Định Tội Cố Ý Làm Hư Hỏng Tài Sản Theo Luật Hình Sự Việt Nam

Chuyên khảo luật học phân tích Định tội danh tội cố ý làm hư hỏng tài sản theo luật hình sự việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Lý Ngọc Sơn
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Thị Phương Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Luật Tp Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Định tội danh tội cố ý làm hư hỏng tài sản theo Luật hình sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Tp Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐỊNH TỘI DANH TỘI CỐ Ý LÀM HƯ HỎNG TÀI SẢN THEO DẤU HIỆU THUỘC MẶT KHÁCH QUAN VÀ MẶT CHỦ QUAN
• 1.1. Lý luận và cơ sở pháp lý hình sự của định tội danh Tội cố ý làm hư hỏng tài sản theo dấu hiệu thuộc mặt khách quan và mặt chủ quan
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỊNH TỘI DANH TỘI CỐ Ý LÀM HƯ HỎNG TÀI SẢN TRONG TRƯỜNG HỢP PHẠM NHIỀU TỘI
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tội Cố Ý Làm Hư Hỏng Tài Sản Theo Luật Hình Sự Việt Nam

Tội cố ý làm hư hỏng tài sản là một trong những tội phạm phổ biến trong xã hội hiện nay. Theo quy định tại Điều 178 Bộ luật Hình sự Việt Nam, hành vi này không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn ảnh hưởng đến an ninh trật tự xã hội. Việc xác định đúng tội danh này là rất quan trọng để đảm bảo công lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các cá nhân, tổ chức. Tình hình tội phạm này đang có xu hướng gia tăng, đòi hỏi sự quan tâm từ các cơ quan chức năng.

1.1. Định nghĩa và dấu hiệu của Tội Cố Ý Làm Hư Hỏng Tài Sản

Tội cố ý làm hư hỏng tài sản được định nghĩa là hành vi cố ý gây thiệt hại cho tài sản của người khác. Dấu hiệu của tội này bao gồm hành vi làm hư hỏng tài sản có giá trị từ hai triệu đồng trở lên hoặc dưới hai triệu đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp đặc biệt.

1.2. Tình hình tội phạm và nguyên nhân gia tăng

Tình hình tội phạm cố ý làm hư hỏng tài sản đang gia tăng do nhiều nguyên nhân, bao gồm sự phát triển của xã hội, sự gia tăng xung đột và mâu thuẫn trong cộng đồng. Các hành vi này thường xảy ra trong bối cảnh tranh chấp tài sản hoặc mâu thuẫn cá nhân.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Định Tội Cố Ý Làm Hư Hỏng Tài Sản

Việc định tội danh tội cố ý làm hư hỏng tài sản gặp nhiều thách thức trong thực tiễn. Các cơ quan tiến hành tố tụng thường gặp khó khăn trong việc xác định hành vi khách quan và ý thức chủ quan của người phạm tội. Điều này dẫn đến việc không xác định đúng tội danh, ảnh hưởng đến quá trình xét xử.

2.1. Khó khăn trong việc xác định hành vi khách quan

Một trong những khó khăn lớn nhất là việc xác định hành vi khách quan của tội cố ý làm hư hỏng tài sản. Nhiều trường hợp, hành vi này bị nhầm lẫn với các tội danh khác như tội hủy hoại tài sản, dẫn đến việc xác định sai tội danh.

2.2. Vấn đề về ý thức chủ quan của người phạm tội

Ý thức chủ quan của người phạm tội cũng là một yếu tố quan trọng trong việc định tội. Nhiều trường hợp, người phạm tội không nhận thức rõ hành vi của mình là vi phạm pháp luật, dẫn đến việc khó khăn trong việc xác định trách nhiệm hình sự.

III. Phương Pháp Định Tội Cố Ý Làm Hư Hỏng Tài Sản Hiệu Quả

Để định tội danh tội cố ý làm hư hỏng tài sản một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp điều tra và xét xử chính xác. Việc thu thập chứng cứ và đánh giá tình tiết vụ án là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác trong việc xác định tội danh.

