Luận văn thạc sĩ về thực hiện pháp luật bảo hiểm xã hội tại quận Bắc Từ Liêm

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích thực hiện pháp luật về bảo hiểm xã hội tại quận Bắc Từ Liêm, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Phương Thảo
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Hoàng Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật
• Đề tài: Thực hiện pháp luật về bảo hiểm xã hội qua thực tiễn quận Bắc Từ Liêm
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI
• 1.1. Khái niệm về BHXH
• 1.2. Khái niệm BHXH
• 1.3. Vai trò của BHXH
• 1.4. Các chế độ BHXH và hình thức tham gia BHXH
• 1.5. Khái niệm thực hiện pháp luật và thực hiện pháp luật bảo hiểm xã hội
• 1.5.1. Khái niệm thực hiện pháp luật
• 1.5.2. Khái niệm thực hiện pháp luật về bảo hiểm xã hội
• 1.6. Đặc điểm của thực hiện pháp luật về bảo hiểm xã hội
• 1.7. Các hình thức thực hiện pháp luật về BHXH
• 1.8. Các nội dung thực hiện pháp luật về BHXH
• 1.9. Các yếu tố tác động và các điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật BHXH
• 1.10. Sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật về bảo hiểm xã hội
• 1.11. Ý thức pháp luật và trách nhiệm của các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật về bảo hiểm xã hội
• 1.12. Năng lực tổ chức thực hiện pháp luật về bảo hiểm xã hội của các cơ quan quản lý nhà nước về bảo hiểm xã hội, hệ thống bảo hiểm xã hội Việt Nam và đội ngũ công chức, viên chức ngành bảo hiểm xã hội
• 1.13. Hội nhập quốc tế
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN BẮC TỪ LIÊM
• 2.1. Giới thiệu chung về BHXH quận Bắc Từ Liêm và các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện pháp luật về BHXH trên địa bàn quận
• 2.2. Quá trình hình thành BHXH Quận Bắc Từ Liêm
• 2.3. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của BHXH Quận Bắc Từ Liêm
• 2.4. Cơ cấu tổ chức BHXH Quận Bắc Từ Liêm
• 2.5. Thực trạng thực hiện pháp luật về BHXH trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.5.1. Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật
• 2.5.2. Công tác quản lý và mở rộng đối tượng tham gia BHXH
• 2.5.3. Về công tác thu và quản lý quỹ BHXH
• 2.5.4. Công tác giải quyết các chế độ BHXH
• 2.5.5. Một số ưu điểm, hạn chế trong thực hiện pháp luật về BHXH
• 2.5.6. Nguyên nhân của những mặt hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN BẮC TỪ LIÊM
• 3.1. Những yêu cầu đặt ra đối với việc bảo đảm thực hiện pháp luật về BHXH
• 3.2. Giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật BHXH
• 3.2.1. Hoàn thiện các qui định của pháp luật bảo hiểm xã hội bắt buộc
• 3.2.2. Xây dựng các chương trình phối hợp với các ngành, các cấp có liên quan để triển khai thực hiện pháp luật về bảo hiểm xã hội
• 3.2.3. Những giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật BHXH trên địa bàn Quận Bắc Từ Liêm
• 3.2.3.1. Đổi mới tổ chức và hoạt động của bảo hiểm xã hội Quận
• 3.2.3.2. Đổi mới hoạt động thông tin, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật bảo hiểm xã hội
• 3.2.3.3. Đổi mới về quản lý, phát triển đối tượng tham gia và thu Quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp
• 3.2.4. Về quản lý đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội
• 3.2.5. Về phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp
• 3.2.6. Giải pháp về quản lý nguồn thu Quỹ bảo hiểm xã hội
• 3.2.7. Về khắc phục nợ đọng tiền bảo hiểm xã hội
• 3.2.8. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm khắc các trường hợp vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực hiện pháp luật bảo hiểm xã hội tại quận Bắc Từ Liêm

Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một trong những chính sách quan trọng của Nhà nước, nhằm bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Tại quận Bắc Từ Liêm, việc thực hiện pháp luật về BHXH đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Chính sách BHXH không chỉ giúp người lao động có nguồn thu nhập ổn định khi gặp rủi ro mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

1.1. Khái niệm và vai trò của bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm xã hội là hình thức bảo trợ xã hội nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động trong các trường hợp như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, và hưu trí. Vai trò của BHXH không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn góp phần ổn định an sinh xã hội.

