HCMUTE Tổ Chức Dạy Học Môn Thiết Kế Sản Phẩm Công Nghiệp Theo Hướng CDIO

Hcmute tổ chức dạy học môn thiết kế sản phẩm công nghiệp theo hướng tiếp cận CDIO, nâng cao chất lượng đào tạo tại trường đại học sư phạm kỹ thuật HCM.

• Tác giả: Trương Minh Trí
• Người hướng dẫn: GVC-TS. Trương Minh Trí
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Thiết kế sản phẩm công nghiệp
• Đề tài: Tích Cực Hóa Dạy Học Thiết Kế Sản Phẩm Công Nghiệp Theo CDIO Tại HCMUTE
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU DẠY và HỌC TRONG và NGOÀI NƯỚC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HOÁ – TIẾP CẬN CDIO
• 1.1. Các khái niệm cơ bản
• 2. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC MÔN THIẾT KẾ SẢN PHẨM CÔNG NGHIỆP TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3. GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT VỀ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO THEO CDIO
• 4. ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP DẠY VÀ HỌC MÔN THIẾT KẾ SẢN PHẨM CÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG TIẾP CẬN CDIO
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. CDIO tại HCMUTE Triển khai mô hình CDIO và bối cảnh tại HCMUTE

Phần này khảo sát mô hình CDIO và việc triển khai CDIO tại HCMUTE. Nội dung tập trung vào việc phân tích ứng dụng CDIO trong giáo dục đại học, đặc biệt là trong lĩnh vực thiết kế sản phẩm công nghiệp. Cần làm rõ các ưu điểm và thách thức của việc áp dụng mô hình CDIO tại HCMUTE, nhấn mạnh vào việc xây dựng chương trình đào tạo CDIO hiệu quả. Dữ liệu nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin về cơ sở vật chất HCMUTE, nguồn lực giảng dạy và hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập. Phân tích quản lý dự án thiết kế trong khuôn khổ CDIO cũng là một phần quan trọng. HCMUTE đào tạo kỹ sư như thế nào thông qua CDIO cần được làm rõ. Đánh giá hiệu quả CDIO và kết quả tích cực hóa dạy học cũng sẽ được đề cập.

1.1. Thực trạng dạy học thiết kế sản phẩm công nghiệp tại HCMUTE trước khi áp dụng CDIO

Phần này trình bày thực trạng dạy học môn Thiết kế sản phẩm công nghiệp tại HCMUTE trước khi áp dụng phương pháp CDIO. Phân tích phương pháp dạy học truyền thống, nhận diện các điểm mạnh, điểm yếu, hạn chế. Dữ liệu khảo sát sẽ phản ánh thái độ của sinh viên đối với phương pháp dạy học cũ, đánh giá về chất lượng giáo dục đại học. Kỹ năng thiết kế sản phẩm của sinh viên sau khi tốt nghiệp được đánh giá như thế nào? So sánh phương pháp dạy học truyền thống và phương pháp tích cực hóa dạy học là cần thiết. Công nghệ sản xuất công nghiệp và sự liên hệ với môn học được phân tích. Dữ liệu từ các giảng viên HCMUTE về kinh nghiệm giảng dạy sẽ góp phần làm rõ bức tranh toàn cảnh.

1.2. Triển khai chương trình đào tạo CDIO tại HCMUTE Thách thức và cơ hội

Phần này tập trung vào triển khai chương trình đào tạo CDIO tại HCMUTE. Cần làm rõ quá trình triển khai CDIO, bao gồm các bước, khó khăn gặp phải và giải pháp khắc phục. Ứng dụng CDIO trong ngành công nghiệp được phân tích. Cải tiến phương pháp giảng dạy như thế nào để phù hợp với CDIO cần được làm rõ. Giảng dạy thiết kế công nghiệp theo hướng tích cực hóa được phân tích chi tiết. Cơ sở vật chất HCMUTE có đáp ứng được yêu cầu của CDIO hay không? Đào tạo kỹ sư thiết kế theo hướng CDIO có mang lại hiệu quả như mong muốn hay không? Nghiên cứu CDIO trong giáo dục ở các trường khác trên thế giới được tham khảo để so sánh.