3.1. Phương pháp thu thập chứng cứ

Việc thu thập chứng cứ cần được thực hiện một cách chặt chẽ và khoa học. Các cơ quan chức năng cần chú trọng đến việc ghi nhận lời khai của nhân chứng, thu thập tài liệu liên quan đến vụ án để làm rõ hành vi phạm tội.

3.2. Đánh giá tình tiết vụ án

Đánh giá tình tiết vụ án là bước quan trọng trong quá trình định tội. Cần xem xét các yếu tố như động cơ, mục đích của người phạm tội để xác định đúng tội danh và mức độ vi phạm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về Tội Cố Ý Làm Hư Hỏng Tài Sản

Nghiên cứu về tội cố ý làm hư hỏng tài sản đã chỉ ra nhiều vấn đề cần cải thiện trong quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng. Các kết quả nghiên cứu cho thấy cần có sự đồng bộ trong việc áp dụng pháp luật để đảm bảo tính chính xác trong việc định tội.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn xét xử

Kết quả từ thực tiễn xét xử cho thấy nhiều vụ án không xác định đúng tội danh, dẫn đến việc khởi tố sai. Điều này cần được khắc phục để đảm bảo công lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

4.2. Kiến nghị cải cách pháp luật

Cần có các kiến nghị cải cách pháp luật để hoàn thiện quy định về tội cố ý làm hư hỏng tài sản. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác điều tra, truy tố và xét xử các vụ án liên quan.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Tội Cố Ý Làm Hư Hỏng Tài Sản

Tội cố ý làm hư hỏng tài sản là một vấn đề phức tạp trong lĩnh vực hình sự. Việc định tội danh chính xác không chỉ đảm bảo công lý mà còn góp phần vào việc phòng ngừa tội phạm. Tương lai của vấn đề này cần được nghiên cứu và cải cách để phù hợp với thực tiễn xã hội.

5.1. Tầm quan trọng của việc định tội chính xác

Định tội chính xác là yếu tố quyết định trong việc xử lý các vụ án hình sự. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi của người bị hại mà còn đảm bảo quyền lợi của người phạm tội.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu và cải cách

Nghiên cứu và cải cách pháp luật về tội cố ý làm hư hỏng tài sản cần được thực hiện liên tục. Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ để nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa và xử lý tội phạm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 ĐỊNH TỘI DANH TỘI CỐ Ý LÀM HƯ HỎNG TÀI SẢN THEO DẤU HIỆU THUỘC MẶT KHÁCH QUAN VÀ MẶT CHỦ QUAN 1. Lý luận và cơ sở pháp lý hình sự của định tội danh Tội cố ý làm hư hỏng tài sản theo dấu hiệu thuộc mặt khách quan và mặt chủ quan Định tội danh là quá trình nhận thức lí luận có tính logic, là dạng của hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự cũng như pháp luật tố tụng hình sự và được tiến hành trên cơ sở các chứng cứ, các tài liệu thu thập được và các tình tiết thực tế của vụ án hình sự để xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện với các cấu thành tội phạm tương ứng do Luật hình sự quy định nhằm đạt được sự thật khách quan, tức là đưa ra sự đánh giá chính xác tội phạm về mặt pháp lý hình sự, làm tiền đề cho việc cá thể hóa và phân hóa trách nhiệm hình sự một cách công minh, có căn cứ và đúng pháp luật. Việc định tội danh Tội cố ý làm hư hỏng tài sản phải dựa trên quy định của pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự. Tuy nhiên, trong phạm vi giới hạn của đề tài, luận văn chỉ phân tích cơ sở pháp lý hình sự của định tội danh Tội cố ý làm hư hỏng tài sản.

Có thể thấy rằng, Bộ luật hình sự là nguồn trực tiếp và duy nhất quy định về tội phạm, hình phạt và được áp dụng trong thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm, trong định tội danh và quyết định hình phạt. Xuất phát từ khái niệm định tội danh tổng quát nêu trên, định tội danh tội cố ý làm hư hỏng tài sản là hoạt động so sánh, đối chiếu và kiểm tra, xác định xem các tình tiết của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện trong thực tế khách quan có phù hợp với các dấu hiệu tương ứng của tội cố ý làm hư hỏng tài sản được quy định trong Phần các tội phạm của Bộ luật hình sự hay không. Với các dấu hiệu cấu thành tội phạm của Tội cố ý làm hư hỏng tài sản được nêu khái quát trong Phụ lục của Luận văn. Trong thực tiễn định tội danh Tội cố ý làm hư hỏng tài sản thường có sự nhầm lẫn về hành vi khách quan và ý thức chủ quan của người phạm tội nên dẫn đến tranh chấp quan điểm về tội danh.

