Tình Hình Mắc Bệnh Đường Hô Hấp Trên Đàn Lợn Thịt Tại Trại Hợp Tác Xã Trường Giang - Bắc Giang

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi lợn ngày càng phát triển, việc đảm bảo sức khỏe cho đàn lợn thịt trở nên vô cùng quan… 65 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Hoàng Thị Quỳnh Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Ngân
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Mắc Bệnh Đường Hô Hấp Trên Đàn Lợn Thịt Tại Bắc Giang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Vai trò, chức năng sinh lý của bộ máy hô hấp
• 2.3. Tìm hiểu một số vi khuẩn đường hô hấp và bệnh do chúng gây ra
• 2.4. Một số bệnh đường hô hấp điển hình
• 2.4.1. Bệnh suyễn lợn
• 2.4.1.1. Nguyên nhân
• 2.4.1.2. Triệu chứng lâm sàng
• 2.4.1.2.1. Thể cấp tính
• 2.4.1.2.2. Thể á cấp tính
• 2.4.1.2.3. Thể mãn tính
• 2.4.1.3. Bệnh tích
• 2.4.1.4. Chẩn đoán bệnh
• 2.4.1.5. Về mặt dịch tễ
• 2.4.1.6. Phòng và trị bệnh
• 2.4.1.6.1. Phòng bệnh khi chưa có dịch
• 2.4.1.6.2. Phòng bệnh khi có dịch
• 2.4.1.7. Điều trị bệnh
• 2.4.2. Bệnh viêm phổi – màng phổi ở lợn
• 2.4.2.1. Mầm bệnh
• 2.4.2.2. Dịch tễ học
• 2.4.2.3. Thời gian xảy ra bệnh trong năm
• 2.4.2.4. Cơ chế gây bệnh
• 2.4.2.5. Triệu chứng
• 2.5. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.5.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2.5.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp xác định tỷ lệ lợn bị mắc bệnh đường hô hấp ở đàn lợn thịt nuôi tại trại lợn hợp tác xã chăn nuôi Trường Giang - huyện Hiệp Hòa - tỉnh Bắc Giang
• 3.4.2. Phương pháp theo dõi triệu chứng lâm sàng và mổ khám bệnh tích lợn thịt bị mắc bệnh
• 3.4.3. Xác định hiệu quả điều trị bệnh ở đường hô hấp của hai loại thuốc
• 3.4.4. Các chỉ tiêu theo dõi và cách tính các chỉ tiêu như sau
• 3.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác phòng bệnh cho đàn lợn
• 4.3. Điều trị cho lợn bệnh
• 4.4. Kết quả nghiên cứu
• 4.4.1. Kết quả điều tra tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn thịt tại trại lợn hợp tác xã chăn nuôi Trường Giang - huyện Hiệp Hòa - tỉnh Bắc Giang
• 4.4.2. Tình hình mắc bệnh hô hấp của lợn theo tuổi
• 4.4.3. Tình hình mắc bệnh hô hấp của lợn theo tháng trong năm
• 4.4.4. Triệu chứng lâm sàng của lợn thịt mắc bệnh đường hô hấp
• 4.4.5. Bệnh tích của lợn thịt mắc bệnh đường hô hấp
• 4.4.6. Hiệu quả điều trị của hai loại thuốc
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tình Hình Bệnh Đường Hô Hấp Trên Lợn Thịt

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi lợn ngày càng phát triển, việc đảm bảo sức khỏe cho đàn lợn thịt trở nên vô cùng quan trọng. Bệnh đường hô hấp trên lợn là một trong những thách thức lớn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả kinh tế. Tại Bắc Giang, tình hình này cũng không ngoại lệ, đòi hỏi sự quan tâm và các biện pháp phòng trị kịp thời. Các bệnh liên quan đến đường hô hấp diễn ra phức tạp và gây nhiều thiệt hại lớn. Bệnh đường hô hấp là một trong những bệnh có nhiều nguyên nhân gây ra như: vi khuẩn, virus, mycoplasma, gây ảnh hưởng đến chức năng hô hấp của lợn. Mặc dù tỷ lệ chết không cao nhưng bệnh này lại làm suy giảm năng suất chăn nuôi, do lợn nhiễm bệnh sinh trưởng chậm, tiêu tốn thức ăn cao.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Kiểm Soát Bệnh Hô Hấp Lợn Thịt

Kiểm soát bệnh hô hấp lợn thịt không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế mà còn đảm bảo chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc phòng ngừa và điều trị hiệu quả các bệnh đường hô hấp giúp lợn sinh trưởng khỏe mạnh, giảm tỷ lệ hao hụt và nâng cao năng suất chăn nuôi. Theo nghiên cứu, việc kiểm soát tốt bệnh hô hấp có thể giảm chi phí điều trị và tăng lợi nhuận cho người chăn nuôi.

1.2. Đặc Điểm Dịch Tễ Học Bệnh Đường Hô Hấp Trên Lợn Ở Bắc Giang

Tình hình dịch tễ học của bệnh đường hô hấp trên lợn tại Bắc Giang có những đặc điểm riêng biệt, liên quan đến điều kiện khí hậu, phương thức chăn nuôi và giống lợn được nuôi. Việc nắm vững các yếu tố này giúp xây dựng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát bệnh phù hợp, hiệu quả. Các giống lợn được nuôi tại trại hợp tác xã Trường Giang đều là các giống lợn nhập ngoại thông qua tập đoàn CP Thái Lan. Các giống lợn này có sức đề kháng rất kém với các điều kiện thời tiết, khí hậu của địa phương.

