CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VE THUE TÀI NGUYÊN BOI VỚI HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC KHOANG SAN VÀ PHÁP LUẬT VE THUE TÀI NGUYEN DOI VỚI HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC KHOÁNG SAN 11. Khái quát về thuế tài nguyên đối với hoạt động khai thác khoáng sản 1. Khái quát về hoat động khai thác khoáng sản Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam thì: “Khoáng sản là những thành tạo khoáng vật trong võ trải dat có thé sử dung trong nên kinh tế quốc dân. Dưa trên trạng thái vật lý phân ra: khoáng sản rắn, lỏng (dau mö, nước khoáng) và khí (khí dot, khí tro).
Dựa vào thanh phan hoá học va công dụng phan ra: khoáng san kim loại, phi kim (không kim loại) và nhiên liệu” 2 Theo quy định tại khoản 1 Điêu 2 Luật Khoáng sản 2010 định nghĩa “Khoáng sản là khoáng vât, khoảng chất có ích được tích tụ tư nhiên ở thể ran, thé lỏng, thể khí ton tai trong lòng đất, trên mặt đất, bao gôm cả khoáng vật, khoáng chất ở bãi thải của mö”. Như vây, khoáng sản là mét dang tài nguyên thiên nhiên được tích tu tự nhiên trong lòng đất, trên mat dat qua thời gian, bao gôm các khoáng vật va các khoáng chat; khi ở trang thai vật lý thì khoáng sản tôn tại ở thé rắn, lỏng, khí, có khả năng đem lại giá trị kinh tế ở thời điểm hiện tại hoặc tương lai. Theo khoản 7 Điều 2 Luật Khoáng sản năm 2010 thì khai thác khoáng sản là hoạt động nhằm thu hồi khoáng sản, bao gồm xây dựng cơ bản mö, khai dao, phân loại, lam giau và các hoạt đông khác có liên quan. Đây la hoạt động được tiền hành khi đã có giấy phép khai thác khoảng sản của cơ quan nha nước có thầm quyên và được tinh từ khi mỏ bat đầu xây dựng cơ ban, khai thác bình thường theo công thức thiết kế, cho đến khi mö kết thúc khai thác (đóng cửa mé - phục hôi môi trường).
Hoạt đông khai thác khoáng sản có sức ảnh hưởng to lớn đến đời sông kinh tế - xã hội - môi trường. Môt mặt, hoạt đông khai thác khoáng sản tận dung nguôn vật chat của tự nhiên để tạo nên các dang vật chat có ích va của * Theo Từ điễn Bích khoa Việt Nam (2005), Nhà xuất bản Từ điễn Bích khoa, Tr 516 10 cải của con người. Bên cạnh đó, việc khai thác tải nguyên khoáng sản cũng có ảnh hưởng lớn tới môi trường và sức khoẻ con người. Hiện nay, hoạt động khai thác khoáng sản phát triển nhanh ca về quy mô vả thanh phan kinh tế tham gia hoạt động khai thác khoảng sản với các hình thức như: - Khai thác khoáng san quy mô công nghiệp: Khai thác khoáng sản quy mô công nghiệp đang từng bước được nâng cao về năng lực công nghệ, thiết bi, quản ly.
Hoạt động sản xuất, kinh doanh đã có sự gắn kết chặt chế giữa mục tiêu lợi nhuận, kinh tế với trách nhiệm bảo về môi trường, bảo vệ tải nguyên khoáng sẵn. Do kha năng đâu tư còn han ché nên các mö khai thác quy mô công nghiệp ở nước ta hiện chưa đồng đều về hiệu quả kinh tế, về việc chấp hành cách quy định của pháp luật vẻ khoảng sản. - Khai thác khoáng sản quy mô nhỏ, tận thu Hinh thức khai thác khoáng san nay đang diễn ra pho biến ở hau hết các địa phương trong cả nước va tập trung chủ yêu vào các loại khoáng sẵn lam vật liệu xây dung thông thường. Ngoài ra nhiều tỉnh còn khai thác than, quặng sắt, antimon, thiếc, chi, kẽm, boxit, quặng ilmenit doc theo bờ biển để xuất khẩu.