Vì vậy, trong luận văn này, tác giả tập trung nghiên cứu việc định tội danh theo hai dấu hiệu thuộc mặt khách quan và mặt chủ quan. Về dấu hiệu thuộc mặt khách quan: Hành vi khách quan của tội cố ý làm hư hỏng tài sản là tài sản có trị giá từ hai triệu đồng trở lên hoặc dưới hai triệu đồng nhưng thuộc một trong các trường 8 hợp: Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều 178 BLHS năm 2015 mà còn vi phạm; Đã bị kết án về tội cố ý làm hư hỏng tài sản, chưa được xóa án tích mà còn phạm; Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; Tài sản là di vật, cổ vật. Tài sản tác động của tội cố ý làm hư hỏng tài sản không bao gồm các loại tài nguyên thiên nhiên và nguồn nước. Nếu có hành vi cố ý làm hư hỏng tài sản là tài nguyên thiên nhiên (rừng nguyên sinh, nguồn nước tự nhiên….) bị xử lý về các tội phạm tương ứng trong Chương các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế hoặc các tội phạm về môi trường.

Đối tượng tác động của tội cố ý làm hư hỏng tài sản chính là tài sản. Tài sản theo quy định tại Điều 105 Bộ luật dân sự 2015, bao gồm: Vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền về tài sản. Tuy nhiên, các tài sản trên chỉ trở thành đối tượng tác động của “Tội cố ý làm hư hỏng tài sản” nói riêng khi thỏa mãn một số điều kiện nhất định1. - Vật Vật2 - Là bộ phận của thế giới vật chất; con người chiếm hữu được, mang lại lợi ích cho chủ thể; có thể đang tồn tại hoặc tài sản sẽ hình thành trong tương lai.

Vật là đối tượng tác động của tội cố ý làm hư hỏng tài sản thì không có tính năng đặc biệt. Nếu có hành vi cố ý làm hư hỏng có tính năng đặc biệt như công trình quan trọng về an ninh quốc gia, vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự, chất ma tuý, tiền chất ma tuý, vật liệu nổ, chất độc, chất phóng xạ… thì quan hệ sở hữu không phản ánh đầy đủ bản chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi nên nó không phải là đối tượng tác động của các tội xâm phạm sở hữu. Ví dụ: Hành vi cố ý làm hư hỏng tài sản là phương tiện giao thông vận tải, thông tin – liên lạc, công trình điện dẫn chất đốt như cắt đường dây điện đốt lấy lõi đồng mang bán, đường dây điện là công trình điện quan trọng về an ninh quốc gia thì có thể không thuộc các tội xâm phạm sở hữu, sẽ cấu thành tội “phá huỷ công trình, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia” 1 Trường Đại học Luật Tp. HCM (2019), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần Các Tội phạm – Quyển 2), Nxb Hồng Đức – Hội Luật gia Việt Nam, Tp.

2 Với ý nghĩa là một phạm trù pháp lý, vật là bộ phận của thế giới vật chất, có thể đáp ứng được nhu cầu nào đó (vật chất) của con người. Không phải bất kỳ bộ phận nào của thế giới vật chất cũng được coi là vật. Có những bộ phận của thế giới vật chất ở dạng này được coi là vật nhưng ở dạng khác không được coi là vật. Ví dụ: Không khí trong tự nhiên, nước suối, nước sông, nước biển… không được coi là vật, nhưng nếu đóng vào bình nước hay được làm nóng, làm lạnh… lại được coi là vật (Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật Dân sự Việt Nam, Tập 1, Nxb CAND, 2007, tr.

