Tương Trợ Tư Pháp Quốc Tế Về Dân Sự Trong Hoạt Động Tại Tòa Án Và Định Hướng Hoàn Thiện

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tương trợ tư pháp quốc tế về dân sự trong hoạt động tại tòa án và định hướng hoàn thiện, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Cao Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Bá Diến
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc tế
• Đề tài: Tương Trợ Tư Pháp Quốc Tế Về Dân Sự Tại Tòa Án: Định Hướng Hoàn Thiện
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TƯƠNG TRỢ TƯ PHÁP QUỐC TẾ VỀ DÂN SỰ VÀ HOẠT ĐỘNG TƯƠNG TRỢ TƯ PHÁP QUỐC TẾ VỀ DÂN SỰ TẠI TÒA ÁN
• 1.1. Những vấn đề lý luận chung của hoạt động tương trợ tư pháp
• 1.2. Vai trò của hoạt động tương trợ tư pháp quốc tế
• 1.3. Khái niệm tương trợ tư pháp quốc tế
• 1.4. Hoạt động tương trợ tư pháp tại Tòa án
• 1.5. Căn cứ pháp luật của việc thực hiện tương trợ tư pháp về dân sự
• 1.6. Thực trạng thi hành pháp luật tương trợ tư pháp
• 1.7. Nguyên nhân
• 2. CHƯƠNG 2: TƯƠNG TRỢ TƯ PHÁP QUỐC TẾ VỀ DÂN SỰ TRONG HOẠT ĐỘNG TẠI TOÀ ÁN THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM, PHÁP LUẬT MỘT SỐ NƯỚC VÀ CÁC CÔNG ƯỚC QUỐC TẾ
• 2.1. Tương trợ tư pháp quốc tế về dân sự trong hoạt động của Tòa án theo pháp luật trong nước
• 2.1.1. Các nguyên tắc khi thực hiện tương trợ tư pháp quốc tế về dân sự
• 2.1.2. Các loại việc tương trợ tư pháp
• 2.1.3. Thẩm quyền thực hiện tương trợ tư pháp
• 2.1.4. Trình tự, thủ tục thực hiện tương trợ tư pháp
• 2.1.5. Tương trợ tư pháp quốc tế tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội
• 2.2. Tương trợ tư pháp quốc tế về dân sự trong hoạt động tại Tòa án theo nội dung các Hiệp định tương trợ tư pháp
• 2.2.1. Tình hình ký kết các Hiệp định tương trợ tư pháp song phương
• 2.2.2. Nội dung cơ bản của các Hiệp định tương trợ tư pháp
• 2.2.3. Trình tự, thủ tục thực hiện
• 2.2.4. Kết quả thực hiện và nguyên nhân tồn tại trong hoạt động tương trợ tư pháp về dân sự tại Tòa án
• 2.2.4.1. Kết quả thực hiện
• 2.2.4.2. Nguyên nhân, tồn tại
• 2.3. Quy định về tương trợ tư pháp quốc tế về dân sự theo pháp luật một số nước
• 2.3.1. Cộng hòa liên bang Đức
• 2.3.2. Đánh giá chung
• 2.4. Một số công ước quốc tế đa phương về tương trợ tư pháp dân sự quan trọng
• 2.4.1. Tổng quan về các công ước đa phương về tư pháp quốc tế
• 2.4.2. Công ước La Hay ngày 15.1965 về tống đạt giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại
• 2.4.3. Công ước La Hay ngày 18.1970 về thu thập chứng cứ ở nước ngoài trong lĩnh vực dân sự và thương mại
• 2.4.4. Đánh giá chung
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CỤ THỂ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA TƯƠNG TRỢ TƯ PHÁP QUỐC TẾ VỀ DÂN SỰ TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA TOÀ ÁN VIỆT NAM
• 3.1. Hoàn thiện pháp luật về tương trợ tư pháp trong nước
• 3.2. Tiếp tục đàm phán, ký kết các Hiệp định tương trợ tư pháp song phương
• 3.3. Gia nhập các Công ước La Hay về tương trợ tư pháp quốc tế
• 3.3.1. Phương án gia nhập Công ước La Hay ngày 15/11/1965 về Tống đạt ở nước ngoài giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp liên quan đến dân sự và thương mại
• 3.3.2. Phương án gia nhập Công ước La Hay ngày 18/03/1970 về Thu thập chứng cứ ở nước ngoài trong vấn đề dân sự và thương mại
• 3.4. Một số giải pháp khác nâng cao hiệu quả của hoạt động tương trợ tư pháp quốc tế tại Tòa án
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tương Trợ Tư Pháp Quốc Tế Về Dân Sự Khái Niệm

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, tương trợ tư pháp quốc tế trở thành yếu tố then chốt để giải quyết các tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài. Đây là sự hợp tác giữa các quốc gia, thông qua các cơ quan tòa án và tư pháp, nhằm hỗ trợ lẫn nhau trong các vấn đề pháp lý. Mục tiêu là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của quan hệ hợp tác quốc tế. Hoạt động này dựa trên các điều ước quốc tế và nguyên tắc có đi có lại, đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong quá trình giải quyết các vụ việc án dân sự có yếu tố nước ngoài. Sự cần thiết của tương trợ tư pháp ngày càng gia tăng khi số lượng công dân và pháp nhân nước ngoài tham gia vào các giao dịch dân sự tăng lên, kéo theo sự gia tăng về số lượng và tính phức tạp của các tranh chấp.