II. Nguyên Nhân Gây Bệnh Đường Hô Hấp Trên Lợn Thịt Phổ Biến

Bệnh đường hô hấp trên đàn lợn thịt có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra, bao gồm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng và các yếu tố môi trường. Việc xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh là yếu tố then chốt để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả. Các bệnh đường hô hấp mà lợn thường xuyên mắc ở trang trại HTX Trường Giang là: Bệnh viêm phổi do Mycoplasma gây ra; Bệnh viêm phổi do Actinobacillus pleuropneumoniae gây ra; Bệnh viêm phổi do Pasteurella multocida gây ra; Bệnh viêm phổi do virus gây ra; Bệnh viêm phổi do ký sinh trùng gây ra.

2.1. Các Loại Vi Khuẩn Gây Bệnh Hô Hấp Thường Gặp Ở Lợn

Một số loại vi khuẩn thường gây bệnh hô hấp ở lợn bao gồm Mycoplasma hyopneumoniae, Actinobacillus pleuropneumoniae, Pasteurella multocida. Mỗi loại vi khuẩn có đặc điểm gây bệnh và phương pháp điều trị khác nhau. Việc chẩn đoán chính xác loại vi khuẩn gây bệnh giúp lựa chọn kháng sinh phù hợp, tránh tình trạng kháng thuốc và tăng hiệu quả điều trị. Vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae là một tác nhân gây bệnh với nhiều cơ chế tác động đã được biết rõ như: vi khuẩn này có khả năng giải phóng enzym protease có khả năng phân hủy hemoglobin, sắc tố vận chuyển oxy trong máu.

2.2. Vai Trò Của Virus Trong Các Bệnh Đường Hô Hấp Lợn Thịt

Virus cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng gây bệnh đường hô hấp ở lợn. Một số loại virus thường gặp bao gồm virus gây bệnh PRRS (Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp), virus cúm lợn. Bệnh do virus gây ra thường khó điều trị hơn so với bệnh do vi khuẩn, do đó việc phòng ngừa bằng vaccine là vô cùng quan trọng. Bệnh do virus gây ra thường làm suy giảm hệ miễn dịch của lợn, tạo điều kiện cho các bệnh nhiễm trùng thứ phát phát triển.

2.3. Yếu Tố Môi Trường Ảnh Hưởng Đến Bệnh Hô Hấp Lợn Thịt

Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, thông gió và mật độ nuôi cũng ảnh hưởng lớn đến tình hình bệnh hô hấp trên đàn lợn thịt. Chuồng trại không đảm bảo vệ sinh, thông thoáng kém, mật độ nuôi quá cao tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển và lây lan. Việc cải thiện điều kiện chăn nuôi là một trong những biện pháp quan trọng để phòng ngừa bệnh hô hấp. Chính những nguyên nhân này làm cho tỷ lệ lợn ở trong trại HTX Trường Giang thường xuyên mắc các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là các bệnh đường hô hấp.

III. Triệu Chứng Và Bệnh Tích Của Bệnh Hô Hấp Trên Lợn Thịt

Việc nhận biết sớm các triệu chứng và bệnh tích của bệnh hô hấp trên lợn thịt là rất quan trọng để có thể can thiệp kịp thời, giảm thiểu thiệt hại. Các triệu chứng thường gặp bao gồm ho, khó thở, chảy nước mũi, sốt và giảm ăn. Bệnh tích thường thấy ở phổi, khí quản và các hạch bạch huyết vùng đầu, cổ. Triệu chứng ho, khó thở xuất hiện sau 25- 65 ngày. Bệnh có thể chia làm 3 thể: cấp tính, á cấp tính và mãn tính.

3.1. Các Triệu Chứng Lâm Sàng Thường Gặp Của Bệnh Hô Hấp Lợn

Các triệu chứng lâm sàng của bệnh hô hấp ở lợn có thể khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Tuy nhiên, một số triệu chứng thường gặp bao gồm ho (khô hoặc có đờm), khó thở (thở nhanh, thở thể bụng), chảy nước mũi (trong hoặc có mủ), sốt, giảm ăn, chậm lớn và suy nhược. Khi phổi bị tổn thương nghiêm trọng thì con vật có triệu chứng khó thở, thở nhanh, thờ khò khè, nhịp thở có thể lên tới 100 – 150 lần/phút.

3.2. Bệnh Tích Điển Hình Của Bệnh Đường Hô Hấp Trên Lợn Thịt

Bệnh tích của bệnh đường hô hấp trên lợn thịt thường tập trung ở phổi, khí quản và các hạch bạch huyết vùng đầu, cổ. Phổi có thể bị viêm, sưng, có dịch hoặc mủ, có các vùng gan hóa hoặc nhục hóa. Khí quản có thể bị viêm, có dịch nhầy. Các hạch bạch huyết có thể sưng to. Bệnh tích chủ yếu ở cơ quan hô hấp, đặc biệt là ở phổi, hạch phổi. Bắt đầu xuất hiện những đốm đỏ hoặc xám bằng hạt đậu xanh to dần rồi tập trung lại thành vùng rộng hơn.

IV. Phương Pháp Phòng Và Điều Trị Bệnh Đường Hô Hấp Cho Lợn Thịt

Phòng bệnh luôn là biện pháp hiệu quả nhất để giảm thiểu thiệt hại do bệnh đường hô hấp gây ra. Các biện pháp phòng bệnh bao gồm cải thiện điều kiện chăn nuôi, tiêm phòng vaccine, sử dụng thuốc kháng sinh dự phòng và tăng cường sức đề kháng cho lợn. Khi lợn bị bệnh, cần điều trị kịp thời bằng kháng sinh, thuốc long đờm, thuốc trợ sức và các biện pháp hỗ trợ khác. Để phòng và chữa bệnh suyễn lợn đạt hiệu quả cao thì phải thực hiện những nội dung sau: Phòng bệnh khi chưa có dịch + Chăm sóc nuôi dưỡng tốt, khẩu phần ăn đầy đủ protein, chất khoáng, vitamin.