Do vốn dau tư ít, khai thác bằng phương pháp thủ công hoặc bán cơ la chính nên quá trình khai thác đã làm ảnh hưởng đến môi trường, cảnh quan. Khoản 5 Điêu 2 Luật Khoáng sản năm 2010 quy định: “Hoạt động khoáng sản bao gồm hoạt động thăm dò khoáng sản, hoạt động khai thác khoáng sản”. Theo đó, hoạt động khai thác khoáng sản là một trong những hoạt động khoáng sản nên hoạt động khai thác khoáng sản sẽ hoat động dua trên nguyên tắc hoạt đông khoáng sản được quy định tại Điêu 4 Luật Khoáng san 2010 được sửa đôi bởi khoản 2 Điêu 8 Luật sửa đôi, bố sung một số Điều của 37 Luật có liên quan đến quy hoạch năm 2018, bao gồm: - Hoạt đông khoáng sản phải phủ hợp với chiến lược, quy hoạch khoáng san, phương an bao vệ, thăm do, khai thác va sử dụng khoảng san trong quy hoạch tinh, gắn với bảo vệ môi trường, cảnh quan thiên nhiên, di tích lich sử 1 - văn hóa, danh lam thắng cảnh và các tai nguyên thiên nhiên khác; bao dam quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xa hôi - Chi được tiến hành hoạt động khoáng sản khi được cơ quan quản lý nha nước có thâm quyên cho phép. - Thăm dò khoáng sản phải đánh giá day đủ trữ lượng, chất lượng các loại khoáng sản có trong khu vực thăm do - Khai thác khoáng sản phải lây hiệu quả kinh tế - xã hôi và bao vệ môi trường lam tiêu chuẩn cơ ban để quyết định dau tư, áp dụng công nghé khai thác tiên tiền, phù hop với quy mô, đặc điểm từng mé, loại khoáng sẵn dé thu hỏi tối đa khoảng san.
Bên canh do, hoạt động khai thắc khoảng san mang những đặc điểm sau: - Đôi tượng của hoạt đông khai thác khoáng sản là tải nguyên khoáng san được tích tu tu nhiên trong lòng đất, trên mặt dat qua thời gian bao gồm các khoáng vat, khoáng chất ma khi ở trạng thái vật lý thì co dang thé ran, lỏng và khi, có khả năng dem lại gia trị kinh tế ở thời điểm hiện tại hoặc tương lai. - Phạm vi hoạt động của hoạt động khai thác khoáng sản diễn ra ở hầu hết các địa phương nơi có khoáng sẵn và không ngừng mở rộng quy mô theo chiên lược khai thác khoáng sản, quy hoạch khai thác khoáng sản của Nhà nước. - Quá trình tiên hành hoạt động khai thác khoảng sản được sự hỗ trợ thúc đây mạnh mé của các tiền bộ về công nghệ, khoa học va kỹ thuật. Doi hỏi hoạt động khai thác khoáng sản tat yếu phải có những trang thiết bi may móc, công nghệ hiện đại và yêu tô con người đạt những yêu câu nhất định về trình đô chuyên môn, kỹ thuật để khai thác hiệu quả, tiết kiệm tải nguyên khoảng sản.
- Hoạt động khai thác khoáng sản phải đáp ứng những điều kiên va thực hiện các quy định theo pháp luật khoáng sản và các luật có liên quan. Đó là điêu kiên va quy định pháp luật về chủ thé thực hiện quyền khai thác 12 khoáng sản, vê Giây phép khai thác khoáng sản, về quan lý và xử lý chất thải. trong hoạt động khai thác khoáng san. - Hoạt động khai thác khoáng sản lả môt hoạt động kinh tế mang lại hiệu quả lớn đối với sự phát triển nên kinh tế quốc dân.
Trude hết, hoạt đông khai thác khoáng sẵn đáp ứng nhu cau sẵn xuất và tiêu ding. 7?nứ hai, thu hút các nhà dau tư và mang lại lợi nhuận lớn cho các nhà dau tư khai thác khoáng sản. Thứ ba tạo nguôn thu cho ngân sách nhà nước. Tint tir tạo cơ hôi việc lam cho người lao đông, giúp giải quyết tình trang thất nghiệp trong xã hội.