1.1. Định Nghĩa Tương Trợ Tư Pháp Quốc Tế Góc Nhìn Đa Chiều

Khái niệm tương trợ tư pháp quốc tế không có một định nghĩa thống nhất trên toàn cầu. Phạm vi và nội dung của nó thay đổi tùy thuộc vào hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia và các hiệp định tương trợ tư pháp mà quốc gia đó ký kết. Một số quốc gia, như Đức và Pháp, tập trung vào việc tống đạt giấy tờ và ủy thác tư pháp. Trong khi đó, các nước theo hệ thống Common Law như Anh và Mỹ chú trọng vào sự hỗ trợ lẫn nhau giữa các tòa án trong hoạt động tố tụng. Việt Nam, với Luật Tương Trợ Tư Pháp năm 2007, có một định nghĩa tương đối rộng, bao gồm cả dẫn độ và chuyển giao người đang chấp hành hình phạt tù.

1.2. Vai Trò Của Tương Trợ Tư Pháp Quốc Tế Trong Giải Quyết Án Dân Sự

Tương trợ tư pháp quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo quyền tài phán của một quốc gia đối với công dân của mình ở nước ngoài. Nếu không có sự hỗ trợ của các cơ quan tư pháp nước ngoài, việc thu thập chứng cứ, tống đạt giấy tờ, hoặc thi hành bản án trở nên vô cùng khó khăn. Tương trợ tư pháp giúp các tòa án có thể tiếp cận thông tin và chứng cứ cần thiết để đưa ra phán quyết công bằng và chính xác. Đồng thời, nó cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc thi hành các bản án đã có hiệu lực pháp luật, bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

II. Vướng Mắc Tương Trợ Tư Pháp Dân Sự Thách Thức Hiện Tại

Mặc dù tương trợ tư pháp quốc tế đóng vai trò quan trọng, nhưng quá trình thực hiện vẫn còn nhiều vướng mắc. Sự khác biệt về hệ thống pháp luật, thủ tục tố tụng, và ngôn ngữ là những rào cản lớn. Việc thiếu các hiệp định tương trợ tư pháp song phương hoặc đa phương cũng gây khó khăn cho việc hợp tác giữa các quốc gia. Ngoài ra, vấn đề bảo mật thông tin và tôn trọng chủ quyền quốc gia cũng cần được xem xét cẩn thận. Những vướng mắc này ảnh hưởng đến hiệu quả của quá trình giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài, gây thiệt hại cho các bên liên quan.

2.1. Rào Cản Pháp Lý Sự Khác Biệt Giữa Các Hệ Thống Luật

Sự khác biệt giữa các hệ thống pháp luật, đặc biệt là giữa hệ thống Common Law và Civil Law, tạo ra những thách thức đáng kể trong tương trợ tư pháp. Các quy trình tố tụng, quy tắc chứng cứ, và cách thức giải thích pháp luật khác nhau có thể dẫn đến sự hiểu lầm và chậm trễ trong quá trình hợp tác. Ví dụ, việc thu thập chứng cứ theo yêu cầu của một tòa án nước ngoài có thể vi phạm các quy định về bảo mật thông tin hoặc quyền riêng tư của quốc gia được yêu cầu.

2.2. Thiếu Hiệp Định Tương Trợ Tư Pháp Hạn Chế Hợp Tác

Việc thiếu các hiệp định tương trợ tư pháp song phương hoặc đa phương là một hạn chế lớn đối với hoạt động tương trợ tư pháp. Khi không có hiệp định, việc hợp tác giữa các quốc gia dựa trên nguyên tắc có đi có lại, nhưng điều này không đảm bảo tính hiệu quả và ổn định. Các thủ tục trở nên phức tạp hơn, thời gian kéo dài hơn, và chi phí tăng lên. Việc đàm phán và ký kết các hiệp định tương trợ tư pháp là cần thiết để tạo ra một khuôn khổ pháp lý rõ ràng và minh bạch cho việc hợp tác giữa các quốc gia.

III. Hoàn Thiện Pháp Luật Tương Trợ Tư Pháp Giải Pháp Cốt Lõi

Để nâng cao hiệu quả của tương trợ tư pháp quốc tế về dân sự, việc hoàn thiện pháp luật là một giải pháp cốt lõi. Cần rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật hiện hành để đảm bảo tính tương thích với các điều ước quốc tế và thông lệ quốc tế. Đồng thời, cần xây dựng các quy trình và thủ tục rõ ràng, minh bạch, và hiệu quả để tạo điều kiện thuận lợi cho việc hợp tác giữa các cơ quan tư pháp. Việc tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ tư pháp cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Sửa Đổi Luật Tương Trợ Tư Pháp Đảm Bảo Tính Tương Thích

Luật Tương Trợ Tư Pháp cần được sửa đổi để đảm bảo tính tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, cũng như các thông lệ quốc tế phổ biến. Cần làm rõ phạm vi và nội dung của tương trợ tư pháp, quy định chi tiết về các thủ tục và quy trình, và giải quyết các xung đột pháp luật có thể phát sinh. Việc sửa đổi luật cần dựa trên kinh nghiệm thực tiễn và tham khảo pháp luật của các quốc gia có hệ thống tương trợ tư pháp phát triển.

3.2. Xây Dựng Quy Trình Tương Trợ Tư Pháp Rõ Ràng Minh Bạch

Cần xây dựng các quy trình tương trợ tư pháp rõ ràng, minh bạch, và hiệu quả để tạo điều kiện thuận lợi cho việc hợp tác giữa các cơ quan tư pháp. Quy trình cần quy định rõ về các bước thực hiện, thời hạn, và trách nhiệm của các bên liên quan. Việc sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong quá trình tương trợ tư pháp có thể giúp tăng tốc độ và hiệu quả của quá trình này.

3.3. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Tư Pháp Đảm Bảo Chất Lượng

Việc nâng cao năng lực cho cán bộ tư pháp là một yếu tố quan trọng để đảm bảo chất lượng của hoạt động tương trợ tư pháp. Cán bộ tư pháp cần được đào tạo về pháp luật quốc tế, thủ tục tố tụng quốc tế, và các kỹ năng cần thiết để thực hiện tương trợ tư pháp hiệu quả. Việc trao đổi kinh nghiệm và hợp tác với các chuyên gia quốc tế cũng có thể giúp nâng cao năng lực cho cán bộ tư pháp.

