Thực trạng thu hút FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam và các giải pháp

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực trạng thu hút fdi vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại việt nam và giải pháp, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện

• Tác giả: Phạm Thị Thanh Hoa
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thị Kim Oanh
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại
• Đề tài: Thực Trạng Và Giải Pháp Thu Hút FDI Vào Dịch Vụ Bán Lẻ Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ FDI VÀ THU HÚT FDI VÀO LĨNH VỰC DỊCH VỤ BÁN LẺ
• 1.1. Một số vấn đề cơ bản của FDI
• 1.1.1. Khái niệm FDI
• 1.1.2. Đặc điểm FDI
• 1.1.3. Các hình thức FDI
• 1.1.3.1. Các hình thức FDI phân theo hình thức đầu tư
• 1.1.3.2. Các hình thức FDI phân theo bản chất đầu tư
• 1.1.3.3. Các hình thức FDI phân theo tính chất dòng vốn
• 1.1.3.4. Các hình thức FDI phân theo động cơ của nhà đầu tư
• 1.1.4. Vai trò và đặc điểm của FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THU HÚT FDI VÀO LĨNH VỰC DỊCH VỤ BÁN LẺ TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam
• 2.2. Tình hình phát triển lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam từ 2007 – 2017
• 2.3. Sức hấp dẫn của lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam đối với hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.4. Thực trạng FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam qua các năm 2007 – 2017
• 2.5. Cơ sở pháp lý chủ yếu của FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam
• 2.6. Quy mô FDI trong lĩnh vực phân phối bán lẻ
• 2.7. Cơ cấu FDI xét theo đối tác đầu tư
• 2.8. Cơ cấu FDI xét theo hình thức kinh doanh
• 2.9. Một số dự án FDI tiêu biểu
• 2.10. Đánh giá thực trạng thu hút FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam qua các năm 2010 – 2017
• 2.10.1. Thuận lợi và khó khăn
• 2.10.2. Kết quả đạt được
• 2.10.3. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI THU HÚT FDI VÀO LĨNH VỰC DỊCH VỤ BÁN LẺ TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Xu hướng phát triển lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam
• 3.1.1. Hình thức cửa hàng bán hàng trực tiếp sẽ phát triển mạnh cùng với hình thức thanh toán đa dạng
• 3.1.2. Các nhà bán lẻ sẽ tiếp tục đầu tư vào Omnichannel (đa kênh)
• 3.1.3. Các cửa hàng nhỏ chuyên biệt từng ngành hàng sẽ được ưa chuộng hơn
• 3.2. Cơ hội và thách thức thu hút FDI vào lĩnh vực dịch vụ tại Việt Nam
• 3.2.1. Thách thức
• 3.3. Một số giải pháp chủ yếu đối với thu hút FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam
• 3.3.1. Giải pháp về phía nhà nước
• 3.3.2. Giải pháp về phía doanh nghiệp

Tóm tắt

I. Thực trạng thu hút FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam

Lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam đã trải qua nhiều biến đổi trong giai đoạn 2007-2017, với sự gia tăng đáng kể của FDI vào Việt Nam. Sự phát triển này không chỉ thể hiện qua quy mô vốn đăng ký mà còn qua sự đa dạng hóa các hình thức đầu tư. Theo số liệu thống kê, tổng vốn FDI vào lĩnh vực này đã tăng trưởng mạnh mẽ, cho thấy sức hấp dẫn của thị trường bán lẻ Việt Nam đối với doanh nghiệp nước ngoài. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công, vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thu hút FDI. Các vấn đề như chính sách đầu tư chưa đồng bộ, cạnh tranh khốc liệt từ các doanh nghiệp nội địa và quốc tế, cùng với những rào cản về thủ tục hành chính đã ảnh hưởng đến khả năng thu hút FDI. Đánh giá thực trạng cho thấy, mặc dù có nhiều thuận lợi, nhưng vẫn cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao sức cạnh tranh của lĩnh vực dịch vụ bán lẻ.

