Luận Văn Thạc Sĩ: Ứng Dụng Mô Hình Black-Scholes Định Giá Quyền Chọn Cà Phê Robusta

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh ứng dụng mô hình định giá quyền chọn black scholes trên sàn giao dịch hàng hóa quốc tế luân đôn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Dương Văn Tâm
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Lanh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Ứng Dụng Mô Hình Black-Scholes Định Giá Quyền Chọn Cà Phê Robusta Trên Sàn Giao Dịch Quốc Tế Luân Đôn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT MÔ HÌNH ĐỊNH GIÁ HỢP ĐỒNG QUYỀN CHỌN BLACK SCHOLES
• 2.1. Tổng quan lý thuyết Mô hình định giá quyền chọn Black Scholes
• 2.2. Khái quát về hợp đồng quyền chọn
• 2.3. Hợp đồng quyền chọn
• 2.4. Thị trường quyền chọn
• 2.5. Phân loại quyền chọn
• 2.6. Giá hợp đồng quyền chọn
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: ỨNG DỤNG MÔ HÌNH ĐỊNH GIÁ QUYỀN CHỌN BLACK SCHOLES TRÊN SÀN GIAO DỊCH HÀNG HÓA QUỐC TẾ LUÂN ĐÔN ĐỐI VỚI SẢN PHẨM CÀ PHÊ ROBUSTA
• 5. CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ CHO CÁC NHÀ ĐẦU TƯ SẢN PHẨM CÀ PHÊ ROBUSTA VIỆT NAM TRÊN SÀN LIFFE
• PHỤ LỤC 1: BẢNG TỔNG HỢP GIÁ FUTURE CÀ PHÊ ROBUSTA TRÊN SÀN LIFFE TỪ NGÀY 04/01/2010 ĐẾN NGÀY 10/9/2012
• PHỤ LỤC 2: BẢNG TỔNG HỢP KHẢO SÁT GIÁ OPTION MUA VÀ BÁN SẢN PHẨM CÀ PHÊ ROBUSTA TRÊN SÀN LIFFE CÓ TÍNH THANH KHOẢN CAO
• PHỤ LỤC 3: BẢNG SO SÁNH KẾT QUẢ ĐỊNH GIÁ VỚI GIÁ NIÊM YẾT CỦA HỢP ĐỒNG QUYỀN CHỌN CÀ PHÊ ROBUSTA TRÊN SÀN LIFFE
• PHỤ LỤC 4: CÁC CHIẾN LƯỢC BẢO VỆ RỦI RO BẰNG QUYỀN CHỌN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ứng Dụng Mô Hình Black Scholes Định Giá Quyền Chọn

Mô hình Black-Scholes là một trong những công cụ quan trọng trong lĩnh vực tài chính, đặc biệt là trong việc định giá quyền chọn. Mô hình này giúp các nhà đầu tư và doanh nghiệp có thể dự đoán giá trị của quyền chọn cà phê Robusta trên sàn giao dịch quốc tế Luân Đôn. Việc áp dụng mô hình này không chỉ giúp tối ưu hóa lợi nhuận mà còn giảm thiểu rủi ro trong đầu tư.

1.1. Khái Niệm Về Mô Hình Black Scholes

Mô hình Black-Scholes được phát triển vào năm 1973, cung cấp một công thức toán học để định giá quyền chọn. Mô hình này dựa trên các giả định về thị trường tài chính và biến động giá cả.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quyền Chọn Cà Phê Robusta

Cà phê Robusta là một trong những sản phẩm nông sản chủ lực của Việt Nam. Việc định giá chính xác quyền chọn cà phê Robusta giúp bảo vệ lợi ích cho nông dân và nhà đầu tư.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Định Giá Quyền Chọn Cà Phê

Định giá quyền chọn cà phê Robusta không chỉ đơn thuần là một bài toán tài chính. Nó còn liên quan đến nhiều yếu tố như biến động giá, thời tiết, và các yếu tố kinh tế vĩ mô. Những thách thức này đòi hỏi các nhà đầu tư phải có kiến thức sâu rộng và công cụ phân tích hiệu quả.

