Vận Dụng Kiến Thức Tiến Hóa Trong Dạy Học Sinh Thái Học Lớp 12

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu sử sụng kiến thức tiến hóa trong dạy học phần sinh thái học sinh học 12 trung học phổ thông, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Trương Thị Thu Hằng
• Người hướng dẫn: GS. Đinh Quang Báo
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm sinh học
• Đề tài: Vận Dụng Kiến Thức Tiến Hóa Trong Dạy Học Sinh Thái Học Lớp 12
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Tiến Hóa Trong Dạy Học Sinh Thái

Chương trình Sinh học phổ thông trình bày kiến thức theo cấp độ tổ chức sống, nhấn mạnh mối liên hệ giữa cấu tạo và chức năng, cơ thể và môi trường. Các nhóm sinh vật được trình bày theo hệ thống tiến hóa, từ đơn giản đến phức tạp. Chương trình thể hiện quan điểm sinh thái và tiến hóa, kết nối các phân môn như tế bào học, sinh lý học, sinh thái học, di truyền học. Đinh Quang Báo nhấn mạnh việc sử dụng kiến thức đã học là quan trọng trong dạy học. Sinh thái học tích hợp nhiều môn khoa học, đặc biệt là các khoa học chuyên khoa như tế bào, cơ thể, phân loại, di truyền, tiến hóa. Kiến thức tiến hóa được tích hợp nhiều trong sinh thái học. Vì vậy, việc vận dụng kiến thức tiến hóa trong dạy học sinh thái là cần thiết và khả thi.

1.1. Tại Sao Kiến Thức Tiến Hóa Cần Thiết Cho Sinh Thái Học

Kiến thức tiến hóa giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về sinh thái học. Các khái niệm như chọn lọc tự nhiên, thích nghi, và biến dị đều đóng vai trò quan trọng trong việc giải thích các hiện tượng sinh thái. Hiểu rõ quá trình tiến hóa cho phép học sinh nắm bắt được cách các loài tương tác với môi trường và với nhau, cũng như cách các hệ sinh thái hình thành và duy trì sự cân bằng.

1.2. Mối Liên Hệ Giữa Tiến Hóa và Sinh Thái Học Lớp 12

Trong chương trình Sinh học 12, phần tiến hóa và sinh thái học được giảng dạy riêng biệt, nhưng chúng có mối liên hệ mật thiết. Phần tiến hóa cung cấp nền tảng lý thuyết về sự thay đổi của sinh vật theo thời gian, trong khi phần sinh thái học tập trung vào cách các sinh vật tương tác với môi trường sống của chúng. Việc kết hợp hai phần này giúp học sinh hiểu rõ hơn về sự hình thành và phát triển của các hệ sinh thái.

II. Thách Thức Khi Dạy Sinh Thái Học Lớp 12 Không Vận Dụng Tiến Hóa

Nếu không vận dụng kiến thức tiến hóa, việc dạy học sinh thái học có thể trở nên khô khan và thiếu tính liên kết. Học sinh có thể chỉ học thuộc lòng các khái niệm mà không hiểu rõ bản chất và ý nghĩa của chúng. Điều này có thể dẫn đến việc học sinh không thể áp dụng kiến thức vào thực tế và không phát triển được tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề. Việc hiểu các quan hệ sinh thái cũng gặp khó khăn nếu bỏ qua quá trình tiến hóa tạo nên chúng.

2.1. Thiếu Hụt Kết Nối Kiến Thức Nguy Cơ Trong Dạy Học Sinh Thái

Khi không kết nối kiến thức tiến hóa và sinh thái học, học sinh có thể gặp khó khăn trong việc hiểu các khái niệm phức tạp như chọn lọc tự nhiên, thích nghi, và cân bằng sinh thái. Họ có thể không hiểu tại sao một số loài lại thích nghi tốt hơn các loài khác trong một môi trường nhất định, hoặc tại sao một số hệ sinh thái lại ổn định hơn các hệ khác. Việc này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tiễn.

