Nghiên cứu tỷ lệ nhiễm bệnh viêm phúc mạc truyền nhiễm trên mèo trong luận văn thạc sĩ thú y

Phân tích toàn diện Tỷ lệ nhiễm viêm phúc mạc truyền nhiễm ở mèo: Nghiên cứu ..., đề xuất mô hình mới, nâng cao hiệu quả ứng dụng trong chuyên ngành

• Tác giả: Nguyen Thi Hien
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Tấn Đại
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tỷ lệ nhiễm bệnh viêm phúc mạc truyền nhiễm ở mèo
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Bệnh Feline Infectious Peritonitis (FIP)
• 1.2. Lịch sử phát hiện bệnh
• 1.3. Đặc tính sinh học của FCoV
• 1.3.1. Phân loại
• 1.3.2. Đặc điểm hình thái và cấu trúc
• 1.3.3. Cơ chế sinh bệnh và độc lực của virus
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Khảo sát tỷ lệ mèo nhiễm FCoV bằng kit test nhanh và bằng kỹ thuật Real-time PCR
• 2.2.2. Hóa chất dùng cho kỹ thuật Real-time PCR. Phương pháp thực hiện
• 2.2.3. Đánh giá dấu hiệu lâm sàng mèo nhiễm FIP
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. So sánh tỷ lệ nhiễm FCoV trên mèo bằng kit test nhanh và bằng kỹ thuật Real-time PCR
• 3.2. Phát hiện FCoV trên mèo bằng kit test nhanh
• 3.3. Phát hiện FCoV trên mèo bằng kỹ thuật Real-time PCR
• 3.4. Đánh giá dấu hiệu lâm sàng của mèo nhiễm FIP
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH SÁCH CHỮ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH CÁC HÌNH
• DANH SÁCH CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bệnh viêm phúc mạc truyền nhiễm ở mèo

Bệnh viêm phúc mạc truyền nhiễm (FIP) là một bệnh lý nghiêm trọng do virus Feline coronavirus (FCoV) gây ra. Bệnh này thường không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu, khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn. Khi virus xâm nhập vào cơ thể mèo, nó có thể gây ra các phản ứng viêm nghiêm trọng, dẫn đến tổn thương các cơ quan nội tạng. Theo nghiên cứu, tỷ lệ mèo nhiễm FCoV có thể lên đến 70%, nhưng chỉ một phần nhỏ trong số đó phát triển thành FIP. Việc hiểu rõ về cơ chế sinh bệnh và độc lực của virus là rất quan trọng để phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả. "FIP là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở mèo, với tỷ lệ tử vong cao khi bệnh tiến triển đến giai đoạn cuối".

1.1. Đặc điểm sinh học của virus FCoV

FCoV thuộc họ Coronaviridae, có cấu trúc RNA sợi đơn và có khả năng biến đổi gen cao. Virus này có hai loại chính là type I và type II, trong đó type I phổ biến hơn. Đặc điểm sinh học của virus cho thấy nó có khả năng lây lan nhanh chóng trong quần thể mèo, đặc biệt là ở những mèo con. "Virus có thể tồn tại trong môi trường khô ráo lên đến 7 tuần, cho thấy khả năng lây lan cao".

II. Tỷ lệ nhiễm bệnh và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này được thực hiện tại các phòng khám thú y ở Bình Dương và Thành phố Hồ Chí Minh từ tháng 3/2021 đến tháng 9/2022. Tổng cộng 95 mẫu phân và 22 mẫu máu từ mèo được thu thập để kiểm tra sự hiện diện của FCoV. Kết quả cho thấy 15 mẫu máu dương tính với FCoV, trong khi không có mẫu phân nào cho kết quả dương tính. Phân tích chi bình phương cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các phương pháp xét nghiệm. "Kết quả này cho thấy sự cần thiết phải áp dụng các phương pháp xét nghiệm chính xác để chẩn đoán bệnh FIP".

2.1. Kỹ thuật xét nghiệm

Nghiên cứu sử dụng hai phương pháp chính là test nhanh và kỹ thuật Real-time PCR để phát hiện FCoV. Kỹ thuật Real-time PCR cho kết quả chính xác hơn, với 3 mẫu phân dương tính. Việc áp dụng các phương pháp xét nghiệm hiện đại giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán bệnh. "Sự khác biệt giữa các phương pháp xét nghiệm cho thấy tầm quan trọng của việc lựa chọn kỹ thuật phù hợp trong chẩn đoán bệnh".

