Đạo Đức Và Trách Nhiệm Xã Hội Của Các Doanh Nghiệp Ở Nước Ta Hiện Nay

Khám phá luận văn thạc sĩ về đạo đức và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Việt Nam, phân tích thực trạng và giải pháp hiện nay.

• Tác giả: Nguyễn Trường Thành
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Hữu Ái
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Đạo Đức Và Trách Nhiệm Xã Hội Của Các Doanh Nghiệp Ở Nước Ta Hiện Nay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
• 1.6. Bố cục đề tài
• 1.7. Tổng quan tài liệu
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẠO ĐỨC VÀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI
• 1.1. ĐẠO ĐỨC LÀ MỘT HÌNH THÁI Ý THỨC XÃ HỘI
• 1.1.1. Khái niệm đạo đức
• 1.1.2. Vai trò của đạo đức
• 1.1.3. Đạo đức kinh doanh
• 1.2. TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI
• 1.2.1. Những quan điểm chung về trách nhiệm xã hội
• 1.2.2. Những biểu hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
• 1.3. QUAN HỆ GIỮA ĐẠO ĐỨC VÀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI
• 1.3.1. Đạo đức là nhân tố chi phối trách nhiệm xã hội
• 1.3.2. Trách nhiệm xã hội là một biểu hiện của đạo đức
• 1.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 2.1. TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN
• 2.1.1. Thực hiện trách nhiệm xã hội là điều kiện để phát triển bền vững
• 2.1.2. Thực hiện trách nhiệm xã hội sẽ làm tăng lợi ích
• 2.2. NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP
• 2.2.1. Trách nhiệm của các thành viên doanh nghiệp
• 2.2.2. Trách nhiệm đối với người lao động
• 2.2.3. Trách nhiệm đối với người tiêu dùng
• 2.2.4. Trách nhiệm đối với xã hội và môi trường
• 2.3. VÀI NÉT THỰC TRẠNG VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA MỘT SỐ DOANH NGHIỆP Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 2.3.1. Tình hình chung về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp ở Việt Nam
• 2.3.2. Một số doanh nghiệp tiêu biểu đã thực hiện tốt trách nhiệm xã hội
• 2.4. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA
• 2.4.1. Vấn đề thuộc về thể chế
• 2.4.2. Vấn đề của các doanh nghiệp
• 2.4.3. Vấn đề với các đối tượng hữu quan
• 2.4.4. Những điều được rút ra
• 2.5. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 3.1. Nhóm giải pháp cho Nhà nước
• 3.2. Nhóm giải pháp cho doanh nghiệp
• 3.3. Nhóm giải pháp đối với các đối tượng hữu quan
• 3.3.1. Đối với cơ quan Nhà nước
• 3.3.2. Đối với địa phương cấp tỉnh, thành phố
• 3.3.3. Đối với địa phương cấp cơ sở
• 3.3.4. Đối với doanh nghiệp
• 3.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Trách Nhiệm Xã Hội Của Doanh Nghiệp Tại Việt Nam

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) đã trở thành một yếu tố quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Tại Việt Nam, khái niệm này vẫn còn mới mẻ và chưa được áp dụng rộng rãi. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc thực hiện trách nhiệm xã hội. Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, chỉ có 36% doanh nghiệp có bộ phận giám sát thực hiện CSR. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nâng cao nhận thức và thực hiện trách nhiệm xã hội trong cộng đồng doanh nghiệp.

1.1. Khái Niệm Trách Nhiệm Xã Hội Của Doanh Nghiệp

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là cam kết của doanh nghiệp trong việc đóng góp vào sự phát triển bền vững của xã hội. Điều này bao gồm việc bảo vệ môi trường, đảm bảo quyền lợi của người lao động và tham gia vào các hoạt động cộng đồng. Doanh nghiệp cần hiểu rõ rằng việc thực hiện CSR không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cơ hội để nâng cao hình ảnh và uy tín của mình.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Trách Nhiệm Xã Hội

Trách nhiệm xã hội không chỉ giúp doanh nghiệp xây dựng lòng tin với khách hàng mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh. Doanh nghiệp thực hiện tốt CSR sẽ thu hút được nhân tài, giảm thiểu rủi ro và tăng cường sự bền vững trong hoạt động kinh doanh. Nghiên cứu cho thấy, các doanh nghiệp có trách nhiệm xã hội cao thường có hiệu suất tài chính tốt hơn.