IV. Ký Kết Hiệp Định Tương Trợ Tư Pháp Mở Rộng Hợp Tác

Việc ký kết các hiệp định tương trợ tư pháp song phương và đa phương là một giải pháp quan trọng để mở rộng hợp tác giữa Việt Nam và các quốc gia khác. Các hiệp định này tạo ra một khuôn khổ pháp lý rõ ràng và ổn định cho việc tương trợ tư pháp, giúp giảm thiểu các rào cản và tăng cường sự tin cậy giữa các bên. Việc đàm phán và ký kết các hiệp định cần dựa trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng chủ quyền, và cùng có lợi.

4.1. Đàm Phán Hiệp Định Song Phương Ưu Tiên Đối Tác Quan Trọng

Việc đàm phán các hiệp định tương trợ tư pháp song phương cần ưu tiên các đối tác quan trọng, đặc biệt là các quốc gia có số lượng lớn công dân Việt Nam sinh sống và làm việc, hoặc có quan hệ kinh tế, thương mại, và đầu tư chặt chẽ với Việt Nam. Nội dung của các hiệp định cần phù hợp với pháp luật của cả hai nước và đáp ứng nhu cầu thực tiễn của việc tương trợ tư pháp.

4.2. Gia Nhập Công Ước Đa Phương Tăng Cường Hội Nhập

Việc gia nhập các công ước đa phương về tương trợ tư pháp, như các công ước của Hội nghị La Hay về Tư pháp quốc tế, có thể giúp Việt Nam tăng cường hội nhập vào hệ thống tương trợ tư pháp quốc tế và tiếp cận các tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế tiên tiến. Việc gia nhập các công ước cần được xem xét cẩn thận, dựa trên đánh giá về lợi ích và chi phí, cũng như tác động đến pháp luật trong nước.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Tương Trợ Tư Pháp Bước Đột Phá

Việc ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong tương trợ tư pháp có thể tạo ra một bước đột phá trong việc nâng cao hiệu quả và giảm chi phí. Các hệ thống trực tuyến, cơ sở dữ liệu chung, và các công cụ dịch thuật tự động có thể giúp tăng tốc độ và độ chính xác của quá trình tương trợ tư pháp. Tuy nhiên, cần đảm bảo an ninh mạng và bảo mật thông tin trong quá trình ứng dụng công nghệ.

5.1. Xây Dựng Hệ Thống Trực Tuyến Tiết Kiệm Thời Gian Chi Phí

Việc xây dựng một hệ thống trực tuyến cho phép các cơ quan tư pháp trao đổi thông tin, gửi yêu cầu, và theo dõi tiến độ của các vụ việc tương trợ tư pháp có thể giúp tiết kiệm thời gian và chi phí đáng kể. Hệ thống cần được thiết kế thân thiện với người dùng, dễ sử dụng, và có khả năng tích hợp với các hệ thống khác.

5.2. Sử Dụng Công Cụ Dịch Thuật Vượt Qua Rào Cản Ngôn Ngữ

Việc sử dụng các công cụ dịch thuật tự động có thể giúp vượt qua rào cản ngôn ngữ trong tương trợ tư pháp. Các công cụ này có thể dịch các tài liệu pháp lý, thư từ, và các thông tin khác một cách nhanh chóng và chính xác. Tuy nhiên, cần kiểm tra kỹ lưỡng chất lượng của bản dịch để đảm bảo tính chính xác và tránh các hiểu lầm.

VI. Tương Lai Tương Trợ Tư Pháp Dân Sự Hợp Tác Toàn Diện

Tương lai của tương trợ tư pháp quốc tế về dân sự là sự hợp tác toàn diện giữa các quốc gia, dựa trên các nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng chủ quyền, và cùng có lợi. Việc hoàn thiện pháp luật, ký kết các hiệp định, ứng dụng công nghệ, và nâng cao năng lực cho cán bộ tư pháp là những yếu tố quan trọng để xây dựng một hệ thống tương trợ tư pháp hiệu quả và bền vững. Mục tiêu cuối cùng là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan và thúc đẩy sự phát triển của quan hệ hợp tác quốc tế.

6.1. Hợp Tác Đa Phương Chia Sẻ Kinh Nghiệm Thông Tin

Việc tăng cường hợp tác đa phương, thông qua các tổ chức quốc tế và khu vực, có thể giúp các quốc gia chia sẻ kinh nghiệm, thông tin, và các thực tiễn tốt nhất trong tương trợ tư pháp. Các diễn đàn đa phương cũng là cơ hội để thảo luận về các vấn đề mới nổi và tìm kiếm các giải pháp chung.

