Chương 1 HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HOÁ BANG DUONG HÀNG KHÔNG I.I _ Khái niệm vận chuyển hang hoá bằng đường hàng không 7 1.2 Vai trò, đặc điểm của van chuyển hàng không trong điều kiện toàn cầu hoá II 1.3 Dac điểm và nội dung của hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không 16 1.1 Đặc điểm của hop đồng vận chuyển hang hoá bằng đường hang không 16 1.2 Nội dung của hop đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hang không 20 Chương 2 TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HAI PHÁT SINH TỪ HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HOÁ BẰNG ĐƯỜNG HANG KHONG 2 Trách nhiệm bồi thường thiệt hai phát sinh từ hop đồng van chuyển hàng hoá bằng đường hàng không- Những vấn đề lý luận 24 Khái niệm 24 Nm Đặc điểm của trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không Nm Các căn cứ xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không Các căn cứ miễn trách Phạm vi và mức độ trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không 45 Pham vi trách nhiệm bồi thường thiệt hai 45 Mức trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không 47 Chương 3 THUC TIEN ÁP DUNG CHẾ ĐỊNH TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIET HAI PHÁT SINH TỪ HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HOÁ BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG Ở VIỆT NAM Quyền yêu cầu, khiếu nại và việc giải quyết khiếu nại đòi bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bảng đường hàng không a3 tad Quyền yêu cầu, khiếu nại đòi bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không aa Những co quan và người được trao quyền giải quyết khiếu nại đòi bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không 58 3.2 Giải quyết các vụ kiện đòi bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hang hoá bằng đường hàng không theo thủ tục tư pháp 59 i | Thời hạn khởi kiện người vận chuyển ra toà án hoặc trọng tài ao v22 Thẩm quyền giải quyết các vụ kiện đòi bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không 60 Gd t2) Các kiến nghị hoàn thiện chế định trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hang hoá bang đường hàng không Bae Một vài số liệu thực tiễn về trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không của Hãng hàng không Quốc gia Việt nam 63 Các kiến nghị hoàn thiện chế định trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không 67 KẾT LUẬN 78 CÁC PHỤ LỤC 80 TÀI LIỆU THAM KHẢO 87 Để hoàn thành Luận án nay tác giả vô cùng biết on sự giúp đỡ quý báu của các thầy cô giáo cũng nhw các ban đồng nghiệp, đặc biệt là sự giúp đố tận tình va chu đáo của Phó giáo sư Lê Hồng Hạnh. Tác giả xin trân trong cam ơn Trường Đại học Luật Hà Nội Khoa sau đại học cua Trường Hang hàng không Quốc gia Việt Nam, Cum cảng hang không miền Bắc và Phòng Pháp chế Cục hàng không dân dụng Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tac gia. wo Los LỜI NÓI ĐẦU 1. Tính cếp thiết của đề tdi Một trong những đặc trưng quan trọng, cơ bản, nổi bật nhất của kinh tế thế giới hiện nay là xu hướng toàn cầu hoá trong đó quan hệ hợp tác quốc tế giữa các quốc gia luôn luôn được củng cố và phát triển.
Trong quá trình toàn cầu hoá, mỗi quốc gia đều tự tìm kiếm những chính sách thích hợp nhất, hiệu quả nhất nhằm mở rộng kinh tế đối ngoại, phát triển thế mạnh kinh tế trong nước và tranh thủ mọi thành tựu của văn minh nhân loại để không ngừng tăng trưởng về kinh tế; ổn định về an ninh chính trị; phát triển văn hoá, xã hội cũng như đổi mới lợi thế trên trường quốc tế. Cùng với bưu chính viễn thông và dầu khí, hàng không dân dụng được xác định là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước. ĐI đôi với sự tăng trưởng kinh tế trên phạm vi toàn quốc gia, Hang không dân dụng Việt Nam trong những năm qua không ngừng được đầu tư, hiện đại hoá cơ sở vật chất kỹ thuật, hạ tầng và ngày càng phát triển. Hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không là một trong những chế định quan trọng, then chốt của Luật hàng không dân dụng Việt Nam, của các công ước quốc tế cũng như các hiệp định hàng không mà Việt Nam là thành viên.
Chế định này được quy định một cách cu thé, tỉ mi tại chương VII Luật hàng không dan dụng Việt Nam; Công ước về Hang không đân dụng quốc tế Chi-ca-gô năm 1944; Công ước về việc thống nhất một số quy tắc liên quan tới vận chuyển hàng không quốc tế ký tại Vac-sa-va năm 1929; Nghị định thư bổ sung số 4 về Công ước Vac-sa-va năm 1929 ký tại Môn-rê-an ngày 25 tháng 9 năm 1975; Công ước thống nhất một số quy tắc về vận chuyển hang không quốc tế ký tại Môn-rê-an ngày 28 tháng 5 năm 1999. Trong chế định hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không. theo các công ước quốc tế nói chung hoặc theo Luật hàng không dân dụng Việt Nam. Luật thương mại và Bộ luật Dân sự Việt Nam nói riêng, chế tài trách nhiệm bồi thường thiệt hại có vị trí quan trọng.