II. Thực Trạng Trách Nhiệm Xã Hội Của Doanh Nghiệp Tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều doanh nghiệp đã nhận thức được tầm quan trọng của trách nhiệm xã hội, nhưng thực trạng hiện nay vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình đối với xã hội và môi trường. Các vụ vi phạm về môi trường và quyền lợi người lao động vẫn diễn ra thường xuyên, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh của doanh nghiệp.

2.1. Những Vấn Đề Còn Tồn Tại

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa có chiến lược rõ ràng về CSR. Việc thực hiện trách nhiệm xã hội thường chỉ mang tính hình thức, không đi vào chiều sâu. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp khó khăn trong việc đầu tư cho các hoạt động CSR do thiếu nguồn lực và kiến thức.

2.2. Một Số Doanh Nghiệp Tiêu Biểu

Một số doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã thực hiện tốt trách nhiệm xã hội, như Vinamilk và Masan. Họ không chỉ chú trọng đến lợi nhuận mà còn đầu tư vào các hoạt động cộng đồng và bảo vệ môi trường. Những doanh nghiệp này đã tạo ra những mô hình CSR hiệu quả, góp phần nâng cao hình ảnh và uy tín của mình.

III. Thách Thức Trong Việc Thực Hiện Trách Nhiệm Xã Hội

Việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Việt Nam gặp nhiều thách thức. Các vấn đề về thể chế, nhận thức của doanh nghiệp và sự tham gia của các bên liên quan đều ảnh hưởng đến hiệu quả của CSR. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng để giải quyết những thách thức này.

3.1. Vấn Đề Thể Chế

Khung pháp lý về trách nhiệm xã hội tại Việt Nam còn thiếu và chưa đồng bộ. Nhiều doanh nghiệp không biết rõ các quy định liên quan đến CSR, dẫn đến việc thực hiện không hiệu quả. Cần có các chính sách rõ ràng và cụ thể để hướng dẫn doanh nghiệp trong việc thực hiện trách nhiệm xã hội.

3.2. Nhận Thức Của Doanh Nghiệp

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích của việc thực hiện trách nhiệm xã hội. Họ thường coi CSR là một chi phí thay vì một đầu tư. Việc nâng cao nhận thức về trách nhiệm xã hội trong cộng đồng doanh nghiệp là rất cần thiết để thúc đẩy sự phát triển bền vững.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Trách Nhiệm Xã Hội Của Doanh Nghiệp

Để nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Việt Nam, cần có các giải pháp đồng bộ từ cả phía nhà nước và doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược CSR rõ ràng và cụ thể, trong khi nhà nước cần tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi cho việc thực hiện trách nhiệm xã hội.

4.1. Giải Pháp Từ Nhà Nước

Nhà nước cần ban hành các chính sách khuyến khích doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội. Các chương trình hỗ trợ và đào tạo về CSR cũng cần được triển khai để nâng cao nhận thức và năng lực cho doanh nghiệp.

4.2. Giải Pháp Từ Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp cần xây dựng các chương trình CSR cụ thể, phù hợp với đặc thù của mình. Việc hợp tác với các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng cũng sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội hiệu quả hơn.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Việc thực hiện trách nhiệm xã hội không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn cho toàn xã hội. Các nghiên cứu cho thấy, doanh nghiệp thực hiện tốt CSR thường có hiệu suất tài chính cao hơn và được khách hàng tin tưởng hơn. Điều này cho thấy rằng trách nhiệm xã hội là một yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp.

5.1. Lợi Ích Của Việc Thực Hiện CSR

Doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội sẽ thu hút được khách hàng và nhân tài. Họ cũng có thể giảm thiểu rủi ro và tăng cường sự bền vững trong hoạt động kinh doanh. Nghiên cứu cho thấy, các doanh nghiệp có trách nhiệm xã hội cao thường có hiệu suất tài chính tốt hơn.

