Chương 1: VẤN ĐỀ CHUNG VÀ THỰC TIỄN VỀ XUẤT KHẨU VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN 1. Cơ sở lý luận chung về xuất khẩu 1. Khái niệm Xuất khẩu được hiểu là việc bán hàng hóa và dịch vụ cho một quốc gia khác trên cơ sở sử dụng tiền tệ làm phương thức thanh toán. Tiền tệ ở đây có thể là đồng tiền của một trong hai quốc gia của người mua và người bán hoặc có thể của một quốc gia thứ ba khác.
Theo Điều 27 và 28 Luật Thương mại Việt Nam năm 2005: Xuất khẩu hàng hóa là hình thức mua bán quốc tế, bên cạnh các hình thức khác như nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, xuất khẩu hàng hóa là việc đưa hàng hóa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào các khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Đặc điểm của xuất khẩu Các bên xuất khẩu mang quốc tịch khác nhau do đó khác nhau về pháp luật, phong tục tập quán. Đây là nguyên nhân dẫn tới rủi ro và tranh chấp của các bên trong quá trình xuất nhập hàng hóa. Việc chuyển giao hàng hóa xuất khẩu cho hành khách trải qua nhiều khâu trung gian như: đóng gói, vận tải, khai báo hải quan, vận chuyển, kho bãi,.
làm tăng chi phí hàng hóa. Hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu ra ngoài biên giới quốc gia hoặc khu vực đặc biệt được hưởng quy chế hải quan riêng theo quy định của pháp luật do đó cần phải thực hiện đầy đủ các thủ tục hải quan khi xuất khẩu. Đồng tiền sử dụng trong thanh toán xuất khẩu là ngoại tệ, do đó khi có xảy ra sự biến động về tỷ giá có thể gây rủi ro cho nhà xuất nhập khẩu. Luật pháp điều chỉnh trong hoạt động xuất nhập khẩu ngoài luật pháp của 2 quốc gia mua bán với nhau, còn có luật pháp quốc tế, công ước viên 1980, tập quán quốc tế incoterms 2010,2020,.
Vai trò của hoạt động xuất khẩu Xuất khẩu chiếm một tỷ trọng không nhỏ trong xuất khẩu hàng hóa nói chung của nhiều quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, do sự khác nhau về điều kiện tự nhiên, cũng như vốn, lao động, trình độ sản xuất,. mà tỷ trọng xuất khẩu của mỗi quốc gia khác nhau. Nhìn chung, xuất khẩu thủy sản sẽ đóng góp một phần quan trọng trong GDP của mỗi nước và có vai trò hết sức quan trọng trong sự phát triển của mỗi quốc gia và doanh nghiệp, cụ thể: Luan van 7 Đối với quốc gia Xuất khẩu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Xuất khẩu có ý nghĩa rất quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, giúp GDP quốc gia tăng và theo đó thu nhập bình quân đầu người của người dân cũng tăng lên. Xuất khẩu giúp thu lại nguồn ngoại tệ lớn về cho đất nước, tăng dự trữ ngoại hối cho quốc gia. Xuất khẩu giúp chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là do tác động của rất nhiều yếu tố như tiến bộ khoa học kỹ thuật, tốc độ phát triển kinh tế.
Trong đó có hoạt động xuất khẩu là một yếu tố tác động đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế, làm cho cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, thúc đẩy sản xuất phát triển, phù hợp với xu hướng phát triển của kinh tế thế giới và khu vực. Đa dạng và mở rộng thị trường tiêu thụ, cung cấp đầu vào cho sản xuất và khai thác tối đa sản xuất trong nước tạo điều kiện cho các ngành có điều kiện phát triển thuận lợi. Giải quyết việc làm cho người dân, nâng cao đời sống nhân dân. Sản xuất hàng xuất khẩu là nơi thu hút nhiều lao động làm việc và có thu nhập tương đối cao và ổn định giúp đáp ứng đầy đủ vật chất, nhu cầu cuộc sống của nhân dân được cải thiện.