III. Triệu chứng lâm sàng và chẩn đoán

Triệu chứng lâm sàng của mèo nhiễm FIP rất đa dạng, bao gồm mệt mỏi, bỏ ăn, và rụng lông. Các dấu hiệu này thường không đặc hiệu, làm cho việc chẩn đoán trở nên khó khăn. Nghiên cứu cho thấy 100% mèo nhiễm FIP có triệu chứng bỏ ăn, trong khi 93,3% có triệu chứng rụng lông. "Việc ghi nhận các triệu chứng lâm sàng là rất quan trọng để hỗ trợ chẩn đoán và điều trị bệnh".

3.1. Chẩn đoán cận lâm sàng

Chẩn đoán cận lâm sàng bao gồm xét nghiệm máu và phân tích dịch cơ thể. Kết quả xét nghiệm cho thấy sự tích dịch trong ổ bụng và các dấu hiệu viêm ở các cơ quan nội tạng. Việc sử dụng các phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng giúp xác định tình trạng bệnh lý của mèo một cách chính xác hơn. "Chẩn đoán cận lâm sàng là một phần không thể thiếu trong quy trình điều trị bệnh FIP".

IV. Giá trị và ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu này cung cấp thông tin quan trọng về tỷ lệ nhiễm FCoV và các triệu chứng lâm sàng của bệnh FIP ở mèo. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để phát triển các phương pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả hơn. Việc hiểu rõ về bệnh lý này sẽ giúp các bác sĩ thú y có những quyết định chính xác hơn trong việc chẩn đoán và điều trị. "Nghiên cứu này không chỉ có giá trị trong việc nâng cao nhận thức về bệnh FIP mà còn góp phần vào việc bảo vệ sức khỏe cho mèo".

4.1. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để xác định rõ hơn về cơ chế sinh bệnh và các yếu tố nguy cơ liên quan đến FIP. Việc nghiên cứu sâu hơn về các chủng virus FCoV cũng như sự tương tác giữa virus và hệ miễn dịch của mèo sẽ giúp cải thiện các phương pháp điều trị. "Nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phát triển vaccine và các phương pháp phòng ngừa hiệu quả hơn".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh viêm phúc mạc truyền nhiễm (Feline Infectious Peritonitis - FIP) là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở mèo do virus Feline coronavirus (FCoV) gây ra. Theo ước tính, tỷ lệ nhiễm FCoV trên mèo dao động từ 60% đến 80%, trong đó chỉ một tỷ lệ nhỏ mèo nhiễm FCoV phát triển thành bệnh FIP với tỷ lệ tử vong rất cao. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 03/2021 đến 09/2022 tại các phòng khám thú y ở Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh và Bệnh viện Thú y trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh nhằm khảo sát tỷ lệ nhiễm FCoV trên mèo và đánh giá các dấu hiệu lâm sàng của mèo bị FIP.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định tỷ lệ nhiễm FCoV bằng phương pháp test nhanh và kỹ thuật Real-time PCR, đồng thời ghi nhận các biểu hiện lâm sàng đặc trưng của mèo nhiễm FIP. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu phục vụ công tác chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa bệnh FIP, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý sức khỏe mèo nuôi tại các khu vực nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu cũng giúp cải thiện độ chính xác trong chẩn đoán bệnh, từ đó giảm thiểu tỷ lệ tử vong do FIP gây ra.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về bệnh FIP và virus FCoV, bao gồm:

• Đặc tính sinh học của FCoV: Virus thuộc họ Coronaviridae, có bộ gen RNA sợi đơn chiều dương, gồm hai serotype I và II, trong đó type I chiếm ưu thế toàn cầu. FCoV có khả năng đột biến từ chủng virus đường ruột (FECV) thành chủng gây bệnh FIP (FIPV).
• Cơ chế sinh bệnh FIP: Virus xâm nhập và nhân lên trong đại thực bào, gây viêm mủ hạt và tổn thương đa cơ quan. Miễn dịch qua trung gian tế bào đóng vai trò quan trọng trong quá trình bệnh sinh.
• Các dấu hiệu lâm sàng và bệnh tích: FIP có hai dạng chính là tràn dịch và không tràn dịch, với các biểu hiện như tích dịch xoang bụng, sốt, rụng lông, viêm màng bồ đào mắt, và các tổn thương viêm mủ hạt ở các cơ quan nội tạng.
• Phương pháp chẩn đoán: Bao gồm test nhanh phát hiện kháng nguyên/kháng thể, kỹ thuật Real-time PCR, xét nghiệm miễn dịch huỳnh quang gián tiếp (IFA), xét nghiệm Rivalta và hóa mô miễn dịch (IHC).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: 95 con mèo nuôi tại các hộ gia đình được đưa đến khám tại các phòng khám thú y ở Bình Dương và TP. Hồ Chí Minh. Mẫu bệnh phẩm gồm 95 mẫu phân, 22 mẫu máu, 3 mẫu phân bổ sung, và các mẫu bệnh phẩm từ một con mèo tử vong (máu, gan, thận, lách, dịch não tủy, dịch xoang bụng).
• Phương pháp chọn mẫu: Lấy mẫu ngẫu nhiên từ mèo có biểu hiện lâm sàng nghi ngờ FIP, đảm bảo độ tin cậy 95% với cỡ mẫu tối thiểu 95 con mèo.
• Phương pháp phân tích:
  • Test nhanh phát hiện kháng nguyên và kháng thể FCoV/FIP trên mẫu phân và máu.
  • Kỹ thuật Real-time PCR để phát hiện RNA virus trên mẫu máu, phân và các mẫu bệnh phẩm.
  • Phân tích thống kê chi bình phương để so sánh kết quả giữa hai phương pháp xét nghiệm.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập mẫu và xét nghiệm từ tháng 03/2021 đến 09/2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ dương tính bằng test nhanh: Trong 22 mẫu máu, 15 mẫu (68,2%) dương tính với kháng thể FCoV/FIP, trong khi 95 mẫu phân đều âm tính với kháng nguyên theo test nhanh.
2. Kết quả Real-time PCR: 95 mẫu máu đều âm tính với FCoV, nhưng 3/3 mẫu phân dương tính (100%). Mẫu phân và dịch xoang bụng của mèo tử vong cũng dương tính, trong khi các mẫu máu và mô gan, thận, lách âm tính.
3. So sánh hai phương pháp: Phân tích chi bình phương cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P=0,002) giữa test nhanh và Real-time PCR, cho thấy Real-time PCR có độ nhạy và đặc hiệu cao hơn trong phát hiện FCoV.
4. Dấu hiệu lâm sàng thường gặp: 100% mèo dương tính có biểu hiện lờ đờ, bỏ ăn; 93,3% bị rụng lông; 60% sốt; 33,3% có tích dịch xoang bụng hoặc ngực; 53,3% bị tiêu chảy kéo dài không khỏi.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy test nhanh phát hiện kháng thể có tỷ lệ dương tính cao hơn so với Real-time PCR trên mẫu máu, điều này phù hợp với đặc điểm miễn dịch của FCoV khi kháng thể tồn tại lâu hơn virus trong máu. Tuy nhiên, Real-time PCR phát hiện virus chính xác hơn trên mẫu phân và dịch xoang bụng, phù hợp với nghiên cứu quốc tế cho thấy tải lượng virus cao hơn trong các mẫu này so với máu. Việc không phát hiện virus trong máu bằng PCR có thể do virus chủ yếu nhân lên trong đại thực bào và tải lượng virus trong máu thấp hoặc không ổn định.

Dấu hiệu lâm sàng không đặc hiệu và đa dạng khiến việc chẩn đoán FIP dựa trên triệu chứng khó khăn, nhất là ở thể không tràn dịch. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp các phương pháp xét nghiệm hiện đại để nâng cao độ chính xác chẩn đoán. Các biểu hiện như lờ đờ, bỏ ăn, rụng lông và sốt là những dấu hiệu cảnh báo quan trọng cần được chú ý trong thực tế lâm sàng.