5.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về CSR Tại Việt Nam

Nghiên cứu cho thấy, chỉ có 36% doanh nghiệp tại Việt Nam có bộ phận giám sát thực hiện trách nhiệm xã hội. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nâng cao nhận thức và thực hiện trách nhiệm xã hội trong cộng đồng doanh nghiệp.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Trách Nhiệm Xã Hội Tại Việt Nam

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Việt Nam đang trong quá trình phát triển. Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng việc thực hiện trách nhiệm xã hội là một yêu cầu tất yếu trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Doanh nghiệp cần nhận thức rõ ràng về vai trò của mình trong việc đóng góp cho sự phát triển bền vững của xã hội.

6.1. Tương Lai Của CSR Tại Việt Nam

Trong tương lai, trách nhiệm xã hội sẽ trở thành một yếu tố không thể thiếu trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần chủ động hơn trong việc thực hiện trách nhiệm xã hội để đáp ứng yêu cầu của thị trường và xã hội.

6.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước để khuyến khích doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cũng cần được triển khai để nâng cao năng lực cho doanh nghiệp trong việc thực hiện CSR.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) đã trở thành một yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Tại Việt Nam, với hơn 600.000 doanh nghiệp đăng ký hoạt động tính đến năm 2011, trong đó 97% là doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc thực hiện CSR còn khá mới mẻ và chưa được quan tâm đúng mức. Theo một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, chỉ khoảng 36% doanh nghiệp có bộ phận giám sát trách nhiệm xã hội, và chỉ 2% là thành viên của các nhóm thực hiện tiêu chuẩn CSR. Thực trạng này dẫn đến nhiều vụ việc vi phạm môi trường, quyền lợi lao động và người tiêu dùng, làm giảm lòng tin của cộng đồng đối với doanh nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng đạo đức và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện CSR, góp phần phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, xem xét các phương pháp xây dựng tiêu chuẩn và bộ quy tắc ứng xử trong CSR. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho các nhà quản lý, doanh nghiệp và học viên chuyên ngành triết học xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Đạo đức kinh doanh được hiểu là tập hợp các giá trị, chuẩn mực và nguyên tắc điều chỉnh hành vi trong hoạt động kinh doanh, xuất phát từ các tư tưởng triết học cổ đại như Aristotle, Kant và các học thuyết đạo đức hiện đại. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) được định nghĩa là sự cam kết của doanh nghiệp trong việc đóng góp vào phát triển kinh tế bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống người lao động và cộng đồng, vượt ra ngoài các nghĩa vụ pháp lý và kinh tế.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội, và phát triển bền vững. Mô hình kim tự tháp của Carroll về CSR được vận dụng để phân tích các tầng nghĩa vụ kinh tế, pháp lý, đạo đức và nhân văn của doanh nghiệp. Ngoài ra, mô hình mối quan hệ giữa đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội được sử dụng để làm rõ vai trò chi phối của đạo đức đối với CSR.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, so sánh và đánh giá thực tiễn dựa trên chủ nghĩa duy vật biện chứng và lịch sử. Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu thống kê từ Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, các báo cáo của VCCI, kết quả khảo sát IPSOS-MORI tại Anh, cùng các tài liệu học thuật trong và ngoài nước. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hàng trăm doanh nghiệp lớn nhỏ tại Việt Nam, đặc biệt tập trung vào các doanh nghiệp đã và đang thực hiện CSR.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định tính và định lượng, kết hợp phân tích nội dung các văn bản pháp luật, tiêu chuẩn quốc tế như SA8000, ISO 14001, và các báo cáo thực tiễn về CSR. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2010 đến 2015, nhằm phản ánh thực trạng và xu hướng phát triển CSR trong bối cảnh hội nhập kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng nhận thức và thực hiện CSR còn hạn chế: Chỉ khoảng 36% doanh nghiệp có bộ phận giám sát CSR, 2% tham gia các tiêu chuẩn CSR quốc tế. Trong hai năm 2011-2012, 28% doanh nghiệp thực hiện bảo vệ môi trường, 5% đóng góp cho chăm sóc y tế cộng đồng.

2. Doanh nghiệp lớn và đa quốc gia đi đầu trong CSR: Các doanh nghiệp như Vinamilk, Dutch Lady, Friesland Campina thực hiện các chương trình xã hội bài bản như quỹ học bổng, hỗ trợ sức khỏe cộng đồng, giảm tiêu hao năng lượng. Những doanh nghiệp này có lợi nhuận cao và phát triển bền vững.

