Khóa luận về tội sản xuất và buôn bán hàng giả theo Điều 156 Bộ luật Hình sự

Khóa luận phân tích tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo điều 156 Bộ luật Hình sự, lý luận và thực tiễn áp dụng trong pháp luật Việt Nam.

• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự
• Đề tài: Tội Sản Xuất Và Buôn Bán Hàng Giả: Phân Tích Theo Điều 156 Bộ Luật Hình Sự
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LỊCH SỬ LẬP PHÁP HÌNH SỰ VIỆT NAM QUY ĐỊNH VỀ TỘI SẢN XUẤT, BUÔN BÁN HÀNG GIẢ
• 1.1. Giai đoạn từ năm 1945 đến trước khi có BLHS năm 1985
• 1.2. Giai đoạn từ khi BLHS năm 1985 ra đời đến khi ban hành BLHS năm 1999
• 2. CHƯƠNG 2: TỘI SẢN XUẤT, BUÔN BÁN HÀNG GIẢ THEO BLHS NĂM 1999
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN XÉT XỬ TỘI SẢN XUẤT, BUÔN BÁN HÀNG GIẢ TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY (2003-2007)
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về tội sản xuất và buôn bán hàng giả

Tội sản xuất và buôn bán hàng giả là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong xã hội hiện đại. Theo Điều 156 Bộ luật Hình sự, hành vi này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng của người tiêu dùng. Hàng giả đang trở thành một vấn nạn toàn cầu, với giá trị ước tính lên đến hàng trăm tỷ Euro mỗi năm. Việt Nam cũng không nằm ngoài vòng xoáy này, khi mà tội phạm sản xuất và buôn bán hàng giả ngày càng gia tăng.

1.1. Định nghĩa và phân loại hàng giả

Hàng giả được định nghĩa là những sản phẩm, hàng hóa được sản xuất trái phép, có hình dáng giống như hàng hóa hợp pháp. Hàng giả có thể được phân loại thành hàng giả về hình thức và hàng giả về nội dung, mỗi loại đều có những dấu hiệu nhận biết riêng.

1.2. Tình hình tội phạm hàng giả tại Việt Nam

Tình hình tội phạm sản xuất và buôn bán hàng giả tại Việt Nam đang diễn biến phức tạp. Theo thống kê, hàng giả chiếm khoảng 10% thương mại toàn cầu, trong đó các mặt hàng như quần áo, mỹ phẩm và thực phẩm giả đang gia tăng nhanh chóng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xử lý tội sản xuất hàng giả

Việc xử lý tội sản xuất và buôn bán hàng giả gặp nhiều thách thức. Các cơ quan chức năng thường xuyên phải đối mặt với những khó khăn trong việc phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm. Hệ thống pháp luật hiện hành còn nhiều bất cập, chưa đủ mạnh để răn đe các đối tượng vi phạm.

2.1. Những khó khăn trong việc phát hiện tội phạm

Một trong những khó khăn lớn nhất là việc xác định hàng giả và hàng thật. Nhiều sản phẩm giả mạo có hình thức rất giống hàng thật, gây khó khăn cho người tiêu dùng và cơ quan chức năng trong việc phân biệt.

2.2. Hạn chế trong quy định pháp luật

Các quy định hiện hành về tội sản xuất và buôn bán hàng giả còn thiếu tính cụ thể và rõ ràng. Điều này dẫn đến việc áp dụng pháp luật không đồng nhất và gây khó khăn trong việc xử lý các vụ án.

III. Phương pháp xử lý tội sản xuất và buôn bán hàng giả hiệu quả

Để ngăn chặn tội sản xuất và buôn bán hàng giả, cần có những phương pháp xử lý hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức của người tiêu dùng và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền

Tuyên truyền về tác hại của hàng giả và cách nhận biết hàng thật là một trong những biện pháp quan trọng. Người tiêu dùng cần được trang bị kiến thức để tự bảo vệ mình trước hàng giả.

3.2. Nâng cao hiệu quả kiểm tra giám sát

Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng. Việc phối hợp giữa các cơ quan liên quan sẽ giúp phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tội hàng giả

Nghiên cứu về tội sản xuất và buôn bán hàng giả đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng pháp luật hiện hành còn nhiều hạn chế, cần có những điều chỉnh phù hợp.

4.1. Kết quả từ các vụ án thực tiễn

Nhiều vụ án liên quan đến tội sản xuất và buôn bán hàng giả đã được đưa ra xét xử. Tuy nhiên, kết quả xử lý chưa thực sự thuyết phục, nhiều đối tượng vẫn tiếp tục hoạt động.

4.2. Đề xuất giải pháp cải thiện

Cần có những giải pháp cải thiện quy định pháp luật, tăng cường chế tài xử phạt đối với tội sản xuất và buôn bán hàng giả. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm.

V. Kết luận và tương lai của vấn đề hàng giả

Tội sản xuất và buôn bán hàng giả là một vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết triệt để. Trong tương lai, cần có những chính sách mạnh mẽ hơn để ngăn chặn và xử lý hiệu quả các hành vi vi phạm này.

5.1. Tầm quan trọng của việc phòng chống hàng giả

Phòng chống hàng giả không chỉ bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng mà còn bảo vệ uy tín của các doanh nghiệp và nền kinh tế quốc gia.

5.2. Hướng đi tương lai cho pháp luật

Cần có những cải cách trong quy định pháp luật để phù hợp với thực tiễn. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm hàng giả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp được thực hiện trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế sau hơn 20 năm thực hiện đường lối Đổi mới từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ sáu (năm 1986). Cùng với sự tăng trưởng kinh tế, tình hình tội phạm kinh tế diễn biến ngày càng phức tạp, trong đó hành vi sản xuất và buôn bán hàng giả có chiều hướng gia tăng với thủ đoạn ngày càng tinh vi.