Kết quả cũng phản ánh thực trạng khó khăn trong chẩn đoán FIP tại Việt Nam do thiếu các nghiên cứu chuyên sâu trước đây, đồng thời cung cấp dữ liệu tham khảo quan trọng cho công tác phòng chống và điều trị bệnh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng kỹ thuật Real-time PCR làm phương pháp chẩn đoán chính: Để nâng cao độ chính xác, các phòng khám và bệnh viện thú y nên ưu tiên sử dụng Real-time PCR trên mẫu phân và dịch xoang bụng trong chẩn đoán FIP, đặc biệt với mèo có biểu hiện nghi ngờ.
2. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức cho bác sĩ thú y: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nhận biết dấu hiệu lâm sàng và kỹ thuật xét nghiệm FIP nhằm cải thiện khả năng chẩn đoán sớm và chính xác.
3. Xây dựng hệ thống giám sát dịch tễ FCoV/FIP tại địa phương: Thiết lập mạng lưới thu thập dữ liệu và báo cáo tình hình nhiễm FCoV để có biện pháp phòng ngừa kịp thời, giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch.
4. Khuyến cáo chủ nuôi mèo thực hiện tiêm phòng và chăm sóc hợp lý: Tuyên truyền về tầm quan trọng của việc tiêm vắc-xin phòng FIP cho mèo trên 16 tuần tuổi và duy trì điều kiện nuôi dưỡng sạch sẽ, giảm stress cho mèo nhằm tăng cường miễn dịch.
5. Thời gian thực hiện: Các giải pháp trên nên được triển khai trong vòng 1-2 năm tới, với sự phối hợp của các cơ sở thú y, trường đại học và cơ quan quản lý thú y địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ thú y và kỹ thuật viên phòng khám thú y: Nghiên cứu cung cấp kiến thức chuyên sâu về chẩn đoán và dấu hiệu lâm sàng của FIP, giúp nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh.
2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Thú y: Tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp xét nghiệm Real-time PCR và test nhanh trong chẩn đoán FIP, cũng như cơ sở lý thuyết về virus FCoV.
3. Chủ nuôi mèo và các tổ chức bảo vệ động vật: Hiểu rõ hơn về bệnh FIP, cách phòng ngừa và nhận biết dấu hiệu bệnh để bảo vệ sức khỏe mèo nuôi.
4. Cơ quan quản lý thú y và y tế động vật: Cung cấp dữ liệu dịch tễ học và đề xuất chính sách phòng chống bệnh FIP hiệu quả tại các địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. FIP là bệnh gì và có nguy hiểm không?
   FIP là bệnh viêm phúc mạc truyền nhiễm do virus FCoV gây ra, có tỷ lệ tử vong cao ở mèo, đặc biệt khi bệnh đã tiến triển đến giai đoạn cuối với các biểu hiện lâm sàng rõ rệt.

2. Phương pháp nào chẩn đoán FIP chính xác nhất?
   Kỹ thuật Real-time PCR trên mẫu phân và dịch xoang bụng được đánh giá có độ nhạy và đặc hiệu cao hơn so với test nhanh và xét nghiệm kháng thể trên máu.

3. Dấu hiệu lâm sàng phổ biến của mèo bị FIP là gì?
   Mèo bị FIP thường có biểu hiện lờ đờ, bỏ ăn (100%), rụng lông (93,3%), sốt (60%) và có thể tích dịch ở xoang bụng hoặc ngực ở thể tràn dịch.

4. Tại sao test nhanh trên mẫu phân lại âm tính trong khi Real-time PCR dương tính?
   Test nhanh có thể không phát hiện được virus do tải lượng virus thấp hoặc giới hạn độ nhạy, trong khi Real-time PCR có khả năng phát hiện lượng virus rất nhỏ trong mẫu phân.

5. Có thể phòng ngừa FIP cho mèo không?
   Có thể phòng ngừa bằng cách tiêm vắc-xin cho mèo trên 16 tuần tuổi, duy trì môi trường nuôi dưỡng sạch sẽ, giảm stress và hạn chế tiếp xúc với mèo nhiễm virus.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định tỷ lệ nhiễm FCoV trên mèo tại Bình Dương và TP. Hồ Chí Minh với 68,2% mẫu máu dương tính bằng test nhanh và 100% mẫu phân dương tính bằng Real-time PCR.
• Kỹ thuật Real-time PCR cho kết quả chính xác hơn trong phát hiện virus trên mẫu phân và dịch xoang bụng so với test nhanh trên mẫu máu.
• Các dấu hiệu lâm sàng phổ biến của mèo nhiễm FIP gồm lờ đờ, bỏ ăn, rụng lông và sốt, trong đó dấu hiệu tích dịch xoang bụng/ngực chỉ xuất hiện ở thể tràn dịch.
• Đề xuất áp dụng Real-time PCR làm phương pháp chẩn đoán chính, tăng cường đào tạo bác sĩ thú y và xây dựng hệ thống giám sát dịch tễ.
• Khuyến khích chủ nuôi mèo tiêm phòng và chăm sóc đúng cách để phòng ngừa bệnh FIP hiệu quả.

