Việc tiếp cận các dịch vụ xã hội của phụ nữ nhập cư tại phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, thành ...

Tài liệu nghiên cứu Việc tiếp cận các dịch vụ xã hội của phụ nữ nhập cư tại phường tân tạo a quận bình tân thành phố hồ, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Hiệp Trí
• Người hướng dẫn: Tiến Sỹ Phạm Đức Trọng
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Việc Tiếp Cận Các Dịch Vụ Xã Hội Của Phụ Nữ Nhập Cư Tại Phường Tân Tạo A, Quận Bình Tân, Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Tổng quan địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: VIỆC TIẾP CẬN CÁC DỊCH VỤ XÃ HỘI CỦA PHỤ NỮ NHẬP CƯ TẠI PHƯỜNG TÂN TẠO A, QUẬN BÌNH TÂN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Đặc điểm nhân khẩu xã hội của phụ nữ nhập cư
• 2.2. Tình trạng hôn nhân
• 2.3. Thực trạng tiếp cận các dịch vụ xã hội của phụ nữ nhập cư
• 2.3.1. Dịch vụ xã hội cơ bản
• 2.3.2. Nhu cầu cơ bản
• 2.3.3. Nguồn điện sử dụng
• 2.3.4. Nguồn nước sạch sử dụng nấu ăn, uống
• 2.3.5. Khám chữa bệnh của người trong độ tuổi lao động và phụ nữ nhập cư
• 2.3.6. Khám chữa bệnh của trẻ em nhập cư
• 2.3.7. Khám chữa bệnh của người già nhập cư
• 2.3.8. Tuyên truyền, truyền thông về y tế
• 2.3.9. Khó khăn trong việc học của con, em phụ nữ nhập cư
• 2.3.10. Tiếp cận các khóa đào tạo – tập huấn
• 2.3.11. Thể dục – Thể thao
• 2.3.12. Dịch vụ công cộng
• 2.3.13. Sự khác biệt trong tiếp cận các dịch vụ xã hội giữa phụ nữ nhập cư và phụ nữ cư trú lâu dài tại địa phương
• 2.3.13.1. Sự khác biệt trong tiếp cận về y tế
• 2.3.13.2. Sự khác biệt trong tiếp cận về giáo dục
• 2.3.13.3. Sự khác biệt trong tiếp cận về nguồn vốn – tín dụng
• 2.3.14. So sánh các dịch vụ xã hội được tiếp cận trước và sau khi nhập cư vào thành phố Hồ Chí Minh
• 2.3.14.1. So sánh về dịch vụ xã hội cơ bản
• 2.3.14.1.1. Nhu cầu cơ bản
• 2.3.14.1.2. Về giáo dục
• 2.3.14.1.3. Về giải trí
• 2.3.14.2. So sánh về dịch vụ công cộng
• 2.3.14.2.1. Về việc làm
• 2.3.15. So sánh một số khía cạnh xã hội khác
• 2.3.16. Đánh giá mối quan hệ giữa mạng lưới xã hội của phụ nữ nhập cư và việc tiếp cận các dịch vụ xã hội
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tiếp Cận Dịch Vụ Xã Hội Cho Phụ Nữ Nhập Cư

Di dân là một hiện tượng tất yếu và xuyên suốt trong lịch sử nhân loại, đặc biệt là di dân từ nông thôn đến thành thị. Tại Việt Nam, sự khác biệt về mức sống, cơ hội việc làm và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội giữa các vùng miền là nguyên nhân chính thúc đẩy các dòng di cư. Thành phố Hồ Chí Minh, với vai trò là một trung tâm kinh tế lớn, thu hút một lượng lớn lao động nhập cư, trong đó có phụ nữ. Tỷ lệ nữ nhập cư vào thành phố ngày càng tăng, đặt ra nhiều thách thức về việc làm, nhà ở, và đặc biệt là hòa nhập cộng đồng. Các dịch vụ xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ và cải thiện cuộc sống của người nhập cư, giúp họ vượt qua những khó khăn ban đầu và hòa nhập vào xã hội mới. Theo số liệu thống kê, dân nhập cư chiếm tỷ lệ đáng kể trong dân số thành phố, điều này tạo ra áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng và các dịch vụ công.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Dịch Vụ Xã Hội Cho Phụ Nữ Nhập Cư

Dịch vụ xã hội đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ phụ nữ nhập cư ổn định cuộc sống và hòa nhập vào cộng đồng mới. Các dịch vụ này bao gồm hỗ trợ về y tế, giáo dục, việc làm, nhà ở và tư vấn pháp lý. Việc tiếp cận dễ dàng các dịch vụ này giúp phụ nữ nhập cư giảm bớt gánh nặng kinh tế, nâng cao trình độ học vấn và kỹ năng nghề nghiệp, từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống và đóng góp tích cực vào sự phát triển của xã hội. Theo nghiên cứu của Nguyễn Hiệp Trí, hệ thống dịch vụ xã hội hiện tại vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của người nhập cư, đặc biệt là phụ nữ.

