Chương 1: Nhċng vÃn đà lý luÁn chung và pháp luÁt và tái Tàng trċ trái phép chÃt ma túy Chương 2: Thčc tián xét xĉ các vā án Tàng trċ trái phép chÃt ma túy trên đça bàn tånh BÃc Ninh Chương 3: Các giÁi pháp bÁo đÁm áp dāng đúng quy đçnh căa pháp luÁt hình sč và tái Tàng trċ trái phép chÃt ma túy tć thčc tián tånh BÃc Ninh. 6 Ch°¡ng 1 NHĀNG VÂN ĐÀ LÝ LU¾N CHUNG VÀ PHÁP LU¾T VÀ TÞI TÀNG TRĀ TRÁI PHÉP CHÂT MA TÚY 1. Nhāng vÃn đÁ lý lu¿n vÁ tßi tàng trā trái phép chÃt ma túy 1. Khái niãm tßi Tàng trā trái phép chÃt ma túy.
Trong Bá luÁt hình sč Viãt Nam không đưa ra khái niãm và <Tái tàng trċ trái phép chÃt ma túy=. Tuy nhiên, ta có thß tìm hißu khái niãm <Tái tàng trċ trái phép chÃt ma túy= qua các khái niãm <chÃt ma túy= khái niãm <tái ph¿m=, khái niãm <tàng trċ trái phép chÃt ma túy= và các quy đçnh căa pháp luÁt hình sč Viãt Nam và tái danh này. Khái niãm <ChÃt ma túy=, Hiãn nay, các nhà khoa héc, các tá chąc trên thÁ giới đã đưa ra nhiÃu đçnh nghĩa và ma túy. Tá chąc y tÁ thÁ giới (WHO) đçnh nghĩa <Ma túy là các chất độc, khi xâm nhập vào cơ thể sẽ phá hủy các cơ quan nội tạng=.
Liên hÿp quốc đçnh nghĩa và Ma túy như sau: <Ma túy là các chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, khi xâm nhập vào cơ thể làm thay đổi trạng thái tâm sinh lý của người sử dụng= LuÁt phòng, chống ma túy căa nước Cáng hòa xã hái chă nghĩa Viãt Nam đçnh nghĩa và Ma túy: <Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các danh mục do chính phủ ban hành=; Trong luÁt này cũng nêu cā thß <Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng=; <Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng.= [6] Tuy nhiên, không phÁi tÃt cÁ nhċng chÃt mang đặc tính trên đÃu đưÿc coi là ma túy. Ví dā như chÃt Nicotine trong thuốc lá. Theo các nghiên cąu khoa héc, Nicontine đưÿc ghi nhÁn như là mát chÃt gây nghiãn m¿nh tương tč như Heroin và Cocain (hai lo¿i ma túy thưßng gặp), Nicotine cũng là mát chÃt gây 7 h¿i đối với sąc khỏe con ngưßi nÁu sĉ dāng thưßng xuyên. Như vÁy, Nicotine thỏa mãn khái niãm táng quát và ma túy như có đặc tính gây nghiãn, hướng thÅn, khi sĉ dāng s¿ gây h¿i cho sąc khỏe.
Nhưng chÃt này không đưÿc coi là chÃt ma túy thÁm chí trên thç trưßng các sÁn phẩm chąa Nicotine (cā thß là thuốc lá) v¿n đưÿc kinh doanh và sĉ dāng. VÁy nhċng chÃt, hÿp chÃt nào đưÿc coi là ma túy? Trong khái niãm và <ChÃt ma túy= t¿i LuÁt phòng, chống ma túy có chå rõ <… được quy định trong các danh mục do chính phủ ban hành=. Đß thčc hiãn chÁ đá đác quyÃn và quÁn lý các chÃt ma túy, Nhà nước ban hành danh māc các chÃt, hÿp chÃt là ma túy cũng như là tiÃn chÃt ma túy. Mới nhÃt, t¿i nghç đçnh 73/2018/NĐ-CP ngày 15/5/2018 căa Chính Phă quy đçnh các danh māc chÃt ma túy và tiÃn chÃt đã liãt kê 515 lo¿i chÃt, hÿp chÃt là ma túy, 44 lo¿i chÃt, hÿp chÃt đưÿc coi là tiÃn chÃt ma túy.
