Tội Chứa Chấp Việc Sử Dụng Trái Phép Chất Ma Túy Theo Luật Hình Sự Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy theo luật hình sự việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về luật học.

• Tác giả: Ngô Đình Bắc
• Người hướng dẫn: TS. Phan Anh Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Tội Chứa Chấp Việc Sử Dụng Trái Phép Chất Ma Túy Theo Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• HÀNH VI CHỨA CHẤP VIỆC SỬ DỤNG TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY
• Quy định của pháp luật hình sự về hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy
• Một số vướng mắc trong thực tiễn xác định hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy
• Một số kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự về hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy
• Kết luận
• 1. CHƯƠNG 1: ĐỊNH TỘI DANH TỘI CHỨA CHẤP VIỆC SỬ DỤNG TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY TRONG TRƯỜNG HỢP CÓ NHIỀU HÀNH VI PHẠM TỘI VỀ MA TÚY
• 1.1. Quy định của pháp luật hình sự về định tội danh tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy trong trường hợp có nhiều hành vi phạm tội về ma túy
• 1.2. Một số vướng mắc trong thực tiễn định tội danh tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy trong trường hợp có nhiều hành vi phạm tội về ma túy
• 1.3. Một số kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự về định tội danh tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy trong trường hợp có nhiều hành vi phạm tội về ma túy
• 1.4. Kết luận
• 2. CHƯƠNG 2
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 3.1. Mục đích nghiên cứu
• 3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 6. Ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng của Luận văn
• 7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: HÀNH VI CHỨA CHẤP VIỆC SỬ DỤNG TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY
• 1.1. Quy định của pháp luật hình sự về hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy
• 1.2. Một số vướng mắc trong thực tiễn xác định hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy

Tóm tắt

I. Tổng quan về tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy

Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy là một trong những tội phạm nghiêm trọng trong lĩnh vực pháp luật hình sự Việt Nam. Theo quy định tại Điều 256 Bộ luật Hình sự năm 2015, hành vi này không chỉ gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho xã hội mà còn đặt ra nhiều thách thức trong công tác phòng chống tội phạm. Việc hiểu rõ về tội phạm này là cần thiết để có những biện pháp xử lý hiệu quả.

1.1. Định nghĩa và đặc điểm của tội chứa chấp ma túy

Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy được định nghĩa là hành vi cho thuê, cho mượn địa điểm hoặc có hành vi khác nhằm tạo điều kiện cho người khác sử dụng trái phép chất ma túy. Đặc điểm của tội này là cấu thành hình thức, tức là chỉ cần thực hiện hành vi chứa chấp mà không cần phải có hậu quả cụ thể.

1.2. Tình hình tội phạm ma túy tại Việt Nam

Tình hình tội phạm về ma túy tại Việt Nam đang diễn biến phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi. Sự gia tăng của tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy đã đặt ra nhiều thách thức cho các cơ quan chức năng trong việc đấu tranh phòng chống.

II. Quy định pháp luật về tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy

Quy định tại Điều 256 Bộ luật Hình sự năm 2015 đã đưa ra những khung hình phạt cụ thể cho hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy. Tuy nhiên, việc áp dụng quy định này trong thực tiễn vẫn gặp nhiều khó khăn và vướng mắc.

2.1. Các hình thức chứa chấp ma túy theo quy định

Theo quy định, hành vi chứa chấp có thể bao gồm cho thuê, cho mượn địa điểm hoặc các hành vi khác. Điều này tạo ra sự đa dạng trong cách thức thực hiện tội phạm, từ đó làm khó khăn cho việc xác định tội danh.

2.2. Khung hình phạt cho tội chứa chấp ma túy

Khung hình phạt cho tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy được quy định rõ ràng trong Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, việc áp dụng khung hình phạt này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ nghiêm trọng của hành vi và hậu quả gây ra.

III. Vấn đề và thách thức trong thực tiễn áp dụng quy định

Mặc dù có quy định rõ ràng, nhưng thực tiễn áp dụng quy định về tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy vẫn gặp nhiều khó khăn. Các cơ quan chức năng thường xuyên phải đối mặt với những thách thức trong việc xác định tội danh và xử lý các vụ án liên quan.

3.1. Những vướng mắc trong xác định tội danh

Một trong những vướng mắc lớn nhất là việc xác định rõ hành vi chứa chấp và các hành vi liên quan khác. Điều này dẫn đến sự không thống nhất trong việc áp dụng pháp luật giữa các cơ quan tố tụng.

