vn MỤC LỤC BÀI I. 4 TỔNG QUAN VỀ TỦ ĐIỆN VÀ TÌM HIỂU CÁC BIỆN PHÁP AN TOÀN ĐIỆN 4 I. TỔNG QUAN VỀ TỦ ĐIỆN. KHÁI NIỆM TỦ ĐIỆN VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA TỦ ĐIỆN.
PHẠM VI ỨNG DỤNG CỦA TỦ ĐIỆN. TÌM HỂU CÁC BIỆN PHÁP AN TOÀN ĐIỆN. VÌ SAO PHẢI QUAN TÂM TỚI AN TOÀN ĐIỆN. PHÂN LOẠI TAI NẠN DO ĐIỆN GÂY RA.
NGUYÊN NHÂN DẪN TỚI TAI NẠN ĐIỆN. MỘT SỐ THỐNG KÊ VỀ TAI NẠN ĐIỆN NHƯ SAU. CÁC TÁC DỤNG CƠ BẢN CỦA DÒNG ĐIỆN ĐỐI VỚI CƠ THỂ CON NGƯỜI. ĐIỆN ÁP TIẾP XÚC VÀ TỔNG TRỞ CON NGƯỜI.
BẢO VỆ NỐI ĐẤT. BẢO VỆ BẰNG THIẾT BỊ CHỐNG DÒNG RÒ. CÁC BIỆN PHÁP AN TOÀN. 15 GIỚI THIỆU CÁC THIẾT BỊ ĐÓNG CẮT, BẢO VỆ VÀ ĐIỀU KHIỂN.
THIẾT BỊ ĐÓNG CẮT VÀ BẢO VỆ. DAO CÁCH LY. MÁY CẮT PHỤ TẢI. THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN.
RƠ LE TRUNG GIAN. RƠ LE THỜI GIAN. 34 Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 1 Actech. KHỞI ĐỘNG TỪ.
CÔNG TẮC HÀNH TRÌNH. BẢO VỆ MẤT PHA. 54 GIỚI THIỆU CÁC THIẾT BỊ ĐO LƯỜNG. ĐỒNG HỒ ĐO TẦN SỐ.
ĐỒNG HỒ ĐO HỆ SỐ COSφ. ĐỒNG HỒ ĐO CÔNG SUẤT TÁC DỤNG. ĐỒNG HỒ ĐO ĐIỆN ÁP. ĐỒNG HỒ ĐO DÒNG ĐIỆN.
CHUYỂN MẠCH VOLT. CHUYỂN MẠCH AMPE. CẢM BIẾN QUANG. CẢM BIẾN TIỆM CẬN.
80 THIẾT KẾ MẠCH ĐIỆN. PHÂN TÍCH YÊU CẦU CÔNG NGHỆ. THIẾT KẾ MẠCH ĐIỀU KHIỂN. MÔ PHỎNG MẠCH ĐỘNG LỰC VÀ MẠCH ĐIỀU KHIỂN BẰNG PHẦN MỀM EKTS.
90 Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 2 Actech.vn GIÁO TRÌNH THIẾT KẾ TỦ ĐIỆN CƠ BẢN Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 3 Actech.vn BÀI I: TỔNG QUAN VỀ TỦ ĐIỆN VÀ TÌM HIỂU CÁC BIỆN PHÁP AN TOÀN ĐIỆN I. TỔNG QUAN VỀ TỦ ĐIỆN 1. KHÁI NIỆM TỦ ĐIỆN VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA TỦ ĐIỆN. - Tủ điện là nơi chứa đựng các thiết bị điện và chúng được đấu nối với nhau để đáp ứng một yêu cầu nào đó của con người đặt ra.
- Tủ điện là thành phần không thể thiếu trong bất kỳ một hệ thống điện hay một dây chuyền sản xuất. đối với bất kỳ người nào làm trong lĩnh vực điện thì đều phải tiếp xúc với tủ điện từ vận hành , bảo trì , sửa chữa , giám sát , thiết kế. Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 4 Actech. PHẠM VI ỨNG DỤNG CỦA TỦ ĐIỆN.