Theo đánh giá của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) được tác giả trích dẫn, tổng giá trị hàng giả giao dịch hàng năm trên thế giới đạt khoảng 500 tỷ Euro (gấp đôi ngân sách nước Đức tại thời điểm khảo sát), chiếm lĩnh 1/10 thương mại toàn cầu. Tỷ lệ làm giả thể hiện rõ qua các nhóm hàng: cứ 3 đĩa CD thì có 1 chiếc bị sao chép trái phép; quần áo, phụ kiện may mặc, mỹ phẩm và nước hoa chiếm khoảng 1/3 tổng lượng hàng giả; phần mềm máy tính chiếm 35%; video, DVD và CD chiếm 25%; đồng hồ Thụy Sỹ giả mạo lưu hành tới 40 triệu chiếc so với 26 triệu chiếc đồng hồ thật. Tại Việt Nam, nạn hàng giả không chỉ gây thất thu ngân sách, làm lũng đoạn thị trường, xâm hại uy tín doanh nghiệp mà còn trực tiếp đe dọa sức khỏe, tính mạng con người (như vụ ngộ độc kem tắm trắng giả gây tử vong tại Châu Thành, Đồng Tháp). Do đó, việc nghiên cứu các quy phạm pháp luật hình sự về tội phạm này là đòi hỏi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả xét xử và hoàn thiện hệ thống lập pháp.

Mục đích nghiên cứu của khóa luận là phân tích có hệ thống các quy định về tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 1999, đối chiếu với thực tiễn xét xử giai đoạn 2003–2007 nhằm chỉ ra bất cập, vướng mắc và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật.

Khóa luận xác định 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Khái quát lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam quy định về tội sản xuất, buôn bán hàng giả qua các thời kỳ phát triển;
2. Phân tích các dấu hiệu pháp lý, hình phạt và sự phân định ranh giới của Điều 156 BLHS năm 1999 với các tội phạm liên quan, làm rõ những điểm tiến bộ cũng như hạn chế cần sửa đổi;
3. Khảo sát thực tiễn xét xử giai đoạn 2003–2007 từ dữ liệu tòa án và cơ quan điều tra, từ đó đưa ra các quan điểm và giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật và công tác xét xử.

Đối tượng nghiên cứu là các quy định tại Điều 156 BLHS năm 1999 và thực tiễn xét xử tội sản xuất, buôn bán hàng giả của hệ thống Tòa án nhân dân trong giai đoạn 2003–2007. Phạm vi nghiên cứu tiếp cận dưới góc độ khoa học luật hình sự trên phạm vi cả nước trong khoảng thời gian từ năm 2003 đến năm 2007.

Cơ sở lý luận, pháp lý và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận được xây dựng trên nền tảng phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác–Lênin, kết hợp các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành luật học bao gồm: phương pháp phân tích, tổng hợp quy phạm; phương pháp so sánh luật học; phương pháp nghiên cứu lịch sử; và phương pháp thống kê xã hội học pháp lý.

Hệ thống cơ sở pháp lý và văn bản quy phạm pháp luật được tác giả sử dụng làm căn cứ đối chiếu gồm:

• Sắc luật số 03.SL ngày 15/3/1976 của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam;
• Hiến pháp năm 1980 và Pháp lệnh trừng trị các tội đầu cơ, buôn lậu, làm hàng giả, kinh doanh trái phép ngày 10/7/1982;
• Nghị định số 46/HĐBT ngày 10/5/1983 của Hội đồng Bộ trưởng;
• Bộ luật Hình sự năm 1985 (Điều 167, sửa đổi bổ sung năm 1992);
• Nghị định số 140/HĐBT ngày 25/4/1991 và Thông tư liên bộ số 1254-TTLB ngày 8/11/1991;
• Nghị định số 57/CP ngày 31/5/1997 xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đo lường và chất lượng hàng hóa;
• Bộ luật Hình sự năm 1999 (trọng tâm là Điều 156; cùng các Điều 8, Điều 12, Điều 49, Điều 139, Điều 153, Điều 154, Điều 155, Điều 157, Điều 158, Điều 159, Điều 161, Điều 164, Điều 171, Điều 180, Điều 181);
• Thông tư liên tịch số 10/2000/TTLT ngày 27/4/2000 hướng dẫn Chỉ thị số 31/1999/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về đấu tranh chống sản xuất và buôn bán hàng giả;
• Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính (Điều 11);
• Luật Sở hữu trí tuệ năm 2006, Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2005 (Khoản 3 Điều 5);
• Nghị định số 175/2004/NĐ-CP, Nghị định số 06/2008/NĐ-CP và Nghị định số 106/2006/NĐ-CP;
• Các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia: Công ước Paris, Công ước Berne, Hiệp định TRIPS.

Nguồn dữ liệu thực chứng gồm các báo cáo thống kê chính thức của Vụ Tổng hợp thuộc Tòa án nhân dân tối cao giai đoạn 2003–2007; số liệu khảo sát của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ (C15) – Bộ Công an từ 43/64 tỉnh, thành phố; cùng hồ sơ, bản án và cáo trạng của các vụ án điển hình (như Bản cáo trạng số 11/VKSNDTC-V1B của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về vụ án Linkton Vina; Bản án ngày 14/3/2008 của TAND TP. Hà Nội về vụ dây điện Sangjin).

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam quy định về tội sản xuất, buôn bán hàng giả

Chương này trình bày quá trình phát triển của các quy định pháp luật hình sự về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả qua các giai đoạn lịch sử của Nhà nước Việt Nam:

• Giai đoạn 1945 đến trước khi ban hành BLHS năm 1985:

  • Thời kỳ 1945–1975: Đất nước trong tình trạng chiến tranh kéo dài, kinh tế vận hành theo cơ chế bao cấp, hàng hóa lưu thông do Nhà nước độc quyền phân phối hoặc từ nguồn viện trợ quốc tế. Do đó, hiện tượng làm hàng giả hầu như không phát triển; các sắc luật hình sự thời kỳ này chỉ tập trung xử lý tội phản cách mạng, tội xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa hoặc tội đầu cơ, buôn bán hàng cấm.
  • Sau ngày thống nhất đất nước (1975): Nhằm ổn định thị trường trước sự rối loạn do tư sản cấu kết gây ra, Sắc luật số 03.SL ngày 15/3/1976 đã quy định tại Điều 6 nhóm tội kinh tế hành vi "Sản xuất hàng giả cố ý lừa gạt người tiêu thụ" với chế tài phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm, trường hợp nghiêm trọng có thể lên tới 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình. Tuy nhiên, Sắc luật bộc lộ hạn chế khi chưa hình sự hóa hành vi buôn bán hàng giả, chưa phân định các loại hàng giả đặc thù và thiếu văn bản giải thích thế nào là hàng giả.
  • Pháp lệnh ngày 10/7/1982: Điều 5 quy định riêng "Tội làm hàng giả hoặc buôn bán hàng giả", lần đầu tiên xác định tính nguy hiểm của hành vi buôn bán ngang hàng với hành vi sản xuất, đồng thời phân hóa mức độ nguy hiểm đối với hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh và hàng chứa chất độc hại. Nghị định 46/HĐBT ngày 10/5/1983 sau đó đặt ra tiêu chí định lượng (giá trị hàng phạm pháp dưới 2 vạn đồng là vi phạm nhỏ xử lý hành chính, trừ hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh luôn bị xử lý hình sự). Hạn chế của giai đoạn này là sự không thống nhất giữa khung hình phạt tại Điều 5 với Điều 8 và Điều 9 của Pháp lệnh.

• Giai đoạn BLHS năm 1985 đến trước khi ban hành BLHS năm 1999:

  • Điều 167 BLHS năm 1985 quy định "Tội làm hàng giả, tội buôn bán hàng giả", kế thừa Pháp lệnh năm 1982 và cụ thể hóa các tình tiết định khung. Đến lần sửa đổi năm 1992, Điều 167 bổ sung thêm đối tượng hàng giả mới là "vật liệu xây dựng, phân bón, thuốc trừ sâu" và nâng mức hình phạt cao nhất ở trường hợp đặc biệt nghiêm trọng lên mức tử hình.
  • Về giải thích thuật ngữ: Nghị định 140/HĐBT (1991) và Thông tư liên bộ số 1254-TTLB (1991) đưa ra định nghĩa và 6 dấu hiệu nhận biết hàng giả, phân tách thành hàng giả về hình thức và hàng giả về nội dung, đồng thời phân biệt hàng giả với hàng kém chất lượng dựa vào "mức chất lượng tối thiểu". Tác giả chỉ rõ hạn chế: các văn bản này đã đồng nhất hàng giả về hình thức với hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp; ngoài ra khái niệm "mức chất lượng tối thiểu" không khả thi vì phần lớn hàng hóa trên thực tế không có quy định mức tối thiểu. Điều 167 BLHS 1985 cũng thiếu tiêu chí định lượng ranh giới hành chính – hình sự, dẫn đến việc cùng một hành vi có thể bị xử lý theo 3 hướng khác nhau (truy cứu hình sự, xử phạt hành chính theo Nghị định 57/CP, hoặc cảnh cáo/tịch thu).

• Sự phát triển của BLHS năm 1999 so với BLHS năm 1985:

  • Tách Điều 167 cũ thành các tội danh độc lập: Điều 156 (hàng giả nói chung), Điều 157 (lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh), Điều 158 (thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng vật nuôi) và Điều 171 (xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp).
  • Thu hẹp phạm vi đối tượng tác động của Điều 156, đưa ra các tiêu chí định lượng giá trị cụ thể ("tương đương số lượng hàng thật có giá trị từ 30 triệu đồng..."), bãi bỏ hình phạt tử hình (mức cao nhất là 15 năm tù), chuyển hình phạt bổ sung về trực tiếp Khoản 4 của điều luật.
  • Thay đổi thuật ngữ từ "làm hàng giả" sang "sản xuất hàng giả", phản ánh chính xác quy trình tổ chức lao động có dây chuyền, máy móc và phân công công đoạn, tránh nhầm lẫn với hành vi chế tác thủ công đơn lẻ mang tính lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 139).

Chương II: Tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo quy định tại Điều 156 Bộ luật Hình sự

Chương này tập trung phân tích cấu thành tội phạm, hình phạt và phân định ranh giới pháp lý của Điều 156 BLHS năm 1999:

• Khái niệm và 4 yếu tố cấu thành tội phạm:

  • Khái niệm: Tác giả xây dựng định nghĩa khoa học: "Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là hành vi làm ra, mua đi bán lại hàng giả, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện với lỗi cố ý xâm phạm đến trật tự của nền sản xuất hàng hóa, làm mất ổn định thị trường, xâm hại lợi ích người tiêu dùng".
  • Khách thể: Khách thể trực tiếp là quan hệ xã hội trong lĩnh vực quản lý nhà nước về chất lượng, lưu thông, phân phối hàng hóa và quyền lợi người tiêu dùng. Dựa trên Thông tư liên tịch số 10/2000/TTLT, hàng giả gồm: hàng giả về nội dung; hàng giả về hình thức; hàng giả cả về nội dung và hình thức. Hàng kém chất lượng được phân biệt là hàng có giá trị sử dụng trên mức tối thiểu và không gây hại sức khỏe, tính mạng, môi sinh. Về phân định với quyền sở hữu công nghiệp: hàng giả về hình thức tại Điều 156 là hàng hóa mang nhãn hiệu, kiểu dáng của cơ sở khác nhưng chưa đăng ký bảo hộ hoặc không có văn bằng bảo hộ tại Việt Nam; nếu đối tượng đó đã được cấp văn bằng bảo hộ thì thuộc phạm vi điều chỉnh của Điều 171.
  • Mặt khách quan: Thể hiện qua hành động, bao gồm hành vi "sản xuất" (tạo ra hàng giả qua nhiều khâu, phân công lao động, công nghiệp hoặc bán công nghiệp) hoặc "buôn bán" (dùng tiền/lợi ích vật chất mua đi bán lại hàng mà biết rõ là giả nhằm thu lợi bất chính). Tội phạm có cấu thành hình thức: chỉ cần có hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả tương đương giá trị hàng thật từ 30 triệu đồng trở lên là tội phạm đã hoàn thành, không bắt buộc phải có dấu hiệu hậu quả xảy ra (hậu quả chỉ là dấu hiệu bắt buộc nếu giá trị hàng dưới 30 triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng).
  • Chủ thể: Cá nhân có năng lực trách nhiệm hình sự (TNHS) và đạt độ tuổi luật định. Người từ đủ 16 tuổi chịu TNHS về mọi trường hợp; người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu TNHS ở Khoản 2 (rất nghiêm trọng) và Khoản 3 (đặc biệt nghiêm trọng), không chịu TNHS ở Khoản 1 (tội nghiêm trọng). Pháp luật hình sự Việt Nam chưa quy định TNHS đối với pháp nhân, dẫn đến nguy cơ bỏ lọt tội phạm khi toàn bộ pháp nhân tham gia vi phạm nhưng chỉ cá nhân đại diện bị truy cứu. Yếu tố nhân thân đòi hỏi người phạm tội từng bị xử phạt hành chính về các tội kinh tế liên quan (Điều 153, 154, 155, 157, 158, 159, 161) chưa hết thời hạn 1 năm (theo Điều 11 Pháp lệnh XLVPHC) hoặc đã bị kết án chưa xóa án tích.
  • Mặt chủ quan: Lỗi cố ý trực tiếp. Tác giả bác bỏ quan điểm cho rằng hành vi buôn bán có thể tồn tại lỗi vô ý, bởi pháp luật buộc chủ thể kinh doanh phải kiểm soát chất lượng hàng bán ra và người buôn bán hàng giả luôn nhận thức được tính chất giả mạo nhằm mục đích kiếm lời bất chính.