1.2. Cơ quan bảo hiểm xã hội tại quận Bắc Từ Liêm

Cơ quan bảo hiểm xã hội tại quận Bắc Từ Liêm có nhiệm vụ quản lý và thực hiện các chế độ BHXH cho người lao động. Cơ cấu tổ chức của cơ quan này được thiết lập nhằm đảm bảo hiệu quả trong việc thực hiện chính sách BHXH.

II. Những thách thức trong thực hiện pháp luật bảo hiểm xã hội tại quận Bắc Từ Liêm

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện pháp luật BHXH, nhưng quận Bắc Từ Liêm vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Tình trạng nợ đọng BHXH, nhận thức của người lao động và chủ sử dụng lao động về chính sách BHXH còn hạn chế là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Tình trạng nợ đọng bảo hiểm xã hội

Nợ đọng BHXH là một trong những vấn đề nghiêm trọng tại quận Bắc Từ Liêm. Nhiều doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH cho người lao động, dẫn đến việc người lao động không được hưởng quyền lợi hợp pháp.

2.2. Nhận thức của người lao động về bảo hiểm xã hội

Nhiều người lao động chưa hiểu rõ về quyền lợi của mình trong chính sách BHXH. Điều này ảnh hưởng đến việc tham gia BHXH và làm giảm hiệu quả của chính sách an sinh xã hội.

III. Phương pháp cải thiện thực hiện pháp luật bảo hiểm xã hội tại quận Bắc Từ Liêm

Để nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật BHXH, cần có những phương pháp cải thiện cụ thể. Việc tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về BHXH là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền về bảo hiểm xã hội

Cần có các chương trình tuyên truyền sâu rộng về chính sách BHXH để người lao động và chủ sử dụng lao động hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

3.2. Cải cách quy trình thu và quản lý quỹ bảo hiểm xã hội

Cần cải cách quy trình thu và quản lý quỹ BHXH để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Việc này sẽ giúp giảm tình trạng nợ đọng và nâng cao chất lượng dịch vụ cho người tham gia.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bảo hiểm xã hội tại quận Bắc Từ Liêm

Nghiên cứu thực tiễn về BHXH tại quận Bắc Từ Liêm cho thấy nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng chỉ ra những hạn chế cần khắc phục. Việc áp dụng các giải pháp cụ thể sẽ giúp cải thiện tình hình thực hiện pháp luật BHXH.

4.1. Kết quả thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội

Kết quả thực hiện chính sách BHXH tại quận Bắc Từ Liêm đã có những chuyển biến tích cực, với số lượng người tham gia BHXH ngày càng tăng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều người lao động chưa được bảo vệ quyền lợi.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn thực hiện BHXH tại quận Bắc Từ Liêm có thể được áp dụng cho các địa phương khác. Việc học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm sẽ giúp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách BHXH.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho bảo hiểm xã hội tại quận Bắc Từ Liêm

Kết luận về thực hiện pháp luật BHXH tại quận Bắc Từ Liêm cho thấy cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc cải thiện nhận thức và trách nhiệm của các bên liên quan.

5.1. Định hướng phát triển bảo hiểm xã hội

Định hướng phát triển BHXH tại quận Bắc Từ Liêm cần tập trung vào việc mở rộng đối tượng tham gia và nâng cao chất lượng dịch vụ.