2.2. Hạn Chế Tư Duy Phản Biện Trong Nghiên Cứu Hệ Sinh Thái

Việc thiếu hụt kiến thức tiến hóa có thể hạn chế khả năng tư duy phản biện của học sinh khi nghiên cứu các hệ sinh thái. Họ có thể không đặt câu hỏi về nguồn gốc và quá trình hình thành của các quan hệ sinh thái, hoặc không đánh giá được tác động của con người đến sự đa dạng sinh học. Điều này làm giảm hiệu quả của việc bảo tồn đa dạng sinh học.

III. Phương Pháp Vận Dụng Tiến Hóa Dạy Học Sinh Thái Lớp 12

Có nhiều phương pháp có thể được sử dụng để vận dụng kiến thức tiến hóa trong dạy học sinh thái học. Một trong số đó là sử dụng các ví dụ thực tế về quá trình tiến hóa để giải thích các hiện tượng sinh thái. Ví dụ, có thể sử dụng ví dụ về sự thích nghi của các loài chim sẻ Darwin trên quần đảo Galapagos để giải thích về vai trò của chọn lọc tự nhiên trong việc hình thành các quan hệ sinh thái.

3.1. Sử Dụng Ví Dụ Thực Tế Để Minh Họa Thích Nghi Tiến Hóa

Việc sử dụng ví dụ thực tế giúp học sinh dễ dàng hình dung và hiểu rõ hơn về các khái niệm tiến hóa và sinh thái học. Các ví dụ có thể bao gồm sự thích nghi của các loài thực vật với điều kiện khô hạn, sự tiến hóa của các loài côn trùng kháng thuốc trừ sâu, hoặc sự thay đổi của các hệ sinh thái do tác động của con người. Phân tích các ví dụ giúp tăng cường khả năng kết nối kiến thức.

3.2. Thiết Kế Bài Giảng Sinh Thái Dựa Trên Nguyên Tắc Chọn Lọc Tự Nhiên

Các bài giảng sinh thái có thể được thiết kế dựa trên nguyên tắc chọn lọc tự nhiên để giúp học sinh hiểu rõ hơn về cách các loài cạnh tranh và cộng tác với nhau trong một hệ sinh thái. Ví dụ, có thể thiết kế một bài giảng về sự cạnh tranh giữa các loài thực vật để giành lấy ánh sáng và chất dinh dưỡng, hoặc một bài giảng về sự cộng sinh giữa các loài nấm và rễ cây. Những bài giảng như vậy sẽ giúp học sinh nắm bắt được vai trò của chọn lọc tự nhiên trong việc duy trì cân bằng sinh thái.

IV. Bí Quyết Thiết Kế Bài Giảng Sinh Thái Lớp 12 Hiệu Quả Nhất

Để thiết kế bài giảng sinh thái hiệu quả, cần đảm bảo rằng các hoạt động học tập được thiết kế để khuyến khích học sinh tư duy phản biện và giải quyết vấn đề. Điều này có thể được thực hiện bằng cách sử dụng các câu hỏi gợi mở, các hoạt động thảo luận nhóm, hoặc các dự án nghiên cứu nhỏ. Đồng thời, cần tạo cơ hội cho học sinh kết nối kiến thức tiến hóa và sinh thái học thông qua các hoạt động ứng dụng kiến thức vào thực tế.

4.1. Áp Dụng Kỹ Năng Giải Quyết Vấn Đề Vào Nghiên Cứu Quan Hệ Sinh Thái

Học sinh cần được khuyến khích sử dụng kỹ năng giải quyết vấn đề để nghiên cứu các quan hệ sinh thái. Ví dụ, họ có thể được yêu cầu phân tích một trường hợp cụ thể về tác động của con người đến một hệ sinh thái, và đề xuất các giải pháp để giảm thiểu tác động đó. Quá trình này giúp họ hiểu rõ hơn về sự phức tạp của các hệ sinh thái và vai trò của bảo tồn đa dạng sinh học.

