Kma Chương 2: Tiến trình và Luồng Khoa CNTT - HvKTMM 1 It.kma Nội dung 1. Tiến trình 2. Luồng 1 Khái niệm tiến trình 1 Mô tả luồng 2 Lập lịch tiến trình 2 Các mô hình đa luồng 3 Các hoạt động trên tiến trình 4 Tiến trình hợp tác 5 Giao tiếp giữa các tiến trình Khoa CNTT - HvKTMM 2 It.kma Mục tiêu Nắm được khái niệm tiến trình, luồng. Các trạng thái của tiến trình Quá trình chuyển trạng thái, khởi tạo và kết thúc tiến trình.
Quản lý tiến trình Quản lý luồng và đa luồng. Khoa CNTT - HvKTMM 3 It. Khái niệm tiến trình Việc thực hiện công việc được mô tả thông qua các chương trình. Tiến trình là một chương trình đang được thực thi.
Tiến trình cần Được cung cấp đầy đủ tài nguyên cần thiết Được CPU tiếp nhận & thực hiện Một tiến trình gồm: Mã nguồn chương trình (code) (không thay đổi) Dữ liệu (data) Bộ đếm CT (Program Counter) Ngăn xếp (Stack) Giá trị ở các thanh ghi (Register values) Hệ điều hành: điều phối việc thực hiện các tiến trình cũng như phân phối tài nguyên cần thiết cho tiến trình Khoa CNTT - HvKTMM 4 1. Khái niệm tiến trình It. Các trạng thái của tiến trình Trạng thái của tiến trình tại một thời điểm xác định bởi hoạt động của tiến trình tại thời điểm đó. Trong quá trình sống, tiến trình có thể thay đổi trạng thái do các nguyên nhân: Phải dừng hoạt động do hết thời gian Đợi một thao tác I/O hoàn tất Phải chờ một sự kiện xảy ra Khoa CNTT - HvKTMM 5 1.
Khái niệm tiến trình It. Các trạng thái của tiến trình Tại một thời điểm, tiến trình có thể có một trong các trạng thái: new: Tiến trình đang được tạo running: Tiến trình đang chiếm hữu CPU & thực hiện các lệnh. waiting: Tiến trình đang chờ cung được cấp tài nguyên hoặc chờ một sự kiện nào đó xuất hiện để chuyển sang trạng thái sẵn sàng. ready: Tiến trình ở trạng thái sẵn sàng, được phân phổi đủ tài nguyên cần thiết, đang chờ đến lượt được thực hiện theo cơ chế lập lịch của hệ điều hành.
terminated: Tiến trình kết thúc. Nó không biến mất cho đến khi một tiến trình khác đọc được trạng thái thoát của nó. Khoa CNTT - HvKTMM 6 1. Khái niệm tiến trình It.
Các trạng thái của tiến trình Các trạng thái của tiến trình trong HĐH Android Khoa CNTT - HvKTMM 7 1. Khái niệm tiến trình It. Các trạng thái của tiến trình Hoạt động(quá trình chuyển trạng thái) Tiến trình mới tạo (New) được đưa vào hệ thống, được cung cấp đủ tài nguyên (chờ được phân phối CPU) sẽ chuyển sang trạng thái ready. Khi tới lượt (giải thuật lập lịch trong bộ điều phối), tiến trình chuyển từ ready sang running (thực thi).
Chỉ duy nhất 1 tiến trình ở trạng thái running (tại 1 CPU) Nhiều tiến trình có thể ở trạng thái waiting hay ready (hàng đợi). Khi tiến trình ở trạng thái running, nó có thể chuyển sang trạng thái: • Kết thúc(terminal): nếu thực hiện xong • Chờ (waiting): tiến trình yêu cầu một tài nguyên nhưng chưa được đáp ứng vì tài nguyên chưa sẵn sàng để cấp phát tại thời điểm đó ; hoặc tiến trình phải chờ một sự kiện hay thao tác nhập/xuất • Sẵn sàng(ready) khi xảy ra ngắt để chuyển CPU cho tiến trình có mức ưu tiên cao hơn Bộ điều phối cấp phát cho tiến trình một khoảng thời gian sử dụng CPU hoặc hết thời gian chiếm hữu CPU Waitting -> ready: Tài nguyên mà tiến trình yêu cầu trở nên sẵn sàng để cấp phát ; hay sự kiện hoặc thao tác I/O tiến trình đang đợi(có trạng thái waiting) hoàn tất, tiến trình chuyển sang ready Khoa CNTT - HvKTMM 8 1. Khái niệm tiến trình It. Khối điều khiển tiến trình (PCB) PCB (Process Control Block): là vùng nhớ lưu trữ các thông tin mô tả cho tiến trình.