5.2. Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan

Sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong việc thực hiện chính sách BHXH là rất quan trọng. Cần có sự đồng bộ trong các hoạt động để đảm bảo quyền lợi cho người lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bảo hiểm xã hội giữ vai trò trụ cột chiến lược trong mạng lưới an sinh xã hội quốc gia, trực tiếp bảo đảm sự ổn định thu nhập và đời sống cho người lao động khi gặp các rủi ro về ốm đau, thai sản, tai nạn lao động hay khi hết tuổi lao động. Tại địa bàn quận Bắc Từ Liêm, việc chuyển dịch mô hình tổ chức hành chính từ huyện lên quận theo Nghị quyết 132/NQ-CP đã mở ra không gian phát triển đô thị với diện tích tự nhiên đạt 4.335,34 ha cùng quy mô dân số trên 320.414 người sinh sống tại 13 phường trực thuộc. Cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh và sự gia tăng mạnh mẽ của khối doanh nghiệp ngoài nhà nước, công tác thực hiện pháp luật bảo hiểm xã hội bắt buộc đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, đặc biệt là tình trạng trốn đóng, nợ đọng tiền bảo hiểm kéo dài và xu hướng lách luật thông qua việc giao kết các hợp đồng lao động ngắn hạn dưới 3 tháng.

Nghiên cứu được triển khai nhằm mục tiêu làm rõ những vấn đề lý luận cốt lõi về pháp luật bảo hiểm xã hội, đồng thời đánh giá toàn diện thực trạng tuân thủ, chấp hành, sử dụng và áp dụng pháp luật của các chủ thể trên địa bàn quận trong giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2014 trên cơ sở so sánh chuỗi số liệu từ năm 2010 đến năm 2014. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ nợ đọng bảo hiểm xuống dưới 3% tổng số phải thu và mở rộng diện bao phủ an sinh cho hơn 35.000 người lao động đang làm việc tại các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản lý nhà nước về an sinh xã hội kết hợp với hệ thống lý luận chung về Nhà nước và pháp luật để phân tích cơ chế vận hành chính sách bảo hiểm xã hội. Về mặt bản chất, bảo hiểm xã hội được xây dựng trên mô hình chia sẻ rủi ro ba bên gồm Nhà nước, người sử dụng lao động và người lao động, kế thừa nguyên lý quỹ an sinh tập trung được hình thành từ hệ thống an sinh xã hội của Đức từ năm 1883. Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2006 giữ vị trí trung tâm, điều chỉnh toàn diện các quan hệ pháp luật phát sinh từ 5 chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc gồm: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, hưu trí, cùng với chế độ tử tuất.

Quá trình hiện thực hóa quy phạm pháp luật được xem xét qua 4 hình thức cơ bản: tuân thủ pháp luật, chấp hành pháp luật, sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật. Nghiên cứu tập trung làm sáng tỏ 5 khái niệm nền tảng: bảo hiểm xã hội bắt buộc, quỹ bảo hiểm xã hội độc lập, chủ thể quan hệ bảo hiểm xã hội, ý thức pháp luật của người sử dụng lao động và trách nhiệm quản lý nhà nước của chính quyền địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu hành chính và thống kê từ toàn bộ hơn 1.200 đơn vị sử dụng lao động cùng trên 35.000 hồ sơ người lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc do cơ quan chức năng quận Bắc Từ Liêm quản lý trong chuỗi thời gian từ năm 2010 đến năm 2014.

Phương pháp chọn mẫu kết hợp giữa khảo sát toàn bộ đối với khối cơ quan hành chính sự nghiệp, trường học và phương pháp chọn mẫu phân tầng đối với khối doanh nghiệp dân doanh, hợp tác xã cùng các đơn vị có vốn đầu tư nước ngoài.

Nguồn thông tin đầu vào được trích xuất trực tiếp từ báo cáo nghiệp vụ thu, chi trả trợ cấp, quản lý sổ thẻ và danh sách đơn vị nợ đọng của cơ quan Bảo hiểm xã hội quận Bắc Từ Liêm, kết hợp số liệu kinh tế xã hội từ Chi cục Thống kê và Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội quận.

Phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp và phân tích định lượng kết hợp so sánh đối chiếu đa chiều được lựa chọn làm công cụ phân tích chủ đạo. Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là nhằm đánh giá chính xác biến động về số thu, số chi và tỷ lệ gia tăng nợ đọng trước và sau khi thành lập quận mới theo Nghị quyết 132/NQ-CP, đồng thời làm rõ mối liên hệ giữa năng lực tổ chức của bộ máy 37 cán bộ với hiệu quả thực thi chính sách tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô phát triển đối tượng tham gia và số thu quỹ bảo hiểm xã hội bắt buộc duy trì đà tăng trưởng ổn định qua các năm. Số lượng đơn vị sử dụng lao động đăng ký tham gia bảo hiểm tăng bình quân từ 12% đến 15% mỗi năm, nâng tổng số người lao động tham gia bảo hiểm bắt buộc lên trên 35.000 người vào năm 2014. Tương ứng với sự gia tăng đối tượng, tổng số thu quỹ bảo hiểm xã hội bắt buộc năm 2014 ghi nhận mức tăng hơn 20% so với thời điểm năm 2012.

Thứ hai, tình trạng nợ đọng tiền bảo hiểm xã hội diễn biến hết sức phức tạp và có xu hướng gia tăng về quy mô. Tỷ lệ nợ đọng chiếm khoảng 8% đến 12% tổng số tiền phải thu hàng năm, trong đó khối doanh nghiệp ngoài nhà nước chiếm trên 70% tổng dư nợ toàn quận, nhiều doanh nghiệp cố tình chây ỳ nợ đọng kéo dài từ 6 tháng đến hơn 1 năm.

Thứ ba, các hành vi vi phạm nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội ngày càng tinh vi. Theo ước tính từ thực tế kiểm tra, có khoảng 30% doanh nghiệp ngoài nhà nước sử dụng các biện pháp lách luật như chỉ ký hợp đồng lao động thời vụ dưới 3 tháng hoặc đăng ký mức lương đóng bảo hiểm bằng mức lương tối thiểu vùng thấp hơn nhiều so với thu nhập thực tế của người lao động.

Thứ tư, áp lực chi trả các chế độ ngắn hạn và hưởng trợ cấp một lần tăng cao. Tình hình chi trả các chế độ ốm đau, thai sản và giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội một lần trong giai đoạn 2010 - 2014 tăng khoảng 18%, gây áp lực lớn lên công tác thẩm định hồ sơ của 5 bộ phận nghiệp vụ thuộc cơ quan bảo hiểm địa phương.

Thảo luận kết quả

Thực trạng vi phạm pháp luật bảo hiểm xã hội xuất phát từ nhiều nguyên nhân đan xen. Về phía doanh nghiệp, áp lực cạnh tranh kinh tế khiến nhiều chủ sử dụng lao động cố tình chiếm dụng tiền bảo hiểm để quay vòng vốn sản xuất. Bên cạnh đó, khung chế tài xử phạt theo Nghị định 86/2010/NĐ-CP với mức phạt vi phạm hành chính tối đa 30 triệu đồng là quá thấp so với số tiền bảo hiểm phải đóng lên đến hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ đồng của các doanh nghiệp quy mô vừa và lớn. Mức lãi chậm nộp thấp hơn lãi suất vay thương mại tại các ngân hàng cũng là kẽ hở khiến doanh nghiệp sẵn sàng chịu phạt để chiếm dụng quỹ.

So sánh với các nghiên cứu tương tự tại các quận đô thị hóa khác thuộc thành phố Hà Nội, quận Bắc Từ Liêm chịu thêm áp lực từ quá trình kiện toàn tổ chức sau chia tách huyện Từ Liêm, khi bộ máy 37 cán bộ phải tiếp nhận và xử lý khối lượng dữ liệu an sinh khổng lồ cho 13 phường.

Về phương thức biểu diễn số liệu, các phát hiện nghiên cứu được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng số thu quỹ bảo hiểm xã hội bắt buộc giai đoạn 2010 - 2014 đặt cạnh biểu đồ đường thể hiện tỷ lệ nợ đọng theo từng quý, kết hợp bảng thống kê phân loại nợ theo quy mô và loại hình doanh nghiệp, giúp các cơ quan quản lý dễ dàng nhận diện trọng điểm vi phạm để can thiệp kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, kiến nghị hoàn thiện thể chế và nâng cao tính nghiêm minh của chế tài pháp luật. Cơ quan có thẩm quyền cần sửa đổi các quy định xử phạt vi phạm hành chính, nâng mức phạt tiền tối đa lên gấp 3 đến 5 lần so với mức trần 30 triệu đồng hiện hành; đồng thời thiết lập cơ chế xử lý hình sự đối với hành vi cố tình trốn đóng, gian lận quỹ bảo hiểm xã hội theo đúng tinh thần của Bộ luật Hình sự để tăng cường sức răn đe.

