Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của vấn đề đổi mới phƣơng pháp dạy học ở THPT – Dạy học theo góc Chương 2. Thiết kế và vận dụng dạy học theo góc vào giảng dạy chƣơng hiđrocacbon không no – Lớp 11 nâng cao Chương 3.Thực nghiệm sƣ phạm 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở THPT – DẠY HỌC THEO GÓC 1. Đổi mới phƣơng pháp dạy học[1,11,15,17] 1.
Đổi mới phương pháp dạy học trên thế giới Giáo dục thế kỷ 21 chịu tác động của nhiều yếu tố, trong đó phải kể đến: - Sự phát triển nhanh chóng của khoa học, kỹ thuật đặc biệt là công nghệ thông tin. - Sự tương tác ở mức độ cao của các hệ thống kinh tế, chính trị, xã hội. - Nhu cầu tự khẳng định của từng cộng đồng, vùng miền và lãnh thổ. - Quá trình toàn cầu hoá.
Các yếu tố tác động trên đã dẫn đến những biến đổi cơ bản sau đây: - Sự thay đổi của mục tiêu giáo dục: từ chủ yếu trang bị kiến thức và kỹ năng sang hình thành năng lực, phẩm chất nhân cách của người học. - Không gian giáo dục và các loại hình đào tạo được mở rộng. Người học không nhất thiết phải đến lớp và giảm dần sự tiếp xúc trực diện với giáo viên. - Sự giao thoa giữa các môn học và ngành học ngày càng lớn.
- Xu hướng giáo dục toàn diện được đề cao. - Internet trở thành một phương tiện giáo dục quan trọng. Nhờ internet quá trình tìm kiếm, trao đổi thông tin, sự hội nhập giữa các nền văn hoá trở nên vô cùng thuận lợi. - Sự thay đổi các phương tiện và phương pháp dạy học: Máy tính cá nhân ngày càng trở nên quan trọng với trường lớp.
Phương pháp thuyết giảng 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dần mất đi vai trò là phương pháp dạy học chủ yếu, mà thay vào đó là hệ thống các phương pháp dạy học linh hoạt và đa dạng. - Xuất khẩu giáo dục là một lợi thế đem lại nguồn thu nhập cao cho các cường quốc giáo dục, nhiều trường học được công ty và cổ phần hoá. Tháng 4 năm 1996 Unesco đã cho ra ấ n phẩ m : “Học tập: Mô ̣t kho báu tiề m ẩ n” (Learning: The Treasure Within ) trong đó đề ra phương châm học suốt đời dựa trên 4 cô ̣t tru :̣ học để biết , học để làm , học để cùng sống với nhau, học để làm người. Để thực hiện phương châm trên rất nhiều nước trên thế giới đã thay đổi mục tiêu giáo dục của mình như: - Ở Thái Lan, vào cuối thế kỷ XX - đầu thế kỷ XXI, đã tiến hành một cuộc cải cách giáo dục triệt để ở các cấp học về nội dung chương trình và tổ chức theo đạo luật giáo dục quốc gia tháng 8-1999.
- Ở Trung Quốc, việc cải cách giáo dục được tiến hành ở các cấp, song đặc biệt chú ý đến giáo dục đại học theo hướng: điều chỉnh cơ cấu các trường đại học và cao đẳng, cải cách chế độ thi cử và mở rộng quy mô tuyển sinh đại học, như mở rộng giới hạn tuổi thí sinh, tăng số môn thi vào đại học. - Ở Hàn Quốc, chú trọng mục tiêu giáo dục (Điều 2 của Luật Giáo dục) với các điểm chủ yếu: Phát triển kiến thức và thói quen cần thiết cho sự phát triển, giáo dục tinh thần bất khuất, tinh thần yêu nước, bảo vệ độc lập dân tộc và sự nghiệp hoà bình thế giới, gìn giữ và phát triển văn hoá dân tộc…. - Ở Liên bang Nga, Luật giáo dục bảo đảm tính nhân văn, ưu tiên cho các giá trị chung của con người, sự phát triển tự do của cá nhân, bồi dưỡng tinh thần công dân, lòng yêu nước, giữ gìn tính chất truyền thống của giáo dục, song bảo đảm sự tự do và đa nguyên trong giáo dục, phát triển dân chủ 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và củng cố tinh thần dân tộc. Với tiêu chí “hiện đại đất nước phải dựa vào hiện đại hoá giáo dục, đổi mới nội dung và cấu trúc giáo dục”.
- Ở Mỹ: cố gắng nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục, tăng cường kết quả học tập của học sinh nhằm cung cấp một lực lượng lao động có trình độ, có khả năng cạnh tranh và thích ứng tốt nhất trong nền kinh tế của Mỹ và toàn cầu. Chiến lược giáo dục của Mỹ hiện nay là hiện đại hoá các trường học, tăng cường chất lượng giáo dục, mở rộng các chương trình mở rộng trường học. Song song với việc thay đổi mục tiêu giáo dục các nước này cũng đã có những thay đổi lớn về phương pháp dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới, đào tạo ra những con người toàn diện, có trình độ chuyên môn cao, có trách nhiệm công dân, có khả năng hợp tác quốc tế, có ý thức học tập và tự đào tạo, truyền bá, bảo vệ văn hóa dân tộc. Phương hướng đổi mới phương pháp dạy học hóa học ở Việt Nam 1.
Nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học hóa học - Sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước và quốc tế đặt ra những yêu cầu mới cho giáo dục. Việt Nam đang ở trong giai đoạn công nghiệp hoá nền kinh tế và xã hội. Giáo dục đứng trước một thử thách là tri thức của loài người tăng ngày càng nhanh nhưng cũng lạc hậu ngày càng nhanh. Mặt khác, thị trường lao động luôn đòi hỏi ngày càng cao ở đội ngũ lao động về năng lực hành động, khả năng sáng tạo, linh hoạt, tính trách nhiệm, năng lực cộng tác làm việc, khả năng giải quyết các vấn đề phức hợp trong những tình huống thay đổi.
Việc gia nhập WTO của Việt Nam trước hết sẽ làm tăng nhu cầu của thị trường lao động đối với đội ngũ nhân lực có trình độ cao. Từ những đòi hỏi trên đây của sự phát triển kinh tế xã hội trong điều kiện toàn cầu hoá và xã 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hội tri thức có thể khẳng định giáo dục cần đổi mới để đáp ứng được những yêu cầu của sự phát triển kinh tế, xã hội và thị trường lao động. - Bên cạnh đó, nền giáo dục Việt Nam chỉ chú ý đến việc cung cấp cho người học về khối lượng kiến thức nên dễ dẫn đến cách dạy và học nhồi nhét, thụ động không quan tâm đến việc bồi dưỡng năng lực độc lập, chủ động, sáng tạo trong tìm tòi tri thức mới của người học. Đó là những năng lực cần thiết cho một nền kinh tế tri thức và xã hội tri thức.
Phương hướng đổi mới phương pháp dạy học Thế kỉ XXI được đặc trưng bởi nền kinh tế tri thức nên giáo dục phải đào tạo ra những con người có trí tuệ phát triển, giầu tính sáng tạo và tính nhân văn. Do vậy, đổi mới phương pháp dạy học là một yêu cầu tất yếu của nền giáo dục Việt Nam. Việc đổi mới phương pháp dạy học được thực hiện theo các hướng sau: - Tìm hiểu bản chất và hoàn thiện các phương pháp dạy học truyền thống. Khai thác những điểm mạnh, tích cực trong các phương pháp dạy học hiện có chú ý tăng cường tính tích cực, chủ động tìm tòi, sáng tạo của người học, tăng khả năng vận dụng tri thức vào cuộc sống, sản xuất.
- Phối kết hợp một cách hợp lý một số phương pháp khác nhau để phát huy cao độ hiệu quả của giờ học theo hướng dạy học tích cực. - Kết hợp phương pháp dạy học với các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại (phương tiện nghe nhìn, camera, máy tính, projector,…) tạo ra tổ hợp các phương pháp dạy học có sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học. Tiếp thu có chọn lọc một số quan điểm, phương pháp tích cực trong khoa học giáo dục hiện đại như dạy học kiến tạo, dạy học tương tác, dạy học theo góc,… Tóm lại, phương hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là đổi mới cách dạy và đổi mới cách học. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Định hướng đổi mới phương pháp dạy học Định hướng đổi mới phương pháp dạy học được thể hiện trong nhiều văn bản như: Nghị quyết Trung ương Đảng lần thứ IV đã chỉ rõ: “Hơn bao giờ hết, bước vào giai đoạn này nhà trường phải đào tạo ra những con người năng động, sáng tạo, tiếp thu những kiến thức hiện đại, tự tìm giải pháp cho các vấn đề do cuộc sống công nghiệp hiện đại đặt ra”. Luật Giáo dục (2005), cũng ghi: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”. Nghị quyết Đại hội đại biểu lần IX của Đảng đã chỉ rõ: “Đổi mới phương pháp dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khoá, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học chay”. Chúng ta cần vận dụng một cách sáng tạo các phương pháp dạy học hiện đại theo hướng phát huy tính tích cực nhận thức, tính chủ động, sáng tạo của học sinh, tăng cường tự học, tự nghiên cứu, từng bước áp dụng những thành tựu của công nghệ thông tin vào hoạt động dạy và học.
Chiến lược phát triển giáo dục 2001- 2010, tại mục 5.2 cũng ghi rõ: “Đổi mới và hiện đại hóa phương pháp giáo dục. Chuyển từ việc truyền đạt tri thức thụ động, thầy giảng, trò ghi sang hướng dẫn người học chủ động tư duy trong quá trình tiếp cận tri thức; dạy cho người học phương pháp tự học, tự thu nhận thông tin một cách hệ thống và có tư duy phân tích, tổng hợp; phát 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com triển được năng lực của mỗi cá nhân; tăng cường tính chủ động, tính tự chủ của học sinh, sinh viên trong quá trình học tâp,…” Như vậy, trọng tâm của việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là hướng vào người học, phát huy tính tích cực, chủ động và khả năng sáng tạo của họ. Người học chỉ có thể học tập thật sự và phát huy hết khả năng của họ nếu được đặt trong môi trường thuận lợi phù hợp với phong cách của mỗi người. Cơ sở phương pháp luận cho việc đổi mới phương pháp dạy học 1.