II. Tích cực hóa dạy học Phương pháp và ứng dụng trong thiết kế sản phẩm công nghiệp

Phần này tập trung vào phương pháp dạy học tích cực trong môn thiết kế sản phẩm công nghiệp. Trải nghiệm học tập tích cực được nhấn mạnh. Luyện tập thiết kế sản phẩm được tổ chức như thế nào? Phát triển năng lực sinh viên qua các hoạt động học tập được phân tích. Đánh giá hiệu quả CDIO liên quan trực tiếp đến tích cực hóa dạy học. Thực hành thiết kế sản phẩm được xem là yếu tố then chốt. Thực tiễn tích cực hóa dạy học được đánh giá dựa trên kết quả khảo sát sinh viên và giảng viên. Tích hợp công nghệ vào giáo dục như thế nào để hỗ trợ dạy học tích cực cũng là một nội dung quan trọng. Giáo dục đại học chất lượng cao là mục tiêu hướng đến.

2.1. Các phương pháp dạy học tích cực hiệu quả

Phần này trình bày các phương pháp dạy học tích cực cụ thể áp dụng trong môn học. Phương pháp dạy học tích cực nào hiệu quả nhất? So sánh phương pháp dạy học khác nhau để lựa chọn phương pháp phù hợp. Thực tiễn dạy học tích cực được phân tích trên cơ sở dữ liệu thu thập. Đánh giá hiệu quả từng phương pháp được trình bày chi tiết. Kỹ năng thiết kế công nghiệp của sinh viên được cải thiện như thế nào? Công nghiệp 4.0 và giáo dục có mối liên hệ như thế nào đến phương pháp dạy học? Đào tạo kỹ năng thế kỷ 21 cho sinh viên là mục tiêu quan trọng.

2.2. Đánh giá hiệu quả tích cực hóa dạy học

Phần này tập trung vào đánh giá hiệu quả của việc tích cực hóa dạy học. Đánh giá hiệu quả CDIO liên quan đến kết quả học tập của sinh viên. Thước đo đánh giá nào được sử dụng? Kết quả tích cực hóa dạy học được phân tích dựa trên dữ liệu thu thập. Sinh viên HCMUTE đánh giá như thế nào về hiệu quả của phương pháp dạy học mới? Nâng cao chất lượng giáo dục là mục tiêu cuối cùng. Thiết kế sản phẩm bền vững và thiết kế sản phẩm sáng tạo được đánh giá như thế nào trong quá trình học tập. Thách thức tích cực hóa dạy học và cách khắc phục được đề cập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế tri thức, việc đổi mới phương pháp dạy học tại các trường đại học kỹ thuật trở nên cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực. Môn Thiết kế sản phẩm công nghiệp (TKSPCN) là một môn học chuyên ngành quan trọng trong chương trình đào tạo ngành Thiết kế máy tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh (ĐHSPKT-TP.HCM). Môn học này không chỉ trang bị kiến thức lý thuyết về tạo dáng và thiết kế sản phẩm mà còn rèn luyện kỹ năng thực hành, tư duy sáng tạo và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên (SV).