1.2. Thực Trạng Di Dân Và Tác Động Đến Phụ Nữ Nhập Cư

Quá trình đô thị hóa nhanh chóng đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thu nhập cho người dân, nhưng đồng thời cũng gây ra nhiều thách thức về nhà ở, giao thông và ô nhiễm môi trường. Phụ nữ nhập cư thường phải đối mặt với nhiều khó khăn hơn so với nam giới, bao gồm sự phân biệt đối xử trong công việc, bạo lực gia đình và thiếu sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè. Bà Trần Thị Vân Anh, trợ lí trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam cho rằng “Di dân là trụ cột để góp phần xóa đói giảm nghèo trong thời gian qua đồng thời thúc đẩy quá trình đô thị hóa, song nếu không quản lí tốt vấn đề di dân sẽ tạo áp lực lớn đối với chính quyền địa phương cả nơi đi và nơi đến”.

II. Thách Thức Tiếp Cận Dịch Vụ Xã Hội Của Phụ Nữ Nhập Cư

Mặc dù có nhiều chính sách và chương trình hỗ trợ, phụ nữ nhập cư vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội. Rào cản ngôn ngữ, thiếu thông tin, thủ tục hành chính phức tạp và sự kỳ thị từ cộng đồng địa phương là những yếu tố cản trở họ tiếp cận các dịch vụ cần thiết. Bên cạnh đó, nhiều phụ nữ nhập cư làm việc trong các ngành nghề phi chính thức, không có hợp đồng lao động và không được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, khiến họ dễ bị tổn thương và khó tiếp cận các dịch vụ y tế và giáo dục. Theo thống kê, tỷ lệ phụ nữ nhập cư tham gia các khóa đào tạo nghề còn thấp, điều này ảnh hưởng đến khả năng tìm kiếm việc làm ổn định và thu nhập cao.

2.1. Rào Cản Ngôn Ngữ Và Thiếu Thông Tin Về Dịch Vụ

Rào cản ngôn ngữ là một trong những khó khăn lớn nhất đối với phụ nữ nhập cư, đặc biệt là những người đến từ các vùng miền có ngôn ngữ và văn hóa khác biệt. Việc không hiểu rõ ngôn ngữ địa phương khiến họ gặp khó khăn trong việc giao tiếp với các cơ quan chức năng, tìm kiếm thông tin về các dịch vụ hỗ trợ và tham gia các hoạt động cộng đồng. Ngoài ra, nhiều phụ nữ nhập cư thiếu thông tin về các quyền lợi và nghĩa vụ của mình, cũng như các chương trình hỗ trợ của chính phủ và các tổ chức phi chính phủ.

2.2. Thủ Tục Hành Chính Phức Tạp Và Chi Phí Cao

Thủ tục hành chính phức tạp và rườm rà là một trở ngại lớn đối với phụ nữ nhập cư khi muốn tiếp cận các dịch vụ xã hội. Việc đăng ký tạm trú, xin giấy phép lao động và làm các thủ tục liên quan đến y tế và giáo dục thường tốn nhiều thời gian và công sức. Bên cạnh đó, nhiều dịch vụ xã hội có chi phí cao, vượt quá khả năng chi trả của phụ nữ nhập cư, đặc biệt là những người có thu nhập thấp và phải nuôi con nhỏ.

2.3. Sự Kỳ Thị Và Phân Biệt Đối Xử Từ Cộng Đồng

Sự kỳ thị và phân biệt đối xử từ cộng đồng địa phương là một vấn đề nhức nhối mà nhiều phụ nữ nhập cư phải đối mặt. Họ thường bị coi là người ngoài, không được tôn trọng và đối xử công bằng. Điều này khiến họ cảm thấy cô đơn, lạc lõng và khó hòa nhập vào xã hội mới. Ngoài ra, sự kỳ thị và phân biệt đối xử cũng có thể dẫn đến bạo lực và xâm hại tình dục, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tinh thần của phụ nữ nhập cư.