3. Lợi ích từ CSR được khẳng định: CSR giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất, thu hút nhân lực chất lượng cao, nâng cao uy tín thương hiệu và khả năng cạnh tranh quốc tế. Ví dụ, Wal-mart tiết kiệm 200 triệu USD nhờ giảm khí thải và bao bì; Johnson & Johnson tiết kiệm 250 triệu USD nhờ khuyến khích nhân viên không hút thuốc.

4. Vấn đề vi phạm và lẩn tránh trách nhiệm xã hội vẫn tồn tại: Các vụ việc như “Sự kiện Vedan” gây ô nhiễm môi trường, vi phạm quyền lợi người lao động, gian lận kinh doanh vẫn diễn ra, ảnh hưởng xấu đến hình ảnh doanh nghiệp và xã hội.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân hạn chế trong thực hiện CSR tại Việt Nam xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm đa số. So với các quốc gia phát triển, Việt Nam còn thiếu các chính sách khuyến khích và cơ chế giám sát hiệu quả. Các doanh nghiệp lớn và đa quốc gia có nguồn lực và áp lực từ thị trường quốc tế nên thực hiện CSR tốt hơn.

So sánh với nghiên cứu quốc tế, CSR không chỉ là nghĩa vụ đạo đức mà còn là chiến lược kinh doanh hiệu quả, giúp tăng trưởng bền vững. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như SA8000 và ISO 14001 là xu hướng tất yếu để nâng cao trách nhiệm xã hội. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ mức độ thực hiện CSR theo ngành và quy mô doanh nghiệp, cũng như bảng so sánh lợi ích kinh tế từ CSR.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ mối quan hệ mật thiết giữa đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội, đồng thời chỉ ra các thách thức và cơ hội để phát triển CSR tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nhận thức và đào tạo về CSR: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, về vai trò và lợi ích của CSR. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, chủ thể là các cơ quan quản lý nhà nước và hiệp hội doanh nghiệp.

2. Xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về CSR: Ban hành các chính sách, quy định rõ ràng về trách nhiệm xã hội, khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như SA8000, ISO 14001. Thời gian 2-3 năm, chủ thể là Bộ Công Thương, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội.

3. Khuyến khích doanh nghiệp áp dụng CSR qua các cơ chế ưu đãi: Cung cấp ưu đãi thuế, hỗ trợ kỹ thuật, công nhận doanh nghiệp thực hiện CSR xuất sắc để tạo động lực cho doanh nghiệp. Thời gian triển khai 1-2 năm, chủ thể là các cơ quan thuế và tổ chức xúc tiến thương mại.

4. Tăng cường vai trò giám sát và truyền thông: Thiết lập hệ thống giám sát việc thực hiện CSR, công khai minh bạch thông tin, đồng thời đẩy mạnh truyền thông để nâng cao nhận thức cộng đồng và người tiêu dùng. Thời gian liên tục, chủ thể là các cơ quan thanh tra, báo chí và tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ vai trò của đạo đức và CSR trong phát triển bền vững, từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh có trách nhiệm xã hội.

2. Cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng chính sách, quy định thúc đẩy CSR trong doanh nghiệp.

3. Học viên, sinh viên chuyên ngành triết học xã hội và quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo quan trọng về lý luận đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng: Hỗ trợ trong việc giám sát, thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội, bảo vệ quyền lợi người lao động và môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là gì?
   Là cam kết của doanh nghiệp trong việc đóng góp vào phát triển kinh tế bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống người lao động và cộng đồng, vượt ra ngoài nghĩa vụ pháp lý và kinh tế.

2. Tại sao doanh nghiệp Việt Nam còn hạn chế trong thực hiện CSR?
   Do nhận thức chưa đầy đủ, thiếu chính sách hỗ trợ và giám sát hiệu quả, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm đa số.

3. Lợi ích của CSR đối với doanh nghiệp là gì?
   Giúp giảm chi phí sản xuất, thu hút nhân lực chất lượng, nâng cao uy tín thương hiệu, tăng khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.

