phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng. Cơ sở lý luận và thực tiễn 1. Phƣơng pháp dạy học tích cực 1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học 1.
Môn Toán trong chƣơng trình giáo dục phổ thông năm 2018 1. Mạch kiến thức Hình học và Đo lƣờng ở bậc trung học cơ sở 1. Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Toán ở trƣờng trung học cơ sở Chƣơng 2. Ứng dụng phần mềm GeoGebra trong dạy học mạch kiến thức Hình học và Đo lƣờng ở trƣờng trung học cơ sở 2.
Phần mềm GeoGebra 2. Một số tình huống ứng dụng phần mềm GeoGebra trong dạy học mạch kiến thức Hình học và Đo lƣờng ở trƣờng trung học cơ sở Chƣơng 3. Thực nghiệm sƣ phạm 3. Mục đích thực nghiệm 3.
Nội dung thực nghiệm 3. Tổ chức thực nghiệm 3. Đánh giá kết quả thực nghiệm 5 CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.
Phƣơng pháp dạy học tích cực 1. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học Nhu cầu đổi mới phƣơng pháp giáo dục ở nƣớc ta hiện nay nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đào tạo con ngƣời với thực trạng xã hội. Thật vậy, sự phát triển xã hội và đổi mới đất nƣớc đang đòi hỏi cấp bách phải nâng cao chất lƣợng giáo dục và đào tạo. Sự phát triển này đề ra những yêu cầu mới đối với hệ thống giáo dục, điều đó đòi hỏi chúng ta, cùng với những thay đổi về nội dung, cần có những đổi mới căn bản về phƣơng pháp dạy học (PPDH) [9].
Vậy, định hƣớng đặt ra là cần đổi mới “phƣơng pháp dạy học hƣớng vào việc tổ chức cho ngƣời học học tập trong hoạt động và bằng hoạt động tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo. Định hƣớng này có thể gọi tắt là học tập trong hoạt động và bằng hoạt động tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo”. Định hƣớng này gọi là hoạt động hóa ngƣời học. Cụ thể hóa định hƣớng trên là một vài đặc trƣng của PPDH hiện đại nhƣ: ngƣời học là chủ thể của hoạt động học tập; tri thức là đối tƣợng của hoạt động học tập; tự học thông qua quá trình dạy học; dạy việc học - tự học thông qua toàn bộ quá trình dạy học; tạo niềm lạc quan học tập dựa trên lao động và thành quả của bản thân ngƣời học; xác định vai trò của ngƣời thầy với tƣ cách ngƣời thiết kế, uỷ thác, điều khiển và thể thức hoá; tự tạo và khai thác những phƣơng tiện dạy học.
Đặc biệt, công nghệ thông tin và truyền thông phát triển góp phần tạo nên những điều kiện thuận lợi để học sinh (HS) học tập trong hoạt động và bằng hoạt động tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo. Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) và truyền thông nhằm đổi mới PPDH ở trƣờng học, đây là định hƣớng căn bản góp phần đổi mới giáo dục phổ thông, góp phần thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ VIII, Ban Chấp hành Trung ƣơng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo [1]. 6 Sự phát triển của CNTT giúp cho các trƣờng học nâng cao chất lƣợng đào tạo nhƣ nâng cao chất lƣợng quản lí chuyên môn; quản lí quá trình đào tạo; phát triển các nguồn học liệu điện tử giúp nâng cao chất lƣợng dạy và học;. Vì vậy, việc ứng dụng CNTT trong dạy học kết hợp dạy học tích cực sẽ góp phần nâng cao hiệu quả dạy học ở trƣờng trung học cơ sở (THCS).
