Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, vận chuyển hàng hóa bằng đƣờng hàng không không còn chỉ để phục vụ những nhu cầu đặc biệt của quân đội, chuyển phát nhanh, nhu cầu khẩn cấp… Lƣợng hàng hóa vận chuyển qua đƣờng hàng không ngày càng tăng cao vì vậy các nhà ga hàng hóa tại các sân bay nơi giao nhận và xử lý hàng hóa - 15 - cho các hãng hàng không phải tối ƣu hóa hoạt động để đáp ứng nhu cầu khai thác, phục vụ các chuyến bay và cạnh tranh với các đối thủ hoạt động trong cùng lĩnh vực. Phục vụ hàng hóa hàng không là quá trình khá phức tạp. Vận chuyển hàng hóa hàng không chỉ đƣợc lựa chọn khi hàng hóa đó cần đƣợc chuyển đến nơi nhận trong thời gian ngắn, vì thế yêu cầu về thời gian là yếu tố quan trọng nhất. Phục vụ hàng hóa hàng không cần phải đƣợc tiến hành càng nhanh càng tốt.
Với áp lực của khối lƣợng hàng hóa và sức ép về thời gian đòi hỏi nhà ga phải sẵn sàng các nguồn lực để phục vụ tốt bao gồm nhân lực và hệ thống thiết bị; đặc biệt vào những lúc có nhiều chuyến bay đến và đi trong một khoản thời gian ngắn. Vì thế việc lập kế hoạch và phân bổ các nguồn lực, bố trí mặt bằng kho bãi hợp lý là bài toán khó mà nhà ga hàng hóa nào cũng phải đối diện và giải quyết triệt để nhằm mục đích đáp ứng tối đa các yêu cầu của khách hàng. Một trong những thử thách lớn nhất đối với việc quản lý hoạt động của nhà ga hàng hóa là điều độ và bố trí mặt bằng kho bãi, hệ thống kệ lƣu trữ và các thiết bị xếp dỡ hàng hóa để tối đa hóa công suất hoạt động của nhà ga với chi phí tổi thiểu. Luận văn này nghiên cứu những vấn đề chƣa đƣợc hoàn thiện trong hoạt động khai thác tại nhà ga hàng hóa quốc tế Tân Sơn Nhất của công ty Cổ Phần Dịch Vụ Hàng Hóa Sài Gòn; đồng thời đƣợc thực hiện với mục đích tối ƣu hóa hoạt động khai thác để đáp ứng yêu cầu khách hàng.
Đƣợc trang bị cơ sở hạ tầng khá hoàn chỉnh nhƣng hoạt động tại nhà ga hàng hoá vẫn chƣa thật sự đạt đƣợc hiệu quả nhƣ mong muốn. Mặt bằng nhà ga khá rộng nhƣng bố trí hiện tại chƣa hợp lý dẫn đến một số vị trí thƣờng bị quá tải. Đối với hàng xuất khẩu, quy trình phục vụ thông thƣờng chỉ thực hiện vài giờ trƣớc thời điểm đƣa lên máy bay hoặc chỉ gom hàng trong ngày, có rất ít trƣờng hợp lƣu kho trung dài hạn thì mặt bằng lại đƣợc phân bố khá rộng. Trong khi đó, mặt bằng đƣợc phân bổ cho khu vực phát hàng nhỏ hẹp gây quá tải, ùn tắc.
Lƣợng hàng hóa nhập khẩu thƣờng nhiều và có thời hạn lƣu kho dài hơn cho các trƣờng hợp gặp những - 16 - vƣớng mắc ở các thủ tục hải quan, thời gian thực hiện các công tác kiểm định, đóng thuế nhập khẩu,. Một số vấn đề tồn tại cụ thể nhƣ sau: - Phƣơng pháp lƣu trữ và giao nhận hàng hóa tốn nhiều thời gian để tìm kiếm cũng nhƣ chƣa đƣợc thực hiện một cách khoa học. Việc các xe nâng hàng phải di chuyển trên những đoạn đƣờng quá xa để cất và lấy hàng khi cần giao nhận làm ảnh hƣởng đến thời gian phục vụ và dẫn đến sử dụng các thiết bị không đạt hiệu quả cao. - Việc bố trí mặt bằng và phân luồng di chuyển thiết bị không hợp lý thƣờng xuyên gây ra hiện tƣợng tắc nghẽn.