4. Các tiêu chuẩn quốc tế nào liên quan đến CSR?
   SA8000 về điều kiện lao động, ISO 14001 về quản lý môi trường, cùng các công ước của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO).

5. Vai trò của nhà nước trong thúc đẩy CSR?
   Xây dựng khung pháp lý, cung cấp ưu đãi, giám sát thực hiện và truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng.

Kết luận

• Đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội là hai yếu tố gắn bó chặt chẽ, trong đó đạo đức chi phối việc thực hiện CSR.
• Thực trạng CSR tại Việt Nam còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhưng doanh nghiệp lớn và đa quốc gia đã có nhiều tiến bộ.
• CSR không chỉ là nghĩa vụ đạo đức mà còn là chiến lược kinh doanh giúp tăng lợi ích và phát triển bền vững.
• Cần có các giải pháp đồng bộ từ nhận thức, pháp luật, ưu đãi và giám sát để thúc đẩy CSR hiệu quả.
• Đề nghị các nhà quản lý, doanh nghiệp và học viên tiếp tục nghiên cứu, áp dụng và phát triển CSR trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

Các doanh nghiệp nên bắt đầu xây dựng bộ phận giám sát CSR và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế; cơ quan quản lý cần hoàn thiện chính sách và tăng cường truyền thông về CSR.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẠO ĐỨC VÀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI 1. ĐẠO ĐỨC LÀ MỘT HÌNH THÁI Ý THỨC XÃ HỘI 1. Khái niệm đạo đức Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc thù, là sự phản ánh tồn tại xã hội, là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng như chính trị, pháp luật, tôn giáo, khoa học, nghệ thuật. Trong xã hội có giai cấp, tư tưởng đạo đức thống trị trong xã hội là tư tưởng đạo đức của giai cấp giữ địa vị thống trị về kinh tế.

Giai cấp giữ địa vị thống trị về kinh tế dựa vào bộ máy nhà nước để tuyên truyền, giáo dục và thể chế hoá tư tưởng đạo đức của mình thành những nguyên tắc chuẩn mực đạo đức, biến nó trở thành thước đo đánh giá, điều chỉnh hành vi của các cá nhân trong xã hội, phù hợp với lợi ích của nó. Với tư cách là một bộ phận của tri thức triết học, các tư tưởng đạo đức đã xuất hiện rất sớm trong lịch sử. Ngay trong chế độ cộng sản nguyên thủy, ý thức đạo đức đã được hình hình và phụ thuộc chặt chẽ vào những điều kiện sống, điều kiện sinh hoạt vật chất. Trong xã hội nguyên thủy con người cùng nhau hái lượm, xã hội không có sự phân chia giai cấp, không tranh lợi, không có hiện tượng người bóc lột người… mọi nguyên tắc của xã hội được duy trì bằng sức mạnh của phong tục, của dư luận xã hội, bằng uy tín và sự tôn kính đối với người phụ nữ, người tộc trưởng.

Trong giai đoạn lịch sử này chưa xuất hiện các tư tưởng đạo đức. Đến thời kỳ lịch sử chiếm hữu nô lệ, khi có sự phân chia giai cấp, bất công xã hội nảy sinh, các tư tưởng về đạo đức xuất hiện trong triết học Trung Quốc, Ấn Độ và Hy Lạp cổ đại. Danh từ đạo đức bắt nguồn từ tiếng Latinh là mos (moris) - lề thói, (moralis nghĩa là có liên quan đến lề thói, đạo nghĩa). Còn “luân lí” thường xem như đồng nghĩa với “đạo đức” thì gốc ở chữ Hy Lạp là “Ethicos” nghĩa Luan van 10 là lề thói; tập tục.

Hai danh từ đó chứng tỏ rằng, khi ta nói đến đạo đức, tức là nói đến những lề thói tập tục và biểu hiện mối quan hệ nhất định giữa người và người trong sự giao tiếp với nhau hàng ngày. Sau này người ta thường phân biệt hai khái niệm, “moral” là đạo đức, còn “Ethicos” là đạo đức học. Trong triết học Trung Quốc cổ đại, các học thuyết về đạo đức xuất phát từ cách hiểu về đạo đức của họ. Theo người Trung Quốc thì “Đạo” là con đường, phạm trù này về sau được sử dụng trong các tư tưởng triết học để chỉ con đường của tự nhiên, chẳng hạn như khái niệm “Đạo” trong tư tưởng của Lão Tử.