6.2. Xây Dựng Mạng Lưới Chuyên Gia Hỗ Trợ Kỹ Thuật

Việc xây dựng một mạng lưới các chuyên gia về tương trợ tư pháp có thể cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho các quốc gia đang phát triển và giúp giải quyết các vấn đề phức tạp. Mạng lưới này có thể bao gồm các luật sư, thẩm phán, học giả, và các chuyên gia khác có kinh nghiệm trong lĩnh vực tương trợ tư pháp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập toàn cầu hóa sâu rộng, các quan hệ giao lưu dân sự, hôn nhân gia đình, thương mại và lao động giữa Việt Nam với các quốc gia trên thế giới ngày càng phát triển mạnh mẽ. Theo số liệu thống kê của Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, hiện có khoảng 4.000.000 người Việt Nam định cư tại các quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó tập trung đông nhất tại Mỹ với 1.500.000 người, Pháp khoảng 300.000 người, Canada khoảng 250.000 người, cùng hơn 500.000 lao động làm việc tại trên 40 quốc gia. Sự gia tăng nhanh chóng của các giao dịch dân sự xuyên biên giới đã kéo theo hàng loạt tranh chấp phức tạp phát sinh tại Tòa án.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ thực trạng ách tắc nghiêm trọng trong hoạt động tương trợ tư pháp quốc tế về dân sự. Mặc dù nhu cầu giải quyết án có yếu tố nước ngoài tăng cao, nhưng tỷ lệ thực hiện ủy thác tư pháp gửi ra nước ngoài của Tòa án Việt Nam chỉ đạt vỏn vẹn 5,7% có kết quả, khiến 94,2% hồ sơ tồn đọng và làm đình trệ hàng nghìn vụ án dân sự. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực tiễn áp dụng pháp luật tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội và trên phạm vi cả nước trong giai đoạn 2008 - 2012; đồng thời phân tích kinh nghiệm của các quốc gia như Đức, Pháp và các chuẩn mực quốc tế của Hội nghị La Hay về Tư pháp quốc tế để đề xuất định hướng hoàn thiện khung pháp lý Việt Nam. Ý nghĩa nghiên cứu hướng tới việc thiết lập cơ chế tố tụng thông suốt, bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, rút ngắn thời gian chuẩn bị xét xử từ nhiều năm xuống theo đúng thời hạn luật định.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết chủ quyền quốc gia trong tư pháp quốc tế và nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi giữa các chủ thể của luật quốc tế theo Tuyên bố của Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 1970. Chủ quyền quốc gia là cơ sở xác định quyền tài phán tối cao của Tòa án trong phạm vi lãnh thổ, tuy nhiên việc thực thi quyền tài phán đối với đương sự cư trú ở nước ngoài bắt buộc phải dựa trên sự hợp tác tư pháp quốc tế.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng lý thuyết về nguyên tắc có đi có lại (reciprocity) và cơ chế điều ước quốc tế đa phương. Bốn khái niệm pháp lý cốt lõi được làm rõ bao gồm: tương trợ tư pháp quốc tế về dân sự, ủy thác tư pháp (judicial assistance), tống đạt giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp (service of documents), và thu thập chứng cứ ở nước ngoài (taking of evidence). Khung pháp lý điều chỉnh trực tiếp bao gồm Luật Tương trợ tư pháp năm 2007, Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2004 (sửa đổi, bổ sung năm 2011 tại Điều 405, Điều 410, Điều 414), Thông tư liên tịch số 15/2011/TTLT-BTP-BNG-TANDTC, cùng hai văn kiện quốc tế tiêu chuẩn là Công ước La Hay ngày 15/11/1965 về Tống đạt giấy tờ và Công ước La Hay ngày 18/03/1970 về Thu thập chứng cứ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn bao gồm cỡ mẫu tổng thể gồm 3.179 hồ sơ ủy thác tư pháp gửi đi và 310 hồ sơ ủy thác tư pháp tiếp nhận từ nước ngoài trong giai đoạn 2008 - 2010 theo báo cáo của Bộ Tư pháp; cùng cỡ mẫu chi tiết gồm 370 lượt ủy thác tống đạt văn bản và thu thập chứng cứ tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội từ năm 2009 đến năm 2011. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích kết hợp chọn mẫu theo cụm đại diện, tập trung vào hai đầu mối giải quyết tranh chấp có yếu tố nước ngoài lớn nhất cả nước là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh (nơi chiếm trên 65% tổng số hồ sơ ủy thác ra nước ngoài), đồng thời lựa chọn 3 hồ sơ vụ án thực tế điển hình (vụ tranh chấp hợp đồng vay tài sản Việt - Trung năm 2011, vụ án hôn nhân gia đình Việt - Ấn năm 2012 và vụ án đòi nhà cho thuê số 47 Lò Đúc liên quan đến công dân Pháp) để mổ xẻ các vướng mắc tố tụng cụ thể.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích luật thực định kết hợp so sánh luật học (comparative law) là nhằm đối chiếu các quy định còn thiếu đồng bộ của pháp luật Việt Nam với chuẩn mực lập pháp tiên tiến của Cộng hòa Liên bang Đức và Cộng hòa Pháp. Phương pháp thống kê mô tả lượng hóa chính xác tỷ lệ hoàn thành hồ sơ, trong khi phương pháp nghiên cứu tình huống (case study) giúp nhận diện rõ các nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến sự chậm trễ trong quy trình xét xử xuyên quốc gia.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tồn tại sự mất cân đối nghiêm trọng giữa kết quả thực hiện ủy thác tư pháp chiều đi và chiều đến. Trong tổng số 3.179 yêu cầu ủy thác do các Tòa án Việt Nam gửi ra nước ngoài giai đoạn 2008 - 2010, chỉ có 182 yêu cầu nhận được kết quả phản hồi (đạt tỷ lệ 5,7%), trong khi 2.997 hồ sơ hoàn toàn không có kết quả (chiếm 94,2%). Ngược lại, đối với 310 yêu cầu tương trợ tư pháp do cơ quan nước ngoài gửi đến Việt Nam, các cơ quan có thẩm quyền trong nước đã giải quyết thành công 268 yêu cầu (đạt tỷ lệ 86,5%) và chỉ có 42 yêu cầu chưa thực hiện được (chiếm 13,5%).

Thứ hai, mạng lưới điều ước quốc tế song phương còn quá mỏng và tập trung vào các đối tác truyền thống. Tính đến năm 2012, Việt Nam mới ký kết 15 Hiệp định tương trợ tư pháp, chủ yếu với các nước xã hội chủ nghĩa trước đây. Hơn 80% trong tổng số khoảng 3.000 hồ sơ ủy thác gửi đi hàng năm hướng tới các quốc gia mà Việt Nam chưa ký hiệp định như Mỹ, Úc, Canada, CHLB Đức, Hàn Quốc. Tại các quốc gia này, việc áp dụng nguyên tắc có đi có lại qua kênh ngoại giao gần như không mang lại kết quả thực tế.