Thực trạng giảng dạy môn TKSPCN tại ĐHSPKT-TP.HCM cho thấy nhiều hạn chế như phương pháp giảng dạy chủ yếu truyền thống, ít áp dụng các hình thức học tập tích cực, thời gian phân bổ chưa hợp lý và sự tương tác giữa giảng viên (GV) và SV còn hạn chế. Tỷ lệ GV sử dụng phương pháp thuyết trình chiếm 100%, trong khi các phương pháp tích cực như thảo luận nhóm chỉ chiếm khoảng 13%. Đa số SV chưa phát huy được tính tích cực, tự giác trong học tập, dẫn đến hiệu quả đào tạo chưa cao.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm tổ chức dạy học môn TKSPCN theo hướng tích cực hóa, tiếp cận mô hình CDIO (Conceive - Design - Implement - Operate) tại ĐHSPKT-TP.HCM, nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo và năng lực thực hành của SV. Nghiên cứu tập trung vào phân tích cơ sở lý luận, thực trạng giảng dạy, đề xuất các biện pháp tổ chức dạy học tích cực và kiểm nghiệm tính thực tiễn của các biện pháp này trong năm 2013.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các lớp SV ngành Thiết kế máy (các khóa 061070, 071070A, 081070A, 091070A, 101070A) tại ĐHSPKT-TP.HCM trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 12 năm 2013. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao, đồng thời góp phần đổi mới phương pháp dạy học theo chuẩn quốc tế, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và đa phương tiện trong giảng dạy.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình giáo dục hiện đại, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết học tập tích cực: Nhấn mạnh vai trò chủ động, sáng tạo của người học trong quá trình tiếp thu kiến thức, phát triển kỹ năng và phẩm chất cá nhân. Theo đó, GV không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn là người hướng dẫn, tổ chức các hoạt động học tập nhằm phát huy tính tích cực của SV.

• Mô hình CDIO: Đây là phương pháp luận đào tạo kỹ thuật dựa trên bốn giai đoạn chính: Hình thành ý tưởng (Conceive), Thiết kế (Design), Triển khai (Implement) và Vận hành (Operate). Mô hình này giúp SV phát triển toàn diện kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và phẩm chất cá nhân, đáp ứng nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và xã hội.

• Các khái niệm chính:

  • Tính tích cực trong học tập: Khả năng tự giác, chủ động, sáng tạo và hợp tác trong quá trình học.
  • Phương pháp dạy học tích cực: Các phương pháp như dạy học nêu vấn đề, học tập nhóm, học tập dự án, sử dụng công nghệ thông tin và đa phương tiện.
  • Phương tiện dạy học: Bao gồm mô hình, bản vẽ, phần mềm thiết kế, máy chiếu, internet, mạng xã hội, phần mềm hỗ trợ tính toán và mô phỏng.
  • Đánh giá học tập: Đánh giá quá trình và kết quả học tập đa dạng, bao gồm tự đánh giá, đánh giá nhóm, kiểm tra thực hành và lý thuyết.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ khảo sát ý kiến GV và SV, dự giờ lớp học, phỏng vấn chuyên gia, phân tích tài liệu giảng dạy và báo cáo kết quả thực nghiệm tại ĐHSPKT-TP.HCM.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, so sánh tỷ lệ phần trăm các ý kiến, đánh giá hiệu quả các biện pháp dạy học tích cực và tiếp cận CDIO.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào các lớp SV ngành Thiết kế máy với tổng số khoảng 100 SV và 8 GV tham gia giảng dạy môn TKSPCN. Mẫu được chọn theo phương pháp thuận tiện và toàn bộ GV phụ trách môn học.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 3 đến tháng 12 năm 2013, bao gồm các giai đoạn: khảo sát thực trạng (3 tháng), xây dựng và triển khai biện pháp dạy học tích cực (5 tháng), đánh giá và tổng kết kết quả (4 tháng).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng phương pháp giảng dạy: 100% GV thường xuyên sử dụng phương pháp thuyết trình, chỉ 25% GV thỉnh thoảng áp dụng phương pháp đặt và giải quyết vấn đề, 13% sử dụng thảo luận nhóm. Điều này cho thấy phương pháp dạy học tích cực chưa được áp dụng rộng rãi.

2. Thái độ học tập của SV: Khoảng 83% SV lớp thực nghiệm có thái độ tích cực, hứng thú với môn học khi áp dụng phương pháp tích cực hóa và CDIO, trong khi chỉ 61% SV lớp đối chứng thể hiện thái độ tương tự. Tỷ lệ SV không thích môn học là 0%.

3. Sử dụng phương tiện dạy học: 80% GV đánh giá phương tiện dạy học hiện tại là đầy đủ, tuy nhiên chỉ 13% GV thường xuyên sử dụng máy chiếu, 50% sử dụng bản vẽ, 13% sử dụng mẫu vật. Việc khai thác đa phương tiện còn hạn chế.