Ngoài ra, đạo cũng còn được hiểu như là con đường sống của con người trong tự nhiên và xã hội. Đối với phạm trù “Đức” dùng để chỉ đức nhân, đức tính…đó là sự biểu hiện của “Đạo”, là đạo nghĩa, nguyên tắc của luân lý. Khái niệm đạo đức được đề cập đầu tiên trong kinh văn của nhà Chu và sau đó thì được người Trung Quốc sử dụng nhiều, theo họ đạo đức là những yêu cầu, những nguyên tắc do cuộc sống đặt ra và buộc con người phải tuân theo. Trong các học thuyết triết học ở Trung Quốc thời kỳ cổ đại, tư tưởng về đạo đức xuất hiện rõ nhất trong học thuyết Nho giáo.

Đạo làm người được Khổng Tử đề cập khá nhiều, ông cho rằng xã hội loạn do con người không làm đúng chức phận, không làm theo danh của mình. Ông xây dựng học thuyết “Chính danh” nhằm đưa xã hội từ loạn thành trị. Bên cạnh đó, Khổng Tử và các học trò của ông đã đề cập đến nhiều phạm trù đạo đức như: Nhân, lễ, nghĩa, tín… Ngoài ra, tư tưởng Nho giáo, Đạo giáo cũng đã đề cập sâu sắc đến đạo và học thuyết “Vô vi”, Mặc Tử có học thuyết “Kiêm ái”… Trong triết học phương Tây, vấn đề đạo đức được đề cập khá nhiều trong triết học cổ đại, cận đại và hiện đại. Trong triết học Hy Lạp cổ đại, các nhà triết học thường đề cập các vấn đề liên quan đến đạo đức, và cho rằng các vấn đề đó là đạo đức.

Đối với Democritus thì đạo đức chính là con người có cuộc sống vui vẻ. Ông nói rằng: “Cách sống tốt nhất của một con người là Luan van 11 làm thế nào để được vui vẻ càng nhiều càng tốt và đau khổ càng ít càng tốt” [22, tr. Socrates thì cho rằng, đạo đức là con người biết làm điều thiện. Nhưng thế nào là thiện và làm sao biết đó là điều thiện? Socrates giải thích rằng: con người thiện là một con người có tri thức, một con người biết tri thức thì sẽ hiểu thế nào là thiện và sẽ hành động theo điều thiện.

Và như thế, con người chỉ cần hiểu biết đạo đức thì đủ để trở thành người có đạo đức. Socrates đã chịu ảnh hưởng sâu sắc của những định kiến duy lý, đã đồng nhất giữa lý luận và thực tiễn khi xem xét vấn đề đạo đức. Triết học thời kỳ Hy Lạp sau Socrates cũng có nhiều nhà triết học bàn về vấn đề đạo đức. Plato nghĩ rằng đạo đức chính là hạnh phúc và công bằng.

Trong tác phẩm “Cộng hòa”, Plato nói rằng: đạo đức là nguyên nhân tất yếu dẫn đến hạnh phúc. Arittotle tin rằng, tri thức đạo đức là những tri thức tổng quát. Người có đạo đức không đơn giản rằng người ta hiểu được đạo đức là gì mà còn phải thực hành đạo đức giỏi, phải trở thành người lương thiện. Thánh Augustine cho rằng: cái thiện cao nhất chính là đạo đức, cái thiện cao nhất đó chính là tình yêu Thiên chúa, là sự hạnh phúc nhất.

Nhưng đối với Immanuel Kantơ để có giá trị đạo đức thì chúng ta phải hành động vì bổn phận của chúng ta, tất nhiên đó không phải vì một mục đích ích kỷ mà đó phải là một ý chí tốt, nó dựa trên các nguyên tắc của ý chí chứ không phải vì kết quả. Chủ nghĩa vị lợi của John Stuart Mill thì khẳng định: Sung sướng là một nguyên tắc của hạnh phúc nhiều nhất. Ông chấp nhận nguyên tắc: “lợi ích hay hạnh phúc lớn nhất làm nền tảng đạo đức là tín điều cho rằng các hành động là đúng nếu chúng đem lại hạnh phúc, là sai nếu chúng đem lại điều đối nghịch với hạnh phúc”.529] Lịch sử triết học trước Mác đã có nhiều quan niệm về đạo đức dưới những góc nhìn xã hội khác nhau. Nhưng tựu chung đều hướng đến cái thiện, cái tốt đẹp và đều cho rằng đó là đạo đức.