Thứ ba, kỹ năng xây dựng hồ sơ ủy thác tư pháp tại Tòa án cấp địa phương còn nhiều hạn chế. Số liệu tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội cho thấy: năm 2009 gửi 136 lượt chỉ nhận được 12 kết quả; năm 2010 gửi 118 lượt nhận được 9 kết quả; năm 2011 gửi 116 lượt nhận được 29 kết quả. Phân tích các vụ án cụ thể cho thấy hồ sơ thường xuyên bị cơ quan tư pháp nước ngoài trả lại do ghi sai địa chỉ đương sự, vi phạm quy định ngôn ngữ dịch thuật, hoặc không cung cấp đúng các trường thông tin nhân thân bắt buộc theo pháp luật nước sở tại.

Thảo luận kết quả

Thực trạng tỷ lệ phản hồi 5,7% phản ánh khoảng trống pháp lý và cơ chế phối hợp liên ngành cồng kềnh. Quy trình luân chuyển hồ sơ hiện nay phải đi qua bốn cấp trung gian: Tòa án cấp tỉnh, Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài rồi mới tới cơ quan tư pháp nước sở tại, tạo ra độ trễ hành chính từ 12 đến 24 tháng cho mỗi lượt ủy thác.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột thể hiện sự chênh lệch sâu sắc giữa tỷ lệ giải quyết hồ sơ đến (86,5%) và hồ sơ đi (5,7%), kết hợp với bảng thống kê so sánh thời gian xử lý hồ sơ giữa nhóm các nước đã có hiệp định song phương (như Pháp, Ba Lan, Séc) và nhóm các nước chưa ký kết. So sánh với mô hình của Cộng hòa Liên bang Đức và Cộng hòa Pháp, việc chuyển tiếp ủy thác theo cơ chế Cơ quan Trung ương của Công ước La Hay giúp cắt giảm đáng kể thủ tục trung gian và đẩy nhanh tiến độ giải quyết vụ án. Nếu Việt Nam không sớm tham gia các công ước đa phương, quyền lợi hợp pháp của công dân trong nước sẽ tiếp tục bị xâm phạm do các vụ án dân sự phải tạm đình chỉ kéo dài.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn tất lộ trình gia nhập Công ước La Hay năm 1965 về Tống đạt giấy tờ và Công ước La Hay năm 1970 về Thu thập chứng cứ: Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao và Bộ Ngoại giao xây dựng phương án đệ trình Chủ tịch nước gia nhập hai công ước đa phương này trước năm 2015, mở rộng phạm vi tương trợ tư pháp trực tiếp với hơn 60 quốc gia thành viên và nâng tỷ lệ thực hiện ủy thác ra nước ngoài lên mức trên 60%.

2. Sửa đổi, hoàn thiện Luật Tương trợ tư pháp năm 2007 và Thông tư liên tịch số 15/2011/TTLT-BTP-BNG-TANDTC: Tách biệt nội dung tương trợ tư pháp dân sự thành văn bản luật chuyên biệt; chuẩn hóa bộ mẫu biểu ủy thác song ngữ; quy định thời hạn xử lý hồ sơ tại Bộ Tư pháp và Bộ Ngoại giao xuống tối đa 5 ngày làm việc nhằm giảm 50% thời gian luân chuyển văn bản.

3. Đẩy mạnh đàm phán, ký kết các Hiệp định tương trợ tư pháp song phương mới: Bộ Tư pháp chủ động xúc tiến ký kết hiệp định dân sự và thương mại với các quốc gia có đông người Việt Nam sinh sống như Vương quốc Anh, Hàn Quốc, Ấn Độ và Campuchia trong giai đoạn 2013 - 2015, giải quyết căn bản các ách tắc trong hoạt động tống đạt văn bản và xác minh tài sản.

4. Nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ cho Thẩm phán: Tòa án nhân dân tối cao định kỳ tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật lập hồ sơ ủy thác quốc tế, cung cấp cẩm nang tra cứu pháp luật tố tụng dân sự của các nước trọng điểm cho 100% Thẩm phán và Thư ký Tòa án cấp tỉnh trước năm 2014.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Thẩm phán, Thư ký Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa phúc thẩm: Nắm vững quy trình nghiệp vụ 5 bước theo Thông tư liên tịch số 15/2011/TTLT-BTP-BNG-TANDTC, hạn chế các lỗi sai sót kỹ thuật về hình thức, ngôn ngữ và nội dung câu hỏi khi lập hồ sơ ủy thác tư pháp ra nước ngoài.

• Cán bộ quản lý và hoạch định chính sách tại Bộ Tư pháp và Bộ Ngoại giao: Sử dụng các luận cứ thực tiễn và số liệu phân tích của đề tài làm cơ sở khoa học phục vụ công tác xây dựng báo cáo đánh giá tác động khi gia nhập các Công ước La Hay về tư pháp quốc tế.

• Luật sư và chuyên gia tư vấn pháp lý dân sự quốc tế: Tham khảo để xây dựng chiến lược tranh tụng, chủ động hướng dẫn thân chủ thu thập tài liệu chứng cứ hợp pháp ở nước ngoài và rút ngắn thời gian giải quyết các tranh chấp hôn nhân, tài sản có yếu tố nước ngoài.

• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật Quốc tế: Khai thác hệ thống lý luận hoàn chỉnh, nguồn số liệu thực chứng giai đoạn 2008 - 2012 và phương pháp phân tích so sánh luật học phục vụ học tập và nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tỷ lệ ủy thác tư pháp dân sự gửi ra nước ngoài của Việt Nam chỉ đạt 5,7%? Tỷ lệ này ở mức rất thấp do Việt Nam chưa ký kết hiệp định tương trợ tư pháp với các nước có đông kiều bào cư trú như Mỹ, Úc, Canada. Việc áp dụng nguyên tắc có đi có lại phụ thuộc hoàn toàn vào thiện chí của nước sở tại mà không có chế tài ràng buộc, kết hợp với các sai sót kỹ thuật trong lập hồ sơ từ phía Tòa án trong nước.

Phạm vi tương trợ tư pháp quốc tế về dân sự theo Luật Tương trợ tư pháp năm 2007 gồm những hoạt động nào? Theo quy định tại Điều 10 Luật Tương trợ tư pháp năm 2007, phạm vi tương trợ bao gồm 4 nhóm việc chính: tống đạt giấy tờ, hồ sơ, tài liệu; triệu tập và bảo vệ người làm chứng, người giám định; thu thập, cung cấp chứng cứ; và các yêu cầu tương trợ tư pháp khác theo quy định pháp luật.

Tòa án cấp nào có thẩm quyền lập và thực hiện ủy thác tư pháp dân sự? Theo pháp luật hiện hành, thẩm quyền yêu cầu và thực hiện ủy thác tư pháp quốc tế về dân sự thuộc về Tòa án nhân dân cấp tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương và các Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao. Tòa án nhân dân cấp huyện khi phát sinh vụ việc phải lập hồ sơ chuyển lên Tòa án cấp tỉnh thực hiện.

Gia nhập Công ước La Hay năm 1965 và năm 1970 mang lại lợi ích gì cho hệ thống Tòa án Việt Nam? Việc tham gia hai công ước này giúp Việt Nam thiết lập kênh trao đổi thông tin chính thức với hơn 60 quốc gia qua Cơ quan Trung ương được chỉ định, chuẩn hóa mẫu biểu tống đạt và thu thập chứng cứ, loại bỏ thủ tục ngoại giao trung gian và rút ngắn thời hạn nhận kết quả ủy thác xuống còn 3 đến 6 tháng.

Thời hạn luân chuyển hồ sơ ủy thác tư pháp dân sự qua các cơ quan đầu mối là bao lâu? Theo Thông tư liên tịch số 15/2011/TTLT-BTP-BNG-TANDTC, Bộ Tư pháp có thời hạn 10 ngày làm việc để kiểm tra và chuyển hồ sơ; Bộ Ngoại giao có 5 ngày làm việc để gửi đến cơ quan đại diện ở nước ngoài; và cơ quan đại diện có tối đa 3 tháng để thực hiện hoặc thông báo tình trạng xử lý hồ sơ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tương trợ tư pháp quốc tế trong lĩnh vực dân sự, khẳng định tính tất yếu của việc hợp tác tư pháp xuyên quốc gia gắn liền với nguyên tắc tôn trọng chủ quyền.
• Nghiên cứu phản ánh trung thực thực trạng mất cân đối nghiêm trọng giữa tỷ lệ tiếp nhận ủy thác thành công (86,5%) và tỷ lệ gửi ủy thác có kết quả (5,7%) trên toàn quốc giai đoạn 2008 - 2010.
• Khảo sát thực tế tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội chỉ ra các điểm nghẽn lớn về quy trình thủ tục hành chính đa tầng và kỹ năng lập hồ sơ tố tụng quốc tế của Thẩm phán.
• Đề tài đóng góp phương án khoa học, chi tiết và có tính khả thi cao về lộ trình gia nhập Công ước La Hay năm 1965 về Tống đạt giấy tờ và Công ước La Hay năm 1970 về Thu thập chứng cứ.
• Các giải pháp hoàn thiện khung pháp lý và chuẩn hóa biểu mẫu là tiền đề quan trọng nâng cao hiệu quả xét xử án dân sự có yếu tố nước ngoài giai đoạn 2013 - 2020. Hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng hiệu quả vào công tác thực tiễn và nghiên cứu chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung Luận văn đƣợc trình bầy thành 3 chƣơng nhƣ sau: 9 z Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận chung về hoạt động tƣơng trợ tƣ pháp quốc tế về dân sự và hoạt động tƣơng trợ tƣ pháp quốc tế về dân sự tại Toà án. Chƣơng 2: Tƣơng trợ tƣ pháp quốc tế về dân sự trong hoạt động tại Toà án theo pháp luật Việt Nam, pháp luật một số nƣớc và các công ƣớc quốc tế. Chƣơng 3: Một số giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả của tƣơng trợ tƣ pháp quốc tế về dân sự trong hoạt động của Toà án Việt Nam. 10 z CHƢƠNG 1 - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TƢƠNG TRỢ TƢ PHÁP QUỐC TẾ VỀ DÂN SỰ VÀ HOẠT ĐỘNG TƢƠNG TRỢ TƢ PHÁP QUỐC TẾ VỀ DÂN SỰ TẠI TÒA ÁN 1.

Những vấn đề lý luận chung của hoạt động tƣơng trợ tƣ pháp: 1. Vai trò của hoạt động tương trợ tư pháp quốc tế: Theo tuyên bố của Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 24.1970 về những nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế điều chỉnh quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa các quốc gia phù hợp với Hiến chƣơng Liên hợp quốc, thì các quốc gia – chủ thể của Luật quốc tế hiện đại phải có nghĩa vụ hợp tác với nhau. Từ đó cho thấy hợp tác quốc tế về tƣơng trợ tƣ pháp là một biểu hiện của nguyên tắc về nghĩa vụ hợp tác giữa các quốc gia. Nhu cầu hợp tác và tƣơng trợ tƣ pháp giữa các quốc gia ngày càng trở lên cần thiết và có tầm quan trọng lớn bên cạnh sự hợp tác nhiều mặt khác.