III. Giải Pháp Nâng Cao Tiếp Cận Dịch Vụ Xã Hội Cho Phụ Nữ

Để cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội của phụ nữ nhập cư, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ, các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng địa phương. Cần tăng cường tuyên truyền và cung cấp thông tin về các dịch vụ hỗ trợ bằng nhiều hình thức khác nhau, bao gồm tờ rơi, áp phích, trang web và các buổi nói chuyện trực tiếp. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí dịch vụ và tăng cường đào tạo nghề cho phụ nữ nhập cư. Quan trọng nhất, cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về sự đa dạng văn hóa và tầm quan trọng của việc hòa nhập cộng đồng.

3.1. Tăng Cường Tuyên Truyền Và Cung Cấp Thông Tin Đa Dạng

Cần tăng cường tuyên truyền và cung cấp thông tin về các dịch vụ hỗ trợ cho phụ nữ nhập cư bằng nhiều hình thức khác nhau, bao gồm tờ rơi, áp phích, trang web và các buổi nói chuyện trực tiếp. Thông tin cần được trình bày rõ ràng, dễ hiểu và bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau để đảm bảo rằng tất cả phụ nữ nhập cư đều có thể tiếp cận được. Ngoài ra, cần xây dựng các kênh thông tin trực tuyến và đường dây nóng để phụ nữ nhập cư có thể dễ dàng tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết.

3.2. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Hành Chính Và Giảm Chi Phí

Cần đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm chi phí dịch vụ để tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ nhập cư tiếp cận các dịch vụ xã hội. Các cơ quan chức năng cần rà soát lại các quy trình và thủ tục hiện hành, loại bỏ những thủ tục rườm rà và không cần thiết. Đồng thời, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để giảm thiểu thời gian và chi phí cho người dân. Ngoài ra, cần có chính sách hỗ trợ tài chính cho phụ nữ nhập cư có hoàn cảnh khó khăn để họ có thể tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục và nhà ở.

3.3. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về Hòa Nhập Văn Hóa

Cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về sự đa dạng văn hóa và tầm quan trọng của việc hòa nhập cộng đồng. Các hoạt động giao lưu văn hóa, các chương trình giáo dục và các chiến dịch truyền thông có thể giúp xóa bỏ những định kiến và phân biệt đối xử đối với phụ nữ nhập cư. Đồng thời, cần khuyến khích sự tham gia của phụ nữ nhập cư vào các hoạt động cộng đồng để họ có thể giao lưu, học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm với những người khác.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Hỗ Trợ Phụ Nữ Nhập Cư Tại Tân Tạo A

Tại phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh, việc hỗ trợ phụ nữ nhập cư tiếp cận các dịch vụ xã hội được thực hiện thông qua nhiều chương trình và hoạt động khác nhau. Các tổ chức xã hội và chính quyền địa phương phối hợp tổ chức các lớp học tiếng Việt, các buổi tư vấn pháp lý và các khóa đào tạo nghề cho phụ nữ nhập cư. Đồng thời, các chương trình hỗ trợ nhà ở và vay vốn cũng được triển khai để giúp họ ổn định cuộc sống và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua để đảm bảo rằng tất cả phụ nữ nhập cư đều có thể tiếp cận các dịch vụ cần thiết.

4.1. Các Chương Trình Hỗ Trợ Hiện Có Tại Địa Phương

Phường Tân Tạo A đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ phụ nữ nhập cư, bao gồm các lớp học tiếng Việt miễn phí, các buổi tư vấn pháp lý và các khóa đào tạo nghề ngắn hạn. Các chương trình này được thực hiện với sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội và các doanh nghiệp trên địa bàn. Ngoài ra, phường cũng có các chương trình hỗ trợ nhà ở và vay vốn cho phụ nữ nhập cư có hoàn cảnh khó khăn.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Và Những Hạn Chế Của Chương Trình

Mặc dù các chương trình hỗ trợ đã mang lại những kết quả tích cực, vẫn còn nhiều hạn chế cần được khắc phục. Nhiều phụ nữ nhập cư vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin về các chương trình hỗ trợ, và thủ tục đăng ký tham gia đôi khi còn phức tạp. Ngoài ra, các chương trình đào tạo nghề chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động, và nhiều phụ nữ sau khi tốt nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm ổn định.