4.2. Tăng Cường Tư Duy Phản Biện Qua Thảo Luận Các Vấn Đề Môi Trường

Các hoạt động thảo luận nhóm về các vấn đề môi trường có thể giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và kỹ năng giao tiếp. Ví dụ, có thể thảo luận về các vấn đề như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, hoặc khai thác tài nguyên thiên nhiên quá mức. Thông qua thảo luận, học sinh có thể chia sẻ ý kiến, đánh giá các quan điểm khác nhau, và đề xuất các giải pháp khả thi. Việc này tăng cường nhận thức về tầm quan trọng của bảo tồn đa dạng sinh học và quản lý môi trường bền vững.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Về Tiến Hóa và Sinh Thái

Các nghiên cứu thực tiễn về tiến hóa và sinh thái có thể cung cấp cho học sinh những ví dụ cụ thể về cách các loài thích nghi với môi trường và cách các hệ sinh thái thay đổi theo thời gian. Ví dụ, các nghiên cứu về sự tiến hóa của các loài vi khuẩn kháng kháng sinh có thể giúp học sinh hiểu rõ hơn về vai trò của chọn lọc tự nhiên trong việc hình thành các đặc điểm mới. Các nghiên cứu về sự phục hồi của các hệ sinh thái sau các thảm họa tự nhiên có thể giúp học sinh hiểu rõ hơn về tính cân bằng sinh thái.

5.1. Nghiên Cứu Tiến Hóa Vi Khuẩn Kháng Kháng Sinh Ví Dụ Điển Hình

Sự tiến hóa của vi khuẩn kháng kháng sinh là một ví dụ điển hình về chọn lọc tự nhiên. Khi vi khuẩn tiếp xúc với kháng sinh, chỉ những vi khuẩn có khả năng kháng thuốc mới sống sót và sinh sản. Quá trình này dẫn đến sự gia tăng số lượng vi khuẩn kháng thuốc trong quần thể. Nghiên cứu ví dụ này giúp học sinh hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động của chọn lọc tự nhiên và tầm quan trọng của việc sử dụng kháng sinh hợp lý.

5.2. Phục Hồi Hệ Sinh Thái Sau Thảm Họa Bài Học Sinh Thái Quý Giá

Sự phục hồi của các hệ sinh thái sau các thảm họa tự nhiên (như cháy rừng, lũ lụt, hoặc ô nhiễm) là một quá trình phức tạp và lâu dài. Quá trình này bao gồm nhiều giai đoạn, từ sự tái sinh của các loài thực vật đến sự phục hồi của các quần thể động vật. Nghiên cứu quá trình phục hồi này giúp học sinh hiểu rõ hơn về tính đàn hồi và khả năng tự điều chỉnh của các hệ sinh thái, cũng như tầm quan trọng của việc bảo tồn đa dạng sinh học.

VI. Kết Luận Tầm Quan Trọng của Vận Dụng Tiến Hóa Trong Dạy Học

Việc vận dụng kiến thức tiến hóa trong dạy học sinh thái học lớp 12 là rất quan trọng để giúp học sinh hiểu rõ hơn về sự phức tạp và tính liên kết của thế giới tự nhiên. Bằng cách kết hợp kiến thức tiến hóa và sinh thái học, học sinh có thể phát triển tư duy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề, và nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo tồn đa dạng sinh học. Điều này góp phần tạo ra một thế hệ công dân có trách nhiệm với môi trường.

6.1. Đề Xuất Phương Pháp Dạy Học Mới Kết Nối Kiến Thức Liên Môn

Cần khuyến khích sự kết nối kiến thức liên môn trong dạy học. Giáo viên có thể sử dụng các hoạt động tích hợp để giúp học sinh nhận ra mối liên hệ giữa các môn học khác nhau, như sinh học, hóa học, vật lý, và địa lý. Điều này giúp học sinh hiểu rõ hơn về tính tổng thể và tính hệ thống của thế giới tự nhiên.