Điều đó thể hiện cùng với xu hƣớng hội nhập, hợp tác giữa các quốc gia thì ngày càng có nhiều chủ thể nƣớc ngoài cƣ trú, làm ăn, sinh sống. Trong các giao lƣu hàng ngày về mọi mặt của đời sống giữa các cá nhân, pháp nhân nƣớc ngoài với cá nhân, pháp nhân trong nƣớc đã làm phát sinh nhiều quan hệ, tranh chấp thuộc các lĩnh vực hình sự, dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thƣơng mại và lao động đòi hỏi cần đƣợc pháp luật điều chỉnh kịp thời. Khi Tòa án của mỗi nƣớc thụ lý, giải quyết vụ việc về các tranh chấp đó – quan hệ dân sự có yếu tố nƣớc ngoài, thì không chỉ căn cứ vào pháp luật trong nƣớc mà trong nhiều trƣờng hợp cần có sự tƣơng trợ, giúp đỡ của cơ quan tƣ pháp nƣớc ngoài để giải quyết vụ việc đó. Do vậy, tƣơng trợ tƣ pháp quốc tế là một đòi hỏi khách quan, một quy luật tất yếu của sự hợp tác, hội nhập quốc tế.

11 z “Theo số liệu thống kê của ủy ban Nhà nƣớc về ngƣời Việt Nam ở nƣớc ngoài, hiện có khoảng 4 triệu ngƣời Việt Nam định cƣ ở các nƣớc và vùng lãnh thổ, trong đó tập trung đông nhất là ở Mỹ 1,5 triệu ngƣời, Pháp 300.000 ngƣời, Canada 250.000ngƣời, ở các nƣớc Đông Âu (Nga), các nƣớc châu á (Campuchia, Thái Lan) mỗi nƣớc có khoảng 100.000 ngƣời Việt làm ăn, sinh sống. Trong xu thế mở cửa hội nhập, số lƣợng công dân Việt Nam ra nƣớc ngoài ngày càng gia tăng về số lƣợng và thành phần nhƣ: du học, thực tập sinh, lao động, tham quan, du lịch, hội chợ, triển lãm, buôn bán, đầu tƣ, kết hôn với ngƣời nƣớc ngoài, xuất cảnh định cƣ, hội nghị, hội thảo quốc tế, khu vực… Trong đó, tại nhiều địa bàn, số lƣợng ngƣời Việt tăng nhanh nhƣ ở Hàn Quốc, Đài Loan có hàng trăm nghìn phụ nữ Việt Nam kết hôn với công dân nƣớc sở tại; còn tại Austratia, hiện có khoảng 12 nghìn du học sinh. Ngoài ra, theo thống kê của Bộ Lao động-Thƣơng binh và Xã hội có khoảng năm trăm nghìn lao động Việt Nam đi làm việc theo nhiều hình thức ở hơn 40 nƣớc và vùng lãnh thổ nhƣ Malaysia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, ả-rập-xê-út, UAE, Lào, Mông Cổ, Síp, Macao, Angola, Lào, Trung Quốc”. [33] Xu hƣớng hợp tác về tƣơng trợ tƣ pháp quốc tế đƣợc đặt ra ngày càng nhiều đối với những nƣớc mà trên lãnh thổ của nƣớc đó có số lƣợng đông ngƣời nƣớc ngoài cƣ trú, cũng nhƣ đối với các nƣớc có nhiều công dân sinh sống ở nƣớc ngoài.

Đồng thời, với xu hƣớng mở rộng quan hệ hợp tác về kinh tế và hội nhập quốc tế, thì nhu cầu tƣơng trợ tƣ pháp càng trở nên bức thiết. Xét về mặt lý luận, Quốc gia thực hiện quyền tối cao trong phạm vi lãnh thổ của mình trên mọi phƣơng diện, đặc biệt là quyền tài phán. Nhƣng quốc gia khó có thể thực hiện đƣợc quyền tài phán đối với công dân của mình có giao dịch dân sự hoặc vi phạm pháp luật song hiện tại họ đang cƣ trú ở nƣớc ngoài, 12 z nếu không có sự trợ giúp của Nhà nƣớc nƣớc ngoài hữu quan (có thể là thu thập chứng cứ, ủy thác điều tra, tống đạt giấy tờ hay dẫn độ tội phạm v. Tuy nhiên, phạm vi, mức độ, cách thực trợ giúp đến đâu, phần lớn lại phụ thuộc vào ý chí (chủ quyền) của quốc gia đƣợc yêu cầu.

Do vậy, xét về mặt này trên phƣơng diện quốc tế thì tƣơng trợ tƣ pháp còn đƣợc hiểu nhƣ một biểu hiện cụ thể của chủ quyền quốc gia và các quốc gia khác phải hết sức tôn trọng, không đƣợc ép buộc hay can thiệp dƣới bất cứ hình thức nào. Khái niệm tương trợ tư pháp quốc tế: Theo pháp luật và thực tiễn ở một số nước: Căn cứ vào phạm vi các vấn đề tƣơng trợ tƣ pháp, trên cơ sở phù hợp với tính chất và mức độ quan hệ giữa các quốc gia với nhau, cũng nhƣ xuất phát từ nhu cầu tƣơng trợ tƣ pháp do thực tiễn đặt ra ở mỗi quốc gia trong từng thời kỳ mà các nƣớc đƣa ra một số học thuyết hay khái niệm tƣơng ứng về tƣơng trợ tƣ pháp. Nói nhƣ vậy để thấy rằng, trong khoa học pháp lý hiện nay, khó có thể tìm thấy một khái niệm đƣợc thừa nhận chung, làm chuẩn mực cho một cách hiểu thống nhất về tƣơng trợ tƣ pháp xét trên bình diện quốc tế. Dƣới đây chúng tôi xin đề cập về “tƣơng trợ tƣ pháp quốc tế” theo pháp luật và thực tiễn của một số nƣớc, để qua đó thấy đƣợc sự khác biệt của khái niệm này.