4.1. Các Biện Pháp Phòng Bệnh Hô Hấp Hiệu Quả Cho Đàn Lợn

Để phòng bệnh hô hấp hiệu quả cho đàn lợn, cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau: Đảm bảo chuồng trại sạch sẽ, thông thoáng, khô ráo; Cung cấp thức ăn đầy đủ dinh dưỡng, đảm bảo chất lượng; Tiêm phòng vaccine đầy đủ, đúng lịch; Sử dụng thuốc kháng sinh dự phòng khi có nguy cơ bùng phát dịch bệnh; Tăng cường sức đề kháng cho lợn bằng các loại vitamin, khoáng chất và men vi sinh. + Chuồng trại thông thoáng, sạch sẽ, định kỳ quét vôi diệt khuẩn. + Nên tự túc về con giống.

4.2. Hướng Dẫn Điều Trị Bệnh Hô Hấp Trên Lợn Thịt Chi Tiết

Khi lợn bị bệnh hô hấp, cần điều trị kịp thời và đúng cách để tránh các biến chứng nguy hiểm. Việc điều trị bao gồm sử dụng kháng sinh phù hợp với loại vi khuẩn gây bệnh, thuốc long đờm để giúp lợn dễ thở hơn, thuốc trợ sức để tăng cường sức khỏe và các biện pháp hỗ trợ khác như giữ ấm, cung cấp đủ nước và thức ăn dễ tiêu. Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại thuốc dùng để điều trị bệnh. Ở đây chúng tôi đã sử dụng hai loại thuốc kháng sinh là tylan 200 và vetrimoxin L.A để điều trị bệnh.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Điều Trị Bệnh Hô Hấp Bằng Thuốc Tylan 200

Trong quá trình điều trị bệnh hô hấp cho lợn, việc lựa chọn loại thuốc phù hợp và đánh giá hiệu quả điều trị là rất quan trọng. Thuốc Tylan 200 là một trong những loại kháng sinh được sử dụng phổ biến trong điều trị bệnh hô hấp ở lợn. Việc đánh giá hiệu quả của thuốc giúp người chăn nuôi có cơ sở để lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu. Thuốc tylan 200: Liều dùng: 1ml/20kg thể trọng, dùng 3 - 5 ngày, tiêm bắp. Kết hợp sử dụng một số thuốc long đờm, trợ sức, trợ lực . làm tăng hiệu quả điều trị của kháng sinh.

5.1. So Sánh Hiệu Quả Của Tylan 200 Với Các Loại Thuốc Khác

Để đánh giá hiệu quả của Tylan 200, cần so sánh với các loại thuốc kháng sinh khác thường được sử dụng trong điều trị bệnh hô hấp ở lợn. Việc so sánh dựa trên các tiêu chí như thời gian điều trị, tỷ lệ khỏi bệnh, tác dụng phụ và chi phí. Kết quả so sánh giúp người chăn nuôi có cái nhìn tổng quan và lựa chọn loại thuốc phù hợp nhất với điều kiện chăn nuôi của mình.

5.2. Lưu Ý Khi Sử Dụng Thuốc Tylan 200 Cho Lợn Bệnh

Khi sử dụng thuốc Tylan 200 cho lợn bệnh, cần tuân thủ đúng liều lượng, đường dùng và thời gian điều trị theo hướng dẫn của nhà sản xuất và bác sĩ thú y. Cần theo dõi sát các phản ứng phụ của thuốc và ngừng sử dụng nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào. Việc sử dụng thuốc đúng cách giúp tăng hiệu quả điều trị và giảm thiểu nguy cơ kháng thuốc.

VI. Kết Luận Và Giải Pháp Cho Bệnh Đường Hô Hấp Trên Lợn Thịt

Tình hình bệnh đường hô hấp trên đàn lợn thịt tại Bắc Giang vẫn còn diễn biến phức tạp, gây nhiều thiệt hại cho người chăn nuôi. Để giải quyết vấn đề này, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng, người chăn nuôi và các nhà khoa học trong việc nghiên cứu, phòng ngừa và điều trị bệnh. Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất đã giúp chúng ta xử lý và khống chế bệnh dịch. Mặt khác khi mức sống của người dân tăng lên thì nhu cầu về sử dụng thực phẩm sạch đang là vấn đề mà xã hội quan tâm, do đó mà ngành chăn nuôi nói chung và nhất là chăn nuôi lợn nói riêng làm sao phải tạo ra nhiều số lượng nhưng phải có chất lượng sản phẩm tốt, việc đó đòi hỏi phải có những biện pháp hợp lý để đáp ứng nhu cầu xã hội.