6.2. Định Hướng Tương Lai Nghiên Cứu Dạy Học Sâu Rộng Hơn Về Tiến Hóa

Cần có thêm nhiều nghiên cứu dạy học về cách vận dụng kiến thức tiến hóa trong các môn học khác nhau, đặc biệt là các môn khoa học tự nhiên. Các nghiên cứu này có thể tập trung vào việc phát triển các phương pháp dạy học mới, thiết kế các bài giảng sáng tạo, và đánh giá hiệu quả của các hoạt động học tập. Mục tiêu là tạo ra một hệ thống giáo dục giúp học sinh phát triển toàn diện và có khả năng đối phó với các thách thức của thế kỷ 21.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của đề tài Chương 2: Vận dụng kiến thức tiến hóa để tổ chức dạy học phần Sinh thái học - Sinh học 12 THPT Chương 3: Thực nghiệm sƣ phạm 4 (LUAN.thong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu liên quan đến đề tài 1. Tình hình nghiên cứu về dạy học sinh thái trên thế giới Trên thế giới đã có những công trình nghiên cứu dạy học các kiến thức sinh thái nhƣ B. Êxipôp “Những cơ sở của lý luận dạy học” (1971), Ko-dơ-lô-va-T.A (1978) với công trình “Các biện pháp sƣ phạm dạy học sinh lớp cuối cấp về mối quan hệ giữa sự kiện và lý thuyết”, Anataxo L.P trong “Công tác độc lập của học sinh về sinh học đại cƣơng” (1981), Gerhard Dietrich, Manfred Ackerman, Christa Hocke “Phƣơng pháp dạy học sinh học” (1984).

Tình hình nghiên cứu về dạy học sinh thái ở Việt Nam Ở Việt Nam có nhiều tài liệu nghiên cứu về phƣơng pháp dạy học sinh học trong đó có đề cập đến phƣơng pháp dạy học kiến thức sinh thái, nhƣ “Giáo trình dạy học sinh học”, “Dạy học giải quyết vấn đề trong bộ môn sinh học”, “Dạy học sinh học ở trƣờng THPT” của Trần Bá Hoành. Ngoài ra còn có một số luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục nghiên cứu phƣơng pháp dạy học sinh thái nhƣ: Nhƣ vậy, việc nghiên cứu phƣơng pháp dạy học sinh thái đã đƣợc chú ý nhƣng còn rất hạn chế, Các nghiên cứu phƣơng pháp dạy học đã nêu chƣa đi sâu vào phân tích mối quan hệ giữa lý luận tiến hóa và sinh thái học. Do đó, việc vận dụng kiến thức tiến hóa để tổ chức học sinh lĩnh hội kiến thức sinh thái chƣa đƣợc nghiên cứu cụ thể. Cơ sở lý luận của việc vận dụng kiến thức tiến hóa để tổ chức học sinh lĩnh hội kiến thức sinh thái 1.

Cơ sở về lý luận dạy học Các nghiên cứu về giáo dục đã khẳng định rằng, quá trình dạy học có sự kế thừa, đó là một trong những nguyên tắc quan trọng của quá trình giáo dục. Việc sử dụng, vận dụng các kiến thức đã học có liên quan làm cơ sở để tổ chức học sinh lĩnh hội kiến thức mới là việc làm rất cần thiết vì nó phù hợp với con đƣờng nhận thức của học sinh.thong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đối với dạy học sinh học, đặc biệt đối với kiểu bài lên lớp, GS. Đinh Quang Báo đã khẳng định rằng thực tiễn và lý luận dạy học đã đúc kết một trong những điều kiện đảm bảo thành công của tất cả các kiểu bài lên lớp là sử dụng kiến thức từ bài đã học và từ các môn học khác là yêu cầu sƣ phạm quan trọng trong dạy học sinh học. Đối với nội dung sinh thái, nhƣ đã trình bày, nó chứa đựng các kiến thức sinh học khác, trong đó có kiến thức tiến hóa mà học sinh đã học.

Do đó, việc vận dụng kiến thức tiến hóa để tổ chức học sinh lĩnh hội kiến thức sinh thái là điều cần thiết và mang lại hiệu quả cao trong quá trình giảng dạy. Cơ sở về mối quan hệ giữa tiến hóa và sinh thái học Sinh thái học đƣợc xem là tích hợp các khoa học sinh học. Sinh thái học là vấn đề tổng hợp phức tạp. Với đặc trƣng nhƣ vậy, sự phát triển của sinh thái học phải dựa trên cơ sở của sự ra đời của các khoa học sinh học khác nhƣ: sinh lý, sinh hóa, tế bào, di truyền, tiến hóa.