4.3. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Hiệu Quả Hỗ Trợ

Để cải thiện hiệu quả của các chương trình hỗ trợ, cần tăng cường tuyên truyền và cung cấp thông tin về các chương trình này bằng nhiều hình thức khác nhau. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục đăng ký tham gia và tăng cường đào tạo nghề theo nhu cầu của thị trường lao động. Ngoài ra, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cơ quan chức năng, các tổ chức xã hội và các doanh nghiệp để tạo ra một mạng lưới hỗ trợ toàn diện cho phụ nữ nhập cư.

V. Kết Luận Tương Lai Của Dịch Vụ Xã Hội Cho Phụ Nữ Nhập Cư

Việc đảm bảo quyền tiếp cận các dịch vụ xã hội cho phụ nữ nhập cư là một yếu tố quan trọng để xây dựng một xã hội công bằng và phát triển bền vững. Cần tiếp tục nghiên cứu và đánh giá thực trạng, từ đó đưa ra những chính sách và giải pháp phù hợp để hỗ trợ phụ nữ nhập cư hòa nhập vào cộng đồng và phát huy tối đa tiềm năng của mình. Sự thành công của phụ nữ nhập cư không chỉ mang lại lợi ích cho bản thân họ và gia đình, mà còn đóng góp vào sự phát triển kinh tế và xã hội của thành phố Hồ Chí Minh.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Chính Sách Hỗ Trợ Dài Hạn

Chính sách hỗ trợ dài hạn đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo quyền tiếp cận các dịch vụ xã hội cho phụ nữ nhập cư. Các chính sách này cần được xây dựng dựa trên những nghiên cứu và đánh giá thực tế, và cần được điều chỉnh linh hoạt để đáp ứng những thay đổi của xã hội. Đồng thời, cần có sự cam kết mạnh mẽ từ chính phủ và các tổ chức xã hội để đảm bảo rằng các chính sách này được thực thi một cách hiệu quả.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Việc Hỗ Trợ Hòa Nhập