Thứ năm, thúc day các ngành sản xuất, kinh doanh, dich vụ khác củng phát triển. - Hoạt đông khai thác khoáng sản có ảnh hưởng lớn tới môi trường và sức khỏe, chat lương cuộc sông con người. Trong quá trình tiền hành hoạt đông khai thác khoáng sản phat sinh những tác đông bat lợi tới môi trường, gây 6 nhiễm, suy thoái môi trường, đặc biết la môi trường đất, môi trường nước, môi trường không khí hệ sinh thai và thảm thực vật 1. Khái niệm, đặc điêm thuế tài nguyên đôi với hoạt động khai thác khoáng san Khai niện: Theo Từ điển giải thích thuật ngữ luật học của Trường Đại học Luật Ha Nội năm 2000: “Thué tài nguyên được hiểu là loại thuê gián thu, thu vao hoạt động khai thác tải nguyên thuộc tải sẵn quốc gia của các tô chức, cá nhân khai thác nhằm khuyến khích việc khai thác, sử dung tai nguyên hop lí, tiết kiệm, có hiệu quả, góp phân bảo vệ tải nguyên đất nước, bao dam cho ngân sách nhà nước có nguôn thu dé bảo vệ, tái tạo, tim kiếm, thăm do tài nguyên” Khoáng san là một dạng tải nguyên thiên nhiên, do đó thuế tải nguyên đối với hoạt động khai thác khoáng sản cũng là một bộ phân của thuế tai nguyên.
Như vậy, có thể hiểu: Thuế tai nguyên đối với hoạt động khai thác khoáng san 1a loại thuế gián thu, thu vào hoạt động khai thác khoáng sản của các tô chức, cá nhân, nhằm khuyên khích các tổ chức, cá nhân khai thác sử dụng khoảng sản hợp lý, tiết kiêm, có hiệu quả góp phân bảo vệ tải nguyên 13 dat nước, bao dam nguén thu cho ngân sách nha nước để bảo vệ, tái tao, tìm kiểm, thăm do tai nguyên khoảng sản. Đặc diém Với nhiều cách tiếp cận khác nhau, các nha nghiên cứu có thé đưa ra khải niêm riêng phục vụ cho mục đích nghiên cứu của mình. Tuy nhiên, thuế tai nguyên đối với hoạt động khai thác khoáng sản bao giờ cũng mang những đặc điểm nhất định như sau: Thứ nhất, thuê tai nguyên đôi với hoạt động khai thác khoáng san la khoản thu nộp bắt buôc vào ngân sách. Tính bắt buộc thể hiện ở chỗ, đối với người nộp thuế, đây 1a nghĩa vụ chuyển giao tài sản của họ cho nhà nước khi có đủ điều kiện ma không phải là quan hệ thanh toán dù trong hợp đông hay ngoài hợp đông.
Cơ quan thu thuế, khi thay mat nhà nước thực hiện các hành vi nhật định cũng không được phép lựa chọn thực hiện hay không thực hiện hanh vi thu thuế, có sự phân biệt đôi xử với người nộp thuế Thứ hai, thuê tài nguyên đối với hoạt động khai thác khoáng sản gắn với yêu tô quyền lực. Tính quyên lực của thuế nay được xuât phát bởi lí do xuất hiện các khoản thu vé thuế của nha nước. Các yêu tô như đối tượng nộp thuê, thuê suất. được quy định va mang tính ôn định trong một khoăng thời gian nhật định.
Chỉ gắn với yếu tô quyên lực, thuế tải nguyên nói chung cũng như thuế tải nguyên đối với hoạt động khai thác khoáng sản nói riêng mới đâm bảo hoàn thành nhiệm vụ tạo nguôn thu cho nhả nước. Thr ba thuê tai nguyên đôi với hoạt động khai thác khoáng sản được thu dựa trên sản lượng và giá trị thương phẩm của tải nguyên khoáng sản khai thác. Theo đó, áp đụng mức thu trên mỗi đơn vị tải nguyên khoáng sẵn khai thác (tính theo sô lượng, trong lượng hoặc khối lượng).