6.1. Các Giải Pháp Phòng Bệnh Hô Hấp Lợn Thịt Bền Vững

Để phòng bệnh hô hấp lợn thịt một cách bền vững, cần tập trung vào các giải pháp sau: Xây dựng hệ thống chăn nuôi an toàn sinh học; Tăng cường công tác kiểm dịch, giám sát dịch bệnh; Nâng cao trình độ chuyên môn cho người chăn nuôi; Khuyến khích sử dụng các sản phẩm sinh học, thân thiện với môi trường. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp này giúp giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe cho đàn lợn.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Hô Hấp Trên Lợn

Trong tương lai, cần tập trung nghiên cứu sâu hơn về các vấn đề sau: Nghiên cứu về các chủng vi khuẩn, virus gây bệnh hô hấp mới; Nghiên cứu về các phương pháp chẩn đoán bệnh nhanh chóng, chính xác; Nghiên cứu về các loại vaccine và thuốc điều trị bệnh hiệu quả hơn; Nghiên cứu về các yếu tố di truyền ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh của lợn. Các nghiên cứu này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phòng và điều trị bệnh hô hấp trên lợn, giúp ngành chăn nuôi lợn phát triển bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành chăn nuôi tại Việt Nam, chăn nuôi lợn giữ vai trò chủ lực trong việc cung cấp nguồn thực phẩm thịt cho xã hội. Nhằm gia tăng năng suất và chất lượng thịt thương phẩm, các giống lợn ngoại có năng suất cao đã được nhập khẩu và đưa vào nuôi bán công nghiệp và công nghiệp, điển hình là các giống lợn có nguồn gốc từ tập đoàn CP Thái Lan tại các cơ sở chăn nuôi quy mô hợp tác xã. Tuy nhiên, các giống lợn nhập ngoại thường có khả năng thích ứng và sức đề kháng kém hơn đối với điều kiện thời tiết, khí hậu nhiệt đới gió mùa cũng như sự biến động môi trường tại địa phương. Cùng với mật độ nuôi nhốt cao và sự tồn lưu của mầm bệnh trong chuồng trại, hội chứng bệnh đường hô hấp trên đàn lợn thịt diễn biến hết sức phức tạp. Dù tỷ lệ tử vong trực tiếp không quá cao ở thể mạn tính, bệnh đường hô hấp gây tổn thất kinh tế nặng nề do làm giảm tốc độ tăng trọng, kéo dài thời gian nuôi vỗ béo và tăng chỉ số tiêu tốn thức ăn trên một đơn vị tăng khối lượng.

Từ thực tế sản xuất tại cơ sở, đề tài "Tình hình mắc bệnh đường hô hấp trên đàn lợn thịt tại trại hợp tác xã Trường Giang - huyện Hiệp Hòa - tỉnh Bắc Giang và biện pháp phòng trị" được thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ cụ thể:

1. Mục tiêu nghiên cứu:

   • Xác định tỷ lệ mắc bệnh viêm đường hô hấp trên đàn lợn thịt nuôi tại trại lợn Hợp tác xã Trường Giang theo quy mô chuồng nuôi, theo các giai đoạn tháng tuổi và theo các tháng theo dõi trong năm.
   • Theo dõi, ghi nhận các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể đặc trưng của lợn mắc bệnh đường hô hấp.
   • Đánh giá và so sánh hiệu lực điều trị bệnh viêm đường hô hấp của 2 loại phác đồ kháng sinh thực địa (Tylan 200 và Vetrimoxin L.A).

2. Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn ngoại nuôi thịt giai đoạn từ 2 đến 5 tháng tuổi.

3. Phạm vi nghiên cứu:

   • Phạm vi không gian: Trại lợn Hợp tác xã chăn nuôi Trường Giang, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang.
   • Phạm vi thời gian: Từ ngày 18 tháng 5 năm 2015 đến ngày 18 tháng 11 năm 2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên cơ sở sinh lý học hô hấp động vật và bệnh lý truyền nhiễm thú y:

• Cơ sở sinh lý và bệnh học hô hấp: Hoạt động trao đổi khí của cơ thể gia súc (lợn cần 6 - 8 ml $O_2$/phút và thải ra 250 ml $CO_2$/phút; tần số hô hấp bình thường dao động từ 10 - 20 lần/phút). Khi đường dẫn khí (mũi, hầu, họng, khí quản, phế quản) và phổi bị tổn thương bởi các tác nhân sinh học, chức năng trao đổi khí tại phế nang bị rối loạn, dẫn đến thiếu oxy mô bào, tích tụ acid lactic và gây nhiễm độc toan.
• Tác nhân gây bệnh đường hô hấp được tổng quan:
  • Vi khuẩn: Mycoplasma hyopneumoniae (gây bệnh suyễn lợn / viêm phổi địa phương), Actinobacillus pleuropneumoniae (gây bệnh viêm phổi - màng phổi), Pasteurella multocida (viêm phổi, tụ huyết trùng), Streptococcus suis.
  • Virus: Coronavirus lợn, Influenzavirus type A (H1N1, H1N2, H3N2), Virus PRRS (hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp, dòng Lelystad Bắc Mỹ và Châu Âu).
  • Ký sinh trùng: Giun phổi Metastrongylus, ấu trùng giun đũa Ascaris suum di hành qua phổi.
• Phương pháp nghiên cứu thực tế:
  • Phương pháp điều tra dịch tễ và lâm sàng: Quan sát trực tiếp đàn lợn hằng ngày vào các thời điểm có biểu hiện rõ nhất (buổi sáng sớm, chiều tối, sau vận động hoặc khi thời tiết thay đổi đột ngột); phát hiện triệu chứng ho khan, thở khó, thở thể bụng, chảy dịch mũi, sốt; tính tỷ lệ mắc theo chuồng, theo lứa tuổi và theo tháng.
  • Phương pháp mổ khám bệnh tích: Ghi nhận tổn thương đại thể ở xoang ngực, bề mặt phổi, màng phổi, khí phế quản và hệ thống hạch lâm ba phổi trên lợn ốm chết hoặc lợn mổ khám.
  • Phương pháp thử nghiệm điều trị: Bố trí thí nghiệm so sánh hai lô điều trị lợn mắc bệnh đường hô hấp (quy mô 33 con/lô) với hai loại kháng sinh: Lô 1 dùng Tylan 200 (Tylosin 200 mg/ml, liều 1 ml/20 kg thể trọng/ngày, tiêm bắp 3 - 5 ngày); Lô 2 dùng Vetrimoxin L.A (Amoxycillin, liều 1 ml/10 kg thể trọng, tiêm bắp cách ngày trong 5 ngày), cả hai lô đều kết hợp thuốc trợ lực (B.complex 1 ml/10 kg thể trọng) và giảm đau hạ sốt (Analgin C 1 ml/10 kg thể trọng).
  • Phương pháp xử lý số liệu: Ứng dụng phương pháp thống kê sinh vật học trong nông nghiệp theo tài liệu hướng dẫn của Chu Văn Mẫn (2002).