9 Trong tội cố ý làm hư hỏng tài sản, tài sản mà người phạm tội hướng đến để tác động, về nguyên tắc, không bao gồm vũ khí quân dụng, trang bị kỹ thuật quân sự. Nếu quân nhân tại ngũ, quân nhân dự bị trong thời gian tập trung huấn luyện, công dân được trưng tập vào phục vụ trong quân đội, dân quân, tự vệ phối thuộc với quân đội trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu mà có hành vi cố ý làm hư hỏng vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự, nếu không thuộc trường hợp được quy định tại Điều 114 và Điều 303 của BLHS năm 2015, thì phạm tội “Cố ý làm hư hỏng vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự” theo Điều 413 BLHS3. Tuy nhiên, trong trường hợp đặc biệt, nếu có hành vi phá vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự mà người thực hiện hành vi này không phải là quân nhân tại ngũ, quân nhân dự bị trong thời gian tập trung huấn luyện, công dân được trưng tập vào phục vụ trong quân đội, dân quân, tự vệ phối hợp với quân đội trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu, không thuộc trường hợp được quy định tại Điều 114 và Điều 303 của BLHS năm 2015, thì phạm tội hủy hoại tài sản hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản (Điều 178 BLHS năm 2015). Vật - với tư cách là đối tượng tác động của tội cố ý làm hư hỏng tài sản - phải là vật có giá trị.

Nếu vật không có giá trị thì không đáp ứng được nhu cầu vật chất của con người, không thỏa mãn mục đích phục vụ của con người thì không được coi là tài sản nên không thể trở thành đối tượng tác động của tội này. Đồng thời, vật là đối tượng tác động của tội cố ý làm hư hỏng tài sản phải chưa bị chủ sở hữu từ bỏ quyền sở hữu. Vì BLHS quy định các tội xâm phạm sở hữu là nhằm bảo vệ quyền sở hữu của chủ tài sản đối với tài sản của họ. Vì vậy, đối với các tài sản bị chủ sở hữu từ bỏ quyền sở hữu, tài sản không có chủ, thì nhà nước không cần phải bảo vệ và hành vi tác động lên các tài sản này không xâm phạm quyền sở hữu của bất kỳ chủ thể nào.

- Tiền: Là đối tượng tác động của các tội xâm phạm sở hữu phải là tiền có giá trị đang được lưu hành trên thực tế và được pháp luật thừa nhận. Cần đề cập rằng, trước đây, Điều 98 BLHS năm 1985 có quy định riêng về hành vi phá hủy tiền tệ, nhưng BLHS năm 1999 đã không còn quy định riêng về hành vi này. Vì vậy, hành vi làm hư hỏng tiền của người khác (bao gồm tiền đồng Việt Nam) bị xử lý về Tội cố ý làm hư hỏng tài sản nếu không thỏa mãn các tội phạm khác như: các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội hủy hoại tài sản. - Giấy tờ có giá: Là những loại giấy tờ mà trên đó thể hiện giá trị thanh toán hoăc quy đổi được thành tiền như tín phiếu, trái phiếu, công trái, séc, thư bảo lãnh của ngân hàng, sổ tiết kiệm… Những giấy tờ có giá có thể quy đổi trực tiếp thành 3 Tham khảo: Mục A.6 TTLN số 01/TTLN-1995 của TANDTC, VKSNDTC, BNV.

10 tiền, có khả năng thanh toán trực tiếp (như công trái, séc vô danh…) là đối tượng tác động của Tội cố ý làm hư hỏng tài sản. Những giấy tờ có giá mà trên đó ghi tên chủ sở hữu thì không phải là đối tượng tác động tội này. - Quyền tài sản: Quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền và có thể chuyển giao trong giao dịch dân sự, kể cả quyền sở hữu trí tuệ. Quyền tài sản bao gồm các quyền tài sản phát sinh từ quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng, quyền đòi nợ, quyền được nhận số tiền bảo hiểm đối với vật bảo đảm, quyền tài sản đối với phần vốn góp trong doanh nghiệp, quyền sử dụng đất, quyền khai thác tài nguyên thiên nhiên, các quyền tài sản khác….

Quyền tài sản không phải là đối tượng tác động của tội cố ý làm hư hỏng tài sản. Như vậy, có một số loại tài sản không thể trở thành đối tượng tác động của tội cố ý làm hư hỏng tài sản.