Trong đó tiến hoá đóng vai trò quan trọng trong việc giải thích các vấn đề sinh thái học. Đồng thời, sự ra đời của sinh thái học cũng góp phần củng cố lý luận tiến hóa. Nhà nghiên cứu Pháp, Buffon J.L (1707 – 1788), đã cho rằng những nguyên tắc cơ bản để từ một loài này tiến hoá thành loài khác là ảnh hƣởng của các yếu tố bên ngoài nhƣ nhiệt độ, khí hậu, thức ăn. là tác giả của học thuyết tiến hóa đầu tiên, cho rằng ảnh hƣởng của các nhân tố bên ngoài là một trong những nguyên tắc quan trọng đối với sự thích nghi và sự tiến hóa của sinh vật.

Sau đó, sự xuất hiện học thuyết Darwin Ch. Với tác phẩm nổi tiếng “Nguồn gốc các loài do chọn lọc tự nhiên hay là sự bảo tồn các nòi thích nghi trong đấu tranh sinh tồn” (1859) và một số tác phẩm khác của ông nhƣ “Những kiểu thích nghi của các loài lan đối với sự thụ phấn nhờ sâu bọ” (1862), “Thực vật ăn sâu bọ” (1875), “Về những dạng khác nhau trong các cây thuốc cùng loài” (1877), “Vai trò của giun đất trong sự hình thành đất trồng trọt” (1881). là những bằng chứng cho học thuyết tiến hóa đã giải thích quá trình phát triển của sinh giới theo những qui luật khách quan. Sự ra đời của học thuyết này đƣợc xem là nền móng của sinh thái học.

Học thuyết Darwin Ch. Bằng con đƣờng chọn lọc tự nhiên buộc các nhà sinh 6 (LUAN.thong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thái học phải quan sát bằng cơ thể trong mối quan hệ chặt chẽ với môi trƣờng sống của nó nhƣ hình thái, tập tính thích nghi của cơ thể với môi trƣờng sống. Năm 1886, nhà sinh học Đức Haeckel E. (1831-1919) đã đề xuất thuật ngữ “sinh thái học” trong cuốn sách “Hình thái chung của các cơ thể”.

Ông xác định sinh thái học là khoa học chung về quan hệ giữa sinh vật và môi trƣờng. Vì vậy, ông ủng hộ rất tích cực học thuyết tiến hóa của Darwin Ch.và cho rằng nó đã mở ra một kỷ nguyên mới trong khoa học. Ông cho rằng “Sinh thái học là môn nghiên cứu tất cả các mối quan hệ tƣơng tác phức tạp mà Darwin Ch. gọi là các điều kiện sống xuất hiện trong các cuộc đấu tranh sinh tồn”.

Nhƣ vậy, có thể khẳng định lịch sử phát triển của sinh thái học gắn liền với lịch sử của phát triển lý luận tiến hóa, có lúc là nền tảng cho sự phát triển sinh thái học. Vận dụng kiến thức tiến hóa để giải thích các vấn đề của sinh thái học Sinh thái học là môn khoa học nghiên cứu tất cả mối quan hệ tƣơng tác phức tạp mà Darwin Ch. gọi là các điều kiện sống xuất hiện trong cuộc đấu tranh sinh tồn. Học thuyết tiến hóa của Darwin Ch.

bằng thuyết chọn lọc tự nhiên đã đặt nền móng cho việc nghiên cứu cơ thể trong mối quan hệ chặt chẽ với môi trƣờng sống nhƣ hình thái, tập tính thích nghi của cơ thể với môi trƣờng. Các mối quan hệ tương tác giữa cơ thể với môi trường là phản ứng thích nghi của sinh vật được hình thành trong quá trình tiến hóa. Nguyên lý cơ bản của sinh thái học hiện đại là những khái niệm về sự thống nhất và đối lập một cách biện chứng giữa cơ thể và môi trƣờng. Mỗi cá thể, quần thể loài sinh vật bất kì nào, kể cả con ngƣời, đều sống dựa vào môi trƣờng đặc trƣng của mình, ngoài mối quan hệ tƣơng tác đó ra sinh vật không thể tồn tại đƣợc.