Tć các phân tích trên có thß rút ra khái niãm: Ma túy là tên gọi của những chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp có đặc tính gây nghiện, hướng thần mà khi sử dụng sẽ gây hại cho sức khỏe, thay đổi trạng thái tâm lý của con người, được quy định trong các danh mục do chính phủ ban hành. Khái niãm tßi Tàng trā trái phép chÃt ma túy Cũng như méi nghiên cąu khoa héc xã hái khác, viãc xác đçnh khái niãm <Tái tàng trċ trái phép chÃt ma túy= đóng vai trò đặc biãt quan tréng trong các nghiên cąu căa bài viÁt. VÁy <Tái tàng trċ trái phép chÃt ma túy= là gì? Trong hã thống pháp luÁt hình sč Viãt nam không đưa ra khái niãm cā thß căa tái này. Tuy nhiên, do là mát lo¿i tái ph¿m, khái niãm <Tái tàng trċ trái phép chÃt ma túy= mặc dù là khái niãm đác lÁp nhưng phÁi có tính chÃt cā thß hóa khái niãm <Tái ph¿m= và hoàn toàn phā thuác vào nái dung căa khái niãm <Tái ph¿m=.
ĐiÃu 8 BLHS năm 2015 quy đçnh:<Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm 8 phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự. Đ8] KhoÁn 1, ĐiÃu 249, BLHS 2015 quy đçnh <1. Người nào tàng trữ trái phép chất ma túy mà không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển, sản xuất trái phép chất ma túy thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm=[3.1 māc 3 phÅn II TTLT số 17 hướng d¿n <Tàng trữ trái phép chất ma túy là cất giữ, cất giấu bất hợp pháp chất ma túy ở bất cứ nơi nào (như trong nhà, ngoài vườn, chôn dưới đất, để trong vali, cho vào thùng xăng xe, cất dấu trong quần áo, tư trang mặc trên người hoặc theo người…) mà không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển hay sản xuất trái phép chất ma túy…=[8] Trên cơ sá khái niãm <tái ph¿m= và các quy đçnh và tái Tàng trċ trái phép chÃt ma túy trong hã thống pháp luÁt hình sč, ta có thß đưa ra đçnh nghĩa và tái Tàng trċ trái phép chÃt ma túy như sau: <Tội tàng trữ trái phép chất ma túy là hành vi cất giữ, cất giấu bất hợp pháp chất ma túy ở bất cứ nơi nào mà không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển hay sản xuất trái phép chất ma túy do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý nhằm xâm phạm chế độ độc quyền về quản lý chất ma túy của Nhà nước được quy định tại Điều 249 Bộ luật Hình sự= 1. Đặc đißm căa Tßi tàng trā trái phép chÃt ma túy - Tính nguy hißm cho xã hái: Tính nguy hißm cho xã hái là dÃu hiãu cơ bÁn, quan tréng nhÃt, quyÁt đçnh nhċng dÃu hiãu khác căa tái ph¿m.
Nguy hißm cho xã hái có nghĩa là gây ra hoặc đe déa gây ra thiãt h¿i đáng kß cho các quan hã xã hái đưÿc luÁt hình sč bÁo vã. Trong tái tàng trċ trái phép chÃt ma túy, tính nguy hißm cho xã hái đưÿc thß hiãn á viãc hành vi tàng trċ trái 9 chÃt ma túy đã xâm ph¿m chÁ đá đác quyÃn trong viãc cÃt giċ, lưu giċ chÃt ma túy căa Nhà nước. Hành vi này s¿ t¿o điÃu kiãn đß tã n¿n ma túy lan ráng. Ma túy là tã n¿n đặc biãt nguy hißm, gây Ánh hưáng đÁn sąc khỏe căa ngưßi sĉ dāng, gây suy thoái nòi giống, là nguyên nhân d¿n đÁn nhiÃu lo¿i tái ph¿m khác như trám cÃp, cướp giÁt, giÁt ngưßi … gây bÃt án, mÃt an ninh trÁt tč và nguy hißm cho ngưßi dân ngoài xã hái.