1.1. Tình hình phát triển lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam

Trong giai đoạn 2007-2017, lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng tăng trưởng ổn định, cho thấy nhu cầu tiêu dùng của người dân ngày càng cao. Sự gia nhập của nhiều doanh nghiệp nước ngoài đã tạo ra một môi trường cạnh tranh sôi động, thúc đẩy các doanh nghiệp nội địa cải thiện chất lượng dịch vụ và sản phẩm. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc duy trì thị phần và cạnh tranh với các thương hiệu lớn từ nước ngoài. Các nhà bán lẻ trong nước cần phải có chiến lược rõ ràng để nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời tận dụng các cơ hội từ FDI để phát triển bền vững.

1.2. Đánh giá thực trạng FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ

Thực trạng FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam cho thấy sự gia tăng đáng kể về số lượng và quy mô các dự án đầu tư. Tuy nhiên, sự phân bổ vốn FDI còn chưa đồng đều giữa các khu vực và lĩnh vực. Các nhà đầu tư nước ngoài chủ yếu tập trung vào các thành phố lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, trong khi các tỉnh thành khác vẫn chưa thu hút được nhiều FDI. Điều này dẫn đến sự chênh lệch trong phát triển kinh tế giữa các vùng miền. Hơn nữa, một số dự án FDI gặp khó khăn trong việc triển khai do các vấn đề về pháp lý và thủ tục hành chính. Để cải thiện tình hình, cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể từ phía nhà nước nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài.

II. Giải pháp thu hút FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam

Để thu hút FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ, Việt Nam cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Trước hết, cần cải thiện môi trường đầu tư thông qua việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch trong các quy định pháp luật. Điều này sẽ giúp các nhà đầu tư nước ngoài cảm thấy yên tâm hơn khi quyết định đầu tư vào thị trường Việt Nam. Thứ hai, chính sách hỗ trợ từ phía nhà nước cần được tăng cường, bao gồm các ưu đãi về thuế và hỗ trợ tài chính cho các dự án đầu tư lớn. Cuối cùng, việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nội địa cũng rất quan trọng. Các doanh nghiệp cần chủ động đổi mới công nghệ, cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ để có thể cạnh tranh hiệu quả với các thương hiệu nước ngoài.

2.1. Cải thiện môi trường đầu tư

Cải thiện môi trường đầu tư là một trong những yếu tố then chốt để thu hút FDI. Việt Nam cần rà soát và điều chỉnh các quy định pháp luật liên quan đến đầu tư, nhằm tạo ra một khung pháp lý rõ ràng và minh bạch. Việc giảm thiểu các rào cản về thủ tục hành chính sẽ giúp các nhà đầu tư nước ngoài dễ dàng tiếp cận thị trường. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, quảng bá về tiềm năng và cơ hội đầu tư tại Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ bán lẻ. Các hội nghị, hội thảo về đầu tư cũng nên được tổ chức thường xuyên để kết nối các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

2.2. Tăng cường hỗ trợ từ phía nhà nước

Nhà nước cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho các dự án FDI trong lĩnh vực dịch vụ bán lẻ. Các ưu đãi về thuế, hỗ trợ tài chính và các chương trình đào tạo nguồn nhân lực sẽ giúp các nhà đầu tư nước ngoài giảm bớt gánh nặng chi phí và tăng khả năng sinh lời. Ngoài ra, việc tạo ra các khu vực đầu tư ưu đãi, như các khu công nghiệp hoặc khu chế xuất, cũng sẽ thu hút nhiều nhà đầu tư hơn. Chính phủ cần phối hợp chặt chẽ với các địa phương để triển khai các chính sách này một cách hiệu quả, nhằm tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2007-2017, lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam đã chứng kiến sự phát triển vượt bậc với doanh thu tăng gấp 5 lần, từ khoảng 574,814 tỷ đồng năm 2007 lên gần 3 triệu tỷ đồng năm 2017. Đây là kết quả của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là sau khi Việt Nam gia nhập WTO vào năm 2007. Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào lĩnh vực này đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của ngành bán lẻ, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm và tăng cường cạnh tranh trên thị trường.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng thu hút FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam trong giai đoạn 2007-2017, đánh giá các thuận lợi, khó khăn, kết quả đạt được và những hạn chế còn tồn tại. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu hút FDI trong giai đoạn 2017-2022. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ thị trường bán lẻ Việt Nam với trọng tâm là các dự án FDI trong lĩnh vực này.

Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới. Việc thu hút FDI hiệu quả không chỉ giúp tăng nguồn vốn đầu tư mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực quản lý và phát triển hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của ngành bán lẻ Việt Nam trên trường quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và phát triển ngành dịch vụ bán lẻ. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về FDI: Định nghĩa FDI theo IMF, UNCTAD và WTO nhấn mạnh đặc điểm đầu tư lâu dài, quyền quản lý và kiểm soát doanh nghiệp tại nước nhận đầu tư. Lý thuyết này giúp phân tích các hình thức FDI, động cơ đầu tư và vai trò của FDI trong phát triển kinh tế.

2. Lý thuyết về phát triển dịch vụ bán lẻ: Dựa trên các khái niệm về bán lẻ của Philip Kotler và các quy định pháp luật Việt Nam, nghiên cứu tập trung vào vai trò của dịch vụ bán lẻ trong chuỗi giá trị kinh tế, đặc điểm ngành và tác động của FDI đến sự phát triển của lĩnh vực này.

Các khái niệm chính bao gồm: quy mô vốn đăng ký FDI, cơ cấu FDI theo hình thức đầu tư và đối tác, môi trường đầu tư, chính sách pháp luật và các nhân tố kinh tế ảnh hưởng đến thu hút FDI.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng và định tính dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo thống kê của Tổng cục Thống kê, Bộ Công Thương, các báo cáo ngành và các văn bản pháp luật liên quan đến FDI và dịch vụ bán lẻ.

• Cỡ mẫu: Toàn bộ dữ liệu FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam trong giai đoạn 2007-2017, bao gồm số lượng dự án, quy mô vốn đăng ký, cơ cấu theo đối tác và hình thức đầu tư.

• Phương pháp chọn mẫu: Thu thập toàn bộ dữ liệu có sẵn từ các nguồn chính thức để đảm bảo tính toàn diện và chính xác.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả để đánh giá xu hướng, tốc độ tăng trưởng, cơ cấu vốn FDI; phân tích so sánh để đánh giá thuận lợi, khó khăn và hiệu quả thu hút FDI; đồng thời áp dụng phân tích SWOT để đề xuất giải pháp.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2007-2017 để đánh giá thực trạng, đồng thời dự báo và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2017-2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng mạnh mẽ của doanh thu bán lẻ: Doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng tăng từ 574,814 tỷ đồng năm 2007 lên 3,934,2 nghìn tỷ đồng năm 2017, tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 15,5%/năm. Bán lẻ hiện đại chiếm khoảng 25% thị phần năm 2017, dự kiến tăng lên trên 45% vào năm 2020.

2. Quy mô và cơ cấu FDI trong lĩnh vực bán lẻ: Từ năm 2014 đến 2017, tổng vốn đăng ký mới và tăng thêm trong lĩnh vực bán lẻ tăng đều đặn, với sự tham gia của các nhà đầu tư lớn từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan. Hình thức đầu tư chủ yếu là công ty 100% vốn nước ngoài và liên doanh.

3. Môi trường đầu tư cải thiện rõ rệt: Việt Nam đã nâng hạng môi trường kinh doanh từ vị trí 82 lên 68 trong bảng xếp hạng Doing Business 2018, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài. Luật Đầu tư 2014 và các văn bản hướng dẫn đã đơn giản hóa thủ tục, tăng tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

4. Thách thức từ cạnh tranh và hạn chế pháp lý: Mặc dù mở cửa thị trường bán lẻ, các nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải tuân thủ các quy định hạn chế về diện tích cửa hàng, tỷ lệ vốn và hàng hóa kinh doanh. Các doanh nghiệp nội địa còn yếu về công nghệ, quản lý và quy mô, khó cạnh tranh với các tập đoàn đa quốc gia.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng doanh thu bán lẻ phản ánh sự phát triển kinh tế và thay đổi trong hành vi tiêu dùng của người dân, đặc biệt là tầng lớp trung lưu tăng nhanh với thu nhập bình quân đầu người trên 2.000 USD. FDI đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm và thúc đẩy hiện đại hóa hệ thống phân phối.

Môi trường đầu tư được cải thiện nhờ các chính sách pháp luật minh bạch, thủ tục hành chính được rút ngắn, tạo sự an tâm cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, các quy định hạn chế vẫn tồn tại nhằm bảo vệ doanh nghiệp nội địa, đồng thời tạo ra thách thức cho nhà đầu tư nước ngoài trong việc mở rộng quy mô và phạm vi hoạt động.