2.1. Biến Động Giá Cà Phê Trên Thị Trường Quốc Tế

Giá cà phê Robusta thường xuyên biến động do nhiều yếu tố như thời tiết, sản lượng và nhu cầu toàn cầu. Việc nắm bắt các yếu tố này là rất quan trọng trong việc định giá quyền chọn.

2.2. Rủi Ro Trong Đầu Tư Quyền Chọn

Đầu tư vào quyền chọn cà phê Robusta tiềm ẩn nhiều rủi ro, bao gồm rủi ro thị trường và rủi ro tín dụng. Các nhà đầu tư cần có chiến lược rõ ràng để giảm thiểu những rủi ro này.

III. Phương Pháp Định Giá Quyền Chọn Cà Phê Robusta

Mô hình Black-Scholes cung cấp một phương pháp định giá quyền chọn hiệu quả. Bằng cách sử dụng các thông số như giá cổ phiếu, thời gian đáo hạn và độ biến động, nhà đầu tư có thể tính toán giá trị của quyền chọn một cách chính xác.

3.1. Công Thức Định Giá Quyền Chọn Black Scholes

Công thức Black-Scholes được sử dụng để tính toán giá trị quyền chọn dựa trên các yếu tố như giá cổ phiếu hiện tại, giá thực hiện, thời gian đến đáo hạn và độ biến động.

3.2. Ứng Dụng Mô Hình ARCH GARCH Trong Định Giá

Mô hình ARCH/GARCH giúp ước lượng độ biến động của giá cà phê Robusta, từ đó cải thiện độ chính xác của mô hình Black-Scholes trong việc định giá quyền chọn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình Black Scholes Trên Sàn LIFFE

Việc áp dụng mô hình Black-Scholes trên sàn giao dịch hàng hóa quốc tế Luân Đôn (LIFFE) đã mang lại nhiều lợi ích cho các nhà đầu tư. Mô hình này không chỉ giúp định giá chính xác quyền chọn mà còn cung cấp thông tin cần thiết để ra quyết định đầu tư.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Định Giá Quyền Chọn

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng mô hình Black-Scholes đã giúp các nhà đầu tư tối ưu hóa lợi nhuận từ quyền chọn cà phê Robusta trên sàn LIFFE.

4.2. Phân Tích Dữ Liệu Thị Trường Cà Phê

Phân tích dữ liệu từ sàn LIFFE cho thấy sự biến động giá cà phê Robusta có ảnh hưởng lớn đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư.

V. Kết Luận Về Ứng Dụng Mô Hình Black Scholes

Mô hình Black-Scholes đã chứng minh được giá trị của nó trong việc định giá quyền chọn cà phê Robusta. Việc áp dụng mô hình này không chỉ giúp các nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro mà còn tối ưu hóa lợi nhuận. Tương lai của mô hình này trong lĩnh vực tài chính vẫn rất hứa hẹn.

5.1. Tương Lai Của Mô Hình Black Scholes

Mô hình Black-Scholes có thể được cải tiến và áp dụng cho nhiều loại tài sản khác nhau, không chỉ riêng cà phê Robusta.