Mỗi tiến trình có một PCB. Cấu trúc PCB: 1. Định danh tiến trình(Pid - Process Id): để phân biệt các proces 2. Trạng thái tiến trình - Process state: xác định trạng thái hiện thời 3.
Ngữ cảnh tiến trình (Context of the process): mô tả các tài nguyên liên quan đến tiến trình( hiện có hoặc đang đợi phân bổ) • Trạng thái CPU: Con trỏ lệnh, CPU registers; được lưu trữ khi xảy ra ngắt để có thể phục hồi trạng thái khi phục vụ ngẵt xong • Thông tin lịch trình CPU - CPU scheduling information • Thông tin quản lý bộ nhớ: danh sách khối nhớ đang cấp cho tiến trình • Tài nguyên sử dụng: danh sách tài nguyên tiến trình đang sử dụng • Tài nguyên tạo lập: danh sách các tài nguyên mà tiến trình yêu cầu 4. Thông tin giao tiếp: phản ánh quan hệ giữa tiến trình này với các tiến trình khác trong hệ thống 5. Thông tin thống kê: những thông tin về hoạt động tiến trình (thời gian thực hiện, thời gian chờ, v.) Khoa CNTT - HvKTMM 9 1. Khái niệm tiến trình It.
Khối điều khiển tiến trình (PCB) Structure Of PCB Khoa CNTT - HvKTMM 10 1. Khái niệm tiến trình It. Khối điều khiển tiến trình (PCB) Các PCB thường liên kết với một số hàng đợi để điều phối CPU PCB sẽ quyết định tiến trình nào sẽ được sử dụng CPU Hệ điều hành căn cứ vào nội dung của PCB để: Phân phối và phân phối lại CPU Giải phóng CPU ảo mà không phân phối lại • Trong chế độ đa chương trình, user quan niệm nhiều ctr thực hiện đồng thời nhưng khi thực hiện CPU chỉ phục vụ một ctr tại một thời điểm(CPU thực); các ctr đang thực hiện đồng thời còn lại sử dụng CPU ảo • CPU ảo là CPU lôgic được phân phối cho toàn bộ tiến trình • CPU ảo tốc độ << CPU thực Khoa CNTT - HvKTMM 11 1. Khái niệm tiến trình It.
CPU chuyển giữa các tiến trình Khoa CNTT - HvKTMM 12 1. Khái niệm tiến trình It. Đặc điểm tiến trình Mỗi tiến trình thực hiện nhiệm vụ khác nhau, tiến trình có thể có đặc điểm sau: I/O-bound process – tiến trình hướng I/O: Sử dụng nhiều thời gian thực hiện vào/ra hơn việc tính toán Chiếm dụng CPU ngắn Cần chuyển ngữ cảnh thường xuyên khi bắt đầu và kết thúc I/O. CPU-bound process – tiến trình hướng xử lý: Sử dụng nhiều thời gian cho việc tính toán hơn việc I/O Chiếm dụng CPU dài.
Cũng cần chuyển ngữ cảnh thường xuyên để tránh tr.hợp một tiến trình ngăn chặn các tiến trình khác sử dụng CPU. Tiến trình tương tác hay xử lý theo lô Các tiến trình chiếm dụng CPU trong khoảng thời gian như nhau gọi là lượng tử thời gian(quantum) Khoa CNTT - HvKTMM 13 1. Khái niệm tiến trình It. Đặc điểm tiến trình Độ ưu tiên của tiến trình Các tiến trình có thể được phân cấp theo một số tiêu chuẩn đánh giá.