3.2. Khó khăn trong việc thu thập chứng cứ

Việc thu thập chứng cứ để chứng minh hành vi chứa chấp là rất khó khăn. Nhiều trường hợp, các đối tượng phạm tội thường có những thủ đoạn tinh vi để che giấu hành vi của mình.

IV. Giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật về tội chứa chấp ma túy

Để nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm về ma túy, cần có những giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật. Việc này không chỉ giúp nâng cao tính khả thi của các quy định mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc xử lý các vụ án liên quan.

4.1. Cần có hướng dẫn cụ thể về áp dụng pháp luật

Việc ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể sẽ giúp các cơ quan chức năng có cơ sở pháp lý vững chắc hơn trong việc xử lý các vụ án liên quan đến tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy.

4.2. Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục pháp luật

Tăng cường công tác tuyên truyền về tác hại của ma túy và các quy định pháp luật liên quan sẽ giúp nâng cao nhận thức của người dân, từ đó giảm thiểu tình trạng tội phạm về ma túy.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy không chỉ mang lại những hiểu biết lý luận mà còn có giá trị thực tiễn trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm. Các kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn để nâng cao hiệu quả công tác này.

5.1. Kết quả từ các vụ án điển hình

Nghiên cứu từ các vụ án điển hình cho thấy sự cần thiết phải có những quy định rõ ràng hơn trong việc xác định tội danh và xử lý các hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy.

5.2. Đề xuất các biện pháp cải thiện

Đề xuất các biện pháp cải thiện quy định pháp luật sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm về ma túy, từ đó góp phần bảo vệ an toàn cho xã hội.

VI. Kết luận và tương lai của tội chứa chấp ma túy

Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy là một vấn đề phức tạp và cần được giải quyết triệt để. Việc hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao nhận thức của cộng đồng sẽ là những yếu tố quyết định trong công tác phòng chống tội phạm này.

6.1. Tương lai của quy định pháp luật về ma túy

Tương lai của quy định pháp luật về tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy sẽ phụ thuộc vào sự nỗ lực của các cơ quan chức năng trong việc hoàn thiện và áp dụng các quy định này.