So sánh với các nước trong khu vực như Thái Lan và Trung Quốc, Việt Nam đang trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực cạnh tranh. Các nước này đã có kinh nghiệm trong việc cân bằng giữa mở cửa thị trường và bảo vệ doanh nghiệp nội địa, đồng thời phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng doanh thu bán lẻ, bảng phân tích cơ cấu vốn FDI theo năm và biểu đồ so sánh môi trường đầu tư Việt Nam với các nước trong khu vực để minh họa rõ nét hơn các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải thiện khung pháp lý và chính sách ưu đãi

   • Động từ hành động: Rà soát, điều chỉnh
   • Mục tiêu: Loại bỏ các quy định hạn chế không cần thiết, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư mở rộng quy mô và đa dạng hóa sản phẩm.
   • Timeline: 2019-2021
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Chính phủ.

2. Tăng cường xúc tiến đầu tư và hỗ trợ nhà đầu tư

   • Động từ hành động: Tổ chức, triển khai
   • Mục tiêu: Nâng cao nhận thức của nhà đầu tư nước ngoài về cơ hội và chính sách đầu tư tại Việt Nam, hỗ trợ thủ tục hành chính một cửa.
   • Timeline: 2018-2022
   • Chủ thể thực hiện: Tổng cục Đầu tư nước ngoài, các Sở Kế hoạch và Đầu tư địa phương.

3. Phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực quản lý

   • Động từ hành động: Đào tạo, nâng cao
   • Mục tiêu: Cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành bán lẻ, giúp doanh nghiệp nội địa nâng cao khả năng cạnh tranh.
   • Timeline: 2018-2022
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, các trường đại học, doanh nghiệp.

4. Khuyến khích hợp tác giữa doanh nghiệp nội địa và nhà đầu tư nước ngoài

   • Động từ hành động: Thúc đẩy, hỗ trợ
   • Mục tiêu: Tạo liên kết chuỗi giá trị, chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quản lý, nâng cao sức cạnh tranh chung của ngành.
   • Timeline: 2019-2022
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương, Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam, các doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực trạng thu hút FDI, giúp xây dựng chính sách phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển ngành bán lẻ.

2. Doanh nghiệp bán lẻ trong nước và nhà đầu tư nước ngoài

   • Lợi ích: Hiểu rõ môi trường đầu tư, các rào cản và cơ hội trong lĩnh vực bán lẻ, từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh và đầu tư hiệu quả.

3. Các tổ chức nghiên cứu và học thuật

   • Lợi ích: Cung cấp tài liệu tham khảo về mô hình thu hút FDI, tác động của FDI đến phát triển ngành dịch vụ bán lẻ, phục vụ cho các nghiên cứu chuyên sâu hơn.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh doanh thương mại, quản trị kinh doanh

   • Lợi ích: Nắm bắt kiến thức thực tiễn về FDI và phát triển ngành bán lẻ tại Việt Nam, hỗ trợ học tập và nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

1. FDI có vai trò gì trong phát triển dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam?
   FDI cung cấp nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý, giúp nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm và thúc đẩy hiện đại hóa hệ thống phân phối. Ví dụ, các tập đoàn như Aeon, Lotte đã góp phần phát triển mạng lưới bán lẻ hiện đại tại Việt Nam.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến việc thu hút FDI vào lĩnh vực bán lẻ?
   Bao gồm khung chính sách pháp luật, môi trường kinh tế, các yếu tố tạo thuận lợi như thủ tục hành chính, dịch vụ hỗ trợ đầu tư và chất lượng nguồn nhân lực. Môi trường đầu tư minh bạch và ổn định là yếu tố then chốt.

3. Việt Nam đã có những chính sách gì để thu hút FDI vào lĩnh vực bán lẻ?
   Việt Nam đã ban hành Luật Đầu tư 2014, Nghị định 23/2007/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn, đơn giản hóa thủ tục hành chính, bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và mở cửa thị trường bán lẻ theo cam kết WTO.