4. Đánh giá học tập: 50% GV tập trung đánh giá khả năng áp dụng kiến thức, 38% đánh giá khả năng vận dụng vào tình huống thực tế, 12% chú trọng đến độ chính xác và sạch sẽ của bản vẽ. Việc tổ chức cho SV tự đánh giá còn rất hạn chế (chỉ 1 GV thực hiện).

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát và thực nghiệm cho thấy việc tổ chức dạy học theo hướng tích cực hóa và tiếp cận CDIO đã góp phần nâng cao thái độ học tập tích cực của SV, tăng cường sự chủ động và sáng tạo trong quá trình học. Việc áp dụng các phương pháp như dạy học nêu vấn đề, học tập nhóm, sử dụng đa phương tiện và công nghệ thông tin giúp SV phát triển kỹ năng tư duy, kỹ năng thực hành và kỹ năng mềm cần thiết.

Tuy nhiên, sự hạn chế trong việc áp dụng các phương pháp tích cực và công nghệ hiện đại còn là rào cản lớn. Nguyên nhân chủ yếu do GV chưa quen với phương pháp mới, thiếu thời gian và kinh phí đầu tư cho cơ sở vật chất, cũng như sự chưa đồng bộ trong quản lý và tổ chức đào tạo. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, việc áp dụng mô hình CDIO đã được chứng minh là hiệu quả trong việc nâng cao năng lực toàn diện của SV kỹ thuật.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện tỷ lệ sử dụng phương pháp giảng dạy, thái độ SV, mức độ sử dụng phương tiện dạy học và các yếu tố đánh giá học tập, giúp minh họa rõ nét sự khác biệt giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng GV về phương pháp dạy học tích cực và CDIO: Tổ chức các khóa tập huấn, hội thảo chuyên sâu nhằm nâng cao năng lực sư phạm, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và đa phương tiện trong giảng dạy. Mục tiêu đạt 80% GV được đào tạo trong vòng 12 tháng.

2. Đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực hóa: Khuyến khích GV áp dụng dạy học nêu vấn đề, học tập nhóm, học tập dự án và kết hợp học trực tuyến (online learning) và học di động (mobile learning). Mục tiêu tăng tỷ lệ sử dụng phương pháp tích cực lên 60% trong 1 năm.

3. Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học: Cung cấp đầy đủ máy chiếu, phần mềm thiết kế, mô hình vật thể và các thiết bị hỗ trợ khác để GV và SV có điều kiện thực hành và tương tác hiệu quả. Kế hoạch thực hiện trong 18 tháng với sự phối hợp của nhà trường và các đơn vị tài trợ.

4. Cải tiến công tác đánh giá học tập: Áp dụng đa dạng các hình thức đánh giá như tự đánh giá, đánh giá nhóm, kiểm tra thực hành và lý thuyết, nhằm phản ánh toàn diện năng lực SV. Xây dựng quy trình đánh giá minh bạch, công bằng và khuyến khích sáng tạo. Thực hiện thí điểm trong 2 học kỳ.

5. Tăng cường tương tác SV-GV và SV-SV: Tổ chức các hoạt động học tập hợp tác, thảo luận nhóm, đố vui và trình bày báo cáo nhằm phát huy tính tích cực và kỹ năng giao tiếp của SV. Mục tiêu nâng cao sự hài lòng của SV về môi trường học tập lên 85% trong năm học tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên các trường đại học kỹ thuật: Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để đổi mới phương pháp giảng dạy môn TKSPCN và các môn kỹ thuật khác theo hướng tích cực hóa và CDIO, giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển năng lực SV.

2. Nhà quản lý giáo dục và cán bộ đào tạo: Tham khảo để xây dựng chính sách, kế hoạch đào tạo, đầu tư cơ sở vật chất và tổ chức các chương trình bồi dưỡng GV nhằm nâng cao chất lượng đào tạo kỹ thuật.

3. Sinh viên ngành Thiết kế máy và các ngành kỹ thuật liên quan: Hiểu rõ phương pháp học tập tích cực, phát triển kỹ năng tự học, tư duy sáng tạo và kỹ năng thực hành thiết kế sản phẩm công nghiệp.