5.2. Khuyến Nghị Cho Các Nhà Đầu Tư

Các nhà đầu tư nên thường xuyên cập nhật thông tin và áp dụng các công cụ phân tích hiện đại để tối ưu hóa quyết định đầu tư của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu năm 2012 đầy biến động với nhiều yếu tố bất ổn như lạm phát tăng cao, khủng hoảng nợ khu vực Châu Âu và chính sách thắt chặt tiền tệ tại Việt Nam, các kênh đầu tư truyền thống như bất động sản và chứng khoán trở nên kém hấp dẫn. Theo số liệu của Tổ chức Cà phê Thế giới (ICO), Việt Nam là quốc gia dẫn đầu về sản lượng cà phê Robusta, tăng từ 14.4 triệu bao năm 2004 lên 21.5 triệu bao năm 2012, chiếm 16.73% tổng sản lượng cà phê toàn cầu. Giá trị xuất khẩu cà phê Robusta của Việt Nam đạt khoảng 2.5 tỷ USD, tăng 31.6% về khối lượng và 25.4% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, sự biến động giá cả cà phê trong nước và thế giới, cùng các yếu tố thời tiết, khí hậu và sâu bệnh, tạo ra rủi ro lớn cho nhà đầu tư và người nông dân. Trước thực trạng này, luận văn tập trung nghiên cứu ứng dụng mô hình định giá quyền chọn Black Scholes trên Sàn Giao dịch Hàng hóa Quốc tế Luân Đôn (LIFFE) đối với sản phẩm cà phê Robusta nhằm cung cấp công cụ tài chính phái sinh giúp phòng ngừa rủi ro giá cả. Mục tiêu cụ thể là định giá hợp đồng quyền chọn cà phê Robusta trên sàn LIFFE, từ đó đề xuất các giải pháp bảo vệ hiệu quả cho nhà đầu tư Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ ngày 04/01/2010 đến 10/09/2012, tập trung vào hợp đồng quyền chọn có tính thanh khoản cao với thời gian đáo hạn cuối năm 2012. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ nhà đầu tư và người nông dân ổn định thu nhập, đồng thời góp phần phát triển thị trường tài chính phái sinh tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên mô hình định giá quyền chọn Black Scholes, một trong những mô hình định giá quyền chọn phổ biến và có tính ứng dụng cao trong tài chính hiện đại. Mô hình này được phát triển bởi Fischer Black, Myron Scholes và Robert Merton, dựa trên giả định giá tài sản cơ sở tuân theo quá trình hình học Brown (GBM) với độ bất ổn và lãi suất phi rủi ro không đổi. Các khái niệm chính bao gồm:

• Hợp đồng quyền chọn: Quyền mua hoặc bán tài sản cơ sở với giá xác định trong tương lai.
• Giá trị nội tại và giá trị thời gian của quyền chọn: Giá trị nội tại phản ánh lợi ích thực hiện quyền ngay lập tức, giá trị thời gian là phần chênh lệch giữa giá quyền chọn và giá trị nội tại.
• Các yếu tố ảnh hưởng đến giá quyền chọn: Giá tài sản cơ sở, giá thực hiện, thời gian đến đáo hạn, độ bất ổn (σ), lãi suất phi rủi ro (r).
• Mô hình ARCH/GARCH: Được sử dụng để ước lượng độ bất ổn biến động của tỷ suất sinh lợi tài sản cơ sở nhằm tăng độ chính xác cho mô hình Black Scholes.

Ngoài ra, luận văn cũng đề cập đến các mô hình định giá quyền chọn khác như mô hình quyền chọn nhị phân, tuy nhiên tập trung chính vào mô hình Black Scholes do tính thực tiễn và phổ biến.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu giá future cà phê Robusta trên sàn LIFFE từ 04/01/2010 đến 10/09/2012, gồm 684 quan sát. Dữ liệu được thu thập từ trang web chính thức của sàn LIFFE và Ngân hàng Kỹ thương Việt Nam (Techcombank).

Phân tích dữ liệu bao gồm:

• Kiểm định tính phân phối chuẩn của chuỗi logarit giá future cà phê Robusta bằng kiểm định Dickey-Fuller, xác nhận chuỗi tuân theo mô hình GBM.
• Kiểm định tính dừng của chuỗi tỷ suất sinh lợi, xác định chuỗi dừng và có ảnh hưởng ARCH.
• Nhận dạng và ước lượng các mô hình ARIMA để chọn mô hình phù hợp nhất cho việc dự báo độ lệch chuẩn tỷ suất sinh lợi.
• Ước lượng độ bất ổn bằng mô hình ARCH/GARCH nhằm cải thiện độ chính xác của mô hình Black Scholes trong định giá quyền chọn.

Phương pháp chọn mẫu là sử dụng toàn bộ dữ liệu có sẵn trong khoảng thời gian nghiên cứu để đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả. Phân tích được thực hiện bằng phần mềm Eviews 6 với các kiểm định thống kê tiêu chuẩn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chuỗi logarit giá future cà phê Robusta tuân theo phân phối chuẩn: Kiểm định Dickey-Fuller cho thấy trị tuyệt đối t tính toán là 1.3572, nhỏ hơn giá trị tới hạn 3.568968, khẳng định chuỗi không dừng và phù hợp với giả định mô hình GBM của Black Scholes.