Khái niệm về phương pháp dạy học tích cực “PPDH tích cực là một thuật ngữ rút gọn, đƣợc dùng ở nhiều nƣớc để chỉ những phƣơng pháp giáo dục, dạy học theo hƣớng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của ngƣời học. PPDH tích cực hƣớng tới việc hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thức của ngƣời học, tức là tập kết vào phát huy tính tích cực của ngƣời học chứ không phải là tập kết vào phát huy tính tích cực của ngƣời dạy, tuy nhiên để dạy học theo phƣơng pháp tích cực thì thầy giáo phải nỗ lực nhiều so với dạy theo phƣơng pháp thụ động” [17]. PPDH tích cực hƣớng tới nhiều hoạt động khác nhau trong học tập, tích cực hóa hoạt động của ngƣời học, do đó, phƣơng pháp này tập trung vào việc sử dụng tƣ duy sáng tạo, chủ động, tích cực của HS làm nền tảng và giáo viên (GV) chỉ là ngƣời hƣớng dẫn và gợi mở vấn đề. Phƣơng pháp này tập trung vào phát huy tính tích cực của ngƣời học chứ không phải ngƣời dạy thông qua các kỹ thuật dạy học tích cực.
Chuyển đổi giữa dạy học truyền thống và dạy học tích cực [16] 7 Để dạy học theo phƣơng pháp tích cực thì GV cần phải đầu tƣ về thời gian, công sức hơn nhiều so với dạy theo phƣơng pháp thụ động. Thầy cô giáo cần phải có bản lĩnh, chuyên môn tốt và cả sự nhiệt thành, hoạt động hết công suất trong quá trình giảng dạy. Đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực Đặc trƣng thứ nhất: Dạy học thông qua hoạt động của HS [11]. Thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập, HS có thể tự khám phá những kiến thức mới một cách chủ động, tích cực.
GV sẽ đóng vai trò là ngƣời hƣớng dẫn, giới thiệu HS cách để đạt đƣợc những thông tin, kiến thức về môn học. Còn HS sẽ tự động học tập, cố gắng để nhớ lại những kiến thức cũ và phát hiện kiến thức mới, sau đó vận dụng những kiến thức có đƣợc vào các tình huống khác, trong học tập và thực tiễn. Đặc trƣng thứ hai: Dạy học tập trung vào việc rèn luyện phƣơng pháp tự học [11]. Bên cạnh việc hƣớng dẫn HS cách tiếp nhận tri thức, GV cũng cần tập trung vào việc rèn luyện cho HS phƣơng pháp tự học thế nào để hiệu quả.
Để thực hiện đƣợc điều này, GV cần hƣớng dẫn HS cách đọc tài liệu học tập, cách tìm kiếm kiến thức từ các nguồn khác, cách suy luận vấn đề từ kiến thức đã có. Khi HS có thể tự rèn luyện phƣơng pháp tự học, từ đó rèn luyện cho các thao tác tƣ duy phân tích tổng hợp, khái quát hoá,… điều này sẽ giúp HS hình thành và phát triển những tiềm năng của bản thân. Đặc trƣng thứ ba: Tăng cƣờng học tập cá nhân phối hợp với học tập hợp tác [11]. Đây là một đặc trƣng quan trọng đối với PPDH tích cực.
Với đặc trƣng này, GV nên thực hiện theo phƣơng châm “tạo điều kiện để HS suy nghĩ nhiều hơn, làm nhiều và thảo luận nhiều hơn”. Lớp học nên đƣợc xây dựng thành môi trƣờng giao tiếp giữa thầy – trò và trò – trò. Nếu thực hiện đƣợc 8 điều này, HS sẽ cố gắng để vừa tự học, vừa tăng cƣờng hợp tác với GV và bạn học để xử lý các vấn đề trong quá trình học, vừa xử lý đƣợc các nhiệm vụ cá nhân, vừa xử lý nhiệm vụ chung của tập thế. Đặc trƣng thứ tƣ: Kết hợp đánh giá từ thầy với tự đánh giá của trò [11].