Thời gian đã sử dụng CPU của tiến trình • Cần biết thời gian đã sử dụng CPU của tiến trình để tiến hành điều phối(lập lịch) Thời gian còn lại tiến trình cần để hoàn tất • Giảm thiểu thời gian chờ đợi trung bình của các tiến trình bằng cách cho các tiến trình cần ít thời gian nhất để hoàn tất được thực hiện trước Khoa CNTT - HvKTMM 14 It. Lập lịch tiến trình Máy tính hoạt động cần chú ý đến mục lập lịch: Mục tiêu multiprogramming: là có nhiều tiến trình cùng chạy tại mọi thời điểm để tối đa hóa sử dụng CPU. Mục tiêu của time-sharing: là chuyển CPU giữa các tiến trình càng thường xuyên càng tốt để người sử dụng có thể tương tác với mỗi chương trình khi nó đang chạy. Máy tính hoạt động dựa trên nguyên tắc: Máy tính đơn CPU, tại một thời điểm chỉ có thể chạy 1 tiến trình.
Nếu có nhiều tiến trình tồn tại, chúng phải đợi đến khi CPU rỗi và được phân phối lại. Khoa CNTT - HvKTMM 15 It. Lập lịch tiến trình Nguyên tắc lập lịch chung: Chọn 1 tiến trình trong hàng đợi, ở trạng thái ready có độ ưu tiên cao nhất Các yếu tố liên quan đến độ ưu tiên: • Thời điểm tạo tiến trình • Thời gian phục vụ • Thời gian đã dành để phục vụ • Thời gian trung bình tiến trình chưa được phục vụ Tiêu chuẩn để chọn một phương pháp điều phối CPU là cần xem xét thời gian chờ đợi xử lý. Khoa CNTT - HvKTMM 16 1.
Lập lịch tiến trình It. Các danh sách lập lịch tiến trình HĐH sử dụng 2 loại danh sách để điều phối các tiến trình: Danh sách sẵn sàng( ready list) Danh sách đợi( waiting list) Khi một tiến trình bắt đầu đi vào hệ thống(tạo lập tiến trình) thuộc vào danh sách tác vụ(Job list: tập hợp mọi tiến trình trong hệ thống) Ready list – tập hợp tất cả các tiến trình cư trú trong bộ nhớ chính, ở trạng thái sẵn sàng và chờ được thực hiện. HĐH chỉ sử dụng một ready list cho toàn bộ hệ thống Tiến trình đang thực hiện có thể chuyển sang trạng thái chờ khi có yêu cầu tạm dừng, hoặc chờ sự kiện vào ra, hoặc yêu cầu tài nguyên chưa thỏa mãn. Khi đó tiến trình chuyển sang danh sách chờ Device list: mỗi tài nguyên(thiết bị) có một danh sách chờ riêng bao gồm các tiến trình đang chờ cấp phát tài nguyên đó Khoa CNTT - HvKTMM 17 1.
Lập lịch tiến trình It. Các trình lập lịch (Schedulers) Lập lịch dài kỳ (Long-term scheduler): Lựa chọn những tiến trình từ vùng đệm trong bộ nhớ ngoài vào bộ nhớ trong (ready list) Do số lượng các tiến trình gửi đến hệ thống quá nhiều => không thể được thực hiện ngay => đưa vào vùng đệm ở bộ nhớ thứ cấp. Lựa chọn trong vùng đệm đưa vào Ram và vào danh sách ready Tốc độ chậm Kiểm soát mức đa chương trình Không thường xuyên (giây, phút) Khoa CNTT - HvKTMM 18 1. Lập lịch tiến trình It.
Các trình lập lịch (Schedulers) Lập lịch ngắn kỳ (short-term scheduler): lập lịch CPU (điều phối CPU) Lựa chọn tiến trình nào nên được thực hiện kế tiếp và phân phối CPU cho nó. Được sử dụng đến rất thường xuyên (milliseconds) Tốc độ nhanh Khoa CNTT - HvKTMM 19 It. Các hoạt động của tiến trình HĐH cấp các thao tác chủ yếu sau đây trên một tiến trình Tạo lập tiến trình (create or new) Kết thúc tiến trình (destroy or terminal) Tạm dừng tiến trình (suspend) Tái kích hoạt tiến trình (resume) Thay đổi độ ưu tiên tiến trình Khoa CNTT - HvKTMM 20 1. Các hoạt động của tiến trình It.