2. Chuỗi tỷ suất sinh lợi cà phê Robusta là chuỗi dừng và có ảnh hưởng ARCH: Kiểm định Dickey-Fuller với trị tuyệt đối t tính toán 22.0000 lớn hơn giá trị tới hạn, cho thấy chuỗi dừng. Biến động tỷ suất sinh lợi không đều, phù hợp với mô hình ARCH/GARCH để ước lượng độ bất ổn.

3. Mô hình ARMA(3,3) là phù hợp nhất để mô hình hóa tỷ suất sinh lợi: Qua so sánh các chỉ số RMSE, MAE, MAPE và Theil’s U, mô hình ARMA(3,3) có các chỉ số thấp nhất, cho phép dự báo chính xác hơn độ lệch chuẩn của tỷ suất sinh lợi.

4. Ứng dụng mô hình Black Scholes kết hợp với ước lượng độ bất ổn từ mô hình ARCH/GARCH cho kết quả định giá quyền chọn cà phê Robusta sát với giá thị trường: Việc sử dụng độ bất ổn biến đổi theo thời gian giúp mô hình phản ánh thực tế biến động giá tốt hơn, tăng tính khả thi trong định giá quyền chọn.

Thảo luận kết quả

Kết quả kiểm định và mô hình hóa cho thấy mô hình Black Scholes với giả định giá tài sản cơ sở tuân theo quá trình GBM là phù hợp với dữ liệu giá cà phê Robusta trên sàn LIFFE. Việc chuỗi tỷ suất sinh lợi có ảnh hưởng ARCH chứng tỏ độ bất ổn biến động theo thời gian, do đó việc ước lượng độ bất ổn bằng mô hình ARCH/GARCH là cần thiết để nâng cao độ chính xác định giá quyền chọn.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả phù hợp với nhận định của S. Subedar (2007) về việc cần sử dụng mô hình đa tham số để ước lượng độ bất ổn nhằm cải thiện mô hình Black Scholes. Việc lựa chọn mô hình ARMA(3,3) cũng tương đồng với các nghiên cứu về chuỗi thời gian tài chính có tính tự tương quan phức tạp.

Dữ liệu và kết quả có thể được trình bày qua các biểu đồ biến động giá future cà phê Robusta, biểu đồ tỷ suất sinh lợi, bảng kết quả kiểm định Dickey-Fuller, bảng so sánh các chỉ số đo lường mô hình ARIMA và bảng kết quả định giá quyền chọn so sánh với giá thị trường, giúp minh họa rõ ràng tính phù hợp và hiệu quả của mô hình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng mô hình Black Scholes kết hợp ước lượng độ bất ổn bằng mô hình ARCH/GARCH trong định giá quyền chọn cà phê Robusta nhằm nâng cao độ chính xác và giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư. Thời gian thực hiện: ngay lập tức; Chủ thể: các công ty tài chính, nhà đầu tư cá nhân.

2. Phát triển hệ thống thông tin và dữ liệu thị trường cà phê Robusta minh bạch, cập nhật liên tục để hỗ trợ việc phân tích và dự báo biến động giá, giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Sở giao dịch hàng hóa, Bộ Công Thương.

3. Tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng công cụ tài chính phái sinh cho nhà đầu tư và người nông dân nhằm tận dụng hiệu quả các hợp đồng quyền chọn trong quản trị rủi ro giá cả. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: các tổ chức đào tạo, hiệp hội cà phê.

4. Xây dựng chính sách hỗ trợ và khuyến khích phát triển thị trường phái sinh cà phê Robusta trong nước, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư tiếp cận công cụ tài chính hiện đại. Thời gian: 2-3 năm; Chủ thể: Chính phủ, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư tài chính và công ty chứng khoán: Nghiên cứu giúp hiểu rõ cơ chế định giá quyền chọn cà phê Robusta, từ đó tối ưu hóa chiến lược đầu tư và phòng ngừa rủi ro biến động giá.

2. Các công ty xuất nhập khẩu và doanh nghiệp kinh doanh cà phê: Áp dụng mô hình định giá quyền chọn để bảo vệ lợi nhuận trước biến động giá cà phê trên thị trường quốc tế.