Các cơ sở thú y và nhà nghiên cứu nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống và điều trị FIP, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để cập nhật dữ liệu dịch tễ mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TONG QUAN 1. Bénh Feline Infectious Peritonitis (FIP) FIP hay còn gọi là bệnh viêm phúc mạc truyền nhiễm là một bệnh phức tap do một loại FCoV sây nên. Chỉ một số it mèo nhiễm Coronavirus phát triển thành bệnh FIP, FIPV gây nên bệnh FIP là kết quả sự đột biến của Coronavirus đường ruột ở mẻo (FECV) (Vennema và ctv, 1998). Lịch sử phát hiện bệnh Năm 1963 FIP lần đầu tiên được Holzworth mô ta là một “rối loạn quan trọng ở mèo”.

Trong thực nghiệm, đã quan sát thấy các hạt virus trong mô của những con mèo bị nhiễm bệnh nhưng không thé xác định được đặc điểm của tác nhân gây bệnh (Zook và ctv, 1968). Tỷ lệ mèo bị FIP gia tăng trong những năm 1960 và hiện nay nó là một trong những nguyên nhân lây nhiễm hàng đầu gây tử vong ở mèo, cho đến nay van chưa rõ lý do cho sự xuất hiện của FIP. FCoV có thé được xác định trên mèo trong nửa thé ky qua, đáng chú ý FIP đã xuất hiện trong vòng một thập kỷ sau những mô tả ban đầu về bệnh viêm dạ dày ruột truyền nhiễm (TGE) trên heo ở Bắc Mỹ. Dù có thé phân biệt về mặt di truyền nhưng FIPV có liên quan chặt chẽ tới virus gây bệnh TGE trên heo và Coronavirus ở chó (CCV) (Haelterman, 1969).

Mối quan hệ di truyền giữa FIPV với Coronavirus của chó và heo được báo cáo lần đầu vào năm 1978 (Pedersen và ctv, 1978). Sự đột biến của FIP được ghi nhận vào những năm 1950, khi các lỗi ngẫu nhiên xảy ra virus biến đổi từ FECV thành FIPV (De Groot, 1987). Đặc tính sinh hoc của FCoV 1. Phân loại Thuộc họ Coronaviridae, giỗng Coronavirus (De Groot, 1987).

Đặc điểm hình thái và cấu trúc FCoV là alphacoronavirus cỡ lớn, hình cầu, là virus có vỏ bao bọc với hệ gen RNA sợi đơn chiều dương, và một nucleocapsid đối xứng hình xoắn ốc. Cấu trúc bộ gen của tất cả các FCo V là tương tự nhau. Bộ gen của chúng được kết hợp thành một sợi RNA đơn được tạo thành từ 29.000 nucleotide, mã hóa da protein, có bốn protein cấu trúc (gai nhú —S, sinh chất —M, vỏ bao hạt nhân —N, và vỏ bao ngoài —E), và có chứa một sỐ protein không cấu trúc (3a, 3b, 3c, 7a, và 7b). FCoV gồm hai serotype I và II.

FCoV type I có một protein đột biến đặc biệt, trong khi protein đột biến của các FCoV thuộc type II là sự tái tổ hợp giữa Coronavirus đường ruột (CCoV) ở mèo và chó. FCoV type I chiếm ưu thế trên toàn thế giới, nhưng FCoV thuộc type II chiếm hơn 30% số chủng phân lập ở một số quốc gia như Nhật Bản (Fiscus va ctv, 1987). Mèo bi FIP không thể hiện triệu chứng có sự phân bố rộng rãi ở các type I và II, mèo có thé nhiễm cùng lúc cả FCoV thuộc types I và II (Tekes và ctv, 2008). Cơ chế sinh bệnh và độc lực của virus 1.