Giúp mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại, tạo cơ hội cho mỗi quốc gia hội nhập vào nền kinh tế thế giới và khu vực. Xuất khẩu và các quan hệ kinh tế đối ngoại đã làm cho nền kinh tế nước ta gắn chặt với quá trình phân công lao động quốc tế. Bên cạnh đó, thúc đẩy các quan hệ tín dụng, đầu tư, vận tải quốc tế…. đến lượt chính các quan hệ kinh tế đối ngoại lại tạo điều kiện để cho mở rộng xuất khẩu.
Tạo nguồn vốn để nhập khẩu máy móc, thiết bị kỹ thuật, vật tư và công nghệ tiên tiến giúp củng cố và sản xuất sản phẩm có chất lượng tốt hơn. Đối với doanh nghiệp Đòi hỏi các doanh nghiệp phải hoàn thiện và luôn đổi mới công tác quản lý sản xuất, đổi mới trang thiết bị, đào tạo lại đội ngũ cán bộ, công nhân viên để nâng cao năng lực cạnh tranh, tổ chức lại sản xuất cho phù hợp với nhu cầu thị trường. Giúp các doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh. Khi chịu sức ép cạnh tranh của các doanh nghiệp trong và ngoài nước và doanh nghiệp nếu muốn tồn tại và phát triển được thì đòi hỏi phải không ngừng nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã, hạ giá thành sản phẩm giúp sản phẩm của doanh nghiệp cạnh tranh trên thị trường thế giới.
Từ đó, giúp các doanh nghiệp trong nước mở rộng thị trường tiêu thụ, quy mô sản xuất, mở rộng quan hệ kinh doanh, có nhiều cơ hội tham gia và tiếp Luan van 8 cận vào thị trường mới thế giới. Từ đó, thu mua và đa dạng đầu vào của sản xuất, tiến hành các hoạt động dự trữ. Đẩy mạnh liên kết và hợp tác giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước chặt chẽ. Hợp tác giữa các nhà khoa học và các doanh nghiệp một cách thiết thực từ phía nhà sản xuất, giúp khơi thông nguồn chất xám trong và ngoài nước.
Quy trình xuất khẩu hàng hóa Hoạt động xuất khẩu hàng hóa có những quy định cụ thể đẩm bảo cho quá trình xuất khẩu mặt hàng được diễn ra theo hướng toàn diện, nhanh chóng, chuẩn xác nhất. Hầu hết các mặt hàng xuất khẩu đều trải qua các bước và quy trình thực hiện như nhau. Bước 1: Tìm kiếm thông tin người mua Bước 2: Giao dịch và đàm phán các điều khoản và điều kiện Bước 3: Chốt đơn hàng, người mua gửi đơn đặt hàng, hai bên làm hợp đồng mua bán Bước 4: Người mua triển khai việc thanh toán quốc tế (mở L/C hoặc chuyển tiền cọc qua TT) Bước 5: Lấy booking đặt tàu/máy bay. Đóng hàng, khai báo và thông quan hải quan Bước 6: Người bán chuẩn bị làm chứng từ xuất khẩu lô hàng Bước 7: Người bán nhận tiền, theo dõi quá trình người mua nhận hàng Bước 8: Hoàn thiện hồ sơ lưu trữ cho bộ phận kinh doanh và kế toán Nguồn: Tác giả tự tổng hợp từ Transportation.com Quy trình xuất khẩu hàng hóa được thực hiện thông qua các bước sau: Bước 1: Người xuất khẩu có thể tìm kiếm thông tin người mua qua nhiều hình thức như: qua các diễn đàn, các cuộc triển lãm, qua internets, google, những hiệp Luan van 9 hội quốc tế, qua các sàn thương mại điện tử.