3. Người nông dân và hợp tác xã cà phê: Hiểu về công cụ tài chính phái sinh giúp giảm thiểu rủi ro giá cả, ổn định thu nhập và kế hoạch sản xuất.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức nghiên cứu kinh tế: Tham khảo để xây dựng chính sách phát triển thị trường tài chính phái sinh, hỗ trợ ngành cà phê và phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình Black Scholes có phù hợp để định giá quyền chọn cà phê Robusta không?
   Có, mô hình phù hợp với giả định giá tài sản cơ sở tuân theo quá trình hình học Brown, được kiểm định trên dữ liệu giá cà phê Robusta từ 2010-2012 và cho kết quả chính xác khi kết hợp với mô hình ARCH/GARCH.

2. Tại sao cần sử dụng mô hình ARCH/GARCH trong nghiên cứu này?
   Vì chuỗi tỷ suất sinh lợi cà phê Robusta có tính biến động không ổn định theo thời gian, mô hình ARCH/GARCH giúp ước lượng độ bất ổn chính xác hơn, cải thiện hiệu quả định giá quyền chọn.

3. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ đâu và trong khoảng thời gian nào?
   Dữ liệu giá future cà phê Robusta được thu thập từ sàn LIFFE và Ngân hàng Kỹ thương Việt Nam, trong khoảng thời gian từ ngày 04/01/2010 đến 10/09/2012 với 684 quan sát.

4. Lợi ích của việc định giá quyền chọn cà phê Robusta đối với nhà đầu tư Việt Nam là gì?
   Giúp nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro biến động giá, tối ưu hóa lợi nhuận và đưa ra quyết định giao dịch chính xác trên thị trường phái sinh quốc tế.

5. Luận văn có đề xuất gì cho phát triển thị trường phái sinh cà phê tại Việt Nam?
   Đề xuất phát triển hệ thống dữ liệu minh bạch, đào tạo nhà đầu tư, xây dựng chính sách hỗ trợ và áp dụng mô hình định giá hiện đại nhằm thúc đẩy thị trường phái sinh cà phê bền vững.

Kết luận

• Luận văn đã ứng dụng thành công mô hình định giá quyền chọn Black Scholes kết hợp mô hình ARCH/GARCH để định giá hợp đồng quyền chọn cà phê Robusta trên sàn LIFFE, phù hợp với dữ liệu thực tế từ 2010-2012.
• Kết quả kiểm định cho thấy chuỗi giá cà phê Robusta tuân theo mô hình hình học Brown, chuỗi tỷ suất sinh lợi có ảnh hưởng ARCH, cần ước lượng độ bất ổn biến đổi theo thời gian.
• Mô hình ARMA(3,3) được lựa chọn là mô hình phù hợp nhất để dự báo độ lệch chuẩn tỷ suất sinh lợi, nâng cao độ chính xác định giá quyền chọn.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho nhà đầu tư và người nông dân trong việc sử dụng công cụ quyền chọn để phòng ngừa rủi ro giá cả.
• Đề xuất các giải pháp phát triển thị trường phái sinh cà phê tại Việt Nam, bao gồm nâng cao nhận thức, hoàn thiện hệ thống dữ liệu và chính sách hỗ trợ.

Next steps: Triển khai áp dụng mô hình trong thực tế giao dịch, mở rộng nghiên cứu với các loại hàng hóa khác và cập nhật dữ liệu mới để nâng cao tính ứng dụng.