6.2. Vai trò của cộng đồng trong phòng chống ma túy

Cộng đồng cần đóng vai trò tích cực trong việc phòng chống tội phạm về ma túy, từ đó tạo ra một môi trường an toàn và lành mạnh cho mọi người.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy là một trong những loại tội phạm về ma túy có diễn biến phức tạp và gia tăng tại Việt Nam. Theo số liệu từ các bản án điển hình giai đoạn 2018-2021, các vụ án liên quan đến hành vi này không chỉ tăng về số lượng mà còn đa dạng về tính chất và mức độ nguy hiểm. Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015, đặc biệt là Điều 256, đã quy định rõ về tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy, tuy nhiên, thực tiễn xét xử cho thấy còn nhiều vướng mắc trong việc xác định hành vi phạm tội và định tội danh. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích các quy định pháp luật hiện hành, đánh giá thực tiễn áp dụng và đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam về tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn quốc, tập trung vào các vụ án được xét xử trong giai đoạn 2018-2021. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy, góp phần bảo vệ an ninh trật tự xã hội và hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết cấu thành tội phạm và lý thuyết định tội danh trong luật hình sự. Lý thuyết cấu thành tội phạm giúp phân tích các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy, bao gồm hành vi khách quan, chủ thể, lỗi và hậu quả pháp lý. Lý thuyết định tội danh tập trung vào việc xác định sự phù hợp giữa hành vi phạm tội cụ thể với các dấu hiệu cấu thành tội danh theo quy định pháp luật. Các khái niệm chính được sử dụng gồm: hành vi chứa chấp, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, tàng trữ trái phép chất ma túy, và các tình tiết tăng nặng như phạm tội nhiều lần, đối với nhiều người. Ngoài ra, các văn bản pháp luật như BLHS năm 2015, Thông tư liên tịch số 17/2007 và các nghị quyết hướng dẫn cũng là cơ sở lý luận quan trọng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp để hệ thống hóa các quy định pháp luật và kết quả nghiên cứu trước đây. Phương pháp so sánh được áp dụng nhằm nhận diện sự khác biệt trong cách thức truy tố và xét xử các vụ án liên quan đến tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy. Phương pháp nghiên cứu án điển hình giúp phân tích sâu các vụ án cụ thể, từ đó rút ra những vướng mắc và nguyên nhân. Phương pháp tổng kết thực tiễn được sử dụng để đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật và đề xuất giải pháp. Nguồn dữ liệu chính gồm các bản án hình sự sơ thẩm từ năm 2018 đến 2021, các văn bản pháp luật, tài liệu chuyên khảo và bài báo khoa học. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 6 vụ án điển hình được lựa chọn theo tiêu chí tính đại diện và mức độ phức tạp của hành vi phạm tội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy có ba dạng chính: cho thuê địa điểm, cho mượn địa điểm và các hành vi khác chứa chấp (ví dụ: để mặc cho người khác sử dụng ma túy). Theo Thông tư liên tịch số 17/2007, hành vi này được coi là tội phạm hình thức, hoàn thành khi hành vi chứa chấp xảy ra.
2. Vướng mắc trong xác định biện pháp ngăn chặn: Qua vụ án tại Thanh Hóa (2019), mặc dù chủ quán đã có lời ngăn cản nhưng không có biện pháp quyết liệt nên vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Điều này cho thấy cần có hướng dẫn rõ ràng về biện pháp ngăn chặn để tránh việc "để mặc" cho sử dụng ma túy.
3. Phân biệt hành vi chứa chấp và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy còn chưa thống nhất: Vụ án tại Quận Gò Vấp (2019) cho thấy người quản lý không chỉ cho thuê địa điểm mà còn cung cấp dụng cụ, chất ma túy, do đó hành vi này thuộc tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, không phải chứa chấp.
4. Tranh luận về trách nhiệm hình sự của người nghiện ma túy cho người khác sử dụng tại địa điểm của mình: Vụ án tại Hà Nam (2020) phản ánh hai quan điểm trái chiều, trong đó có văn bản hướng dẫn của VKSNDTC và TANDTC cho phép truy cứu trách nhiệm hình sự, trong khi nghị quyết trước đây lại miễn trách nhiệm.
5. Vướng mắc trong định tội danh khi có nhiều hành vi phạm tội về ma túy liên quan: Qua các vụ án tại Bắc Ninh, Đồng Nai và Bắc Cạn, việc xác định tội danh khi người phạm tội có hành vi chứa chấp, tàng trữ và tổ chức sử dụng ma túy còn thiếu thống nhất, gây khó khăn trong xét xử.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các vướng mắc xuất phát từ quy định pháp luật chưa rõ ràng và thiếu văn bản hướng dẫn cụ thể. Ví dụ, khái niệm "để mặc" trong hành vi chứa chấp chưa được định nghĩa rõ, dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan tiến hành tố tụng. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đi sâu phân tích các vụ án thực tế, từ đó làm rõ các điểm mù trong áp dụng pháp luật. Việc phân biệt rõ ràng giữa tội chứa chấp và tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy là cần thiết để tránh truy cứu oan hoặc bỏ lọt tội phạm. Ngoài ra, tranh luận về trách nhiệm hình sự của người nghiện ma túy cho người khác sử dụng tại địa điểm của mình phản ánh sự thay đổi trong chính sách pháp luật và yêu cầu cần có sự thống nhất hướng dẫn. Các dữ liệu có thể được trình bày qua bảng so sánh các vụ án về hành vi, tội danh và hình phạt để minh họa sự khác biệt trong thực tiễn xét xử.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về biện pháp ngăn chặn trong trường hợp biết người khác sử dụng ma túy tại địa điểm quản lý nhằm xác định rõ thế nào là "để mặc" và tránh việc truy cứu oan. Thời gian thực hiện: trong vòng 12 tháng; chủ thể thực hiện: TANDTC phối hợp với Bộ Công an và Viện Kiểm sát.
2. Rà soát, phân biệt rõ ràng hành vi chứa chấp và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy trong các văn bản hướng dẫn, đặc biệt là khi người phạm tội có hành vi cung cấp dụng cụ, chất ma túy. Thời gian: 18 tháng; chủ thể: Bộ Tư pháp và TANDTC.
3. Ban hành nghị quyết hướng dẫn thống nhất về trách nhiệm hình sự của người nghiện ma túy cho người khác sử dụng tại địa điểm của mình, bãi bỏ các hướng dẫn mâu thuẫn hiện hành. Thời gian: 12 tháng; chủ thể: Hội đồng Thẩm phán TANDTC.
4. Xây dựng hướng dẫn về định tội danh trong trường hợp có nhiều hành vi phạm tội về ma túy liên quan, quy định rõ xử lý một hay nhiều tội tùy theo tính chất liên quan của các hành vi. Thời gian: 24 tháng; chủ thể: TANDTC phối hợp Viện Kiểm sát.
5. Tăng cường đào tạo, tập huấn cho cán bộ tư pháp về các quy định mới và hướng dẫn áp dụng pháp luật về tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy để nâng cao nhận thức và thống nhất trong thực tiễn xét xử. Thời gian: liên tục; chủ thể: Bộ Công an, Viện Kiểm sát, TAND.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ tư pháp và điều tra viên: Nghiên cứu luận văn giúp hiểu rõ các dấu hiệu pháp lý và vướng mắc trong xử lý tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy, từ đó nâng cao hiệu quả điều tra, truy tố.
2. Thẩm phán và kiểm sát viên: Luận văn cung cấp phân tích sâu về định tội danh và các tình huống phức tạp trong xét xử, hỗ trợ ra quyết định chính xác, tránh sai sót pháp lý.
3. Nhà nghiên cứu và giảng viên luật hình sự: Tài liệu tham khảo quý giá để giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về tội phạm ma túy và hoàn thiện pháp luật hình sự.
4. Nhà lập pháp và cơ quan soạn thảo chính sách: Các kiến nghị trong luận văn góp phần hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao tính khả thi và hiệu quả của các quy định pháp luật về ma túy.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy được hiểu như thế nào?
   Tội này bao gồm hành vi cho thuê, cho mượn địa điểm hoặc các hành vi khác tạo điều kiện cho người khác sử dụng trái phép chất ma túy. Ví dụ, chủ quán karaoke biết khách sử dụng ma túy nhưng không ngăn chặn được coi là chứa chấp.