• Khung hình phạt và các tình tiết định khung:

  • Khoản 1: Phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm (giá trị hàng thật tương đương từ 30 triệu đến dưới 150 triệu đồng; hoặc dưới 30 triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng, đã bị xử phạt hành chính hoặc bị kết án chưa xóa án tích).
  • Khoản 2: Phạt tù từ 3 năm đến 10 năm với 7 tình tiết định khung tăng nặng (có tổ chức; có tính chất chuyên nghiệp; tái phạm nguy hiểm; lợi dụng chức vụ, quyền hạn theo Luật Phòng, chống tham nhũng; lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức; hàng giả tương đương từ 150 triệu đến dưới 500 triệu đồng; thu lợi bất chính lớn).
  • Khoản 3: Phạt tù từ 7 năm đến 15 năm (hàng giả tương đương từ 500 triệu đồng trở lên; thu lợi bất chính rất lớn hoặc đặc biệt lớn; gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng).
  • Khoản 4: Hình phạt bổ sung gồm phạt tiền từ 5 triệu đến 50 triệu đồng; tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản; cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm. Tác giả kiến nghị bỏ dấu hiệu "thu lợi bất chính lớn/rất lớn/đặc biệt lớn" do không có hướng dẫn định lượng và đã được phản ánh qua giá trị hàng giả; đồng thời kiến nghị nâng mức phạt tiền bổ sung tối thiểu từ 50 triệu đồng trở lên vì mức 5–50 triệu đồng là quá thấp so với lợi nhuận phạm tội.

• Phân biệt Điều 156 với các tội danh khác:

  • Với Điều 171 (Tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp): Điều 171 bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp đã được Nhà nước cấp văn bằng bảo hộ; mức hình phạt nhẹ hơn (phạt tiền hoặc cải tạo không giam giữ đến 2 năm).
  • Với Điều 157 và Điều 158: Điều 157 bảo vệ nhóm hàng lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh (hình phạt cao nhất tới tử hình, không bắt buộc định lượng giá trị); Điều 158 áp dụng cho thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật... có hình phạt tiền là hình phạt chính tại Khoản 1 nhưng thiếu định lượng cụ thể.
  • Với Điều 164, Điều 180, Điều 181: Khác biệt về đối tượng tác động đặc thù (tem giả, vé giả thuộc trật tự quản lý hành chính; tiền giả, ngân phiếu, séc, giấy tờ có giá giả thuộc trật tự quản lý tài chính - tiền tệ ngân hàng).

Chương III: Thực tiễn xét xử tội sản xuất, buôn bán hàng giả trong những năm gần đây (2003-2007)

Chương này sử dụng các bảng số liệu thống kê từ Tòa án nhân dân tối cao và báo cáo của Bộ Công an để đánh giá thực trạng xét xử:

Bảng 1: Thống kê xét xử tội sản xuất, buôn bán hàng giả (Điều 156) so với các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế (2003-2007)

Năm	Tổng số vụ XPTTQLKT thụ lý	Tổng số vụ XPTTQLKT xét xử	Tỷ lệ xét xử XPTTQLKT (%)	Số vụ thụ lý Điều 156	Số vụ xét xử Điều 156	Tỷ lệ xét xử Điều 156 (%)	Tỷ lệ vụ Điều 156 / XPTTQLKT xét xử (%)	Tỷ lệ bị cáo Điều 156 / XPTTQLKT xét xử (%)
2003	988	903	91,40%	24	22	91,67%	2,44%	1,95%
2004–2006	Tăng qua các năm	Tăng qua các năm	Duy trì cao	Biến động	Biến động	100,00%	Biến động	Biến động
2007	931	906	97,31%	6	6	100,00%	0,66%	0,57%
Trung bình 5 năm	—	—	—	—	—	97,53%	1,64%	1,23%

(Nguồn: Vụ Tổng hợp - Tòa án nhân dân tối cao)

Bảng 2: Thống kê các vụ án đã xét xử về tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo Điều 156, 157, 158 (2003-2007)

Năm	Tổng số vụ xét xử hàng giả	Điều 156 (Số vụ)	Điều 156 (Tỷ lệ %)	Điều 157 (Số vụ)	Điều 157 (Tỷ lệ %)	Điều 158 (Số vụ)	Điều 158 (Tỷ lệ %)
2003	58	22	37,93%	34	58,62%	2	3,45%
2004	39	21	53,85%	6	15,38%	12	30,77%
2005	44	13	29,55%	22	50,00%	9	20,45%
2006	57	17	29,82%	34	59,65%	6	10,53%
2007	15	6	40,00%	3	20,00%	6	40,00%
Tổng cộng	213	79	37,08%	99	46,48%	35	16,43%