Chế tài trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bảng đường hàng không được áp dụng khi có sự thiệt hại xảy ra với một trong các bên đối tác do vi phạm hợp đồng. Nó là công cu pháp lý hết sức cần thiết và quan trọng trong việc bảo đảm uy tín, thúc đẩy sự phát triển của Hàng khong dân dụng Việt Nam, góp phan “bdo đảm an toàn hàng không, khai thác có hiệu quả các tiém năng về hàng không, góp phân thúc đẩy phái triển kinh tế, mở rộng giao lưu và hợp tác quốc tế” Quá trình hình thành và phát triển Hàng không dân dụng Việt Nam hơn bốn mươi năm qua cho thấy rang: Tiên liệu hết các vấn đề pháp lý của việc đàm phán. ký kết, thực hiện hợp đồng vận chuyển hàng hoá bang đường hàng không, nhất là vấn dé trách nhiệm bồi thường thiệt hai phát sinh từ loại hợp đồng này thì chúng ta mới có thể bảo vệ một cách hữu hiệu quyền và lợi ích hợp pháp cua hàng không nói riêng, của Quốc gia nói chung. Những tổn thất về tài sản, sự mất uy tín trong kinh doanh khi khai thác các đường bay nội địa cũng như quốc tế của một số hãng hàng không trong đó có Hàng không Việt Nam bắt nguồn từ những nguyên nhân khác nhau.
Nổi bật nhất trong những nguyên nhân này là sự thiếu hiểu biết những kiến thức pháp lý cần thiết trong kinh doanh, chưa đánh giá đúng mức tầm quan trọng của việc ký kết, thực hiện hợp đồng vận chuyển bằng đường hàng không nói chung, vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không nói riêng. Việc ký kết, thực hiện hợp đồng; phat do vi phạm hợp đồng; trách nhiệm bồi thường vật chất do vi phạm hợp đồng đã được nhiều tác giả đề cập trong °® Điều | Luật hang không dân dụng Việt Nam NO nhiều bài viết và đã được đưa vào giáo trình giảng dạy ở một số trường như Trường Dai học Luật Hà Noi, Khoa Luật Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Trường Dai học Kinh tế quốc dan, Trường Đại học Ngoại thương, Trường Đại học Thương mại. Thế nhưng vấn đề hợp đồng vận chuyển thương mại hàng không nói chung, hợp đồng vận chuyển hàng hoá bảng đường hàng không và đặc biệt là vấn đề trách nhiệm bồi thường thiệt hai phat sinh từ hợp đồng vận chuyển hang hoá bằng đường hàng không gần như chưa được các nhà khoa học chú ý đúng mức. Hiện nay, ở nước ta có rất ít các công trình nghiên cứu có hệ thông về loại hình hợp đồng này để đưa ra những đề xuất, những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả của công tác quản lý, đàm phán.
ký kết và tổ chức thực hiện hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không. Từ những lý do trên, việc nghiên cứu một cách hệ thống, cụ thể vấn đề bỏi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không mang ý nghĩa thiết thực đối với việc vận hành và khai thác vận chuyển thương mại trong Hàng không Việt Nam. Mục tiêu vờ nhiệm vụ nghiên cứu 2.1 Mục tiêu nghiên cứu Luận án tập trung nghiên cứu một số vấn đề pháp lý về trách nhiệm bồi thường thiệt hai phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hang hoá bằng đường hàng không trên cơ sở có liên hệ với thực tiễn ở Việt Nam, từ đó góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận cần thiết cho việc đề xuất các kiến nghị. các giải pháp nhằm hoàn thiện chế định hợp đồng vận chuyển hàng không của Luật hàng không dân dụng Việt Nam nói chung, trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không nói riêng.2 Nhiệm vụ nghiên cứu Thứ nhái: Nghiên cứu một cách có hệ thống một số vấn đề pháp lý về hợp đồng vận chuyển hàng hoá bang đường hang không và trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không.
Thứ hai: Tìm hiểu thực tiễn công tác vận chuyển hang hoá bằng đường hang không ở Việt Nam và thực trạng giải quyết bồi thường thiệt hại cua Hane hàng không Quốc gia Việt Nam trong những năm qua. Thứ ba: Đề xuất những giải pháp cu thể nhằm góp phần hoàn thiện chế định hợp đồng vận chuyển hàng không, trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bang đường hang không nham nang cao hiệu quả hoạt dong và uy tín của Hang không Việt Nam trên trường quốc tế. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.1 Đôi tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề pháp lý cơ bản về trách nhiêm bồi thường thiệt hại phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng hoá bang đường hàng không. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại là một trong những biện pháp hữu hiệu để đảm bảo thực hiện hợp đồng vận chuyển hàng không và qua đó thực hiện công tác quản lý Nhà nước về hàng không ở Việt Nam.