Độc lực của virus Virus RNA biến đổi rõ rệt, số lượng lớn virus được nhân lên trong cùng một ký chủ và có thé phát hiện nhiều biến thé, các biến thé này không chi thấy trong các cơ quan mà còn thấy có trong các tế bao khác ở cùng một khối u hạt sinh mủ. Khảo sát trên 48 mèo khỏe mạnh về lâm sàng và 8 mèo bị FIP, kết quả phân tích gen ở các dòng FCoV cho thấy có sự khác biệt giữa các virus được phân lập, các khác biệt này thé hiện ở các gen của vỏ, gai nhú và gen 7b của protein không cau trúc. Protein vỏ là dang protein cấu trúc thấy nhiều nhất ở các Coronavirus và có liên quan đến khả năng tạo kết bám của virus. Phần lớn mèo không bị nhiễm cùng lúc nhiều dòng của FCoV, mà thường bị nhiễm bởi một dòng chính.

Tuy nhiên, trong hai trường hợp, méo bị FIP đã bị nhiễm cả hai dòng phân lập khác nhau, cho thấy có thé xảy ra đồng nhiễm (Hohdatsu và ctv, 1992). 5-10% không có triệu chứng \ thoáng qua 70% nhiễm trùng Mèo nhiễm a had /a 13% nhiễm trùng dai dang 1-3% triệu chứng điên hình bị FIP Hình 1. Các khả năng xảy ra khi mèo nhiễm FCoV (Nguồn Addie và ctv, 1995) 1. Cơ chế sinh bệnh FIPV xâm nhập vào đại thực bao bằng cách liên kết với bề mặt tế bào.

Sự nhân lên của virus trong đại thực bào rất chậm trong khoảng 2 tuần đầu tiên. Mức độ xâm nhập của đại thực bào, sự nhiễm trùng, sự sao chép và sự lây lan của virus xảy ra khoảng 10-21 ngày sau khi gây nhiễm thực nghiệm và trùng hợp với sự xuất hiện của các kháng thê đặc hiệu với virus. Sự bài thải virus: Virus được bài thải qua phân sau khi nhiễm 2 ngày và khả năng bài tiết của type là khác nhau. Các dòng của phòng thí nghiệm thường là type II và chỉ được bai tiết trong vòng 2 tuần.

Khi nhiễm bệnh tự nhiên, 65% virus type I bài tiết trong thời gian 2-3 tháng hoặc lâu hơn, một số mèo bị nhiễm cùng lúc với cả types I và II (Black và ctv, 1980). Da số mèo không còn thải virus qua phân sau 2-3 tháng, mặc dù một số mèo bị nhiễm virus hình thành thể mãn tính. Ở mèo khỏe mạnh, virus chỉ được bài tiết qua nước bọt trong thời gian ngắn (hàng giờ). Khoảng 75% mèo FIP đều có thải tiết virus trong phân, nó còn có khả năng thải tiết virus theo các chất tiết khác như nước tiểu, nước bọt và nước mắt (Oostra và ctv, 2007).

Truyền lây: FCoV có khả năng truyền lây cao, có thé sống sót đến 7 tuần trong môi trường khô ráo. FCoV đã được phân lập từ mèo con 1 ngày tuổi, cho thay FIP có khả năng truyền lây qua nhau thai (Pedersen và Boyle, 1980). Trọng tâm nghiên cứu về cơ chế sinh bệnh FIP tập trung chủ yếu ở gen S. Gen S của Coronavirus rat quan trong đối với sự gắn kết thụ thể và sự xâm nhập của virus.

Phân tích trình tự gen có chiều dài 11 FECV và 11 FIPV đã xác định được hai đột biến điểm trong gen S có thể phân biệt phần lớn các FIPV với FECV (Chang và ctv, 2012). Một nghiên cứu khác cho thấy một hoặc cả hai đột bién hiện diện trong khoảng 96% trình tự FIPV trong khi chúng không có trong tất cả các FECV, bằng chứng cho thấy rằng những đột biến này có tương quan với sự xuất hiện của FIP. Một trong những đột biến dẫn đến sự thay thé ở vị trí axit amin 1058 trong protein S (M1058L) và đột biến kia gây ra sự thay thế S1060A (Chang và ctv, 2012). Gồm hai dang FIP, tràn dich và không tràn dich.

FIP không tran dịch bùng phát trong giai đoạn cuối của bệnh khi hệ thống miễn dich suy giảm. Miễn dich bảo vệ FIPV phan lớn là qua trung gian tế bao và liên quan đến sự thay đổi trong các đại thực bào bị nhiễm bệnh phản ứng với virus và ngược lại. Dịch té Sự gia tăng lưu hành của FIP liên quan trực tiếp với các thay déi trong nuôi dưỡng và chăm sóc mèo trong suốt 30 năm qua, hiện tượng phơi nhiễm với các mầm bệnh có trong phân mèo ở ngoài môi trường ngày càng gia tăng. Các giống mèo mới được lai tạo ngày càng phổ biến dẫn đến việc giảm khả năng bảo hộ miễn dich, Coronavirus thường truyền lây giữa chó và mèo sống chung tạo nên các virus biến thé tái tổ hợp (Pedersen và ctv, 1984).

