Chương I: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về trách nhiệm tài chính trong thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất đối với các loại bao bì. Chương II: Thực trạng chất thải bao bì và thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất tại Việt Nam. Chương III: Đề xuất về đóng góp tài chính của nhà sản xuất đối với các loại bao bì tại Việt Nam. LOI CAM ON Trước tiên, em xin gửi lời cảm on chân thành đến Quy thay cô và Ban giám hiệu Trường Đại học Kinh Tế Quốc dân, phòng Quản lý đào tạo nói chung và Khoa Môi trường, biến đổi khí hậu nói riêng đã tạo điều kiện thuận lợi giúp em trong thời gian thực tập Học kì mùa Thu năm 2021.
Đặc biệt, em xin cảm ơn tới đơn vị thực tập là Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương nói chung và Ban Nghiên cứu các van dé xã hội nói riêng đã cho em có cơ hội tham gia thực tập tại cơ quan và giúp em hoàn thành Chuyên đề thực tập này. Trong suốt thời gian thực tập, em học hỏi rất nhiều kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng giúp em hoàn thiện bản thiện hơn, phục vụ rất nhiều cho công việc trong tương lai sau khi tốt nghiệp. Đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn PGS.TS Lê Thu Hoa giảng viên Khoa Môi trường, biến đồi khí hậu và đô thị, trường Đại học Kinh tế quốc dân cùng TS Hồ Công Hòa, phó trưởng Ban Nghiên cứu các vấn đề xã hội của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương ( CIEM) đã tận tình hướng dẫn em hoàn thiện bài Chuyên đề thực tập này. Do những khó khăn và bat tiện của ảnh hưởng đợt dịch COVID 19 bùng phát mạnh, thành phố Hà Nội giới nghiêm, giãn cách xã hội, thực hiện chỉ thị 16 trong thời gian qua, mặc du đã cố gắng thu thập tài liệu một cách day đủ nhất dé hoàn thành Chuyên đề thực tập song vẫn không thể tránh khỏi những thiếu sót, kính mong các thầy cô có thể xem xét và đóng góp ý kiến cho em dé em hoàn thiện tốt hơn.
Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 2 tháng 12 năm 2021 Ký tên s2—~ Vũ Huy Huấn. " LỜI CAM ĐOAN "Tồi xin cam đoan nội dung báo cáo đã viết là do ban thân thực hiện, không sao chép, cat ghép các báo cáo hoặc chuyên dé của người khác; nêu sai phạm tôi xin chịu ky luật với Nhà trường ” Hà Nội, ngày 2 tháng 12 năm 2021 Ký tên Bh Vũ Huy Huấn. " CHUONG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VA KINH NGHIEM QUOC TE VE TRACH NHIEM TAI CHINH TRONG THUC HIEN TRACH NHIEM MO RONG CUA NHA SAN XUAT DOI VOI CAC LOAI BAO BI 1. Cơ sở lý luận về trách nhiệm tài chính trong thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất đối với các loại bao bì 1.
Khái niệm về cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) Khái niệm trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất trong việc quản lý chất thải, là một công cụ quản lý bằng pháp luật, được thiết kế dựa trên nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền; ở đó trách nhiệm của nhà sản xuất đối với sản phẩm của mình được mở rộng đến giai đoạn sau sử dụng nhằm thu gom được ở giai đoạn cuối của vòng đời sản phẩm dé có thể phân loại trước khi xử lý mà chủ yếu là tái chế. EPR được định nghĩa là một “cách tiếp cận dưới góc độ chính sách bảo vệ môi trường theo đó trách nhiệm của nhà sản xuất đối với một sản pham được mở rộng tới tận giai đoạn thai bỏ trong vòng đời của sản phẩm đó” ( Theo Hướng dẫn thực hiện Công ước Basel của Liên Hợp Quốc năm 2019). Theo định nghĩa của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), trách nhiệm nhà sản xuất mở rộng là một cách tiếp cận chính sách môi trường, trong đó trách nhiệm của nhà sản xuất đối với một sản phẩm được mở rộng đến giai đoạn sau tiêu dùng của vòng đời sản phẩm. Trong thực tế, EPR ngụ ý rằng các nhà sản xuất đảm nhận trách nhiệm thu thập hoặc lấy lại hàng hóa đã qua sử dụng và phân loại và xử lý cho việc tái chế cuối cùng của họ.
Trách nhiệm như vậy cũng có thé chỉ đơn thuần là trách nhiệm tài chính hoặc trách nhiệm tổ chức. Khái niệm về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất đã phát triển từ cuối những năm 1980 tại Đức và ké từ đó đã được giới thiệu đến hau hết các nước Châu Âu ( EU) và một số nước ngoài Châu Âu. Trong khi, các nguyên tắc cơ bản như Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp ( Corporate social responsibility - CSR) cụ thé là “Trách nhiệm của nha sản xuất” ( Producer Responsibility) đang được phổ bién và áp dụng ở rất nhiều các tập đoàn, doanh nghiệp, công ty từ lớn tới nhỏ trên toàn thế giới cũng như Việt Nam, ở đó xác định việc xử lý và sử dụng các sản phẩm, hàng hóa của họ cũng như trách nghiệm đóng góp tài chính dé góp phan cải thiện tốt hơn các vấn đề trong xã hội nói chung cũng như về môi trường nói riêng thì khi đó “Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất” lại có cách tiếp cận rộng hơn. Có thé hiểu cụ thé hơn trong phép so sánh như sau: (1) Trách nhiệm của nhà sản xuất (Producer Responsibility) có nghĩa là các nhà sản xuất, các nhà nhập khâu phải chịu trách nhiệm về sản phẩm, hàng hóa của họ dựa trên các khía cạnh là An toàn , sức khỏe và tác động đến môi trường.