Cuộc sống tốt đẹp, vui vẻ và làm điều thiện chính là đạo đức. Nhưng xét cho đến cùng thì mọi học thuyết đạo Luan van 12 đức đã có từ trước cho đến nay đều là sản phẩm của tình hình kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ lịch sử nhất định. Trong các xã hội có sự phân chia giai cấp, tư tưởng đạo đức mang tính giai cấp, mỗi giai cấp có đạo đức riêng của giai cấp mình, nó phản ánh các quan hệ thực tiễn làm cơ sở cho vị trí giai cấp của mình. Ngày nay, đạo đức được hiểu và định nghĩa như sau: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, nhằm điều chỉnh cách đánh giá và ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi sức mạnh của truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội.215] Khi phân tích khái niệm về đạo đức cần chú ý các điểm sau: Thứ nhất, đạo đức thuộc hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, qui tắc nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau, với xã hội, với tự nhiên trong hiện tại hoặc quá khứ cũng như tương lai chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội.

Đạo đức là một hiện tượng lịch sử và xét cho cùng, là sự phản ánh của các quan hệ xã hội. Có đạo đức của xã hội nguyên thuỷ, đạo đức của chế độ chủ nô, đạo đức phong kiến, đạo đức tư sản, đạo đức cộng sản. Lợi ích của giai cấp thống trị là duy trì và củng cố những quan hệ xã hội đang có. Trái lại, giai cấp bị bóc lột tuỳ theo nhận thức về tính bất công của những quan hệ ấy mà đứng lên đấu tranh chống lại và đề ra quan niệm đạo đức riêng của mình.

Trong xã hội có giai cấp, đạo đức có tính giai cấp. Đồng thời, đạo đức cũng có tính kế thừa nhất định. Các hình thái kinh tế - xã hội thay thế nhau, nhưng xã hội vẫn giữ lại những điều kiện sinh hoạt, những hình thức cộng đồng chung. Tính kế thừa của đạo đức phản ánh “những luật lệ đơn giản và cơ bản của bất kì cộng đồng người nào”.

Đó là những yêu cầu đạo đức liên quan đến Luan van 13 những hình thức liên hệ đơn giản nhất giữa người với người. Mọi thời đại đều lên án cái ác, tính tàn bạo, tham lam, hèn nhát, phản bội. và biểu dương cái thiện, sự dũng cảm, chính trực, độ lượng, khiêm tốn.Ănghen từng nói rằng, không ai nghi ngờ được rằng nói chung đã có một sự tiến bộ về mặt đạo đức cũng như về tất cả các ngành tri thức khác của nhân loại. Quan hệ giữa người với người ngày càng mang tính nhân đạo cao hơn.

Ngay trong xã hội nguyên thuỷ đã có những hình thức đơn giản của sự tương trợ và không còn tục ăn thịt người. Với sự xuất hiện của liên minh bộ lạc và nhà nước, tục báo thù của thị tộc dần dần mất đi. Xã hội chủ nô coi việc giết nô lệ là việc riêng của chủ nô, đến xã hội phong kiến, việc giết nông nô bị lên án. Đạo đức phong kiến bóp nghẹt cá nhân dưới uy quyền của tôn giáo và quý tộc; đạo đức tư sản giải phóng cá nhân, coi trọng nhân cách.

Nhưng chúng ta vẫn chưa vượt được khuôn khổ của đạo đức giai cấp. Cho nên “một nền đạo đức thực sự có tính chất nhân đạo phải đặt lên trên sự đối lập giai cấp và lên trên mọi hồi ức về sự đối lập ấy. Nền đạo đức như vậy chỉ có thể có được khi nào xã hội đã tiến tới một trình độ mà người ta không những đã thắng được mà lại còn quên đi sự đối lập giai cấp trong thực tiễn của cuộc sống”.