Môi trƣờng ổn định, sinh vật sống ổn định và phát triển hƣng thịnh. Chất lƣợng môi trƣờng suy thoái thì sinh vật cũng bị suy giảm về cả số lƣợng và chất lƣợng. Nếu môi trƣờng bị hủy hoại thì sinh vật cũng bị chịu chung số phận với môi trƣờng. Trong mối tƣơng tác giữa cơ thể và môi trƣờng, sinh vật đều trả lời lại sự biến đổi của các yếu tố môi trƣờng bằng những phản ứng thích nghi về 7 (LUAN.thong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] sinh lý, sinh thái và tập tính thông qua hoạt động của hệ thần kinh – thể dịch, đồng thời chủ động làm cho môi trƣờng biến đổi nhằm giảm thấp các tác động bất lợi cho sự sinh tồn của mình (các nhà sinh thái gọi là “yếu tố bù”).

Sinh vật sống trong tổ chức càng cao (quần thể, quần xã.) thì sự thích nghi và sức cải tạo môi trƣờng càng có hiệu quả. Sự thích nghi của sinh vật với môi trƣờng là cụ thể, đƣợc hình thành trong quá trình tiến hóa và mang tính tƣơng đối. Nếu tác động của các yếu tố vƣợt khỏi ngƣỡng thích nghi của sinh vật, buộc sinh vật rơi vào tình trạng diệt vong, nếu chúng không tìm đƣợc những điều kiện thích ứng một nơi nào khác để tồn tại, hoặc buộc sinh vật phải biến đổi cấu tạo, hoạt động chức năng và lối sống của mình cho phù hợp với điều kiện môi trƣờng mới. Lịch sử hình thành và phát triển của thế giới sinh vật đã chứng minh điều đó.

Tất nhiên, quá trình tiến hóa, thích nghi của các loài diễn ra không phải nhanh chóng mà trải qua chặng đƣờng dài, dƣới sự kiểm soát của chọn lọc tự nhiên. Bản chất của quần thể là một nhóm cá thể cùng loài thích nghi với môi trường sống. Mọi cấp độ tổ chức sống đều đƣợc hình thành qua quá trình lịch sử lâu dài của mối tƣơng tác qua lại giữa cá nhân tố sinh thái trong môi trƣờng sống của nó với nhau và với cấp độ tổ chức sống đó. Quần thể sinh vật cũng vậy, quá trình lịch sử hình thành các mối quan hệ nhƣ trên là nhờ chọn lọc tự nhiên, từ đó các cá thể trong quần thể tự thiết lập đƣợc các mối quan hệ với nhau và với môi trƣờng, thể hiện ở sự thích nghi của nhóm cá thể đó với môi trƣờng sống.

Khi một nhóm cá thể cùng loài thích nghi đƣợc với môi trƣờng sống của nó thì mới có thể thực hiện đƣợc các chức năng sinh học của một tổ chức sống nhƣ: trao đổi chất, sinh trƣởng và phát triển, sinh sản v. Từ đó dẫn tới sự hình thành các đặc trƣng của quần thể sinh vật mà không có ở các cá thể riêng lẻ cũng nhƣ tập hợp các cá thể. Các đặc trƣng cơ bản này đƣợc hình thành qua quá trình chọn lọc tự nhiên thông qua mối tƣơng tác qua lại với nhau và với các nhân tố sinh thái trong môi trƣờng tạo nên quần thể sinh vật.thong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Quần thể là một tổ chức ở mức cao hơn, đƣợc đặc trƣng bởi những thuộc tính mà cá thể không bao giờ có nhƣ cấu trúc về giới tính, về tuổi, mức sinh sản, mức tử vong – sống sót và sự dao động số lƣợng cá thể của quần thể. Những thuộc tính đó của quần thể đƣợc xem là những hằng số sinh học có khả năng biến đổi điều chỉnh trong một giới hạn nhất định đảm bảo cho quần thể thích nghi với những biến cố của môi trƣờng, duy trì sự ổn định cho cả hệ thống.