4. Các doanh nghiệp nội địa có thể làm gì để cạnh tranh với nhà đầu tư nước ngoài?
   Doanh nghiệp nội địa cần nâng cao năng lực quản lý, đổi mới công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và hợp tác với nhà đầu tư nước ngoài để tận dụng lợi thế về vốn và kinh nghiệm.

5. Xu hướng phát triển của lĩnh vực dịch vụ bán lẻ tại Việt Nam trong tương lai là gì?
   Xu hướng phát triển mạnh mẽ của bán lẻ hiện đại, mở rộng kênh phân phối đa kênh (omnichannel), tăng cường cửa hàng chuyên biệt và phát triển các hình thức thanh toán đa dạng nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Kết luận

• Doanh thu bán lẻ tại Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ, gấp 5 lần trong giai đoạn 2007-2017, phản ánh sự phát triển kinh tế và thay đổi hành vi tiêu dùng.
• FDI đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hiện đại hóa ngành bán lẻ, cung cấp vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý.
• Môi trường đầu tư được cải thiện rõ rệt nhờ các chính sách pháp luật minh bạch và thủ tục hành chính thuận lợi.
• Các thách thức bao gồm các quy định hạn chế đối với nhà đầu tư nước ngoài và sự yếu kém của doanh nghiệp nội địa trong cạnh tranh.
• Đề xuất các giải pháp cải thiện khung pháp lý, xúc tiến đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy hợp tác doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả thu hút FDI trong giai đoạn 2017-2022.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi và đánh giá hiệu quả thu hút FDI định kỳ, đồng thời tiếp tục nghiên cứu các xu hướng mới trong ngành bán lẻ để điều chỉnh chính sách phù hợp.

Call-to-action: Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để tận dụng tối đa lợi ích từ FDI, góp phần phát triển ngành dịch vụ bán lẻ bền vững và nâng cao vị thế kinh tế Việt Nam trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ FDI VÀ THU HÚT FDI VÀO LĨNH VỰC DỊCH VỤ BÁN LẺ 1. Một số vấn đề cơ bản của FDI 1. Khái niệm FDI Các quan điểm và định nghĩa về FDI được đưa ra tùy góc độ nhìn nhận của các nhà kinh tế nên rất phong phú và đa dạng.

Đến nay định nghĩa mà nhiều nước và các tổ chức hay dùng nhất là định nghĩa của tổ chức Tiền tệ Thế giới (IMF) như sau: “Một khoản đầu tư với những quan hệ lâu dài, theo đó một tổ chức trong một nền kinh tế (nhà đầu tư trực tiếp) thu được lợi ích lâu dài từ một doanh nghiệp đặt tại một nền kinh tế khác” (Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, 2010, trang 3) Theo Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), luồng vốn FDI bao gồm vốn được cung cấp (trực tiếp hoặc thông qua các công ty liên quan khác) bởi nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài cho các doanh nghiệp FDI, hoặc vốn mà nhà đẩu tư trực tiếp nước ngoài nhận từ doanh nghiệp FDI. FDI gồm có ba bộ phận: Vốn cổ phần, thu nhập tái đầu tư và các khoản vay trong nội bộ công ty (Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, 2010, trang 3) Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đưa ra định nghĩa như sau: “Đầu tư trực tiếp nước ngoài xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở nước khác (nước nhận đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó. Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác. Trong phần lớn các trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh.

Trong trường hợp đó, nhà đầu tư thường hay gọi là “công ty mẹ” và các tài sản gọi là “công ty con” hay “chi nhánh công ty” (Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, 2010, trang 3) Theo Luật đầu tư nước ngoài của Liên bang Nga ngày 04/07/1991: “Đầu tư trực tiếp nước ngoài là tất cả các hình thức giá trị tài sản và những giá trị tinh thần mà người đầu tư nước ngoài đầu tư vào các đối tượng của sản xuất kinh doanh Luan van 6 và các hoạt động khác nhằm mục đích thu lợi nhuận ở các nước sở tại” ( Trần Văn Nam, 2005, trang 7). Luật đầu tư năm 2005 của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam không đưa ra định nghĩa về FDI, nhưng có quy định: “Đầu tư trực tiếp là hình thức đầu tư do nhà đầu tư tự bỏ vốn và tham gia quản lý hoạt động đầu tư”; và “Đầu tư nước ngoài là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác để tiến hành hoạt động đầu tư tại Việt Nam”. Do đó, có thể hiểu FDI trên tinh thần của Luật đầu tư tại Việt Nam: Đầu tư trực tiếp nước ngoài là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác tiến hành hoạt động đầu tư tại Việt Nam và tham gia quản lý hoạt động đầu tư đó. Mặc dù được diễn đạt theo những cách thức khác nhau nhưng tựu chung lại FDI tại một quốc gia là việc nhà đầu tư ở một nước khác đưa vốn bằng tiền hoặc bất kỳ tài sản nào vào quốc gia ấy để có được quyền sở hữu và quản lý hoặc kiểm soát một thực thể kinh tế tại quốc gia này, với mục tiêu tối đa hóa lợi ích của mình.