4. Các nhà nghiên cứu giáo dục và phát triển chương trình đào tạo: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu, phát triển và áp dụng mô hình CDIO trong đào tạo kỹ thuật tại Việt Nam và các nước đang phát triển.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình CDIO là gì và có lợi ích gì trong đào tạo kỹ thuật?
   CDIO là phương pháp luận đào tạo kỹ thuật dựa trên bốn giai đoạn: Hình thành ý tưởng, Thiết kế, Triển khai và Vận hành. Lợi ích chính là giúp SV phát triển toàn diện kiến thức, kỹ năng cứng và mềm, đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và xã hội.

2. Tại sao cần đổi mới phương pháp giảng dạy môn TKSPCN?
   Phương pháp truyền thống chủ yếu thuyết trình khiến SV thụ động, thiếu sáng tạo và kỹ năng thực hành. Đổi mới giúp phát huy tính tích cực, tự giác, sáng tạo và nâng cao hiệu quả học tập.

3. Các phương pháp dạy học tích cực nào được áp dụng trong nghiên cứu?
   Bao gồm dạy học nêu vấn đề, học tập nhóm, học tập dự án, kết hợp học trực tuyến và học di động, sử dụng đa phương tiện và công nghệ thông tin hỗ trợ giảng dạy.

4. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả học tập theo hướng tích cực và CDIO?
   Sử dụng đa dạng hình thức đánh giá như tự đánh giá, đánh giá nhóm, kiểm tra thực hành và lý thuyết, đánh giá quá trình và kết quả học tập nhằm phản ánh toàn diện năng lực SV.

5. Những khó khăn khi áp dụng mô hình CDIO tại Việt Nam là gì?
   Bao gồm hạn chế về kinh phí đầu tư cơ sở vật chất, thiếu kinh nghiệm và năng lực GV, sự chưa đồng bộ trong quản lý đào tạo và thói quen giảng dạy truyền thống.

Kết luận

• Đề tài đã phân tích thực trạng giảng dạy môn TKSPCN tại ĐHSPKT-TP.HCM, chỉ ra hạn chế trong phương pháp và công cụ giảng dạy hiện tại.
• Nghiên cứu áp dụng mô hình CDIO và phương pháp dạy học tích cực hóa giúp nâng cao thái độ học tập và năng lực thực hành của SV.
• Đề xuất các biện pháp đổi mới phương pháp giảng dạy, đầu tư cơ sở vật chất, cải tiến đánh giá và tăng cường tương tác SV-GV.
• Kết quả thực nghiệm cho thấy sự cải thiện rõ rệt về hiệu quả học tập và sự hài lòng của SV.
• Khuyến nghị tiếp tục triển khai mở rộng mô hình CDIO, đào tạo GV và đầu tư trang thiết bị trong các năm tiếp theo để nâng cao chất lượng đào tạo kỹ thuật.

Hành động tiếp theo: Các đơn vị đào tạo kỹ thuật cần xây dựng kế hoạch đào tạo GV, đầu tư cơ sở vật chất và áp dụng các biện pháp đổi mới giảng dạy theo hướng tích cực và CDIO. Mời các nhà quản lý, giảng viên và sinh viên cùng tham gia nghiên cứu và áp dụng để nâng cao chất lượng đào tạo.

Hãy bắt đầu đổi mới phương pháp giảng dạy ngay hôm nay để tạo ra nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao cho tương lai!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU A. TỔNG QUAN TÌ NH HÌ NH NGHIÊN CƢ́U THUỘC LĨNH VỰC của ĐỀ TÀI ở TRONG và NGOÀ I NƢỚC 1. Các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước đã công bố Dạy học là một hoạt động quan trọng của con ngƣời trong quá trình cải tạo thực tiễn tự nhiên, xã hội và chính con ngƣời. Ngƣợc lại, sự phát triển của thế giới chung quanh yêu cầu hoạt động dạy học phải đổi mới sao cho ngƣời học không chỉ đƣợc trang bị những kiến thức, kỹ năng đã có của nhân loại mà còn biết cách tìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức trong và ngoài trƣờng lớp, vận TRƢƠNG MINH TRÍ Luan van 6 dụng kiến thức, giải quyết vấn đề phù hợp hoàn cảnh, phát huy óc sáng tạo, học tập trong say mê, hứng thú.