Cộng hòa Liên bang Đức: vào những năm 60, tƣơng trợ tƣ pháp quốc tế đƣợc nhiều Luật gia CHLB Đức hiểu là việc tống đạt giấy tờ và thực hiện ủy thác tƣ pháp về việc thu thập chứng cứ. Sau này phạm vi tƣơng trợ tƣ pháp đƣợc hiểu rộng hơn bao gồm cả việc trao đổi thông tin về pháp luật, gửi tài liệu giấy tờ và thông báo cho Tòa án hoặc cơ quan tƣ pháp khác, thậm chí cả việc thi hành các quyết định về án phí. Nhƣ vậy, phạm vi tƣơng trợ tƣ pháp theo quan niệm của Đức đƣợc hiểu tƣơng đối rộng. 13 z Cộng hòa Pháp: cũng giống nhƣ Đức, phạm vi tƣơng trợ tƣ pháp theo quan niệm của các Luật gia Pháp – bao gồm việc tống đạt giấy tờ và thực hiện ủy thác tƣ pháp (cả về dân sự và hình sự), miễn án phí và lệ phí Tòa án cho ngƣời nƣớc ngoài đƣa ra chứng cứ trên cơ sở pháp luật nƣớc ngoài, công nhận và thi hành các phán quyết… Thụy Điển: trong lĩnh vực dân sự và thƣơng mại, tƣơng trợ tƣ pháp đƣợc coi là một bộ phận quan trọng của tƣ pháp quốc tế và đƣợc hiểu theo hai nghĩa rộng – hẹp khác nhau, nhƣng chủ yếu bao gồm các nội dung về tống đạt giấy tờ; thu thập chứng cứ; áp dụng pháp luật nƣớc ngoài; công nhận và thi hành bản án của Tòa án và quyết định của trọng tài nƣớc ngoài; trao đổi thông tin pháp luật; miễn hợp pháp hóa các giấy tờ v.v… Hệ thống luật Anh – Mỹ (Common Law): tƣơng trợ tƣ pháp trƣớc hết bao gồm việc tống đạt giấy tờ và ủy thác tƣ pháp về thu thập chứng cứ.

Tuy nhiên, khác với các nƣớc theo hệ thống luật châu Âu lục địa, cách thức thực hiện tƣơng trợ tƣ pháp do Tòa án Anh và Mỹ thực hiện. Tƣơng trợ tƣ pháp theo luật Anh – Mỹ ( Legal Assistance) còn đƣợc hiểu là việc hỗ trợ lẫn nhau giữa Tòa án các nƣớc trong hoạt động tố tụng (điều tra, truy tố, xét xử) và thi hành án về dân sự cũng nhƣ hình sự. Liên xô (cũ) và các nƣớc Đông Âu: phụ thuộc vào phạm vi nội dung các vấn đề đƣợc quy định trong các điều ƣớc quốc tế liên quan, tƣơng trợ tƣ pháp đƣợc hiểu là việc thực hiện ủy thác tƣ pháp về dân sự và hình sự của Tòa án nƣớc ngoài, thông qua các hành vi tố tụng riêng biệt, bao gồm cả việc tống đạt giấy tờ. Các hành vi tố tụng riêng biệt ở đây thƣờng bao gồm: lập, tống đạt giấy tờ; điều tra thu thập chứng cứ; công nhận và thi hành án dân sự của Tòa án và quyết định của trọng tài nƣớc ngoài; khám xét, thu giữ, chuyển giao vật chứng; trƣng cầu giám định; lấy lời khai của các bên cũng nhƣ nhân 14 z chứng; tiến hành truy cứu hình sự; dẫn độ để truy tố hình sự hoặc thi hành án hình sự.

Tóm lại, thông qua cách tiếp cận một số khái niệm về tƣơng trợ tƣ pháp quốc tế theo các hệ thống pháp luật khác nhau, có thể rút ra một số điểm chung về khai niệm này, trƣớc hết đó là việc thực hiện tƣơng trợ tƣ pháp (về dân sự và hình sự). Phạm vi tƣơng trợ tƣ pháp rộng hay hẹp là tùy thuộc vào nội dung và tính chất của vụ việc tƣơng trợ đƣợc yêu cầu. Song tựu trung lại phạm vi tƣơng trợ tƣ pháp thƣờng bao gồm việc tống đạt giấy tờ, lấy lời khai, cung cấp chứng cứ, xác minh địa chỉ…nhằm mục đích chủ yếu là phục vụ trong quá trình tố tụng quốc tế. Ngoài ra cần nhấn mạnh một điều mà thực tiễn tƣ pháp quốc tế đã cho thấy rằng, trong trƣờng hợp không có điều ƣớc quốc tế liên quan, thì hoạt động tƣơng trợ tƣ pháp và pháp lý ở các nƣớc (dù theo hệ thống luật châu Âu lục địa, luật Anh – Mỹ hay bất kỳ hệ thống pháp luật nào) thƣờng đƣợc thực hiện theo nguyên tắc có đi có lại, tôn trọng chủ quyền, bình đẳng và cùng có lợi.

Theo pháp luật Việt Nam: Khái niệm “tƣơng trợ tƣ pháp” cho đến nay vẫn chủ yếu đƣợc hiểu trên cơ sở phạm vi các vấn đề đƣợc quy định trong Luật Tƣơng trợ tƣ pháp 2007, các Hiệp định tƣơng trợ tƣ pháp mà Nhà nƣớc ta đã ký kết với nƣớc ngoài.