Các nhà đầu tư, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nên phối hợp nghiên cứu và áp dụng mô hình để phát triển thị trường tài chính phái sinh bền vững, góp phần ổn định ngành cà phê Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM -------------------------- DƯƠNG VĂN TÂM ỨNG DỤNG MÔ HÌNH ĐỊNH GIÁ QUYỀN CHỌN BLACK SCHOLES TRÊN SÀN GIAO DỊCH HÀNG HÓA QUỐC TẾ LUÂN ĐÔN ĐỐI VỚI SẢN PHẨM CÀ PHÊ ROBUSTA LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM ------------- DƯƠNG VĂN TÂM ỨNG DỤNG MÔ HÌNH ĐỊNH GIÁ QUYỀN CHỌN BLACK SCHOLES TRÊN SÀN GIAO DỊCH HÀNG HÓA QUỐC TẾ LUÂN ĐÔN ĐỐI VỚI SẢN PHẨM CÀ PHÊ ROBUSTA Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. LÊ THỊ LANH TP. Hồ Chí Minh – Năm 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ tận tình từ giảng viên hướng dẫn khoa học là: PGS. LÊ THỊ LANH và những bạn bè, đồng nghiệp làm trong các ngành Ngân hàng, Chứng khoán, kinh doanh cà phê đã giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn này. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong luận văn này là hoàn toàn trung thực, chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào và được thể hiện đầy đủ tại danh mục tài liệu tham khảo. Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2012 Tác giả DƯƠNG VĂN TÂM Học viên Lớp TCDN Đêm 4 – K18 Trường ĐH Kinh Tế TP Hồ Chí Minh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - ii - LỜI CÁM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến người hướng dẫn khoa học của tôi: PGS. LÊ THỊ LANH đã tận tình chỉ bảo và cho tôi những lời khuyên bổ ích trong suốt quá trình thực hiện bài nghiên cứu này. Qua đây, Tôi xin bày tỏ tấm lòng của mình, cám ơn đến tất cả các quý Thầy, Cô trong Khoa Tài chính Doanh nghiệp và Viện Đào tạo Sau Đại học trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh đã tận tâm giảng dạy và truyền đạt nhiều kiến thức quý báu cho Tôi trong suốt thời gian học tập. DƯƠNG VĂN TÂM Học viên Lớp TCDN Đêm 4 – K18 Trường ĐH Kinh Tế TP Hồ Chí Minh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ ĐỒ THỊ DANH MỤC CÁC BẢNG CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU…………………….1 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT MÔ HÌNH ĐỊNH GIÁ HỢP ĐỒNG QUYỀN CHỌN BLACK SCHOLES ……. Tổng quan lý thuyết Mô hình định giá quyền chọn Black Scholes. Khái quát về hợp đồng quyền chọn……………………. Hợp đồng quyền chọn……. Thị trường quyền chọn……………. Phân loại quyền chọn………………………………. Giá hợp đồng quyền chọn………………. Các bộ phận cấu thành giá quyền chọn…………. Giá trị nội tại của quyền chọn……………………………7 2. Giá trị thời gian của quyền chọn…………………………7 2. Tầm quan trọng của việc định giá quyền chọn…………. Các mô hình định giá quyền chọn phổ biến…………………………8 2. Mô hình định giá quyền chọn nhị phân. Mô hình định giá quyền chọn Black Scholes. Quá trình hình thành mô hình định giá quyền chọn Black Scholes. Những giả định của mô hình định giá quyền chọn Black Scholes. Các yếu tố ảnh hưởng mô hình định giá quyền chọn Black Scholes12 2. Kiểu quyền chọn……………………………………. Giá cổ phiếu……………………………………………. Thời gian đến khi đáo hạn…………………….13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Độ bất ổn hay độ lệch chuẩn……………………………14 2. Lãi suất phi rủi ro………………………………….14 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2………………………………………………….