(Nguồn: Vụ Tổng hợp - Tòa án nhân dân tối cao)

• Đặc điểm xét xử và nhân thân người phạm tội:

  • Tỷ lệ xét xử trên thụ lý của Điều 156 đạt mức rất cao (trung bình 97,53%), từ năm 2004 đến 2007 đều đạt 100%. Trong nhóm tội hàng giả, Điều 156 chiếm tỷ trọng trung bình 37,08% (79/213 vụ).
  • Tỷ lệ người phạm tội là nữ giới chiếm trên 1/3 tổng số bị cáo; xuất hiện nhiều vụ án do nữ giới cầm đầu (điển hình như vụ Vũ Thị Mai sinh năm 1985 tại Quận 5, TP.HCM buôn bán 2.000 bao xi măng giả, thu lợi 120 triệu đồng, bị xử phạt 5 năm tù).
  • Mức hình phạt thực tế áp dụng nhìn chung không quá nghiêm khắc; hình phạt trên 7 năm tù rất hiếm; tỷ lệ cho hưởng án treo cao do các bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ.

• Những hạn chế và nguyên nhân vướng mắc trong thực tiễn:

  • Tình trạng "hành chính hóa" tội phạm: Theo báo cáo của Cục C15 Bộ Công an tại 43/64 tỉnh thành (giai đoạn 2003–2007), phát hiện 1.029 vụ với 1.486 đối tượng sản xuất, buôn bán hàng giả và xâm phạm sở hữu công nghiệp. Tuy nhiên, chỉ chuyển xử lý hình sự 162 vụ (189 đối tượng); xử phạt vi phạm hành chính tới 818 vụ (1.273 đối tượng); chuyển cơ quan khác 80 vụ (105 đối tượng). Tác giả dẫn chứng vụ Công ty bia HABADA (Bắc Giang) nhập bia hơi Hà Thành về pha trộn đóng chai thu lợi lớn trong 2 năm, nhưng chỉ bị xử phạt hành chính 35 triệu đồng theo đề xuất của Sở Thương mại, dẫn đến việc bỏ lọt tội phạm hình sự.
  • Thiếu vắng xét xử tội danh xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp: Trong suốt 5 năm, Tòa án nhân dân không thụ lý và không xét xử bất kỳ vụ án nào theo Điều 171 BLHS. Nguyên nhân do thủ tục hành chính tại Nghị định 106/2006/NĐ-CP quá phức tạp (buộc bên bị xâm phạm phải yêu cầu chấm dứt vi phạm, sau 30 ngày không dừng mới được khiếu nại cơ quan chức năng); quy định "gây hậu quả nghiêm trọng" của Điều 171 không có hướng dẫn định lượng, dẫn đến việc các cơ quan tiến hành tố tụng chuyển sang xử lý theo Điều 156 để tránh bỏ lọt.
  • Lỗ hổng định lượng giá trị hàng hóa: Ngưỡng truy cứu 30 triệu đồng tại Điều 156 tạo kẽ hở cho tội phạm xé lẻ quy mô sản xuất dưới mức 30 triệu đồng để lẩn tránh trách nhiệm hình sự. Trong khi đó, chế tài phạt tiền hành chính tại Nghị định 175/2004/NĐ-CP (tối đa 40 triệu đồng) và Nghị định 06/2008/NĐ-CP (tối đa 60 triệu đồng) chưa đủ sức răn đe so với siêu lợi nhuận từ hàng giả.
  • Chồng chéo chức năng và hạn chế giám định: Hiện có tới 5 cơ quan cùng tham gia đấu tranh chống hàng giả. Việc chuyển thẩm quyền xác định hàng nhái, hàng giả từ Cục Sở hữu trí tuệ sang lực lượng Quản lý thị trường địa phương gặp trở ngại do cán bộ thiếu chuyên môn kỹ thuật. Thêm vào đó, thời hạn tố tụng bị kéo dài (như vụ án Trần Công Văn – Công ty TNHH DV TM Dương Vĩnh Khang sản xuất mực photocopy giả thu lợi 916 triệu đồng, TAND TP.HCM thụ lý 3 năm, hoãn phiên tòa 2 lần để điều tra bổ sung).

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đưa ra các kết quả nghiên cứu và số liệu thực chứng cụ thể:

• Thống kê toàn diện 213 vụ án sản xuất, buôn bán hàng giả được xét xử từ 2003 đến 2007; làm rõ cơ cấu xử lý gồm 79 vụ theo Điều 156 (37,08%), 99 vụ theo Điều 157 (46,48%) và 35 vụ theo Điều 158 (16,43%).
• Phản ánh thực trạng chênh lệch giữa phát hiện và xử lý hình sự từ số liệu thực tế của Cục C15 tại 43 địa phương: tỷ lệ chuyển xử lý hình sự chỉ chiếm 15,74% tổng số vụ (162/1.029 vụ) và 12,72% số đối tượng (189/1.486 đối tượng), còn lại 79,49% số vụ bị xử lý hành chính.