2. Phân biệt tội chứa chấp và tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy ra sao?
   Tội tổ chức sử dụng bao gồm hành vi chỉ huy, phân công, cung cấp chất ma túy hoặc dụng cụ cho người khác sử dụng, mức độ nguy hiểm cao hơn. Nếu người phạm tội vừa chứa chấp vừa tổ chức thì xử lý theo tội tổ chức sử dụng.

3. Người nghiện ma túy cho người khác sử dụng tại nhà có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
   Hiện có hai quan điểm, nhưng theo hướng dẫn mới nhất của VKSNDTC và TANDTC, người nghiện ma túy có hành vi này có thể bị truy cứu tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy nếu đủ yếu tố cấu thành.

4. Khi một người có nhiều hành vi phạm tội về ma túy thì xử lý thế nào?
   Nếu các hành vi liên quan chặt chẽ, trong đó có tổ chức sử dụng, chỉ xử lý tội tổ chức sử dụng. Nếu các hành vi không liên quan, có thể xử lý nhiều tội cùng lúc, ví dụ vừa tàng trữ vừa chứa chấp.

5. Làm thế nào để tránh nhầm lẫn trong xác định tội danh tội chứa chấp?
   Cần căn cứ vào các văn bản hướng dẫn pháp luật, phân tích kỹ hành vi phạm tội, đặc biệt chú ý các dấu hiệu như có cung cấp dụng cụ, chất ma túy hay chỉ cho thuê địa điểm, có tổ chức hay không.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng về tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 256 BLHS năm 2015.
• Phân tích các vướng mắc trong xác định hành vi và định tội danh, đặc biệt trong trường hợp có nhiều hành vi phạm tội về ma túy liên quan.
• Đề xuất kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật và hướng dẫn áp dụng thống nhất, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy.
• Khuyến nghị ban hành văn bản hướng dẫn về biện pháp ngăn chặn, phân biệt hành vi chứa chấp và tổ chức sử dụng, trách nhiệm người nghiện ma túy cho người khác sử dụng.
• Tiếp tục nghiên cứu, cập nhật các quy định pháp luật mới và tổ chức tập huấn cho cán bộ tư pháp để đảm bảo áp dụng pháp luật chính xác, hiệu quả.

Luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà làm luật, cán bộ tư pháp và nghiên cứu viên trong lĩnh vực luật hình sự và phòng chống tội phạm ma túy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 HÀNH VI CHỨA CHẤP VIỆC SỬ DỤNG TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY 1. Quy định của pháp luật hình sự về hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy Khoản 1 Điều 256 BLHS năm 2015 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2017 (BLHS năm 2015) quy định: “Người nào cho thuê, cho mượn địa điểm hoặc có bất kỳ hành vi nào khác chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 255 của Bộ luật này, thì…”. Như vậy, theo Điều 256 BLHS năm 2015 thì tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy là tội phạm có cấu thành tội phạm hình thức, mặt khách quan chỉ quy định dấu hiệu hành vi khách quan là hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy.1 Hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy gồm có ba dạng hành vi là hành vi cho thuê địa điểm, cho mượn địa điểm hoặc có bất kỳ hành vi nào khác chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy, nếu không thuộc trường hợp tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy quy định tại Điều 255 BLHS năm 2015. Theo tiểu mục 7.2 mục 7 phần II Thông tư liên tịch số 17/2007/TTLT- BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP ngày 24/12/2007 của Bộ công an, Viện kiểm sát nhân dân tối cao (VKSNDTC), Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) và Bộ tư pháp hướng dẫn áp dụng một số quy định tại Chương XVIII “Các tội phạm về ma túy” của BLHS năm 1999, hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy tại Điều 256 BLHS năm 2015 được hướng dẫn như sau:2 - Cho thuê, cho mượn địa điểm là hành vi của người có địa điểm thuộc quyền chiếm hữu của mình hoặc do mình quản lý biết người khác là đối tượng sử dụng trái phép chất ma túy, nhưng vẫn cho họ mượn hoặc thuê địa điểm đó để họ trực tiếp sử dụng trái phép chất ma túy nhằm thỏa mãn nhu cầu của họ về sử dụng chất ma túy.

- Có bất kỳ hành vi nào khác chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy là trường hợp người có địa điểm thuộc quyền chiếm hữu của mình hoặc do mình quản lý, biết người khác (không phải là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của mình) là đối tượng sử dụng trái phép chất ma túy, tuy không cho họ 1 Cấu thành tội phạm hình thức là cấu thành tội phạm mà mặt khách quan chỉ có hành vi là dấu hiệu bắt buộc. Xem: Trường Đại học Luật TP.HCM (2019), Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam – Phần Chung (Tái bản lần thứ nhất, có sửa đổi, bổ sung), NXB Hồng Đức – Hội Luật gia Việt Nam, tr. 2 Xem: Tiểu mục 7.2 mục 7 phần II TTLT số 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP. 8 thuê, mượn địa điểm, nhưng lại để mặc cho họ hai lần sử dụng trái phép chất ma túy trở lên hoặc để mặc cho nhiều người sử dụng trái phép chất ma túy.

Như vậy, thông qua quy định tại khoản 1 Điều 256 BLHS năm 2015 và hướng dẫn tại TTLT số 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP thì hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma tuý là hành vi tạo điều kiện thuận lợi cho người khác sử dụng trái phép chất ma túy. Xét về bản chất, hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép ma túy phải là hành vi cho thuê, cho mượn địa điểm hoặc có bất kỳ hành vi nào khác tương tự nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người khác sử dụng trái phép chất ma túy nhằm thỏa mãn nhu cầu của họ về sử dụng chất ma túy. Còn nếu trong trường hợp người có địa điểm cho người khác mượn hoặc thuê địa điểm mà biết là họ dùng địa điểm đó không phải để họ sử dụng chất ma túy nhằm thỏa mãn nhu cầu của họ về sử dụng chất ma túy, mà dùng địa điểm đó để đưa chất ma túy trái phép vào cơ thể người khác, thì phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự (TNHS) về tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy quy định tại Điều 255 BLHS năm 2015.3 Xét về hình thức thể hiện của hành vi khách quan, hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy có thể thực hiện dưới dạng hành động phạm tội như cho thuê, cho mượn địa điểm,… cũng có thể thực hiện dưới dạng không hành động phạm tội như biết người khác sử dụng trái phép chất ma túy, tuy không cho thuê, cho mượn địa điểm nhưng làm ngơ, mặc kệ cho họ sử dụng… Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy là tội phạm có cấu thành hình thức. Mặt khách quan chỉ quy định duy nhất một dấu hiệu hành vi khách quan là chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy.

Do đó, tội phạm được coi là hoàn thành ngay khi người phạm tội thực hiện hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy. Người chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy thực hiện hành vi của mình với lỗi cố ý trực tiếp, tức là họ nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội nhưng vẫn thực hiện. Một số vướng mắc trong thực tiễn xác định hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy Trên cơ sở quy định của pháp luật hình sự về hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy, chúng ta có thể nhận thức một cách rõ ràng, đầy đủ về hành vi 3 Xem: Điểm b tiểu mục 7.3 mục 7 Phần II TTLT số 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP. 9 này, từ đó giúp người áp dụng pháp luật có thể nhận diện hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy thông qua dấu hiệu người nào cho thuê, cho mượn địa điểm hoặc có bất kỳ hành vi nào khác chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy thì bị xử lý hình sự về tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 256 BLHS năm 2015).