Đã có những nghiên cứu của các nhà tâm lý học, nhà giáo dục trong việc xây dựng những thuyết học tập, quan điểm học tập, các môn về dạy học, các phƣơng pháp và kỹ thuật dạy học. Nhà sƣ phạm Mỹ J. Deway (1859-1952) đã đƣa ra phƣơng châm nổi tiếng “ học viên là mặt trời, xung quanh nó là mọi phương tiện giáo dục“, đƣợc xem là tuyên ngôn cho quan điểm dạy học rất có giá trị “Học viên làm trung tâm”, ngƣời học giữ vai trò chủ động trong học tập, giáo viên là ngƣời hƣớng dẫn, tổ chức giúp ngƣời học xây dựng, phát triển năng lực và kỹ năng sống. Nghiên cứu về hoạt động giáo dục luôn diễn ra khắp các nƣớc trên thế giới, vì thành công về giáo dục tác dụng rất to lớn đến kinh tế, chính trị, xã hội.

Xu hƣớng quốc tế trong cải cách phƣơng pháp dạy học (PPDH) là nhằm phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực hành động, năng lực cộng tác làm việc của ngƣời học [7]. Ở nƣớc ta, giáo dục luôn đƣợc đánh giá cao: vua Lê Hiến Tông đã truyền dạy “Nhân tài là nguyên khí của nƣớc nhà”; Bác Hồ đã nhắc nhở học sinh…đất nƣớc Việt Nam có sánh vai các cƣờng quốc là nhờ công học tập của các em; luật giáo dục của nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khẳng định “giáo dục là quốc sách hàng đầu”. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, giai đoạn hội nhập quốc tế, giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội tri thức, giai đoạn thực hiện định hƣớng chiến lƣợc của Đảng “Đến năm 2020, nƣớc ta cơ bản trở thành nƣớc công nghiệp hóa và hiện đại hóa…” Việc thực hiện điều 24.2 của Luật Giáo Dục “Phƣơng pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động , sáng tạo của học sinh; phù hợp với các đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dƣỡng phƣơng pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” càng cấp thiết trong việc đào tạo nguồn nhân lực. Ngành giáo dục đã nghiên cứu xây dựng chƣơng trình đào tạo cho phù hợp yêu cầu nghề nghiệp (theo phƣơng pháp luận CDIO), ban hành các chiến lƣợc đổi mới giáo dục, bồi dƣỡng giáo viên về tri thức chuyên môn và năng lực sƣ phạm, đầu tƣ cơ sở vật chất, phƣơng tiện giảng dạy, ban hành các chiến lƣợc đổi mới giáo dục… với sự đóng góp to lớn của các chuyên gia giáo dục.

Trong khi đó, thực trạng hiện nay vẫn còn nhiều điều nhức nhói: số lƣợng SV bỏ học nhiều, đạo đức của SV có nhiều trƣờng hợp đáng báo động, tỉ lệ tốt nghiệp ở các Trƣờng không cao, còn nhiều em chƣa có việc làm sau khi tốt nghiệp. Ngoài ra, giống nhƣ hầu hết các lớp học ở Châu Á, các phƣơng pháp dạy học không có gì thay đổi so với 40 năm về trƣớc (Nguyễn Hữu Châu, Những vấn đề cơ bản về chương trình và quá trình dạy học, NXB Giáo dục, 2006, trang 216), mặc dù có nhiều giáo viên đã dạy học với sự hổ trợ của phƣơng tiện kỹ thuật mới… vì điều này vẫn không thay đổi đƣợc bản chất cách dạy học lấy GV làm trung tâm trong dạy học, SV thụ động tiếp thu kiến thức. Để đáp ứng nhiệm vụ giáo dục trong thực trạng hiện nay việc nghiên cứu và tổ chức dạy học tại các trƣờng theo hƣớng tích cực hóa - tiếp cận CDIO là rất cần thiết. Có nhiều dự án, đề tài nghiên cứu, luận văn dƣới sự hƣớng dẫn của các tiến sĩ, những nhà tâm huyết về nền giáo dục Việt Nam, về dạy học tích cực hóa tại đơn vị công tác, làm cơ sở cho việc học tập kinh nghiệm cho các đơn vị khác.