Hệ thống kiến nghị và giải pháp do tác giả đề xuất:

• Hoàn thiện lập pháp hình sự: Bỏ tình tiết "thu lợi bất chính lớn" (Điểm g Khoản 2) và "thu lợi bất chính rất lớn hoặc đặc biệt lớn" (Điểm b Khoản 3) tại Điều 156 vì thiếu tính khả thi trong định lượng và đã được bao hàm trong giá trị hàng giả; nâng mức phạt tiền bổ sung tại Khoản 4 lên từ 50 triệu đồng trở lên; bổ sung quy định định lượng giá trị hàng giả tương đương hàng thật vào Điều 158; nghiên cứu cơ chế xử lý TNHS đối với pháp nhân thương mại.
• Hoàn thiện văn bản hướng dẫn áp dụng: Cơ quan có thẩm quyền cần ban hành thông tư liên tịch hướng dẫn phân định ranh giới giữa Điều 156 và Điều 171; giải thích cụ thể các thuật ngữ "gây hậu quả nghiêm trọng", "hàng giả tương đương số lượng của hàng thật".
• Nâng cao hiệu quả thực thi và xét xử: Tăng cường chế tài xử phạt hành chính đối với các hành vi xé lẻ dưới 30 triệu đồng; thiết lập cơ chế điều phối thống nhất giữa 5 lực lượng phòng chống hàng giả; đào tạo chuyên môn giám định hàng thật – hàng giả cho cán bộ Quản lý thị trường; chấm dứt tình trạng xử lý hành chính đối với các vụ việc đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Đóng góp khoa học của khóa luận: Hệ thống hóa lịch sử lập pháp hình sự về tội hàng giả từ năm 1945 đến BLHS năm 1999; luận giải bản chất cấu thành hình thức và lỗi cố ý trực tiếp của tội phạm tại Điều 156; chỉ ra bức tranh thực tế về sự "lệch pha" giữa số vụ vi phạm thực tế và số vụ án được đưa ra xét xử tại Tòa án.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận:

• Phạm vi dữ liệu thực tiễn chỉ giới hạn trong giai đoạn 2003–2007; số liệu điều tra tội phạm của lực lượng Cảnh sát kinh tế (C15) chỉ mới bao quát được 43 trên tổng số 64 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tại thời điểm khảo sát.
• Công trình chủ yếu tập trung chuyên sâu vào Điều 156 BLHS năm 1999, chưa đi sâu khảo sát chi tiết thực tiễn xét xử đối với hai tội danh liên quan trực tiếp là Điều 157 và Điều 158.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Khảo sát thực tiễn áp dụng toàn diện cả 3 tội danh sản xuất, buôn bán hàng giả (Điều 156, 157, 158) trong mối liên hệ với các quy định mới của Nghị định số 06/2008/NĐ-CP và Luật Sở hữu trí tuệ;
• Nghiên cứu mô hình quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân đối với nhóm tội phạm kinh tế trong các lần sửa đổi BLHS tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Luật Hình sự và Tố tụng hình sự khi nghiên cứu nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế và lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam;
• Cán bộ thực tiễn tại các cơ quan tiến hành tố tụng (Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán) trong việc định tội danh, phân biệt giữa Điều 156 với Điều 171 (sở hữu công nghiệp) và Điều 139 (lừa đảo chiếm đoạt tài sản);
• Cán bộ các cơ quan quản lý nhà nước như Quản lý thị trường, Thanh tra thương mại nhằm phân định ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự để chuyển giao hồ sơ đúng thẩm quyền.

Các nội dung có giá trị tham khảo cao gồm: bảng phân tích lịch sử các sắc luật và pháp lệnh hình sự từ năm 1976; hệ thống dấu hiệu nhận biết hàng giả theo Thông tư liên tịch số 10/2000/TTLT; và hai bảng số liệu thống kê xét xử 5 năm của Tòa án nhân dân tối cao.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận phân định đối tượng tác động giữa Điều 156 (hàng giả) và Điều 171 (xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp) như thế nào?
Theo tác giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp (Điều 171) là hàng hóa mang nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, nguồn gốc xuất xứ của cơ sở khác đã được đăng ký và cấp văn bằng bảo hộ tại cơ quan quản lý nhà nước. Ngược lại, hàng giả về hình thức là đối tượng của Điều 156 là hàng hóa sao chép nhãn hiệu, kiểu dáng, nguồn gốc xuất xứ của cơ sở khác nhưng đối tượng đó chưa đăng ký bảo hộ hoặc không có văn bằng bảo hộ tại Việt Nam.

2. Vì sao tác giả khẳng định tội danh tại Điều 156 có cấu thành tội phạm hình thức?
Tác giả lập luận rằng theo quy định của Điều 156, chỉ cần người phạm tội thực hiện hành vi sản xuất hoặc buôn bán hàng giả tương đương với số lượng hàng thật có giá trị từ 30 triệu đồng trở lên là tội phạm đã hoàn thành và thể hiện đầy đủ tính nguy hiểm cho xã hội, không bắt buộc phải có thiệt hại vật chất xảy ra trên thực tế. Yếu tố hậu quả nghiêm trọng chỉ mang tính bắt buộc cấu thành khi giá trị hàng phạm pháp dưới 30 triệu đồng.

3. Tỷ lệ xét xử tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo Điều 156 chiếm bao nhiêu trong nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế giai đoạn 2003–2007?
Theo số liệu của Tòa án nhân dân tối cao, trong 5 năm (2003–2007), số vụ án xét xử theo Điều 156 chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng số tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, trung bình đạt 1,64% về số vụ (tổng cộng 79 vụ) và 1,23% về số bị cáo (123 bị cáo). Tỷ lệ xét xử trên số vụ thụ lý của tội danh này đạt trung bình 97,53%.

4. Báo cáo của Cục C15 Bộ Công an tại 43 tỉnh, thành phố chỉ ra thực trạng gì về công tác xử lý hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả?
Báo cáo chỉ ra tình trạng xử lý hành chính chiếm đa số tuyệt đối: trong 1.029 vụ với 1.486 đối tượng bị phát hiện, cơ quan chức năng chỉ chuyển xử lý hình sự 162 vụ (189 đối tượng, chiếm 15,74% số vụ), trong khi xử phạt vi phạm hành chính lên tới 818 vụ (1.273 đối tượng, chiếm 79,49% số vụ) và chuyển cơ quan khác 80 vụ (105 đối tượng).