Các yếu tô nguy cơ chính có liên quan đến phát triển FIP gồm: Lita tuổi: Mặc dù mèo ở mọi lita tuổi đều có thé bi FIP, nhưng mèo con dưới 2 năm tudi có nguy cơ cao nhất, lứa tuổi có nguy cơ cao thứ hai là méo trên 10 năm tudi. Đặc biệt, mèo con thường phát triển FIP nhanh hơn so với mèo trưởng thành do sé lượng virus nhiễm vào cao hơn, hệ miễn dich của chúng chưa hoàn chỉnh, hoặc do nhiều yêu tố gây căng thắng thường gặp ở mèo con như chủng ngừa vac-xin, chuyển nơi ở mới, triệt san (Dean va ctv, 2003). Giống: Giỗng mèo lai có liên quan đến việc mat đi tính đa dạng về di truyền do vậy hệ thống miễn dịch của giống mèo lai không mạnh mẽ bằng mèo giống thuần (Colgrove và Parker, 1971). Các kết quả khác nhau giữa các nghiên cứu cho thấy khả năng man cam bam sinh đối với FIP được chứng minh ở mèo Ba Tư.

Trong một nghiên cứu khác, mèo Ba Tư, mèo Burmese, mèo mun ngoại nhập, mèo Manxe, mèo Nga, và mèo Thái không thể hiện nguy cơ bị FIP, trong khi mèo Abyssinian, Bengal, Birman, Himalayan, Ragdoll, va Rex Cats đã bị FIP (Niels, 2009). Thú ho mèo: FIP đã được báo cáo trong nhiều loài thú hoang dã họ mèo: mèo hoang Châu Âu, sư tử, cọp, báo gam, báo, mèo cát, sư tử núi, linh miêu va méo rừng Châu Phi. Mèo nhà hoặc mèo nuôi làm kiếng dễ bị nhiễm FCoV hơn là những con mèo ở ngoài tự nhiên (Niels, 2009). Miễn dịch Trong giai đoạn đầu khi nhiễm FIPV, virus xâm nhập vào não và mắt thông qua các tế bào đơn nhân bị nhiễm nhưng khó có khả năng xâm nhập do có hàng rào máu não bảo vệ.

Miễn dịch dịch thể không quan trọng trong việc bảo vệ, nhưng nó có thé tham gia vào quá trình sinh bệnh, kha năng bảo vệ miễn dịch phan lớn là qua trung gian tế bào (Sandra Felten va Katrin Hartmann, 2019). Các kháng thể của FIPV tham gia vào hai quá trình miễn dịch khác nhau, cả hai quá trình này đều không tương quan với khả năng miễn dịch. Quá trình đầu tiên là phản ứng quá man tập trung vào các tiêu tĩnh mạch nhỏ, trong khi quá trình thứ hai là sự tăng cường kháng thê qua trung gian tế bào đối với sự hấp thu và sao chép virus bởi các đại thực bào (Sandra Felten va Katrin Hartmann, 2019). FIP tràn dich Mèo bị FIP dạng tràn dịch bụng mèo to ra và có hiện tượng bị tràn dịch xoang ngực hoặc cả hai.

Các dau hiệu có thé thấy méo bị lờ do, kém ăn hay ăn uống bình thường. Sung bat thường với dich tràn sóng sánh, sốt nhẹ 39°C đến 39,5°C, giảm thé trọng, khó thở, tăng nhịp thở, bìu dai sưng, âm thanh nhịp tim giảm, va mang nhày nhạt màu hoặc hoàng đản. Khối chat chứa trong bụng có thé sờ nắn thấy, thé hiện viêm dính phúc mạc và phủ tạng, và hạch lâm ba mảng treo ruột có thê sưng to (Niels, 2009). Trương giãn bụng do FIP tràn dịch (Nguồn Addie và ctv, 1995) 1.

FIP không tran dịch FIP không tràn dich là dấu hiệu của bệnh mãn tinh, xảy ra hang tuần đến hàng tháng sau khi bị nhiễm.