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phụ nữ nhập cư hòa nhập vào xã hội mới. Sự cởi mở, thân thiện và tôn trọng từ cộng đồng có thể giúp phụ nữ nhập cư cảm thấy được chào đón và chấp nhận. Đồng thời, cộng đồng cũng có thể cung cấp những nguồn lực và hỗ trợ cần thiết để giúp phụ nữ nhập cư vượt qua những khó khăn và thách thức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN HIỆP TRÍ VIỆC TIẾP CẬN CÁC DỊCH VỤ XÃ HỘI CỦA PHỤ NỮ NHẬP CƯ TẠI PHƯỜNG TÂN TẠO A, QUẬN BÌNH TÂN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SỸ XÃ HỘI HỌC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2012 1 ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN HIỆP TRÍ VIỆC TIẾP CẬN CÁC DỊCH VỤ XÃ HỘI CỦA PHỤ NỮ NHẬP CƯ TẠI PHƯỜNG TÂN TẠO A, QUẬN BÌNH TÂN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SỸ XÃ HỘI HỌC MÃ SỐ : 603130 HDKH: TIẾN SỸ PHẠM ĐỨC TRỌNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2012 2 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi. Số liệu thu thập từ bảng hỏi được tôi và nhóm cộng tác viên của Phòng Bình đẳng giới thuộc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội thành phố Hồ Chí Minh trực tiếp tiến hành khảo sát tại địa phương. Cá nhân tôi tổng hợp, phân tích theo các tiêu chí của đề tài đặt ra. Các số liệu, tài liệu tham khảo, trích dẫn được tôi chỉ rõ nguồn gốc. Luận văn này là kết quả nghiên cứu của riêng cá nhân tôi và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 9 năm 2012 Tác giả Nguyễn Hiệp Trí 3 LỜI CÁM ƠN Luận văn tốt nghiệp là kết quả của quá trình học tập và áp dụng những kiến thức, thực hành các kỹ năng mà tôi đã học. Trong quá trình học tập và nghiên cứu tôi luôn nhận được nhiều sự giúp đỡ từ các thầy cô, gia đình và bạn bè, vì vậy tôi có được kết quả ngày hôm nay. Tôi xin gửi lời cám ơn sâu sắc đến Tiến sỹ Phạm Đức Trọng – giảng viên hướng dẫn đề tài của tôi. Nhờ sự hướng dẫn tận tình của Thầy mà tôi học tập được nhiều điều không chỉ trong nghiên cứu mà còn trong cuộc sống. Tôi xin cám ơn Hội đồng khoa học đã dành thời gian nghiên cứu góp ý và bổ sung những kiến thức cần thiết cho luận văn của tôi. Xin gửi lời cám ơn đến các thầy cô Khoa Xã hội học đã luôn khích lệ tôi về mặt tinh thần trong suốt quá trình làm luận văn. Tôi cũng xin cám ơn các thầy cô Phòng Sau đại học đã hỗ trợ tôi trong thời gian tôi học tập và nghiên cứu. Xin cám ơn các cô, chú, anh chị đã cung cấp thông tin trả lời bảng hỏi và phỏng vấn sâu của đề tài. Xin cám ơn các đồng nghiệp, các cộng tác viên Phòng Bình đẳng giới đã hỗ trợ tôi trong quá suốt quá trình học tập cũng như thực hiện khảo sát của luận văn. Cuối cùng, tôi kính chúc tất cả các Thầy Cô, các bạn đồng nghiệp luôn vui khỏe và công tác tốt. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 9 năm 2012 Tác giả Nguyễn Hiệp Trí 4 MỤC LỤC Lời cam đoan. 4 Các từ viết tắt. Tính cấp thiết của đề tài . Mục tiêu nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Chọn mẫu và xử lý thông tin . Đối tượng, khách thể, phạm vi và mẫu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu . Giả thuyết nghiên cứu . Khung phân tích . Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài . Cơ sở lý luận của đề tài . Tổng quan địa bàn nghiên cứu . Tổng quan tài liệu nghiên cứu . Sơ lược một số nghiên cứu trên thế giới . Sơ lược một số nghiên cứu ở Việt Nam . Cách tiếp cận của luận văn . Cách tiếp cận hệ thống . Cách tiếp cận lối sống . Lý thuyết xung đột . Lý thuyết hành động xã hội . Lý thuyết lựa chọn hợp lý . Các khái niệm liên quan . Chính sách xã hội . Dịch vụ xã hội . Dịch vụ xã hội cơ bản . Dịch vụ công cộng . 32 Chương 2 : Việc tiếp cận các dịch vụ xã hội của phụ nữ nhập cư tại phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh. Đặc điểm nhân khẩu xã hội của phụ nữ nhập cư. Tình trạng hôn nhân . Thực trạng tiếp cận các dịch vụ xã hội của phụ nữ nhập cư . Dịch vụ xã hội cơ bản . Nhu cầu cơ bản . Nguồn điện sử dụng . Nguồn nước sạch sử dụng nấu ăn, uống. Khám chữa bệnh của người trong độ tuổi lao động và phụ nữ nhập cư . Khám chữa bệnh của trẻ em nhập cư . Khám chữa bệnh của người già nhập cư . Tuyên truyền, truyền thông về y tế . Khó khăn trong việc học của con, em phụ nữ nhập cư . Tiếp cận các khóa đào tạo – tập huấn. Thể dục – Thể thao . Dịch vụ công cộng . Sự khác biệt trong tiếp cận các dịch vụ xã hội giữa phụ nữ nhập cư và phụ nữ cư trú lâu dài tại địa phương . Sự khác biệt trong tiếp cận về y tế . Sự khác biệt trong tiếp cận về giáo dục. Sự khác biệt trong tiếp cận về nguồn vốn – tín dụng . So sánh các dịch vụ xã hội được tiếp cận trước và sau khi nhập cư vào thành phố Hồ Chí Minh. So sánh về dịch vụ xã hội cơ bản . Nhu cầu cơ bản . Về giáo dục . Về giải trí . So sánh về dịch vụ công cộng . Về việc làm . So sánh một số khía cạnh xã hội khác . Đánh giá mối quan hệ giữa mạng lưới xã hội của phụ nữ nhập cư và việc tiếp cận các dịch vụ xã hội. 80 Kết luận – Khuyến nghị . 