- Chƣa tối ƣu hóa quy trình phục vụ hàng hóa cho một chuyến bay bao gồm phƣơng thức chất xếp, thời gian xử lý hàng hóa và các thủ tục kiểm soát, giao nhận. - Thiếu khả năng đáp ứng cho việc xử lý hàng hoá trong những tháng cao điểm, những ngày tập trung nhiều chuyến bay hoặc những ngày phải phục vụ với lƣợng hàng hoá bị ứ đọng do các chuyến bay trƣớc đó bị hủy, lƣợng hàng hóa phải xử lý trong những ngày này lên đến 300 tấn/ ngày. - Chƣa phát huy tối đa hiệu quả của hệ thống thông tin liên lạc giữa các phòng ban trong công ty cũng nhƣ thông tin về hàng hoá để giúp truy xuất nhanh trong các trƣờng hợp xử lý bất thƣờng. SCSC cần nhanh chóng áp dụng dịch vụ logistics vào hoạt động của nhà ga hàng hoá để khắc phục và giải quyết những vấn đề tồn tại nêu trên, do đó luận văn: “Ứng dụng logistics vào hoạt động nhà ga hàng hoá hàng không Tân Sơn Nhất - SCSC” đƣợc đề xuất sẽ khái quát về thực trạng hoạt động khai thác hàng hóa hàng không, hệ thống thiết bị và bố trí mặt bằng nhà ga, đồng thời nêu lên những khó khăn hiện tại của công ty và đề xuất mô hình cải tiến để nâng cao hiệu quả hoạt động tại nhà ga hàng hóa SCSC.
Luận văn cũng nêu lên những cơ hội và thách thức mà Công ty đang gặp phải để từ đó đƣa ra đƣợc những giải pháp nhằm nâng cao khả - 17 - năng cạnh tranh trƣớc những đối thủ trong và ngoài nƣớc nhiều kinh nghiệm và có tính chuyên nghiệp cao trong lĩnh vực cung ứng dịch vụ.3 Mục tiêu Ứng dụng logistics vào hoạt động nhà ga hàng hoá hàng không Tân Sơn Nhất – SCSC để thực hiện một số cải tiến nhằm tối ƣu hóa hoạt động của nhà ga và cung cấp dịch vụ hoàn hảo cho khách hàng: - Bố trí và tối ƣu hóa hiệu quả sử dụng mặt bằng kho bãi nhằm nâng cao chất lƣợng hoạt động khai thác tại nhà ga hàng hóa. - Cải tiến quy trình thực hiện các thủ tục để nâng cao khả năng phục vụ khách hàng thông qua đăng ký/ truy xuất thông tin hàng hóa, giảm thời gian chờ làm các thủ tục giao nhận hàng… trên cơ sở hệ thống quản lý hiện có. - Đề xuất phần mềm hỗ trợ quản lý nhà ga hàng hóa để quản lý vị trí lƣu trữ hàng hóa và hệ thống trang thiết bị tại nhà ga.4 Nội dung - Phân tích và đánh giá tình hình hiện tại của hệ thống logistics của công ty nhằm xác định các vấn đề còn tồn tại. - Tìm hiểu về lý thuyết thiết kế hệ thống logistics và các nghiên cứu liên quan.