Thảo luận về tổng quan nghiên cứu Môn học Thiết kế sản phẩm công nghiệp là môn học kỹ thuật chuyên ngành đƣợc giảng dạy cho ngành Thiết kế máy tại Trƣờng ĐHSPKT-TP. Môn TKSPCN hổ trợ rất nhiều cho chuyên ngành, môn học có sự liên hệ cao giữa cụ thể và trừu tƣợng trong thiết kế một sản phẩm công nghiệp. SV đƣợc rèn luyện kỹ năng quan sát, kỹ năng tƣ duy trừu tƣợng, kỹ năng thực hiện tạo dáng và thiết kế sản phẩm công nghiệp chính xác, đẹp. Tại Trƣờng ĐHSPKT-TP, số tiết học môn TKSPCN là 3 tín chỉ; 45 tiết.

Số tiết tuy ít nhƣng SV đƣợc đào tạo môn học này thì rất cần cho những ngƣời lao động kỹ thuật có tay nghề, có kỹ năng tƣ duy, sáng tạo, cầu tiến, có phẩm chất đạo đức. Đây là vấn đề khó khăn cho GV và SV. TÍNH CẤP THIẾT Mặc khác, so với các nƣớc tiên tiến, SV chúng ta chƣa có thói quen tìm tòi, sáng tạo, nghiên cứu tài liệu, kiến thức thƣờng do GV cung cấp trên lớp. Đặc biệt đối với SV các em thƣờng có nhiều khó khăn trong trong phƣơng pháp học, khi phải học đồng thời nhiều môn của chƣơng trình đào tạo, các em gần nhƣ bị quá tải, dẫn đến thái độ thụ động, chán học, bỏ học.

Do đó việc TRƢƠNG MINH TRÍ Luan van 7 thực hiện các biện pháp dạy-học hiệu quả để giúp SV đáp ứng nhu cầu của xã hội hiện nay và khả năng tự đào tạo, cập nhật trong công việc tƣơng lai là vô cùng cấp thiết. MỤC TIÊU Với mục tiêu nghiên cứu tổ chức giảng dạy môn TKSPCN theo hƣớng tích cực hóa - tiếp cận CDIO tại Trƣờng ĐHSPKT-TP.HCM, đề tài có các nhiệm vụ nghiên cứu sau: 1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về vấn đề nghiên cứu: tổ chức dạy học và dạy học tích cực hóa-tiếp cận CDIO - Các khái niệm liên quan vấn đề. - Dạy học tích cực hóa.

Nghiên cứu cơ sở thực tiễn về tổ chức dạy học môn TKSPCN - Phân tích nội dung đặc thù của môn TKSPCN - Phân tích thực trạng dạy học môn TKSPCN tại Trƣờng ĐHSPKT-TP. Đề xuất biện pháp tổ chức dạy học môn TKSPCN theo hƣớng tích cực hóa - tiếp cận CDIO tại Trƣờng ĐHSPKT-TP. - Nghiên cứu cơ sở cho xây dựng các biện pháp. - Đề xuất các biện pháp tổ chức dạy học môn TKSPCN theo hƣớng tích cực hóa - tiếp cận CDIO.

- Thực nghiệm kiểm nghiệm tính thực tiễn của cách thức tổ chức dạy học tích cực hóa đã đề xuất. CÁCH TIẾP CẬN Tác giả tiếp cận, trực tiếp giảng dạy môn Thiết kế sản phẩm công nghiệp theo hƣớng tích cực hoá - tiếp cận CDIO các lớp 061070 - 071070A - 081070A - 091070A - 101070A ngành Thiết kế máy Trƣờng ĐHSPKT-TP. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Phương pháp tham khảo tài liệu Nghiên cứu tài liệu để đƣa ra cơ sở lý luận, cơ sở khoa học cho việc thực hiện đề tài. Tham khảo các nghiên cứu liên quan đã đƣợc tiến hành để có kinh nghiệm.