- Tủ điện được ứng dụng ở bất cứ xưởng sản xuất , nhà máy hay các công ty dù lớn hay nhỏ. TÌM HỂU CÁC BIỆN PHÁP AN TOÀN ĐIỆN. VÌ SAO PHẢI QUAN TÂM TỚI AN TOÀN ĐIỆN - Điện là nguồn năng lượng cơ bản trong các công xưởng , doanh nghiệp , hộ gia đình…số lượng người tiếp xúc với điện ngày càng nhiều. Vì vậy an toàn điện là một trong những vấn đề quan trọng trong công tác bảo hộ lao động.
PHÂN LOẠI TAI NẠN DO ĐIỆN GÂY RA 3. NGUYÊN NHÂN DẪN TỚI TAI NẠN ĐIỆN - Nguyên nhân chạm trực tiếp : người chạm vào các phần tử bình thường mang điện áp như dây dẫn không có cách điện. vật đang mang điện sẽ dẫn tới tai nạn do điện gây ra. - Nguyên nhân chạm gián tiếp : người chạm vào các phần tử bình thường không mang điện áp như vỏ máy, vỏ thiết bị… nhưng do thiết bị bị rò điện ra ngoài nên gây ra tai nạn điên.
- Nguyên nhân khác : người xuất hiện trong khu vực có điện trường mạnh hoặc đóng cắt các thiết bị không có hệ thống dập hồ quang khi dòng điện lớn. Các ví dụ về các nguyên nhân gây ra tai nạn điện : a) Chạm trực tiếp Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 5 Actech.vn b) Chạm gián tiếp : 4. MỘT SỐ THỐNG KÊ VỀ TAI NẠN ĐIỆN NHƯ SAU Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 6 Actech. CÁC TÁC DỤNG CƠ BẢN CỦA DÒNG ĐIỆN ĐỐI VỚI CƠ THỂ CON NGƯỜI.
- Tác dụng nhiệt : của dòng điện đối với cơ thể con người thể hiện qua hiện tượng gây bỏng phát nóng các mạch máu , dây thần kinh , tim não và các bộ phận khác trên cở thể dẫn tới phá hủy các bộ phận này hoặc làm rối loạn hoạt động của chúng khi dòng điện chạy qua. - Tác dụng điện phân : gây ra phân ly máu , phá hủy các thành phần lý hóa của máu , tế bào hay các mô - Tác dụng sinh lý : gây ra co rút bắp thịt , tác động đến tim , phổi gây ra khó thở hoặc ngừng thở tim ngừng đập Mức độ nguy hiểm của dòng điện của dòng điện phụ thuộc vào tri số của dòng điện và loại dòng điện ( dòng một chiều hoặc xoay chiều)và thời gian dòng điện chạy qua cơ thể con người. Một số ngưỡng dòng điện tới hạn theo tiêu chuẩn IEC quy định như sau : a) Đối với dòng xoay chiều : Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 7 Actech.vn b) Đối với dòng một chiều : Dòng xoay chiều : Icp = 10mA Dòng một chiều : Icp = 50mA 6. ĐIỆN ÁP TIẾP XÚC VÀ TỔNG TRỞ CON NGƯỜI.
- Điện áp tiếp xúc và tổng trở của con người là hai đại lượng dùng để xác định trị số của dòng điện qua cơ thể con người. I = Utx / Zng a) Điện áp tiếp xúc : điện áp đặt vào người ( tay-chân) khi người chạm vào vật có mang điện gọi là điện áp tiếp xúc. hay nói các khác điện áp khi tay người chạm vào vật có mang điện áp và đất nơi người đó đứng gọi là điện áp tiếp xúc. b) Tổng trở cơ thể người : ZT = Zng = Zp + Zi Zp : tổng trở thân người Zi : tổng trở từng bộ phận trên cơ thể người Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 8 Actech.vn - Các yếu tố ảnh hưởng tới tổng trở con người Điện trở người : - Điện trở con người được cấu tạo từ các thành phần trên cơ thể người như da , thịt , xương , tóc.
