hữu quan ban hành mà ngành Hải quan phải thực hiện, qua đó đánh giá những thuận lợi, khó khăn của từng loại cơ chế, chính sách đối với hoạt động xác định trị giá hàng hoá nhập khẩu hiện nay. Đánh giá thực trạng hoạt động xác định giá tính thuế hàng hoá nhập khẩu hiện nay trên cơ sở khảo sát, điều tra, thu thập, phân tích các dữ liệu giá tính thuế tại ngành Hải quan. Phân tích những khó khăn, thuận lợi và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện qui trình xác định trị giá tính thuế hiện nay về cơ chế chính sách, về điều kiện trang thiết bị làm việc và con ngƣời thực hiện, về quan hệ phối hợp trong và ngoài ngành, về nhận thức và tình hình chấp pháp của ngƣời nhập khẩu, doanh nghiệp.

Bài viết, “Nâng cao hiệu quả công tác xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu theo hiệp định Trị giá Hải quan” của các tác giả: Lê Thành Phong, Trần Đình Tuấn, Vũ Thị Quỳnh Chi, trên tạp chí Khoa học & Công nghệ số 7 z 98 (10), cho rằng: Trị giá Hải quan GATT/WTO là một hệ thống tiên tiến, phù hợp với một thế giới đang đƣợc toàn cầu hóa hết sức mạnh mẽ. Việc áp dụng Hiệp định Trị giá Hải quan ở Việt Nam vừa có tính bắt buộc theo các cam kết quốc tế, vừa do tính ƣu việt của Hiệp định trong công tác xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu. Kể từ khi thực hiện toàn bộ nội dung Hiệp định Trị giá Hải quan đến nay, Việt Nam đã thu đƣợc những kết quản đáng ghi nhận trong việc xác định Trị giá Hải quan hàng nhập khẩu, tuy nhiên vẫn còn nhiều vấn đề đang tồn tại cần đƣợc hoàn thiện của toàn bộ hệ thống. Trong thời gian tới, các cơ quan quản lý Nhà nƣớc còn phải tiếp tục nghiên cứu để chuyển hóa đƣợc toàn bộ nội dung của hệ thống xác định trị giá theo Hiệp định vào văn bản pháp luật ở cấp độ quy định cao hơn.

Những giải pháp đề xuất cho Nhà nƣớc và ngành Hải quan xuất phát từ đánh giá thực trạng nhằm góp phần nâng cao hiệu quả xác định trị giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu, thực hiện áp dụng đầy đủ Hiệp định Trị giá Hải quan của WTO tại Việt Nam trong lâu dài, tăng đƣợc nguồn thu cho ngân sách nhà nƣớc, đảm bảo sự công bằng và hiệu quả kinh doanh cho cộng đồng doanh nghiệp, đẩy mạnh giao lƣu thƣơng mại Quốc tế. Bài viết: “Giải pháp nâng cao chất lượng thực thi hiệp định trị giá wto tại Việt Nam (2016)” của tác giả Lê Thị Ánh Tuyết, trên Tạp chí Hải Quan cho rằng: Hiệp định trị giá WTO trở thành điều kiện bắt buộc cho tất cả các nƣớc tham gia WTO. Với tƣ cách là thành viên, Việt Nam phải thực thi đầy đủ các quy định trong Hiệp định trị giá WTO. Điều này đã ảnh hƣởng không nhỏ tới công tác xác định Trị giá Hải quan tại Việt Nam.

Trên cơ sở đánh giá thực trạng công tác Trị giá Hải quan ở nƣớc ta thời gian qua, bài viết đã đề xuất các nhóm giải pháp để có thể nâng cao hiệu quả thực thi Hiệp định trị giá WTO, đảm bảo nguồn thu Hải quan của Việt Nam trong thời gian tới. - Sách “Cộng đồng doanh nghiệp – cơ quan Hải quan và Hiệp định trị giá GATT/WTO” do Tổng cục Hải quan biên soạn tháng 5-2001 - Sách “Hướng dẫn xác định Trị giá Hải quan Asean (ACVG)” do 8 z Tổng cục Hải quan biên soạn tháng 4-2004. - Giáo trình “Thuế và Trị giá Hải quan” do trung tâm đào tạo, bồi dƣỡng công chức Hải quan thuộc Tổng cục Hải quan biên soạn năm 2006. - Sách “Sổ tay kiểm tra Trị giá Hải quan của Tổ chức Hải quan thế giới WCO” do trung tâm đào tạo, bồi dƣỡng công chức Hải quan thuộc Tổng cục Hải quan biên soạn tháng 4-2007.

- Sổ tay Hiện đại hoá Hải quan do Ngân hàng Thế giới xuất bản (bản dịch năm 2007). - Tài liệu “Cải các thủ tục xuất nhập khẩu hướng dẫn cho đối tượng thực thi” do các Doanh nghiệp vừa và nhỏ - Ngân hàng Thế giới xuất bản tháng 9/2008. - Hiệp định trị giá GATT/WTO (ACV) bản tiếng Anh và tiếng Việt - Các văn bản Luật Hải quan năm 2001, Luật Hải quan sửa đổi bổ sung năm 2005; Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu; Luật Quản lý thuế; Luật Kế toán và các chuẩn mực kế toán hiện hành; Luật Ngân hàng, Luật Đầu tƣ,.