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc phát triển chăn nuôi lợn tập trung, phân tích những rủi ro dịch bệnh khi nhập giống lợn ngoại thương phẩm và sự suy giảm năng suất chăn nuôi do các bệnh đường hô hấp gây ra. Xác định rõ mục tiêu nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn của đề tài trong việc hỗ trợ kỹ thuật chăn nuôi tại Hợp tác xã Trường Giang.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa các cơ sở khoa học về giải phẫu, chức năng sinh lý bộ máy hô hấp của lợn; cơ chế gây bệnh của các vi khuẩn đường hô hấp điển hình (Mycoplasma hyopneumoniae, Actinobacillus pleuropneumoniae, Pasteurella multocida), các virus gây viêm phổi (PRRS, Cúm lợn, Coronavirus) và ký sinh trùng đường hô hấp. Phân tích nguyên tắc phòng ngừa tổng hợp (vệ sinh thú y, an toàn sinh học, sử dụng vaccine) và nguyên tắc điều trị (kết hợp tiêu diệt căn nguyên bằng kháng sinh với điều trị triệu chứng bằng thuốc giãn phế quản, giảm đau hạ sốt và nâng cao sức đề kháng). Tổng kết các công trình nghiên cứu trong nước (Phạm Sỹ Lăng, Nguyễn Ngọc Nhiên, Cù Hữu Phú, Đặng Xuân Bình, Lý Thị Liên Khai, Nguyễn Quang Tính...) và ngoài nước (Rosembusch, De Alwis, Amy Galliher-Beckley, Gajda, Nick Serão, Schroyen...).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định quy mô đàn lợn ngoại 2 - 5 tháng tuổi tại trại Hợp tác xã chăn nuôi Trường Giang, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang từ tháng 5/2015 đến tháng 11/2015. Quy định chi tiết các chỉ tiêu theo dõi: tỷ lệ mắc bệnh theo cá thể, tỷ lệ mắc bệnh theo 4 chuồng nuôi, tỷ lệ mắc theo 4 giai đoạn tuổi (2, 3, 4, 5 tháng tuổi), tỷ lệ mắc theo 5 tháng theo dõi (tháng 6, 7, 8, 9, 10/2015). Đưa ra công thức tính toán dịch tễ học và lập sơ đồ bố trí thí nghiệm so sánh hiệu quả điều trị của 2 phác đồ Tylan 200 và Vetrimoxin L.A.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này chia làm hai nội dung lớn:

1. Công tác phục vụ sản xuất tại trại: Tác giả tham gia thực hiện nghiêm ngặt quy trình an toàn sinh học (phun sát trùng chuồng trại bằng Novacine, quét vôi hành lang, khử trùng người và phương tiện); triển khai lịch tiêm phòng vaccine đạt tỷ lệ bảo hộ 100% trên 1.868 lượt lợn đối với các bệnh Circovirus (Circo flex), PRRS, Dịch tả lợn (HC-vac SFV1, SFV2) và Lở mồm long móng (Aftopor FMD1, FMD2). Đồng thời tham gia điều trị trực tiếp các ca bệnh phát sinh trong trại (hen suyễn, tiêu chảy, viêm da - ghẻ, bại liệt, viêm khớp) và phụ trách kỹ thuật luân chuyển, xuất nhập đàn lợn.

Nội dung công việc phục vụ sản xuất	Số lượng theo dõi (con)	Kết quả khỏi / An toàn (con)	Tỷ lệ đạt (%)
Phòng bệnh bằng vaccine
Vaccine PCV + PRRS (tuần 4)	1.868	1.868	100,0
Vaccine SFV1 (Dịch tả lần 1, tuần 5)	1.868	1.868	100,0
Vaccine SFV2 + FMD1 (Dịch tả lần 2 + LMLM lần 1, tuần 8)	1.868	1.868	100,0
Vaccine FMD2 (LMLM lần 2, tuần 12)	1.868	1.868	100,0
Điều trị bệnh lâm sàng tại trại
Bệnh hen suyễn	236	219	92,8
Bệnh tiêu chảy (E. coli, Salmonella, Clostridium, Balantidium)	314	314	100,0
Bệnh ghẻ, viêm da (điều trị bằng Azidin)	16	16	100,0
Bệnh bại liệt	2	2	100,0
Bệnh viêm khớp	18	18	100,0
Công tác nghiệp vụ khác
Khâu lợn lòi dom	1	1	100,0
Nhập lợn	1.031	1.031	100,0
Chuyển lợn	956	956	100,0
Xuất lợn	1.011	1.011	100,0

2. Kết quả nghiên cứu chuyên đề bệnh đường hô hấp:

• Điều tra trên tổng đàn 1.570 lợn thịt tại 4 chuồng nuôi, phát hiện 268 con mắc bệnh đường hô hấp, chiếm tỷ lệ trung bình 17,1%. Tỷ lệ mắc giữa các chuồng dao động từ 16,8% đến 17,6%.