nhưng da có điện trở lớn nhất do có chất sừng .điện trở trên cơ thể con người là đại lượng không ổn định và không chỉ phụ thuộc vào trạng thái sức khỏe của con người từng lúc mà còn phụ thuộc vào môi trường xung quanh và điều kiện tổn thương… - Điện trở là thành phần cản trở lại dòng điện tác dụng vào cơ thể con người vì thế nên người nào có điện trở lớn thì dòng điện sẽ khó tác dụng vào cơ thể người khó hơn so với người mang điện trở nhỏ. - Bình thường Rng = 10.000 ôm Khi mất chất sừng trên da thì Rng = 800 – 1000 ôm Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 9 Actech.vn 0,1 mA thì Rng= 50.000 ôm 10mA thì Rng = 8000 ôm Đối với dòng điên 0,5 mA – 10mA thì cũng gây ra điện giật chết người nếu xảy ra đồng thời các trường hợp sau : người này da bị mất chất sừng , người nay đang ốm yếu sức khỏe kém , đứng trong khu vực dẫn điện tốt. BẢO VỆ NỐI ĐẤT Trong hệ thống điện tồn tại ba hệ thống bảo bệ nối đất : a) Nối đất dây trung tính - Bảo vệ nối dây trung tính là thực hiện nối các phần tử bình thương không mang điện áp ( thường là vỏ máy , khung máy) với trung tính mạng hạ áp 3 pha 4 dây có trung tính nối đất. - Mục đích của bảo vệ nối dây trung tính là biến sự cố chạm vỏ thành sự cố ngắn mạch một pha để các thiết bị bảo vệ như cầu chì , aptomat dễ dàng cắt các thiết bị sự cố ra khỏi mạng điện để đảm bảo an toàn cho người tiếp xúc.
Một số điều cần lưu ý khi bảo vệ nối dây trung tính : - Sử dụng trong mạng hạ áp 3 pha có dây trung tính nối đất - Kết hợp bảo vệ nối đất với bảo vệ nối dây trung tính. - Cần nối đất lặp lại trên đoạn dây trung tính 280m – 300m , nếu dùng cáp 3 pha 4 dây thì không cần nối đất lặp lại. Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 10 Actech.vn - Không được đặt các thiết bị đóng cắt , bảo vệ trên dây trung tính, muốn cắt thì phải cắt đồng thời cả 3 dây pha. - Cần nối tất cả vỏ , khung máy với nhau và nối với dây trung tính b) Nối đất an toàn : Thực hiện nối các phần thử bình thường không mang điện áp với hệ thống nối đất nhằm đảm bảo an toàn cho người khi tiếp xúc với thiết bị.
khi xảy ra hiện tường rò điện ra các thiết bị bình thường không mang điện áp thì dòng điện rò sẽ được dẫn về đất đảm bảo an toàn cho người làm việc c) Nối đất chống sét Thực hiện nối đất các thiết bị chống sét với hệ thống nối đất nhằm đảm cho người và thiết bị hay công trường khi có sét. Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 11 Actech. BẢO VỆ BẰNG THIẾT BỊ CHỐNG DÒNG RÒ a) Cấu tạo bộ chống dòng rò RCD RCD 3 pha RCD 1 pha b) Nguyên tắc hoạt động RCD 3 pha - Khi không có dòng điện rò ra Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 12 Actech.vn - Khi có dòng điện rò ra - Cài đặt giá trị tác động 9. CÁC BIỆN PHÁP AN TOÀN Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 13 Actech.vn Các biện pháp phòng ngừa rủi do a) Sử dụng các dụng cụ an toàn : b) Sử dụng máy biến áp cách ly : Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 14 Actech.vn BÀI II: GIỚI THIỆU CÁC THIẾT BỊ ĐÓNG CẮT, BẢO VỆ VÀ ĐIỀU KHIỂN I.
THIẾT BỊ ĐÓNG CẮT VÀ BẢO VỆ Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 15 Actech. CẦU DAO Cầu dao là khí cụ điện đóng cắt bằng tay các mạch điện có nguồn cung cấp đến 440V điện áp1chiều và 660V điện áp xoay chiều Đa số các cầu dao được dùng để đóng ngắt mạch điện có công suất nhỏ. Với mạch điện có công suất trung bình và lớn, chúng chỉ được dùng để đóng ngắt không tải. Phân loại - Một pha : - Ba pha : Cấu tạo của cầu dao : Tài liệu: Thiết kế tủ điện cơ bản 16 Actech.vn Một số chú ý khi sử dụng cầu dao : - Do cầu dao có cấu tạo đơn giản và không có buồng dập hồ quang nên cầu dao thường dùng đóng ngắt mạch điên có công suất nhỏ .