Thứ hai, đổi mới quy trình quản lý thu và phối hợp liên ngành trong việc kiểm soát đối tượng. Bảo hiểm xã hội quận Bắc Từ Liêm cần chủ trì phối hợp chặt chẽ với Chi cục Thuế và Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội quận để đối soát định kỳ 100% dữ liệu doanh nghiệp đăng ký kinh doanh và dữ liệu quyết toán thuế thu nhập cá nhân, phấn đấu mở rộng tỷ lệ bao phủ bảo hiểm xã hội bắt buộc đạt mức tăng trưởng từ 10% đến 15% mỗi năm trong giai đoạn 2015 - 2020.

Thứ ba, đẩy mạnh công tác thanh tra chuyên ngành và kiên quyết thực hiện quyền khởi kiện nợ đọng. Đội ngũ kiểm tra liên ngành cần triển khai tối thiểu 40 đến 50 cuộc thanh tra chuyên đề mỗi năm tại các đơn vị có dấu hiệu chậm đóng từ 2 tháng trở lên; đồng thời kích hoạt quyền khởi kiện dân sự ra Tòa án nhân dân theo Quyết định 99/QĐ-BHXH đối với 100% doanh nghiệp chây ỳ nợ đọng trên 6 tháng nhằm đưa tỷ lệ nợ đọng toàn quận về mức an toàn dưới 3%.

Thứ tư, tinh gọn bộ máy và hiện đại hóa quy trình thủ tục hành chính. Cơ quan Bảo hiểm xã hội quận cần tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ cho toàn thể 37 cán bộ, áp dụng triệt để hệ thống quản lý chất lượng TCVN ISO 9001:2008, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin tại bộ phận tiếp nhận một cửa điện tử, mục tiêu cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý hồ sơ hưởng chế độ cho người lao động.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cán bộ lãnh đạo và công chức, viên chức thuộc hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam, đặc biệt là cơ quan Bảo hiểm xã hội cấp quận, huyện: Nghiên cứu cung cấp bài học thực tiễn giá trị về cách thức tổ chức 5 bộ phận nghiệp vụ, phương pháp thu hồi nợ đọng và kinh nghiệm quản lý hơn 35.000 đối tượng tham gia trong giai đoạn chuyển đổi đơn vị hành chính.

Nhóm người sử dụng lao động, cán bộ quản trị nhân sự và chuyên viên pháp chế doanh nghiệp: Nắm vững các quy định bắt buộc tại Điều 18 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2006, hiểu rõ các rủi ro pháp lý cùng mức phạt tiền để chủ động xây dựng thang bảng lương, hợp đồng lao động và thực hiện trích nộp bảo hiểm đúng hạn, tránh các tranh chấp lao động phát sinh.

Nhóm người lao động và đại diện tổ chức Công đoàn cơ sở: Hiểu rõ quyền lợi vật chất từ 5 chế độ bảo hiểm bắt buộc và các quy định bảo vệ người lao động tại Điều 15 và Điều 16 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2006, từ đó nâng cao ý thức giám sát việc đóng nộp của đơn vị sử dụng lao động.

Nhóm giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Luật học, Lý luận Nhà nước và pháp luật, Quản lý công: Luận văn là tài liệu tham khảo khoa học hữu ích với hệ thống số liệu thực chứng chuỗi thời gian 2010 - 2014 trên địa bàn 13 phường đô thị hóa, cung cấp khung phương pháp luận hoàn chỉnh cho các nghiên cứu về an sinh xã hội.

Câu hỏi thường gặp

Trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của người sử dụng lao động được pháp luật quy định như thế nào? Theo Điều 18 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2006, người sử dụng lao động có nghĩa vụ trích nộp tiền đóng bảo hiểm xã hội hàng tháng từ tiền lương của người lao động cùng với phần đóng của đơn vị để nộp vào quỹ an sinh tập trung, đảm bảo đầy đủ 5 chế độ quyền lợi cho người lao động.