Việc đánh giá và tự đánh giá là một trong những yêu cầu quan trọng đối với PPDH tích cực. GV có thể đánh giá HS của mình thông qua kết quả đạt đƣợc trên thang điểm mục tiêu đạt đƣợc bằng hệ thống các câu hỏi, bài tập. Kết hợp cùng việc đánh giá từ phía GV, cần chú trọng vào việc giúp HS tự đánh giá đƣợc bản thân mình trong quá trình tiếp nhận kiến thức. Các hình thức tự đánh giá có thể là đánh giá dựa trên đáp án mẫu, đánh giá theo hƣớng dẫn có sẵn, hoặc dựa trên các tiêu chí chung, HS đánh giá đƣợc bản thân đƣợc và chƣa đƣợc ở điểm nào, nguyên nhân là do đâu và cách sửa sai nhƣ thế nào.
Một số phương pháp dạy học tích cực 1. Phương pháp dạy học nhóm Đây là PPDH tích cực đƣợc đánh giá cao hiện nay. Với phƣơng pháp này, các GV có thể giúp các em phát huy tích cực khả năng sáng tạo, làm việc nhóm, giao tiếp của bản thân. Cách thức thực hiện: + GV giới thiệu chủ đề.
+ Xác định nhiệm vụ chung và phân chia các nhóm (GV có thể chia nhóm dựa vào thứ tự điểm danh, dựa theo hình ghép, theo bàn, theo sở thích, hoặc dựa vào tháng sinh). + HS thực hiện, thảo luận, làm việc nhóm. + Các nhóm báo cáo kết quả. Phương pháp dạy học tự học Với PPDH tích cực, GV sẽ tập trung vào các cách thức rèn luyện để HS tự học, tự suy nghĩ tìm tòi ra phƣơng pháp học tập tốt nhất và phù hợp với bản thân nhất.
Nhờ hoạt động tự học mà HS có thể hình thành đƣợc những năng lực cơ bản, từ đó có thể "học tập suốt đời" và đáp ứng nhu cầu đổi mới của xã hội. Cách thức thực hiện: + Xác định mục tiêu, nhiệm vụ học tập. + Lên kế hoạch tự học. + Lựa chọn phƣơng thức tự học phù hợp.
+ Tìm kiếm, chọn lọc tài liệu học tập uy tín. + Tối đa hóa sự tập trung. + Làm bài tập về nhà đầy đủ. Phương pháp nêu vấn đề, phát hiện và giải quyết vấn đề Với phƣơng pháp này, nhằm kích thích tính tự lực và chủ động giải quyết vấn đề của HS, GV sẽ đƣa ra các vấn đề nhận thức mà ở đó có sự mâu thuẫn giữa những cái đã biết và chƣa biết, và hƣớng HS tìm cách giải quyết.
Cách thức thực hiện: + Xác định vấn đề. + Tìm kiếm các thông tin có liên quan. + Liệt kê các biện pháp để giải quyết vấn đề. + Phân tích và đánh giá về kết quả của các biện pháp.
+ So sánh kết quả các biện pháp. + Chọn biện pháp tối ƣu nhất. + Thực hiện theo biện pháp đã chọn. + Rút kinh nghiệm khi giải quyết vấn đề khác.
Phương pháp trò chơi Đây là PPDH tích cực mà GV sẽ tổ chức cho các em HS tìm hiểu về vấn đề nào đó thông qua việc tiến hành các trò chơi phù hợp. Cách thức thực hiện: + GV phổ biến trò chơi gồm tên, nội dung và quy tắc trò chơi. + Các học viên tiến hành chơi thử. + Đánh giá và thảo luận để nêu ra ý nghĩa, bài học rút ra sau khi kết thúc trò chơi.
Dạy học theo dự án Đây là PPDH tích cực yêu cầu HS phải thực hiện một nhiệm vụ học tập gắn liền với thực tiễn và có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Cách thức thực hiện: + Lập kế hoạch (Xác định chủ đề rồi lập kế hoạch thực hiện).