90 Tài liệu tham khảo . Bảng xử lý số liệu . Chú thích . 115 8 CÁC TỪ VIẾT TẮT AusAID : Cơ quan phát triển quốc tế Úc CEDAW : Công ước về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ ILO : Tổ chức Lao động quốc tế UNFPA : Quỹ dân số Liên hiệp quốc UNICEF : uỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc VGA : Đánh giá giới tại Việt Nam WB : Ngân hàng thế giới 9 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Một hiện tượng tất yếu xảy ra liên tục và xuyên suốt trong lịch sử nhân loại đó là hiện tượng di dân. Di dân là một quy luật tự nhiên của quá trình phát triển đô thị và là một hiện tượng kinh tế – xã hội khách quan. Di dân là biểu hiện rõ nét nhất của sự phát triển không đồng đều giữa các khu vực, giữa các vùng miền lãnh thổ. Ở Việt Nam, sự khác biệt về mức sống, thu nhập cơ hội việc làm, thụ hưởng các dịch vụ xã hội giữa nông thôn và thành thị là những nguyên nhân cơ bản tạo nên các dòng di cư, nói chính xác hơn đó là các dòng di chuyển lao động từ nơi này đến nơi khác. Lịch sử phát triển của Việt Nam cũng luôn gắn liền với các luồng di cư, quá trình di cư này diễn ra liên tục qua nhiều thế kỉ, trong đó hướng di cư quan trọng nhất trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc Việt Nam đó là hướng di cư từ Bắc xuống phía Nam. Từ khi đất nước bước vào thời kì đổi mới và cải cách kinh tế - xã hội vào cuối thập niên 80 của thế kỷ XX, các luồng di dân do nhà nước tổ chức đã dần bị thay thế bằng các luồng di dân tự do như luồng di dân Bắc – Nam, di dân nông thôn – thành thị, nhất là di dân vào các thành phố lớn đặc biệt là hai thành phố lớn của Việt Nam đó là thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Ở góc độ dân số, tỷ lệ tăng dân số cơ học của thành phố Hồ Chí Minh luôn tương đương gấp đôi so với tỷ lệ tăng tự nhiên qua các năm. Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên luôn ổn định và có xu hướng giảm (năm 2005 là 1,14 % giảm dần còn 1,04 % vào năm 2010) và tỷ lệ tăng cơ học luôn có xu hướng tăng (năm 2005 là 1,98% tăng lên 2,07% vào năm 2010) [1]. Tỷ lệ tăng dân số của thành phố Hồ Chí Minh (đơn vị tính: %) 2005 2007 2008 2009 2010 Tỷ lệ tăng tự nhiên 11,44 10,75 10,29 10,37 10,35 Tỷ lệ tăng cơ học 19,85 21,28 20,76 20,72 20,74 Nguồn: Trang 29, Niên giám Thống kê, Cục thống kê TP.HCM năm 2010 Theo số liệu thống kê, dân nhập cư vào thành phố Hồ Chí Minh có xu hướng tăng trong các năm và có sự khác biệt về giới tính khi nhập cư đến thành phố, tỉ lệ nữ nhập cư vào thành phố Hồ Chí Minh ngày càng tăng và tăng cao hơn so với nam giới. Trước đây, vấn đề rời khỏi gia đình đi làm xa được coi là vấn đề của nam giới, phụ nữ sẽ ở lại nhà chăm sóc cha mẹ, con cái hay người thân, nhưng hiện nay, tỷ suất di chuyển của dân số nữ đã tăng trong những năm cuối của thập niên 90 của thế kỷ XX [2]. Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa nhanh cùng với sự thay đổi điều kiện sống đã làm cho một bộ phận dân cư ở nông thôn di cư mạnh ra các đô thị. Bà Trần Thị Vân Anh, trợ lí trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam cho rằng “Di dân là trụ cột để góp phần xóa đói giảm nghèo trong thời gian qua đồng thời thúc đẩy quá trình đô thị hóa, song nếu không quản lí tốt vấn đề di dân sẽ tạo áp lực lớn đối với chính quyền địa phương cả nơi đi và nơi đến”. Mặt khác, dân số của thành phố Hồ Chí Minh tăng đột biến với mật độ dân cư dày đặc sẽ gây mất cân đối giữa thành phố và các tỉnh thành phố khác trong cả nước, đồng thời cũng sẽ đặt ra những vấn đề nan giải về giải quyết việc làm, thất nghiệp tại chỗ, nhà ở, tệ nạn xã hội và làm cho trật tự xã hội ngày càng thêm phức tạp trong các vấn đề như cơ sở hạ tầng, các dịch vụ xã hội, nhà ở, chăm sóc y tế, môi trường, giao thông,… quan trọng nhất trong các vấn đề trên là vấn đề hội nhập vào cuộc sống đô thị. Thực trạng này làm nảy sinh nhiều điểm khác nhau do những khác biệt về giới quy định, đó là 11 những khó khăn không chỉ là việc làm, nơi ăn, nơi ở mà còn có những xung đột về văn hóa, tôn giáo và các vấn đề liên quan đến lao động trong đó có lao động nữ nhập cư. Trong bối cảnh đó, dịch vụ xã hội là một trong những yếu tố cần thiết nhằm giúp đỡ, cải thiện cuộc sống của người nhập cư.