- Tái Tàng trċ trái phép chÃt ma túy do ngưßi có năng lčc trách nhiãm hình sč thčc hiãn. Trong tái Tàng trċ trái phép chÃt ma túy không đặt ra vÃn đà pháp nhân ph¿m tái, đưÿc thß hiãn bái ĐiÃu 249 chå quy đçnh chă thß ph¿m tái là <người nào…= - Tính có lßi: Lßi là thái đá chă quan căa con ngưßi đối với hành vi nguy hißm cho xã hái và đối với hÁu quÁ căa hành vi đó. Trong tái Tàng trċ trái phép chÃt ma túy ngưßi ph¿m tái luôn đưÿc xác đçnh có lßi cố ý trčc tiÁp. - Tính trái pháp luÁt hình sč: Hành vi nguy hißm cho xã hái chå đưÿc coi là tái ph¿m nÁu hành vi đó đưÿc quy đçnh trong Bá luÁt hình sč.
Đối với <Tái tàng trċ trái phép chÃt ma túy=, tính trái pháp luÁt hình sč đưÿc thß hiãn á viãc nhà nước quy đçnh lo¿i tái ph¿m này t¿i ĐiÃu 249 BLHS 2015. Méi hành vi tàng trċ trái phép chÃt ma túy thỏa mãn cÃu thành tái ph¿m đưÿc quy đçnh t¿i ĐiÃu 249 Bá luÁt hình sč đưÿc coi là tái ph¿m và phÁi chçu trách nhiãm hình sč đối với nhà nước. Ngưÿc l¿i, các hành vi tàng trċ trái phép chÃt ma túy nhưng không thỏa mãn nhċng quy đçnh căa ĐiÃu luÁt trên thì không coi là tái ph¿m. Ngưßi thčc hiãn hành vi đó không bç xĉ lý hình sč mà chå bç xĉ lý bằng quy ph¿m pháp luÁt khác.
Ví dā: mát cá nhân có hành vi tàng trċ QuÁ thuốc phiãn khô có khối dưới 05 kilogam mà ngưßi đó chưa bç xĉ ph¿t vi ph¿m hành chính và hành vi tàng trċ trái phép chÃt ma túy hoặc đã bç kÁt án và tái tàng trċ trái phép chÃt ma túy hoặc mát trong các tái quy đçnh t¿i các điÃu 248, 250, 251 và 252 căa BLHS, hoặc đã bç xĉ ph¿t hành chính, bç kÁt án nhưng đã đưÿc xóa án tích thì không bç xĉ lý hình sč mà chå bç xĉ ph¿t vi ph¿m hành chính. 10 - Tính phÁi chçu hình ph¿t: Tái ph¿m là hành vi nguy hißm cho xã hái bç nhà nước nghiêm cÃm. Do vÁy, nhċng ngưßi có hành vi ph¿m tái đÃu phÁi chçu các biãn pháp cưỡng chÁ căa Nhà nước là hình ph¿t. Nhà nước căn cą vào tính nguy hißm cho xã hái đß quy đçnh mąc hình ph¿t đối với tćng tái ph¿m cā thß.
ĐiÃu 249 Bá luÁt hình sč quy đçnh hình ph¿t đối với ngưßi ph¿m tái tàng trċ trái phép chÃt ma túy là tù có thßi h¿n và tù chung thân (tùy tính nguy hißm căa hành vi). Ngoài ra, theo quy đçnh t¿i ĐiÃu 249, ngưßi ph¿m tái có thß bç áp dāng thêm các hình ph¿t bá sung như ph¿t tiÃn, ph¿t cÃm đÁm nhiãm chąc vā, cÃm hành nghà hoặc làm công viãc nhÃt đçnh tć 01 đÁn 05 năm hoặc bç tçch thu mát phÅn hoặc toàn bá tài sÁn. Khái quát lçch sÿ pháp lu¿t hình să Viãt Nam vÁ tßi Tàng trā trái phép chÃt ma túy 1.