(2) Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (Extended Producer Responsibility) có nghĩa là các nha sản xuất, nhà nhập khẩu cũng chịu trách nhiệm về sản phẩm của mình cho đến khi giai đoạn cuối của vòng đời sản phẩm, cụ thé là sản phẩm của họ khi đã biến thành chất thải phải được xử lý, có thé là thu gom, phân loại và tái chế. Khái niệm về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) nhằm mục dich đảm bảo rằng các nhà sản xuất sản pham phải chịu trách nhiệm về các phan khác nhau trong toàn bộ vòng đời của sản phẩm của họ, bao gồm thu hồi, tái chế và thải bỏ cuối cùng khi kết thúc vòng đời hữu ích của sản phẩm. Theo cách này, EPR áp dụng nguyên tắc người gây ô nhiễm trả tiền bằng cách chuyên trách nhiệm và chỉ phí tài chính đối với các tác động tiêu cực đến môi trường của sản phẩm từ các cơ quan công quyền và người nộp thuế sang nhà sản xuất. Cập nhật theo Điều 54 và Điều 55 của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, công cụ trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất là một trong những hướng tiếp cận mới nhằm quản lý chất thải răn hiệu quả, nâng cao tỷ lệ thu gom, tái chế, từ đó giảm thiểu rác thải phát sinh ra môi trường, tạo tiền đề xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn.
EPR là một cách tiếp cận chính sách môi trường, trong đó, trách nhiệm của nhà sản xuất đối với một sản phẩm được mở rộng đến giai đoạn trở thành rác thải. EPR yêu cầu các nhà sản xuất chịu trách nhiệm quản lý các sản phẩm sau khi chúng trở thành rác thải, góp phần giảm chi phí quản lý các sản phẩm tới cuối vòng đời bang cách giảm việc thải bỏ và tăng tỉ lệ tái chế. Mục tiêu của EPR đối với môi trường: Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất có hai mục tiêu chính đối với môi trường và nếu được sử dụng tốt, nó có thể là yếu tố chính của quá trình chuyền đổi sang nền kinh tế tuần hoàn. Thi? nhất, nó nhằm mục đích khuyến khích các nhà sản xuất thiết kế các sản phẩm hiệu quả hơn về tài nguyên, nguyên liệu đầu vào, các khâu sản xuất với tác động môi trường thấp hơn (thường được gọi là thiết kế xanh hoặc thiết kế sinh thái), ví dụ về loại hoặc SỐ lượng vật liệu được sử dụng.
7hứ hai, nó nhằm mục đích đảm bảo việc thu gom hiệu quả cuối đời và xử lý hợp lý với môi trường đối với các sản phẩm thải được thu gom, đồng thời tạo ra tỷ lệ tái sử dụng và tái chế cao hơn. Bang cách này, các chương trình EPR có thé giúp giải quyết các vấn đề liên quan đến tiêu thụ tài nguyên và phát sinh chất thải ngày càng tăng. Mô hình về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR): Mỗi nước và mỗi loại chất thải lại có các cơ chế EPR khác nhau. Hiện nay trên thế giới, có nhiều mô hình EPR hoạt động hiệu quả, như ở EU, Đài Loan, Hàn Quốc, Mỹ, Nhật.
Tuy nhiên, vẫn có một số nguyên tac chung. Trong một chừng mực nhất định, xây dựng cơ chế EPR đồng nghĩa với tái phân bổ trách nhiệm của các tác nhân trong chuỗi giá trị. Khung pháp lý cần định nghĩa rõ ràng loại hình trách nhiệm của các nhóm tác nhân khác nhau. Quan trọng nhất là khung pháp lý cần chỉ rõ loại hình doanh nghiệp (“co sở sản xuất” trong nước và cơ sở nhập khẩu) chịu trách nhiệm đảm bảo các hoạt động thu gom, phân loại và tái chế chất thải bao bì phải được tiến hành một cách bền vững.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các doanh nghiệp đưa sản pham được đóng gói ra thị trường cần phải đảm nhận trách nhiệm này. Về lý thuyết, các doanh nghiệp này có thê thực hiện trách nhiệm tái chế và xử lý chất thải của mình một cách đơn lẻ đối với bao bì sản phâm của riêng mình. Tuy nhiên, trên thực tế, điều này rất phức tạp, nên các doanh nghiệp thường hợp sức và ủy thác trách nhiệm cho một tổ chức trách nhiệm nhà sản xuất ( Producer Responsibility Organizations- PRO). Vì vậy, trên thực tế, các doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm của mình thông qua việc đóng góp tài chính cho PRO.
Nếu không thực hiện nghĩa vụ này, doanh nghiệp có thể bị phạt tiền như đã nêu trong khung pháp lý và bị cơ quan chức năng giám sát.