Tùy vào từng mặt hàng cụ thể mà phía người bán tìm phương thức kết nối với khách hàng có nhu cầu về sản phẩm của họ. Bước 2: Giao dịch và đàm phán các điều khoản, điều kiện. Sau khi trao đổi, thỏa thuận với nhau, hai bên tiến hành gặp gỡ, đàm phán những vấn đề cụ thể về hàng hóa, giá cả, phương thức giao hàng, phương thức thanh toán và các chứng từ liên quan khác. Bước 3: Sau khi chốt đơn hàng, hai bên đại diện xuất khẩu và nhập khẩu ký hợp đồng đã được soạn ra sẵn.
Trong hợp đồng ghi rõ các điều khoản về điều kiện thanh toán, phương thức thanh toán để người bán yêu cầu người mua triển khia, Người gửi hàng cần cung cấp đầy đủ các thông tin về danh mục hàng hóa cần gửi (tên hàng, loại hàng, đơn giá, số lượng bao nhiêu, tổng giá đơn hàng) để đơn vị vận chuyển tiến hành làm thủ tục hải quan thông quan xuất khẩu và khai báo trên hệ thống hải quan điện tử một cách chính xác. Bước 4: Người mua triển khai việc thanh toán quốc tế, mở L/C hoặc chuyển tiền cọc qua TT tùy vào sự thống nhất của hai bên trong quá trình đàm phán. Bước 5: Người xuất khẩu triển khai giao hàng, bao gồm các công việc như lấy booking, đặt tàu trả trước tùy thuộc vào điều kiện incoterm (ví dụ nhóm F người mua sẽ thuê phương tiện vận tải, trả cước. Trong nhóm C và D người bán sẽ chịu trách nhiệm thuê phương tiện vận tải, trả cước).
Trong quá trình thông quan có 3 luồng truyền tờ khai: nếu luồng xanh hàng hóa sẽ được tự động thông quan, đối vưới luồng vàng bộ phận hải quan sẽ kiểm tra hồ sơ sai đố duyệt thông quan, luồng đỏ yêu cầu kiểm tra hồ sơ và kiểm hóa hàng hóa rồi mới duyệt thông quan. Bước 6: Công ty xuất khẩu làm giấy tờ, chứng từ xuất khẩu gửi cho bên nhập khẩu để yêu cầu nhà nhập khẩu thanh toán tiền hàng. Việc làm chứng từ tùy thuộc vào phương thức thanh toán mà hai bên đã thỏa thuận trong hợp đồng phía trên. Bước 7: Đại diện bên bán nhận tiền theo thỏa thuận của hai bên như hợp đồng mà hai bên đã ký, theo dõi quá trình nhận hàng của người mua, đảm bảo hàng hóa được giao đúng đủ về số lượng và chất lượng như trong hợp đồng hai bên đã ký kết.
Bước 8: Hoàn thiện hồ sơ và lưu trữ cho bộ phận kế toán và kinh doanh. Làm công tác hậu kiểm hải quan (trong vòng 5 năm kể từ khi hàng hóa thông quan cơ quan hải quan đều có thể yêu cầu kiểm tra chứng từ cho lô hàng mà doanh nghiệp xuất khẩu), quyết toán thuế cho bộ phận hải quan và nhận thuế VAT đầu vào (nếu có). Các yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu * Các yếu tố ảnh hưởng đến cung của nước xuất khẩu Luan van 10 - Sự phát triển của nền kinh tế trong nước (Quy mô nền kinh tế - GDP) Xuất khẩu và quy mô nền kinh tế có mối quan hệ mật thiết với nhau. Công thức tính GDP theo phương pháp chi tiêu, GDP bằng tổng chi tiêu của tất cả những người tiêu dùng cuối cùng (người tiêu dùng và doanh nghiệp trong nước, chính phủ, hay người nước ngoài).
GDP = C + I + G + (EX – IM) Trong đó: C là chi tiêu tiêu dùng bao gồm tất cả các chi tiêu cho sản phẩm và dịch vụ do các xí nghiệp sản xuất ra và bán cho các hộ gia đình. I là chi tiêu đầu tư bao gồm tổng vốn đầu tư phát triển xã hội trong kỳ.