Chuồng theo dõi	Số lợn theo dõi (con)	Số lợn mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc bệnh (%)
Chuồng 1	393	67	17,0
Chuồng 2	393	66	16,8
Chuồng 3	392	66	16,8
Chuồng 4	392	69	17,6
Tính chung	1.570	268	17,1

• Tỷ lệ mắc bệnh theo lứa tuổi có xu hướng tăng dần theo thời gian nuôi: lợn 2 tháng tuổi có tỷ lệ mắc thấp nhất (10,7%), tăng lên 13,0% ở lợn 3 tháng tuổi, 17,1% ở lợn 4 tháng tuổi và đạt cao nhất ở lợn 5 tháng tuổi (27,6%). Nguyên nhân do lợn càng lớn mật độ tiếp xúc trong ô chuồng càng cao, diện tích sàn trên mỗi cá thể giảm và mức độ tồn lưu vi khuẩn tăng lên.

Giai đoạn tháng tuổi	Số lợn theo dõi (con)	Số lợn mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc bệnh (%)
2 tháng tuổi	393	42	10,7
3 tháng tuổi	393	51	13,0
4 tháng tuổi	392	67	17,1
5 tháng tuổi	392	108	27,6
Tính chung	1.570	268	17,1

• Tỷ lệ mắc bệnh phân bố theo tháng trong năm: Tỷ lệ mắc thấp nhất vào các tháng mùa hè như tháng 7 (12,4%), tháng 8 (13,1%), tháng 6 (14,0%) và tăng mạnh vào các tháng chuyển mùa thu - đông: tháng 9 (18,5%) và đạt đỉnh điểm vào tháng 10 (27,4%) do sự thay đổi đột ngột của nhiệt độ và ẩm độ không khí.

Tháng theo dõi (năm 2015)	Số lợn theo dõi (con)	Số lợn mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc bệnh (%)
Tháng 6	314	44	14,0
Tháng 7	314	39	12,4
Tháng 8	314	41	13,1
Tháng 9	314	58	18,5
Tháng 10	314	86	27,4
Tính chung	1.570	268	17,1

• Triệu chứng lâm sàng ghi nhận: Lợn ho khan từng tiếng hoặc ho kéo dài từng hồi vào sáng sớm và chiều tối; thở khó, thở thể bụng (bụng hóp và giật mạnh), há mồm để thở, tần số hô hấp tăng cao (100 - 150 lần/phút ở thể cấp), chảy dịch nước mũi, nước mắt, lợn ủ rũ, sốt nhẹ hoặc sốt cao tùy thể bệnh.
• Bệnh tích đại thể khi mổ khám: Phổi bị viêm lan rộng, có vùng nhục hóa, gan hóa màu đỏ thẫm hoặc xám đục tập trung ở thùy đỉnh và thùy tim; xuất hiện tổn thương viêm phổi kính; màng phổi dính sợi fibrin vào thành ngực; dịch bọt khí lẫn mủ trong khí quản và phế quản; hạch lâm ba phổi sưng to gấp 2 - 5 lần bình thường, tụ dịch phù thũng.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về tình hình dịch tễ, mức độ cảm nhiễm bệnh hô hấp trên đàn lợn thịt tại trại Hợp tác xã Trường Giang; kiến nghị quy trình quản lý chuồng trại, kiểm soát tiểu khí hậu và áp dụng phác đồ điều trị kịp thời để hạn chế lây lan dịch bệnh.

---

Kết quả và đóng góp

1. Kết quả chính với số liệu thực chứng:

   • Đã khảo sát dịch tễ trên quần thể 1.570 lợn thịt ngoại thương phẩm, xác định tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp trung bình là 17,1% (268/1.570 con).
   • Chứng minh quy luật gia tăng tỷ lệ mắc bệnh theo lứa tuổi: tỷ lệ mắc tăng từ 10,7% (ở giai đoạn 2 tháng tuổi) lên mức 27,6% (ở giai đoạn 5 tháng tuổi).
   • Xác định tính chất mùa vụ của bệnh hô hấp tại địa bàn nghiên cứu: tỷ lệ bệnh tăng vọt trong giai đoạn chuyển mùa từ hè sang thu - đông, tăng từ mức thấp nhất 12,4% (tháng 7) lên mức cao nhất 27,4% (tháng 10).
   • Đánh giá lâm sàng quy trình điều trị hen suyễn trong sản xuất đạt tỷ lệ chữa khỏi 92,8% (219/236 con), tỷ lệ mạn tính 0,46% (1 con) và tỷ lệ chết 2,74% (6 con).
   • Hoàn thành tiêm phòng 100% an toàn cho 1.868 lượt gia súc đối với 4 loại bệnh truyền nhiễm nguy hiểm (PCV, PRRS, SFV, FMD).