Đặc điểm FDI Đối với các nhà đầu tư, đặc điểm chủ yếu của đầu tư trực tiếp nước ngoài là quyết định đầu tư và kinh doanh của chính bản thân nhà đầu tư. Nhà đầu tư chịu trách nhiệm về kết quả đầu tư của mình. Do đó họ phải tìm hiểu các điều kiện moi trường và dự kiến lỗ lãi trước khi tiến hành, chỉ khi chắc chắn hoạt động kinh doanh tại nước nhận đầu tư sẽ cho kết quả tốt nhà đầu tư nước ngoài mới thực hiện. Vì vậy, FDI thường mang tính khả thi và hiệu quả kinh tế cao.

Tuy nhiên, tính khả thi và hiệu quả kinh tế nghiêng về bên nào hơn, nhà đầu tư hay nước nhận đầu tư, phụ thuộc vào lĩnh vực đầu tư. Tùy vào hình thức chủ thể được thành lập theo giấy phép đầu tư, nhà đầu tư phía nước ngoài có thể trực tiếp điều hành toàn bộ hoặc tham gia điều hành các hoạt động của doanh nghiệp FDI. Đặc điểm này cho thấy rõ sự khác nhau giữa đầu trực tiếp nước ngoài và đầu tư gián tiếp nước ngoài. Bởi trong hình thức đầu tư gián tiếp nước ngoài, phía nước ngoài đầu tư bằng cách mua cổ phần của các công ty tại nước Luan van 7 nhận đầu tư với tỷ lệ nhất định nhằm mục đích thu lợi nhuận mà không tham gia trực tiếp điều hành quản lý doanh nghiệp.

Nguồn vốn đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài bao gồm vốn đầu tư ban đầu hay vốn pháp định, vốn vay của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động và vốn tái đầu tư từ lợi nhuận để mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh. Với nước nhận đầu tư, tùy thuộc vào mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, quy hoạch phát triển các ngành cũng như các hiệp định, cam kết quốc tế đã tham gia, sẽ cho phép nhà đầu tư thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài. Cùng hỗ trợ phát triển chính thức – ODA, ngày nay các quốc gia đều chú trọng thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn FDI bởi nguồn vốn này không gắn nước nhận đầu tư với bất cứ ràng buộc về mặt chính trị, cũng như không để lại gánh nặng nợ nần cho các thế hệ sau như hình thức ODA. Một đặc điểm nổi bật của FDI và khác với đầu tư gián tiếp nước ngoài là thông qua chuyển giao công nghệ, nước chủ nhà có thể có được công nghệ tiên tiến của nước ngoài.

Những nhà quản lý của nước chủ nhà cũng có cơ hội để học hỏi kinh nghiệm quản lý hiện đại khi được làm việc cùng với đội ngũ những nhà quản lý nước ngoài. Các hình thức FDI 1. Các hình thức FDI phân theo hình thức đầu tư Hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh: Đây là một văn bản được ký kết giữa một chủ đầu tư nước ngoài và một chủ đầu tư trong nước (nước nhận đầu tư) để tiến hành một hay nhiều hoạt động sản xuất kinh doanh ở nước chủ nhà trên cơ sở quy định về trách nhiệm và phân phối kết quả kinh doanh mà không thành lập một công ty, xí nghiệp hay không ra đời một tư cách pháp nhân mới nào. Hình thức công ty hay xí nghiệp liên doanh: Xí nghiệp hay công ty liên doanh được thành lập giữa một bên là một thành viên của nước nhận đầu tư và một bên là các chủ đầu tư ở nước khác tham gia, mooyj xí nghiệp liên doanh có thể gồm hai hoặc nhiều bên tham gia liên doanh.