-Phương pháp chuyên gia Tích lũy ý kiến quý giá từ kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn của các chuyên gia sƣ phạm, GV có kinh nghiệm dạy học môn TKSPCN trong và ngoài trƣờng. -Phương pháp quan sát Dự giờ lên lớp môn TKSPCN của GV và SV tại Trƣờng ĐHSPKT-TP.HCM để biết thực trạng dạy học theo định hƣớng của phiếu dự giờ. -Phương pháp điều tra khảo sát Thu nhập các thông tin thực tiễn về hoạt động dạy học môn TKSPCN từ các phiếu khảo sát và câu hỏi phỏng vấn trực tiếp. -Phương pháp thực nghiệm Thực hiện tổ chức dạy môn TKSPCN theo hƣớng tích cực hóa SV tại Trƣờng ĐHSPKT- TP.HCM nhằm kiểm nghiệm giả thiết.

-Phương pháp thống kê Phân tích kết quả thực nghiệm. Sử dụng phƣơng pháp phân tích tổng hợp, so sánh, điều tra mẫu, thống kê số liệu. ĐỐI TƢỢNG và PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tƣợng nghiên cứu là SV các lớp 061070 - 071070A - 081070A - 091070A - 101070A ngành Thiết kế máy Trƣờng ĐHSPKT-TP. Phạm vi nghiên cứu là giảng dạy môn Thiết kế sản phẩm công nghiệp theo hƣớng tích cực hoá - tiếp cận CDIO.

Trong đề tài này, ngƣời nghiên cứu mong muốn xây dựng đƣợc nội dung đặc thù giảng dạy môn TKSPCN; cách tổ chức dạy học môn TKSPCN theo hƣớng tích cực hóa –tiếp cận CDIO phù hợp với nội dung đặc thù nhằm giúp SV học tập một cách hứng thú, tự lực, tự giác, đạt kết quả tốt hơn trong học tập môn TKSPCN đồng thời SV còn học đƣợc phƣơng pháp học, cụ thể là phƣơng pháp giải quyết một vấn đề, phát huy óc sáng tạo, khả năng tƣơng tác, và khả năng tự đào tạo trong tƣơng lai [12]. TRƢƠNG MINH TRÍ Luan van 8 G. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƢƠNG I TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU DẠY và HỌC TRONG và NGOÀI NƢỚC THEO HƢỚNG TÍCH CỰC HOÁ – TIẾP CẬN CDIO I. Các khái niệm cơ bản 1 .Tổ chức Là tập hợp, liên kết các hoạt động của các thành viên trong một tập thể nhằm đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng, lợi ích của các thành viên; cùng nhau hành động vì mục tiêu chung.

Trong giáo dục, tổ chức là liên kết hoạt động dạy của GV và học của SV nhằm thực hiện mục tiêu dạy học. Để tổ chức tốt việc dạy học, GV cần làm việc có kế hoạch khoa học, nhìn thấy bản chất của vấn đề, sáng tạo tìm các giải pháp, sáng suốt trong các tình huống dạy học, yêu cầu cao đối với SV và chính mình, nắm bắt, lắng nghe tâm tƣ, nguyện vọng của SV, tạo không khí an toàn, thoải mái. Theo tâm lý học sƣ phạm, năng lực sƣ phạm của GV bao gồm năng lực dạy học và năng lực giáo dục. Năng lực dạy học bao gồm năm năng lực: năng lực hiểu biết tri thức khoa học; năng lực chế biến tài liệu học tập; năng lực nắm vững các kỹ thuật dạy học để sử dụng hiệu quả các phƣơng pháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học, tổ chức kiểm tra đánh giá; năng lực ngôn ngữ và năng lực hiểu SV.