2. Giải pháp và khuyến nghị tác giả đề xuất:

   • Tăng cường kiểm soát tiểu khí hậu chuồng nuôi: duy trì hệ thống làm mát vào mùa hè và hệ thống sưởi ấm chống gió lùa vào mùa đông; giảm thiểu tích tụ khí độc ($NH_3$, $H_2S$) bằng cách thu dọn phân định kỳ 2 lần/ngày.
   • Giữ nghiêm ngặt chế độ sát trùng: sử dụng dung dịch Novacine phun trong chuồng có lợn (tỷ lệ 1/1600, chu kỳ 1 lần/2 ngày) và ngoài chuồng trại (1 lần/ngày); định kỳ quét vôi lối đi chở thức ăn 1 lần/tuần.
   • Áp dụng các phác đồ kháng sinh đặc trị (Tylan 200 hoặc Vetrimoxin L.A) kết hợp thuốc hạ sốt, giảm đau (Analgin C), long đờm (Bromhexine) và thuốc bổ nâng cao sức đề kháng (B.complex) ngay khi phát hiện triệu chứng hô hấp ban đầu.

3. Đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn:

   • Cung cấp dẫn liệu thực tế về dịch tễ học lâm sàng bệnh hô hấp trên lợn thịt nuôi tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang, làm tư liệu đối sánh cho các nghiên cứu thú y tại khu vực trung du miền núi phía Bắc.
   • Chuẩn hóa quy trình chăm sóc, dự phòng và điều trị bệnh hô hấp áp dụng hiệu quả cho mô hình chăn nuôi lợn tập trung cấp hợp tác xã.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận: Nghiên cứu mới dừng lại ở việc chẩn đoán dựa trên triệu chứng lâm sàng và mổ khám bệnh tích đại thể; chưa tiến hành phân lập vi sinh vật chuyên sâu, nuôi cấy giám định định danh chính xác từng chủng vi khuẩn/virus bằng kỹ thuật PCR/RT-PCR hoặc làm kháng sinh đồ trực tiếp trên mẫu bệnh phẩm thu thập tại trại.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu phân lập các chủng mầm bệnh vi khuẩn (A. pleuropneumoniae, M. hyopneumoniae, P. multocida) và virus (PRRS, Cúm lợn) gây viêm phổi; thực hiện kháng sinh đồ trong phòng thí nghiệm để theo dõi sự biến đổi tính kháng thuốc của vi khuẩn; đánh giá chi tiết chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật (chi phí thuốc trên một kg tăng trọng) khi ứng dụng các phác đồ điều trị mở rộng.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y tại các trường đại học, cao đẳng nông lâm làm tài liệu tham khảo cho các khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề thực tập lâm sàng.
  • Kỹ thuật viên thú y, chủ trang trại và cán bộ quản lý kỹ thuật tại các hợp tác xã chăn nuôi lợn thịt tập trung.
• Nội dung đáng giá để tham khảo:
  • Lịch trình tiêm phòng vaccine phòng bệnh truyền nhiễm theo từng tuần tuổi cho đàn lợn thịt (PCV, PRRS, Dịch tả lợn, Lở mồm long móng).
  • Quy trình sát trùng chuồng trại bằng Novacine theo tỷ lệ pha chuẩn hóa cho từng khu vực.
  • Sơ đồ bố trí liều lượng, cách dùng các loại kháng sinh và thuốc bổ trợ (Tylan 200, Vetrimoxin L.A, Analgin C, Bromhexine, B.complex) trong điều trị thực địa.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp trung bình trên đàn lợn thịt tại trại Hợp tác xã Trường Giang là bao nhiêu?
Kết quả điều tra trên 1.570 con lợn thịt tại 4 chuồng nuôi ghi nhận 268 con mắc bệnh, chiếm tỷ lệ trung bình là 17,1%. Tỷ lệ mắc bệnh phân bố tương đối đồng đều giữa các chuồng: Chuồng 1 (17,0%), Chuồng 2 (16,8%), Chuồng 3 (16,8%) và Chuồng 4 (17,6%).

2. Tỷ lệ mắc bệnh hô hấp thay đổi như thế nào theo các giai đoạn tháng tuổi của lợn thịt?
Tỷ lệ mắc bệnh tăng dần theo lứa tuổi: lợn 2 tháng tuổi mắc 10,7%; lợn 3 tháng tuổi mắc 13,0%; lợn 4 tháng tuổi mắc 17,1% và đạt mức cao nhất ở lợn 5 tháng tuổi với 27,6%. Nguyên nhân do giai đoạn cuối thời gian nuôi dưỡng kéo dài, lợn tăng khối lượng làm mật độ chuồng nuôi dày hơn, tăng khả năng tiếp xúc trực tiếp và phơi nhiễm mầm bệnh tích tụ trong môi trường.

3. Bệnh đường hô hấp trên đàn lợn tại trại bùng phát mạnh nhất vào thời điểm nào trong năm?
Bệnh xuất hiện quanh năm nhưng tỷ lệ mắc tăng vọt vào giai đoạn chuyển mùa từ hè sang thu - đông. Cụ thể, tỷ lệ mắc thấp vào tháng 7 (12,4%), tháng 8 (13,1%), tháng 6 (14,0%), sau đó tăng lên 18,5% vào tháng 9 và đạt đỉnh điểm 27,4% vào tháng 10 năm 2015.

4. Quy trình tiêm phòng vaccine cho đàn lợn tại trại được thực hiện theo các mốc thời gian nào?
Trại áp dụng lịch tiêm phòng 100% cho đàn lợn gồm: Tuần tuổi thứ 4 tiêm vaccine phòng Circo flex (PCV) liều 1 ml/con và vaccine PRRS liều 2 ml/con; Tuần thứ 5 tiêm vaccine Dịch tả lợn lần 1 (HC-vac SFV1) liều 2 ml/con; Tuần thứ 8 tiêm nhắc lại Dịch tả lợn lần 2 (SFV2) liều 2 ml/con kết hợp vaccine Lở mồm long móng lần 1 (Aftopor FMD1) liều 2 ml/con; Tuần thứ 12 tiêm nhắc lại vaccine Lở mồm long móng lần 2 (FMD2) liều 2 ml/con.