Luan van 8 Hình thức công ty hay xí nghiệp 100% vốn từ nước ngoài: Đây là hình thức các công ty hay xí nghiệp hoàn toàn thuộc quyền sở hữa của tổ chức cá nhân nước ngoài và do bên nước ngoài tự thành lập, tự quản lí và hoàn toàn chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh. Các hình thức khác: Đầu tư vào các khu chế xuất, khu phát triển kinh tế, thực hiện những hợp đồng xây dựng – vận hành – chuyển giao (BOT). Những dự án BOT thường được chính phủ các nước đang phát triển tạo mọi điều kiện thuận lợi để thực hiện việc nâng cấp cơ sở hạ tầng kinh tế. Các hình thức FDI phân theo bản chất đầu tư Đầu tư phương tiện hoạt động: Đây là hình thức FDI trong đó một công ty mẹ đầu tư mua sắm và thiết lập các phương tiện kinh doanh mới ở nước nhận đầy tư.

Hình thức này làm tăng khổi lượng đầu vào. Mua lại và sáp nhập: Là hình thức FDI trong đo hai hay nhiều doanh nghiệp có vốn FDI đang hoạt động sáp nhập vào nhau hoặc một doanh nghiệp này (có thể đang hoạt động ở nước nhận đầu tư hay ở nước ngoài) mua lại một doanh nghiệp có vốn FDI ở nước nhận đầu tư. Hình thức này không nhất thiết dẫn tới tăng khối lượng vốn đầu tư vào. Các hình thức FDI phân theo tính chất dòng vốn Vốn chứng khoán: Nhà đầu tư nước ngoài có thể mua cổ phần do một công ty trong nước phát hành ở một mức đủ lớn để có quyền tham gia vào các quyết định quản lý của công ty.

Vốn tái đầu tư: Doanh nghiệp có vốn FDI có thể dùng lợi nhuận thu được từ hoạt động kinh doanh trong quá khứ để đầu tư thêm. Vốn vay nội bộ hay giao dịch nợ nội bộ: Giữa các chi nhánh hay công ty con cùng một công ty đa quốc gia có thể cho nhâu vay vốn để đầu tư hay mua cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp của nhau. Các hình thức FDI phân theo động cơ của nhà đầu tư Vốn tìm kiếm tài nguyên: Đây là các dòng vốn nhắm khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên rẻ và dồi dào ở nước tiếp nhận, khai thác nguồn lao động có thể kém về kỹ năng nhưng giá thấp hoặc khai thác nguồn lao động kỹ thuật dồi dào. Nguồn vốn này còn nhằm mục đích khai thác các tài sản sẵn có thương hiệu ở nước tiếp nhận (điểm du lịch nổi tiếng) hay các tài sản trí tuệ.

Vốn tìm kiếm hiệu quả: Đây là vốn nhằm tận dụng giá thành đầu vào kinh doanh thấp ở nước tiếp nhận như giá nguyên liệu rẻ, giá nhân công rẻ, giá các yếu tổ sản xuất như điện, nước, chi phí thông tin liên lạc, giao thông vận tải, mặt bằng sản xuất kinh doanh rẻ, thuế suất ưu đãi. Vốn tìm kiếm thị trường: Đây là hình thức đầu tư nhằm mở rộng thị trường hoặc giữ thị trường khỏi bị đối thủ cạnh tranh giành mất. Ngoài ra hình thức đầu tư này còn nhằm tận dụng các hiệp định hợp tác kinh tế giữa nước tiếp nhận với các nước và khu vực khác, lấy nước tiếp nhận làm bàn đạp để thâm nhập vào thị trường khu vực toàn cầu. Vai trò và đặc điểm của FDI vào lĩnh vực dịch vụ bán lẻ 1.

Khái quát về lĩnh vực dịch vụ bán lẻ 1. Định nghĩa và đặc điểm lĩnh vực dịch vụ bán lẻ Bán lẻ là hoạt động ra đời từ rất lâu của con người, do đó có nhiều định nghĩa khác nhau được đưa ra.