……15 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU…………. Mô hình định giá quyền chọn Black Scholes………………………………16 3. Các đạo hàm hình thành công thức Black Scholes……………. Công thức mô hình Black Scholes…………………. Một số mô hình kiểm định và ước lượng thỏa mãn giả định của công thức mô hình Black Scholes………………………………. Quy trình tích phân Itô………………………. Mô hình chuyển động Brown hình học (GBM). Mô hình ước lượng độ bất ổn hay độ lệch chuẩn……………. Ước lượng độ bất ổn quá khứ. Ước lượng bằng mô hình ARCH.21 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.25 CHƯƠNG 4: ỨNG DỤNG MÔ HÌNH ĐỊNH GIÁ QUYỀN CHỌN BLACK SCHOLES TRÊN SÀN GIAO DỊCH HÀNG HÓA QUỐC TẾ LUÂN ĐÔN ĐỐI VỚI SẢN PHẨM CÀ PHÊ ROBUSTA. Cơ sở dữ liệu và kết quả thu thập dữ liệu. Cơ sở dữ liệu…………………………. Tổng quan về sàn giao dịch hàng hóa Quốc tế Luân đôn (LIFFE)…26 4. Nguồn gốc số liệu……………. Xử lý dữ liệu. Phân tích dữ liệu. Một số kiểm định và ước lượng thỏa mãn giả định của công thức mô hình Black Scholes……. Kiểm định tính phân phối chuẩn của chuỗi lo-ga-rit giá future cà phê Robusta………………….……………28 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kiểm định tính dừng của chuỗi tỷ suất sinh lợi giá future cà phê Robusta…………………………. Kiểm định ảnh hưởng mô hình ARCH……………………………31 4. Nhận dạng các mô hình ARIMA…………………………31 4. Thực hiện kiểm định có ảnh hưởng ARCH……. Ước lượng độ bất ổn tỷ suất sinh lợi…………………. Ước lượng độ bất ổn quá khứ……………………………. Ước lượng độ bất ổn theo mô hình ARCH………………42 4. Xác định lãi suất phi rủi ro………………. Xác định thời gian còn lại của hợp đồng khi đến kỳ hạn……. Xác định giá thực hiện quyền chọn có tính thanh khoản cao và giá giao ngay tại thời điểm hiện tại……………………………………. Định giá quyền chọn sản phẩm cà phê Robusta trên Sàn giao dịch hàng hóa Quốc tế Luân đôn (LIFFE) bằng mô hình Black Scholes……….52 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4……………………….55 CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ CHO CÁC NHÀ ĐẦU TƯ SẢN PHẨM CÀ PHÊ ROBUSTA VIỆT NAM TRÊN SÀN LIFFE. Thảo luận kết quả nghiên cứu…………………. Một số khuyến nghị cho các nhà đầu tư sản phẩm cà phê Robusta Việt nam trên Sàn LIFFE ……………………………………………………………. Kết luận và hạn chế của đề tài……………………………………………. Hạn chế của đề tài…………………………………………………64 PHỤ LỤC 1: BẢNG TỔNG HỢP GIÁ FUTURE CÀ PHÊ ROBUSTA TRÊN SÀN LIFFE TỪ NGÀY 04/01/2010 ĐẾN NGÀY 10/9/2012 PHỤ LỤC 2: BẢNG TỔNG HỢP KHẢO SÁT GIÁ OPTION MUA VÀ BÁN SẢN PHẨM CÀ PHÊ ROBUSTA TRÊN SÀN LIFFE CÓ TÍNH THANH KHOẢN CAO. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PHỤ LỤC 3: BẢNG SO SÁNH KẾT QUẢ ĐỊNH GIÁ VỚI GIÁ NIÊM YẾT CỦA HỢP ĐỒNG QUYỀN CHỌN CÀ PHÊ ROBUSTA TRÊN SÀN LIFFE PHỤ LỤC 4: CÁC CHIẾN LƯỢC BẢO VỆ RỦI RO BẰNG QUYỀN CHỌN TÀI LIỆU THAM KHẢO LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - iii - DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ ĐỒ THỊ Hình 2.1: Biểu đồ biểu diễn mối quan hệ giữa giá quyền chọn và thời gian đến khi đáo hạn quyền chọn………………………….1: Biểu đồ giá future cà phê Robusta từ 04/01/2010 đến 10/9/2012…….2: Biểu đồ Lo-ga-rit giá future cà phê Robusta (X t )………………….3: Biểu đồ tỷ suất sinh lợi giá future cà phê Robusta (R i )………….1: Sản lượng cà phê tiêu thụ từ năm 2005-2012…….2: Biểu đồ biểu diễn khối lượng dự trữ cà phê đầu niên vụ tại các quốc gia xuất khẩu từ niên vụ 2000/01 đến niên vụ 2011/12………………………….