- Ứng dụng kỹ thuật hậu cần để bố trí và tối ƣu hóa hiệu quả sử dụng mặt bằng kho bãi nhằm nâng cao chất lƣợng hoạt động khai thác tại nhà ga hàng hóa. - Cải tiến quy trình thực hiện các thủ tục để nâng cao khả năng phục vụ khách hàng thông qua đăng ký/ truy xuất thông tin hàng hóa, giảm thời gian chờ làm các thủ tục giao nhận hàng… trên cơ sở hệ thống quản lý hiện có. - Đề xuất phần mềm hỗ trợ quản lý nhà ga hàng hóa để quản lý vị trí lƣu trữ hàng hóa và hệ thống trang thiết bị tại nhà ga. - Phân tích, đánh giá kết quả đạt đƣợc và đề xuất hƣớng phát triển.5 Phạm vi nghiên cứu - Nghiên cứu và xây dựng hệ thống Logistic trong phạm vi hoạt động cung cấp dịch vụ hàng hoá hàng không tại Nhà ga hàng hoá SCSC, bắt đầu từ khâu - 18 - tiếp nhận hàng hoá của khách hàng từ xe tải đến việc khai báo các thủ tục Hải quan, thủ tục Hàng không, dịch vụ đóng gói và chất xếp hàng hoá, soi chiếu an ninh, lƣu kho và đƣa ra máy bay đối với hàng xuất khẩu; từ khâu tiếp nhận hàng hóa từ hãng vận chuyển tại sân đỗ máy bay, xếp dỡ, phân loại, lƣu kho, thông báo đến các khách hàng và các thủ tục giao nhận hàng hóa giữa khách hàng và nha ga đối với hàng nhập khẩu… Với mục tiêu nghiên cứu điều độ và bố trí mặt bằng lƣu kho và tính chất, yêu cầu của hàng hóa nhập khẩu; đề tài chú trọng nghiên cứu các thủ tục và quy trình phục vụ hàng nhập khẩu; kho bãi và các dãy kệ lƣu kho tại khu vực hàng nhập.
- Hoạt động thu thập dữ liệu phục vụ cho việc nghiên cứu đƣợc giới hạn trong phạm vi của hàng hóa nhập khẩu trong thời gian từ năm tháng 10 năm 2011 đến tháng 04 năm 2012. - Đề tài giới hạn trong môi trƣờng tất định, chƣa xét đến các yếu tố ngẫu nhiên.6 Bố cục đề tài Luận văn bao gồm các 6 chƣơng: Chƣơng 1: Giới thiệu Giới thiệu về cơ sở, lý do hình thành đề tài, mục tiêu, nội dung, phạm vi và giới hạn của đề tài, bố cục khái quát luận văn. Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết và phƣơng pháp luận Trình bày các cơ sở lý thuyết ứng dụng trong quá trình thực hiện luận văn và các nghiên cứu liên quan. Chƣơng 3: Giới thiệu công ty SCSC – hiện trạng nhà ga hàng hóa hàng không Tân Sơn Nhất Trình bày quá trình hình thành và phát triển của công ty, các loại dịch vụ, cơ cấu tổ chức, quy trình khai thác, quy trình kiểm tra chất lƣợng và đánh giá kết quả dịch vụ tại nhà ga SCSC Chƣơng 4: Phân tích hiện trạng và các giải pháp - 19 - Thu thập, phân tích các số liệu thực tế về hoạt động khai thác hàng hóa và cách bố trí khu vực lƣu trữ tại nhà ga hàng hóa, các bố trí mặt bằng nhà kho, nghiên cứu và đề xuất cải tiến quy trình phục vụ hàng hóa.
Chƣơng 5: Thiết kế phần mềm quản lý nhà ga hàng hóa SCSC Đƣa ra yêu cầu cần thiết sử dụng phần mềm quản lý, phân tích hệ thống, giải thuật phần mềm và thiết kế phần mềm ứng dụng quản lý nhà ga hàng hóa SCSC bao gồm quản lý thông tin không vận đơn, vị trí lƣu trữ và hệ thống thiết bị, kế hoạch bảo trì hệ thống thiết bị. Chƣơng 6: Kết luận và kiến nghị. - 20 - CHƢƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƢƠNG PHÁP LUẬN 2.1 Cơ sở khoa học của việc ứng dụng logistics nhằm tối ƣu hóa hoạt động của nhà ga hàng hóa quốc tế Tân Sơn Nhất.1 Lý thuyết về Logistics Ngành logistics có vị trí ngày càng quan trọng trong các nền kinh tế hiện đại và có ảnh hƣởng to lớn đến sự phát triển kinh tế của các quốc gia và toàn cầu. Giá trị tăng thêm do ngành logistics tạo ra ngày càng lớn và tác động đến nhiều khía cạnh trong sản xuất kinh doanh.
Bản chất của logistics là quản lý các dòng vật tƣ (đầu vào) và sản phẩm (đầu ra) của một đơn vị sản xuất kinh doanh. Dịch vụ logistics chính là sự phát triển khéo léo của dịch vụ vận tải đa phƣơng thức.