5. Liều lượng và phác đồ sử dụng của hai loại thuốc kháng sinh được thử nghiệm điều trị trong khóa luận là gì?

• Tylan 200 (Tylosin): Liều lượng 1 ml/20 kg thể trọng/lần/ngày, tiêm bắp liên tục từ 3 đến 5 ngày.
• Vetrimoxin L.A (Amoxycillin): Liều lượng 1 ml/10 kg thể trọng, tiêm bắp, tiêm cách ngày, điều trị trong 5 ngày.
  Cả hai phác đồ đều được kết hợp tiêm bắp Analgin C (1 ml/10 kg thể trọng) để hạ sốt giảm đau và B.complex (1 ml/10 kg thể trọng) để trợ lực nâng cao sức đề kháng.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hoàng Thị Quỳnh Anh đã phản ánh toàn diện thực trạng bệnh lý đường hô hấp trên đàn lợn ngoại nuôi thịt tại Hợp tác xã chăn nuôi Trường Giang (Hiệp Hòa, Bắc Giang) với tỷ lệ mắc bệnh bình quân 17,1%, đồng thời chỉ rõ quy luật gia tăng tỷ lệ mắc theo tháng tuổi (đạt 27,6% ở lợn 5 tháng tuổi) và theo mùa chuyển lạnh (đạt 27,4% trong tháng 10). Công trình đã tổng kết chi tiết các biểu hiện lâm sàng, bệnh tích mổ khám đại thể và quy trình phòng bệnh bằng vaccine kết hợp các phác đồ kháng sinh trị liệu thực địa. Đây là tài liệu thực nghiệm có giá trị thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho công tác quản lý dịch bệnh và chăm sóc thú y trong chăn nuôi lợn thịt quy mô bán công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng ngày càng phát triển mạnh đã đáp ứng phần lớn nhu cầu về thực phẩm của người dân và giữ một vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Nhằm đáp ứng với sự phát triển đó, Nhà nước, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã cho nhập các giống gia súc, gia cầm có năng suất và chất lượng cao từ các nước có nền chăn nuôi phát triển, nhằm mục đích nâng cao sản lượng và chất lượng sản phẩm. Trong các loại vật nuôi thì nuôi lợn mang lại hiệu quả kinh tế cao và là nguồn cung cấp thịt chủ yếu cho xã hội. Vì vậy trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi nước ta nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng đã đạt nhiều thành tựu mới, xu thế chuyên môn hóa sản xuất, chăn nuôi muốn thu được lợi nhuận cao thì ngoài các vấn đề về con giống, công tác dinh dưỡng thì công tác thú y là vấn đề cấp bách, quyết định đến thành công trong chăn nuôi.

Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất đã giúp chúng ta xử lý và khống chế bệnh dịch. Mặt khác khi mức sống của người dân tăng lên thì nhu cầu về sử dụng thực phẩm sạch đang là vấn đề mà xã hội quan tâm, do đó mà ngành chăn nuôi nói chung và nhất là chăn nuôi lợn nói riêng làm sao phải tạo ra nhiều số lượng nhưng phải có chất lượng sản phẩm tốt, việc đó đòi hỏi phải có những biện pháp hợp lý để đáp ứng nhu cầu xã hội. Trong các bệnh gây thiệt hại cho chăn nuôi lợn thì bệnh liên quan tới đường hô hấp diễn ra một cách phức tạp và gây nhiều thiệt hại lớn. Bệnh đường hô hấp là một trong những bệnh có nhiều nguyên nhân gây ra như: vi khuẩn, virus, mycoplasma,.

gây ảnh hưởng đến chức năng hô hấp của lợn. 2 Mặc dù tỷ lệ chết không cao nhưng bệnh này lại làm suy giảm năng suất chăn nuôi, do lợn nhiễm bệnh sinh trưởng chậm, tiêu tốn thức ăn cao. Xuất phát từ yêu cầu thực tế sản xuất và được sự hướng dẫn của cô giáo TS. Nguyễn Thị Ngân, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Tình hình mắc bệnh đường hô hấp trên đàn lợn thịt tại trại hợp tác xã Trường Giang - huyện Hiệp Hòa- tỉnh Bắc Giang và biện pháp phòng trị”.

Mục tiêu nghiên cứu - Xác định tỷ lệ lợn mắc bệnh viêm đường hô hấp trên đàn lợn thịt tại trại lợn; - So sánh hiệu lực điều trị bệnh viêm đường hô hấp của 2 loại thuốc. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Các kết quả nghiên cứu của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo về bệnh đường hô hấp trên đàn lợn thịt. Ý nghĩa trong thực tiễn - Các kết quả nghiên cứu điều trị bệnh và đánh giá hiệu quả điều trị bằng 2 loại thuốc góp phần phục vụ sản xuất ở trại.

3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học: 2.Vai trò, chức năng sinh lý của bộ máy hô hấp: Đối với tất cả các loài động vật thì một trong những yếu tố quyết định đến sự sống là có đủ lượng O2. Trong mỗi phút, cơ thể động vật cần 6 - 8ml O2 và thải ra 250ml CO2. Để có đủ lượng O2 thiết yếu này và thải ra được lượng CO2 ra khỏi cơ thể thì cơ thể phải thực hiện động tác hô hấp.

Hô hấp của cơ thể lợn được chia thành 3 quá trình: - Hô hấp ngoài: là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường được thực hiện ở phổi thông qua các phế nang.