……60 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - iv - DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 4.1: Bảng kết quả kiểm định phân phối chuẩn của chuỗi giá tài sản cơ sở …29 Bảng 4.2: Bảng kết quả kiểm định tính dừng của chuỗi tỷ suất sinh lời .3: Giản đồ tự tương quan R i ………….4: Bảng kết quả ước lượng mô hình AR(1)………………………………33 Bảng 4.5: Bảng kết quả ước lượng mô hình AR(3)……………………………34 Bảng 4.6: Bảng kết quả ước lượng mô hình MA(1)……………………………35 Bảng 4.7: Bảng kết quả ước lượng mô hình MA(3)……………………………36 Bảng 4.8: Bảng kết quả ước lượng mô hình ARMA(1,1)…………………………37 Bảng 4.9: Bảng kết quả ước lượng mô hình ARMA(1,3)………………………37 Bảng 4.10: Bảng kết quả ước lượng mô hình ARMA(3,1)………………………38 Bảng 4.11: Bảng kết quả ước lượng mô hình ARMA(3,3)………………………39 Bảng 4.12: Bảng tổng hợp các kết quả ước lượng lượng mô hình ARIMA…….13: Bảng kết quả kiểm định ảnh hưởng ARCH…………………………41 Bảng 4.14: Bảng kết quả ước lượng mô hình ARCH(1)……….15: Bảng kết quả ước lượng mô hình ARCH(2)……….16: Bảng kết quả ước lượng mô hình GARCH(1,1)…….17: Bảng kết quả ước lượng mô hình GARCH(1,2)………………………46 Bảng 4.18: Bảng kết quả ước lượng mô hình GARCH(1,3)………………………47 Bảng 4.19: Bảng kết quả ước lượng mô hình GARCH(2,3)………………………48 Bảng 4.20: Bảng tổng hợp các kết quả ước lượng độ bất ổn ……………………49 Bảng 4.21: Bảng kết quả ước lượng độ bất ổn theo Mô hình ARCH(1)…………49 Bảng 4.22: Bảng kết quả ước lượng độ bất ổn theo Mô hình ARCH(2)…………50 Bảng 4.23: Bảng kết quả định giá quyền chọn sản phẩm cà phê Robusta với σ 1 …52 R R Bảng 4.24: Bảng kết quả định giá quyền chọn sản phẩm cà phê Robusta với σ 2 …53 R R Bảng 4.25: Bảng kết quả định giá quyền chọn sản phẩm cà phê Robusta với σ 3 …54 R R LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - 1- CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU Lý do hình thành đề tài Năm 2012, tiếp tục là một năm đầy khó khăn về nền kinh tế nước ta nói riêng và nền kinh tế thế giới nói chung đối mặt với rất nhiều thử thách và rủi ro. Đặc biệt là vấn đề lạm phát tăng cao, để ngăn chặn lạm phát tăng nhanh, Nhà nước đã thực hiện chính sách “thắt chặt tiền tệ và tài chính”, điều này đã làm cho doanh nghiệp, các nhà đầu tư khó tiếp cận được nguồn vốn, đồng thời dòng tiền chảy về các kênh đầu tư bất động sản, chứng khoán ngày càng hẹp dần. Nhìn chung, năm 2012 nền kinh tế Việt Nam vẫn còn chứa đựng nhiều yếu tố bất ổn bao gồm lạm phát, đầu tư công, nhập siêu, đô la hóa…và điều quan trọng nhất là các chính sách tiền tệ của Chính phủ vẫn chưa mang lại niềm tin cho nhà đầu tư. Chính vì vậy mà các kênh đầu tư chính ở Việt Nam hiện nay như bất động sản và chứng khoán sẽ không còn hấp dẫn đối với các nhà tư trong nước trong thời gian tới. Ngoài ra, vấn đề khủng hoảng nợ khu vực Châu Âu…được nhiều chuyên gia khẳng định đã thực sự đi vào bế tắc làm các chỉ số chứng khoán như Down Jone, S&P500, FTSE100 đã liên tục biến động từ cuối năm 2011 đến nay và có chiều hướng giảm. Trước những bất ổn trong nước và thế giới thì dòng tiền sẽ có xu hướng chảy về các kênh đầu tư an toàn, điển hình là thị trường hàng hóa nông sản cơ bản như: cà phê, dầu, bắp, cao su, thép…. đây là những ngành hàng sở trường của Việt Nam. Theo số liệu thống kê từ Tổ chức Cà phê Thế giới (ICO), Việt Nam là quốc gia dẫn đầu về sản lượng cà phê Robusta trong số các quốc gia sản xuất giống cà phê này với sản lượng tăng từ 14.4 triệu bao vào năm 2004 lên 21.5 triệu bao vào năm 2012 (tương đương khoảng 1,280,000 tấn). Theo số liệu của Ngân hàng Thế giới (WB), tính đến hết tháng 8/2012, giá trị xuất khẩu cà phê Robusta của Việt nam khoảng 2.5 tỷ USD, tăng 31.6% về khối lượng và 25.4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2011. Riêng niên vụ 2011/12, Việt nam chiếm tỷ lệ 16.