đặt vấn đề và gợi ý nhiều hơn là xác định và hệ thống những luận điểm của Người thành hệ thống lý luận hoàn chỉnh. Có thể kể đến một loạt các công trình như: Phạm Xuân Nam, Triết lý về mối quan hệ giữa cái kinh tế và cái xã hội trong phát triển [109]; Phạm Ngọc Anh, Triết lý phát triển Hồ Chí Minh - giá trị lý luận và thực tiễn [2]; Lê Sỹ Thắng, Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề con người và chính sách xã hội [142]; Nguyễn Đình Hòa, Hồ Chí Minh với vấn đề dân sinh [56]; Trần Văn Bính, Quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về giải quyết mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hóa [7] v. Qua các nghiên cứu, có thể thấy, di sản lý luận mà Hồ Chí Minh để lại cho Đảng và Nhân 19 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com dân Việt Nam, những nội dung về CBXH và thực hiện CBXH mặc dù không có dung lượng lớn nhưng ý nghĩa hết sức quan trọng. Trong tư tưởng của Hồ Chí Minh, CBXH được hiểu khá toàn diện và sâu sắc, trên các lĩnh vực của đời sống xã hội với tư duy biện chứng độc đáo.
Về vai trò của của CBXH, các nhà nghiên cứu Việt Nam cơ bản thống nhất ở nhận định: trong tư tưởng Hồ Chí Minh, CBXH có vị trí, vai trò và ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của con người và xã hội. CBXH không chỉ là mục tiêu của CNXH mà còn là một động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội của đất nước phát triển, là một yêu cầu bức thiết của công cuộc xây dựng CNXH, nhất là trong điều kiện nền kinh tế còn gặp nhiều khó khăn. Lựa chọn con đường đi lên CNXH, Hồ Chí Minh sớm vạch ra bản chất nhân văn, ưu việt của chế độ này. Đặc biệt, tính ưu việt của CNXH thể hiện rõ nét nhất ở mục tiêu hướng tới xây dựng một xã hội công bằng, bình đẳng, xóa bỏ áp bức bất công, mưu cầu hạnh phúc cho mọi người, mọi gia đình và toàn xã hội.
Trong mọi hoàn cảnh, Hồ Chí Minh luôn nhất quán coi CBXH là mục tiêu, đồng thời, là động lực của quá trình xây dựng CNXH. Thực hiện CBXH tạo động lực to lớn thúc đẩy mọi người tích cực lao động để tạo nên sự giàu có của bản thân họ và toàn xã hội, góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng xã hội mới tốt đẹp - XHCN, trong đó mọi người được tự do, có điều kiện phát triển khả năng của mình; có điều kiện cống hiến và được hưởng thành quả tương xứng với sự cống hiến đó. Tác giả Phùng Thanh Thủy trong bài viết Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công bằng xã hội vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam [145] khẳng định: Theo Hồ Chí Minh, CBXH là một mục tiêu xây dựng chế độ XHCN, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của Nhân dân, làm cho người nghèo thì đủ ăn, người đủ ăn thì khá giàu, người khá giàu thì giàu thêm. Để đảm bảo CBXH đòi hỏi tất cả những người lao động ngày nay đều phải nhận mình là người làm chủ nước nhà và đã có quyền hạn làm chủ thì phải làm trọn nghĩa vụ của người chủ đó là cần kiệm xây dựng nước nhà, xây dựng CNXH.
Theo Hồ Chí Minh, CBXH còn có ý nghĩa là động lực để thúc đẩy sự phát triển của đất nước. Thực hiện CBXH sẽ kích 20 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thích người lao động phát huy mọi khả năng, sức lực của mình trong xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn mình - một xã hội mà ở đó khi mọi người phát huy hết khả năng của mình sẽ được đáp ứng nhu cầu “ai cần dùng gì có nấy”. Thống nhất với nhận định trên, tác giả Trần Thị Thu Hoài trong bài viết Chủ nghĩa xã hội trong tư tưởng Hồ Chí Minh - một xã hội cho con người, vì con người [51] cho rằng: mục đích của CNXH theo quan điểm của Hồ Chí Minh là không ngừng nâng cao đời sống vật chất và đời sống tinh thần của Nhân dân, trong đó, đời sống tinh thần ở mức độ cao là sự công bằng, bình đẳng, cao hơn nữa thước đo giá trị đời sống tinh thần là trạng thái dân chủ của xã hội đó. Ngoài ra, tác giả cũng phân tích động lực của CNXH theo quan điểm Hồ Chí Minh, nhấn mạnh tới động lực con người và muốn phát huy động lực đó phải tạo ra môi trường công bằng, bình đẳng.
Nhấn mạnh vai trò của CBXH, tác giả Nguyễn Minh Hoàn trong bài viết Tư tưởng Hồ Chí Minh về công bằng và bình đẳng xã hội [52] chỉ rõ: trong tư tưởng của Hồ Chí Minh, CBXH không chỉ biểu hiện như là mục tiêu của CNXH, mà còn là một động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, một biện pháp căn bản để hiện thực hoá những giá trị, lý tưởng cao cả của CNXH. Luận giải về vấn đề này, tác giả chỉ ra rằng trong điều kiện hiện nay, khi chúng ta đang chuyển sang thực hiện nền kinh tế thị trường, một số nhà nghiên cứu lại đưa ra ý kiến cho rằng, CBXH chỉ có thể thực hiện được khi đã có sự phát triển của kinh tế, hoặc khẳng định rằng, khi chưa có nền kinh tế phát triển mà thực hiện CBXH thì có thể dẫn đến chủ nghĩa bình quân cào bằng. Theo tác giả, vấn đề không hẳn là như vậy. Một nước nghèo, có nền kinh tế kém phát triển không đồng nghĩa với việc không thể thực hiện CBXH.