5. Khóa luận có những kiến nghị cụ thể nào về việc sửa đổi khung hình phạt tại Điều 156 BLHS năm 1999?
Tác giả kiến nghị bãi bỏ tình tiết định khung "thu lợi bất chính lớn" (Khoản 2) và "thu lợi bất chính rất lớn hoặc đặc biệt lớn" (Khoản 3) vì thiếu văn bản hướng dẫn và khoản lợi bất chính đã được phản ánh qua giá trị hàng giả; đồng thời kiến nghị nâng mức phạt tiền bổ sung tại Khoản 4 từ khung hiện hành (5–50 triệu đồng) lên mức tối thiểu từ 50 triệu đồng trở lên để bảo đảm tính răn đe.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã hoàn thành việc nghiên cứu có hệ thống các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về tội sản xuất, buôn bán hàng giả từ giai đoạn lịch sử trước năm 1985 đến BLHS năm 1999. Thông qua việc phân tích chuyên sâu 4 yếu tố cấu thành tội phạm tại Điều 156 và đối chiếu với dữ liệu xét xử thực tế giai đoạn 2003–2007, tác giả đã làm rõ các bất cập nổi cộm như tình trạng hành chính hóa tội phạm, khoảng trống xét xử tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và sự thiếu hụt quy định trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân. Công trình đưa ra các giải pháp sửa đổi luật thực chất, góp phần cung cấp cơ sở lý luận và thực chứng phục vụ quá trình hoàn thiện chính sách hình sự kinh tế tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I LỊCH SỬ LẬP PHÁP HÌNH SỰ VIỆT NAM QUY ĐỊNH VỀ TỘI SẢN XUẤT, BUÔN BÁN HÀNG GIẢ Bước vào những năm đầu của thế kỷ 21, nước ta đang tiến sâu hơn vào quá trình hội nhập toàn diện với quốc tế và khu vực. Trước những tác động và yêu cầu của quá trình hội nhập đất nước ta đã có những thay đổi lớn về mọi mặt, trong đó sự thay đổi trong kinh tế là lớn nhất và quan trọng nhất. Để quản lý tốt “nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” theo đúng chủ trương đường nối của Đảng và Nhà nước. Bên cạnh những chính sách về phát triển kinh tế thì chính sách hình sự về các tội phạm xâm hại tới trật tự quản lý kinh tế cũng phải ra đời và phù hợp, linh hoạt, chặt chẽ hơn.

Chương XVI- BLHS năm 1999 quy định “Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế” đã đáp ứng phần nào đòi hỏi này. Trong 29 điều luật (từ Điều 153 đến Điều 181) thì “Tội sản xuất, buôn bán hàng giả” được quy định tại Điều 156 nhằm đấu tranh chống nạn hàng giả, buôn bán hàng giả nói riêng và các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế nói chung. Lịch sử lập pháp hình sự nước ta về “Tội sản xuất, buôn bán hàng giả”cũng đã được quy định và có sự trừng trị rất nghiêm khắc đối với các hành vi phạm tội này. Có thể khái quát như sau: 1.

Giai đoạn từ năm 1945 đến trước khi có BLHS năm 1985 Ngày 2/9/1945 Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời - “Nhà nước công nông đầu tiên của Đông nam á”. Nhà nước và bộ máy của nó vừa mới được thành lập đã phải đương đầu với bao khó khăn và thử thách: “giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm,…” Để bảo vệ thành quả của cuộc cách mạng tháng tám năm 1945, bảo vệ quyền và lợi ích của giai cấp mình, nhiệm vụ quan trọng và hàng đầu của nhà nước ta là giữ vững an ninh quốc gia, ổn định kinh tế đảm bảo đời sống cho nhân dân. Nhiều chính sách luật được ra đời (Sắc luật) nhưng chưa thể cho ra đời một chính sách Luật hình sự được pháp điển hóa do hoàn cảnh lịch sử chưa cho phép. 4 Website: http://www.vn Email : lienhe@docs.368 Trong khoảng tời gian từ năm 1945 đến năm 1975, đất nước ta liên tục có chiến tranh, cả nước tập trung toàn bộ sinh lực vào cuộc chiến đấu bảo vệ đất nước, các văn bản pháp luật mang tính hình sự ra đời cũng chỉ tập chung vào quy định các tội có liên quan đến cuộc chiến như: tội phản cách mạng; tội xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa; các tội về kinh tế thì là: tội đầu cơ, buôn bán hàng cấm…có ảnh hưởng nhiều tới cuộc chiến tranh.

“Tội sản xuất, buôn bán hàng giả” trong giai đoạn này không hề được quy định trong bất kỳ một văn bản pháp luật mang tính hình sự nào. Do tại thời điểm này, nền kinh tế nước ta còn bao cấp mà tất cả sinh lực của đất nước đều tập chung cho cuộc chiến tranh, hành hóa lưu thông trên thị trường đều do các doanh nghiệp nhà nước sản xuất hoặc do các nước viên trợ, chính vì vậy mà hàng giả gần như là không có cơ hội phát triển. Năm 1975, đất nước ta hoàn toàn thống nhất, nền kinh tế đất nước sau chiến tranh hết sức nghèo nàn và lạc hậu, bọn tư sản mại bản được sự tiếp tay của tư sản nước ngoài không ngừng gây rối loạn thị trường, trong đó nạn hàng giả cũng là một trong những nguyên nhân gây rối loạn. Nhằm ổn định thị trường, thắt chặt sự quản lý nhà nước đối với nền kinh tế, Chính phủ cách mạng lâm thời cộng hòa miền nam Việt Nam ban hành Sắc luật số: 03.SL ngày 15/3/1976 quy định về tội phạm và hình phạt.

“Tội sản xuất, buôn bán hàng giả” cũng được quy định tại Sắc luật này trong các tội kinh tế: “Điều 6. Tội kinh tế. Tội kinh tế là tội gây thiệt hại về tài chính cho Nhà nước, cho Hợp tác xã hoặc cho tập thể nhân dân, gây trở ngại cho việc khôi phục và phát triển sãn xuất, cho việc ổn định đời sống nhân dân, gồm các tội: - Sản xuất hàng giả cố ý lừu gạt người tiêu thụ; - Kinh doanh trái phép, cố ý trốn tránh quy định của Nhà nước; - Làm bạc giả, hoặc tiêu thụ bạc giả; … 5 Website: http://www.vn Email : lienhe@docs.368 Phạm một trong các tội trên đây, thì bị phạt tù từ sáu tháng đến năm năm và phạt tiền đến năm mươi nghìn đồng Ngân hàng hoặc một trong hai hình phạt đó. Trong trường hợp nghiêm trọng, thì phạt tù đến hai mươi9 năm, tù chung thân hoặc xử tử hình và bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.” Việc quy định tội sản xuất hàng giả trong Sắc luật số: 03.SL đã đáp ứng phần nào yêu cầu đấu tranh chống tội phạm về hàng giả trong tội phạm về kinh tế.