Nếu chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy mà nhằm tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy thì sẽ bị xử lý hình sự về tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 255 BLHS năm 2015). Tuy nhiên, thực tiễn xác định hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy còn có những vướng mắc nhất định dẫn đến giảm hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm về ma túy nói chung và tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy nói riêng. Các vướng mắc trong thực tiễn xác định hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy được thể hiện thông qua nội dung của một số bản án điển hình sau đây: Thứ nhất, trường hợp một người biết người khác đang sử dụng trái phép chất ma túy tại địa điểm thuộc quyền chiếm hữu của mình hoặc do mình quản lý thì cần phải có biện pháp ngăn chặn như thế nào để không bị coi là “để mặc” cho người khác sử dụng trái phép chất ma túy, hay nói khác là để không bị coi là có hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy. Cụ thể như vụ án sau: Vụ án thứ nhất:4 Bản án hình sự sơ thẩm (HSST) số 54/2019/HS-ST ngày 10/10/2019 của Tòa án nhân dân (TAND) huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Nội dung vụ án: Khoảng 14 giờ ngày 02/4/2019, Hoàng Văn H, Nguyễn Nho T, Trịnh Ngọc H đến quán Karaoke Biển Đông (do Đoàn Văn T là người đứng tên trong giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, đồng thời cũng là người quản lý) gặp chủ quán là chị C (vợ của T) thuê phòng hát số 02 và yêu cầu cho nhân viên nữ vào phòng để rót bia và phục vụ hát. Sau đó, C gọi điện thoại cho chồng là Đoàn Văn T về rồi C đi ngủ. Hát khoảng 5 phút, Hoàng Văn H lấy trong người ra bộ dụng cụ để sử dụng ma túy đặt lên bàn, ma túy đã được bỏ sẵn ở trong bộ dụng cụ, cùng lúc thì chị Nông Thị X là nhân viên của quán vào phòng hát để rót bia và phục vụ cho việc hát, Đoàn Văn T đi kiểm tra phòng hát, thấy trong phòng còn một màn hình ti vi chưa 4 Xem: Phụ lục số 01. 10 bật nên mở cửa phòng vào bật lên rồi đi ra ngoài.

Quá trình hát Hoàng Văn H, Nguyễn Nho T, Trịnh Ngọc H thay nhau tự châm lửa sử dụng chất ma túy và hát. Khoảng 30 phút sau thì có chị Bàn Ánh N - nhân viên quán vào phục vụ thấy Hoàng Văn H, Nguyễn Nho T, Trịnh Ngọc H sử dụng ma túy nên khó chịu, đi ra quầy lễ tân ngồi. Sau đó, T đi qua phòng hát thấy các đối tượng đang sử dụng ma túy nên mở cửa, gọi X là nhân viên của quán ra và bảo: “Vào trong phòng bảo bọn kia không được chơi nữa”, có nghĩa là “không sử dụng ma túy nữa” rồi T đi đến quầy lễ tân ngồi, còn X đi vào phòng và nói “vứt đi” nhưng H, T và H vẫn tiếp tục sử dụng ma túy. Một lúc sau, Hoàng Văn H đi ra quầy lễ tân để lấy khăn lạnh, gặp Đoàn Văn T, T nói với H “không được chơi nữa, không là tắt phòng”, Hoàng Văn H trả lời “sắp xong rồi” tức là sử dụng ma túy sắp xong rồi, T không nói gì.

H trở lại phòng hát cùng Nguyễn Nho T, Trịnh Ngọc H tiếp tục sử dụng ma túy thì bị Công an kiểm tra và bắt qua tang. Khám xét thu giữ trên mặt bàn một chai nước bằng nhựa màu vàng - xanh, có nắp màu đỏ được đục hai lỗ, một lỗ cắm ống hút nhựa màu trắng; một lỗ cắm ống hút nhựa màu xanh - trắng bên trên cắm một cóng thủy tinh, đầu cóng có chứa chất bám dính màu nâu đen, là ma túy có khối lượng 0,004g loại Methamphetamine. Quan điểm của các cơ quan tiến hành tố tụng (CQTHTT) về việc xác định tội danh đối với hành vi của Đoàn Văn T: - Tại bản cáo trạng số 47/CT-VKS ngày 19/8/2019 của Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) huyện Triệu Sơn truy tố Đoàn Văn T về tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy theo khoản 1 Điều 256 BLHS năm 2015.