Đối với Hồ Chí Minh, việc thực hiện CBXH là một yêu cầu bức thiết của công cuộc xây dựng CNXH, đặc biệt là trong điều kiện nền kinh tế còn đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, nhằm bảo đảm sự ổn định và phát triển của xã hội. Theo quan điểm của Người, ngay cả khi không thiếu vật tư, hàng hoá nhưng lại phân phối không đúng, thì vẫn có thể gây ra những căng thẳng không cần thiết. Bởi vậy, phương châm chỉ đạo của Hồ Chí Minh trong công tác lưu thông phân phối là: không sợ thiếu, chỉ sợ không công bằng; không sợ nghèo, chỉ sợ lòng dân không yên. 21 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Có thể thấy, những luận giải của tác giả về vai trò của CBXH trong tư tưởng Hồ Chí Minh rất rõ ràng, xác đáng.
Theo đó, trong tư tưởng Hồ Chí Minh, ngoài ý nghĩa là mục tiêu của sự nghiệp xây dựng CNXH, công bằng và BĐXH còn mang ý nghĩa là động lực thúc đẩy sự phát triển của đất nước. Việc thực hiện công bằng và BĐXH kích thích mọi người, theo khả năng, sức lực của mình, cùng tham gia xây dựng một cuộc sống mới, từng bước vươn tới xã hội cộng sản - một xã hội trong đó “Mọi người làm hết tài năng; ai cần dùng gì có nấy”. Các nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về công bằng xã hội trên một số lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội Các nhà nghiên cứu Việt Nam cơ bản thống nhất ở nhận định: tư tưởng về CBXH được Hồ Chí Minh thể hiện một cách sinh động, linh hoạt trong những hoàn cảnh và tình huống cụ thể khác nhau của quá trình xây dựng đất nước, được bàn đến khá toàn diện trên một số lĩnh vực cơ bản: kinh tế, chính trị, văn hóa của đời sống xã hội. Trên lĩnh vực kinh tế, nhấn mạnh quan điểm của Hồ Chí Minh về thực hiện CBXH thông qua phân phối, trong nhiều công trình nghiên cứu, bài báo khoa học, các tác giả đều khẳng định luận điểm của Hồ Chí Minh: CBXH phải được thực hiện dựa trên nguyên tắc phân phối làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, không làm thì không được hưởng.
Tuy nhiên, đó không phải là sự cào bằng. Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng, thực hiện CBXH với nguyên tắc ngang bằng giữa cống hiến và hưởng thụ trong thời kỳ quá độ đi lên CNXH, đặc biệt trong hoàn cảnh của nước nhà còn nhiều khó khăn về kinh tế, cũng không có nghĩa là có thể làm cho đời sống của Nhân dân có ngay được sự no đủ. Đi sâu vào phân tích mối quan hệ giữa phát triển kinh tế và thực hiện CBXH trong tư tưởng Hồ Chí Minh, tác giả Nguyễn Minh Hoàn trong bài viết Tư tưởng Hồ Chí Minh về công bằng và bình đẳng xã hội [52] khẳng định: Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng, thực hiện CBXH với nguyên tắc ngang bằng giữa cống hiến và hưởng thụ trong thời kỳ quá độ đi lên CNXH, đặc biệt trong hoàn cảnh của nước nhà còn nhiều khó khăn về kinh tế, cũng không có nghĩa là có thể làm cho đời sống của Nhân dân có ngay 22 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com được sự no đủ. Do đó, không được coi việc thực hiện CBXH như là một sự cào bằng trong nghèo khổ.
Để vượt qua hoàn cảnh còn nhiều khó khăn về kinh tế, Hồ Chí Minh đã kêu gọi Nhân dân phát huy tinh thần đồng cam cộng khổ, đùm bọc, tương thân tương ái, đoàn kết, hợp tác vì mục tiêu xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Mặc dù cho rằng, sự chia sẻ, đồng cam cộng khổ là một điều rất hay, rất tốt, nhất là trong hoàn cảnh còn thiếu thốn trăm bề, song Hồ Chí Minh vẫn giữ quan điểm nhất quán về công bằng và BĐXH; kiên quyết chống lại sự đồng nhất tinh thần đồng cam cộng khổ với chủ nghĩa bình quân. Tác giả đi đến kết luận: Như vậy, trong quan niệm của Hồ Chí Minh, công bằng và bình đẳng là một mục tiêu của sự nghiệp xây dựng chế độ xã hội mới. Nó không phải là chủ nghĩa bình quân cào bằng trong sự nghèo khổ.
Mục tiêu của chế độ xã hội mới là không ngừng nâng cao đời sống của Nhân dân, là phấn đấu: “Làm cho người nghèo thì đủ ăn. Người đủ ăn thì khá giàu. Người khá giàu thì giàu thêm” [97, tr. Cũng nhấn mạnh nguyên tắc này, tác giả Phạm Ngọc Anh trong cuốn Bước đầu tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về kinh tế [3] khẳng định: Tính biện chứng của vấn đề là ở chỗ tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện CBXH chứ không chờ phát triển kinh tế rồi mới thực hiện CBXH, hy sinh CBXH đề phát triển kinh tế.
Đây là hai quá trình đồng hành và cần thiết phải thực hiện công bằng ngay trong bản thân sự phát triển kinh tế; tạo ra điều kiện vật chất để thực hiện CBXH và CBXH để phát triển kinh tế.