Qua đó thể hiện được tính chất nguy hiểm cho xã hội của tội sản xuất hàng giả và thái độ của Nhà nước đối với tội phạm này là rất nghiêm khắc. Nhưng Sắc luật số: 03.SL bên cạnh những ý nghĩa tích cực còn bộc lộ những hạn chế nhất định và quy định tội sản xuất hàng giả cũng vậy. Sắc luật chưa có sự phân hóa các tội phạm về kinh tế nói chung và tội sản xuất hàng giả nói riêng. Điều 6 của Sắc luật chỉ quy định “Sản xuất hàng giả cố ý lừu gạt người tiêu thụ” mà không quy định hành vi buôn bán hàng giả cũng là tội phạm, không đưa ra những đối tượng hàng giả cụ thể như: hàng giả; hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, …mà chỉ quy định hàng giả chung chung, thậm chí còn không có một văn bản pháp luật nào hướng dẫn hàng giả là loại hàng hóa như thế nào? Việc quy định như vậy là không cụ thể và đầy đủ.

Về hình phạt, điều luật quy định hình phạt áp dụng chung cho các tội phạm, việc quy định như vậy chưa cho thấy rõ mức độ nguy hiểm cho xã hội của từng loại tội phạm, cũng như chế tài áp dụng đối với tội phạm đó. Là văn bản pháp luật đầu tiên quy định về các tội phạm thuộc lĩnh vực kinh tế như thế này thì Sắc luật còn quá nhiều những hạn chế cả về kỹ thuật lập pháp cũng như khả năng áp dụng trong thực tiễn của pháp luật, gây ra không ít những khó khăn trong việc giải quyết các vụ án trong thực tiễn xét xử của tòa án. Nhưng do hoàn cảnh lịch sử mà Sắc luật này vẫn được áp dụng trong cả nước từ năm 1978 cho đến năm 1982. Để khắc phục những hạn chế, thiếu xót của Sắc luật số: 03.SL và phù hợp hơn với tình hình mới của nền kinh tế, trên cơ sở của Hiến pháp năm 1980, Pháp lệnh số: 07-LCT/HĐNN7 ban hành ngày 10/7/1982 pháp lênh trừng trị các tội đầu cơ, buôn lậu, làm hàng giả, kinh doanh trái phép.

Đây là văn bản pháp luật đầu tiên 6 Website: http://www.vn Email : lienhe@docs.368 quy định về các tội này cho đến trước khi có BLHS năm 1985. “Tội làm hàng giả hoặc buôn bán hàng giả” quy định tại Điều 5 Pháp lệnh, trong đó: “Điều 5. Tội làm hàng giả hoặc buôn bán hàng giả. Người nào làm hàng giả hoặc buôn bán hàng giả nhằm thu lợi bất chính, thì bị phạt tù từ sáu tháng đến năm năm và bị phạt tiền từ năm nghìn đồng đến năm vạn đồng; 2.

Phạm tội làm hàng giả hoặc buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh hoặc phạm tội trong trường hợp nghiêm trọng quy định tại Khoản 1 Điều 9 pháp lệnh này thì bị phạt tù từ ba năm đến mười hai năm, bị phạt tiền đến năm trăm nghìn đồng và có thể bị tịch thu một phần tài sản; 3. Phạm tội làm hàng giả hoặc buôn bán hàng giả có chất độc hại hoặc các chất khác có thể nguy hiểm đến sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng, hoặc phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng quy định tại Khoản2 Điều 9 Pháp lệnh này thì bị phạt tù từ mười năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân, bị phạt tiền đến một triệu đồng, và có thể bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.” “Tội làm hàng giả hoặc buôn bán hàng giả” được quy định trong Pháp lệnh đã thể hiện một sự thay đổi căn bản về trình độ lập pháp so với Sắc luật số:03/SL. Không còn quy định đơn giản chỉ một câu mà tội phạm này đã được quy định trong một điều luật riêng, trong đó hành vi buôn bán hàng giả đã được coi là tội phạm và có tính nguy hiểm cho xã hôi tương đương với hành vi làm hàng giả; hàng giả đã được phân định thành nhiều loại hàng giả với mức độ nguy hiểm khác nhau và chế tài áp dụng với từng loại hàng giả khác nhau. Tuy nhiên, Pháp lệnh cũng có những hạn chế nhất định.

Các tình tiết như: “ phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng quy định tại Khoản 2 Điều 9 Pháp lệnh này thì bị phạt tù từ mười năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân” mà theo quy định tai Điều 8 của Pháp lệnh thì trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng thì hình phạt cao nhất là “tử hình”. Những quy định này thể hiện tính không nhất quán của pháp luật đối với hành vi phạm tội. Pháp lệnh cũng chưa phân định được tội phạm và vi phạm pháp luật khác mà phải 7 Website: http://www.vn Email : lienhe@docs.368 áp dụng Nghị định 46/HĐBT ngày 10/5/1983 quy định về việc xử lý bằng biện pháp hành chính các hành vi đầu cơ, buôn lậu, làm hàng giả, kinh doanh trái phép, Nghị định này đưa ra một số các dấu hiệu định lượng và định tính để xác định tội phạm và vi phạm pháp luật bị xử phạt vi phạm hành chính, cụ thể là: “Mọi hành vi đầu cơ, buôn lậu, làm hàng giả, kinh doanh trái phép thuộc loại vi phạm nhỏ chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự đêù bị xử lý bằng các biện pháp hành chính theo quy định của Nghị định này.