Tại sao mức xử phạt nợ đọng bảo hiểm xã hội theo Nghị định 86/2010/NĐ-CP chưa đủ sức răn đe? Mức phạt tiền vi phạm hành chính tối đa 30 triệu đồng quy định tại Nghị định 86/2010/NĐ-CP là quá nhỏ so với số tiền hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ đồng mà các doanh nghiệp phải nộp, khiến nhiều doanh nghiệp chấp nhận nộp phạt để chiếm dụng quỹ bảo hiểm phục vụ sản xuất kinh doanh.

Bốn hình thức thực hiện pháp luật bảo hiểm xã hội bao gồm những hình thức nào? Bốn hình thức bao gồm tuân thủ pháp luật bằng việc kiềm chế không vi phạm điều cấm, chấp hành pháp luật qua hành động tích cực đóng bảo hiểm đầy đủ, sử dụng pháp luật khi thụ hưởng quyền lợi chế độ, và áp dụng pháp luật do cơ quan nhà nước thực hiện để quản lý, xử lý vi phạm.

Việc thành lập quận Bắc Từ Liêm năm 2014 tạo ra khó khăn gì cho công tác an sinh xã hội? Việc sắp xếp 13 phường mới với dân số trên 320.414 người và hơn 1.200 đơn vị tham gia tạo áp lực quản lý rất lớn lên bộ máy mới thành lập gồm 37 cán bộ, trong bối cảnh hạ tầng công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu địa bàn ban đầu còn nhiều thiếu thốn.

Cơ quan Bảo hiểm xã hội cấp quận có quyền khởi kiện doanh nghiệp nợ đọng ra tòa án không? Theo Quyết định 99/QĐ-BHXH ngày 28/01/2015 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, cơ quan Bảo hiểm xã hội quận được giao thẩm quyền khởi kiện vụ án dân sự đối với các đơn vị nợ bảo hiểm xã hội kéo dài nhằm yêu cầu tòa án bảo vệ lợi ích công cộng và quỹ quốc gia.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc cơ sở lý luận về 4 hình thức thực hiện pháp luật bảo hiểm xã hội trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.
• Công trình phản ánh chân thực bức tranh thực tiễn thu nộp, nợ đọng và chi trả an sinh xã hội cho hơn 35.000 lao động tại 13 phường thuộc quận Bắc Từ Liêm giai đoạn 2010 - 2014.
• Đã chỉ rõ các rào cản thể chế, đặc biệt là bất cập từ mức phạt trần 30 triệu đồng theo Nghị định 86/2010/NĐ-CP và kẽ hở giao kết hợp đồng lao động ngắn hạn dưới 3 tháng của các doanh nghiệp dân doanh.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá giai đoạn 2015 - 2020 nhằm mở rộng đối tượng tham gia với tốc độ 10-15%/năm và kéo giảm tỷ lệ nợ đọng xuống dưới 3%.
• Đề xuất mô hình chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ cho 37 cán bộ cơ quan bảo hiểm địa phương theo Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 9001:2008 gắn liền với giao dịch điện tử một cửa.

Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp hãy khai thác sâu các kết quả nghiên cứu này để hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật và cùng chung tay kiến tạo một hệ thống an sinh xã hội vững bền cho toàn thể người lao động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một trong những chính sách trụ cột của hệ thống chính sách an sinh xã hội, giúp người dân giảm bớt gánh nặng khi tuổi già, ốm đau, tai nạn, thất nghiệp. Thực hiện tốt chính sách BHXH góp phần bảo đảm đời sống cho cán bộ, công chức, viên chức, lao động (gọi tắt NLĐ), giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy sự nghiệp xây dựng đất nước, bảo vệ Tổ quốc. Chính sách BHXH đã được Đảng và Nhà nước ta quan tâm từ ngay sau khi nước ta giành độc lập, góp phần làm nên những thắng lợi của các cuộc kháng chiến chống xâm lược, thống nhất đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Ở Việt Nam, kể từ khi chính sách BHXH được ban hành, đến nay đã dần được phát triển và mở rộng, mang lại những lợi ích thiết thực cho người lao động và gia đình họ, nó có ý nghĩa to lớn trong quá trình giúp người lao động vượt qua khó khăn trong cuộc sống, tạo nềm tin cho người dân vào chính sách của Đảng và Nhà nước, ổn định và phát triển kinh tế - xã hội. Năm 1994, tại Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa IX đã thông qua Bộ Luật Lao động, trong đó có một chương quy định về chính sách BHXH bắt buộc và Chính phủ ban hành Nghị định số 12/CP ngày 26/01/1995 kèm theo Điều lệ BHXH đối với cán bộ, công nhân, viên chức, NLĐ theo nguyên tắc có đóng có hưởng, cân đối thu - chi với 5 chế độ: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất. Đặc biệt, năm 2006, Quốc hội khóa XI đã thông qua Luật BHXH và hàng loạt các văn bản hướng dẫn thi hành; có thể khẳng định pháp luật BHXH đã được xây dựng tương đối hoàn chỉnh, đầy đủ và có cơ sở pháp lý cao nhất để triển khai thực hiện trong đời sống xã hội. Song để pháp luật BHXH có thể phát huy được vai trò và ý nghĩa của nó, thì việc thực hiện pháp luật về BHXH là khâu quan trọng, không thể thiếu trong giai đoạn kinh tế thế giới đang khủng hoảng như hiện nay.

1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thực hiện pháp luật từ lâu đã coi là một hiện tượng xã hội mang tính pháp lý và được nhiều nhà luật học nghiên cứu, tìm hiểu. Nhiều vấn đề chung về thực hiện pháp luật dường như đã được giải quyết như: khái niệm thực hiện pháp luật, các hình thức thực hiện pháp luật, khái niệm áp dụng pháp luật và quy trình các bước áp dụng pháp luật. Song thực hiện pháp luật về BHXH là một trong lĩnh vực cụ thể và mới mẻ. Nó có đặc điểm riêng biệt cần được định nghĩa, bổ sung, cụ thể hóa lý luận chung để đưa vào thực tiễn thực hiện pháp luật BHXH được đảm bảo, góp phần vào thực hiện mục tiêu BHXH cho mọi NLĐ và xây dựng một nền an sinh xã hội vững mạnh, công bằng.

Tuy nhiên, BHXH là một chính sách xã hội phức tạp, lại khá mới mẻ trong nền kinh tế thị trường mới định hình ở Việt Nam, nên việc thực hiện pháp luật BHXH không tránh khỏi những hạn chế, tồn tại nhất định trên địa bàn Thành phố Hà Nội nói chung cũng như trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm nói riêng như: Việc phát triển đối tượng tham gia BHXH, nhất là khu vực dân doanh còn quá thấp, chưa đáp ứng yêu cầu và tương xứng với tiềm năng của tỉnh; công tác phối hợp giữa BHXH với các Sở, Ban, Ngành trong việc thực hiện chính sách BHXH theo quy định của Luật BHXH còn nhiều bất cập; chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH còn quá nhẹ, tính cưỡng chế của pháp luật chưa nghiêm; mức phạt lãi chậm nộp BHXH thấp so với lãi suất ngân hàng, nên tình trạng chậm đóng, nợ đọng, tham gia không đầy đủ, hoặc không tham gia BHXH đang xảy ra; nhận thức của một số chủ sử dụng lao động (SDLĐ) về chính sách, pháp luật BHXH còn hạn chế, trách nhiệm xã hội chưa cao, ý thức chấp hành pháp luật thấp, vì lợi nhuận chủ SDLĐ cố tình trốn tránh trách nhiệm đóng BHXH cho NLĐ, không ký kết hợp đồng lao động hoặc chỉ ký hợp đồng dưới 3 tháng (để lách luật), NLĐ thì do áp lực thu nhập, việc làm nên ngại đấu tranh; công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật BHXH chưa thực sự đi vào chiều sâu, thiếu tính đồng bộ giữa các 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ngành, nên một bộ phận NLĐ, nhân dân chưa hiểu được bản chất tốt đẹp, tính cộng đồng, nhân đạo và nhân văn cao cả của chính sách BHXH, do đó chưa tích cực tham gia BHXH. Từ những bất cập nêu trên, việc nghiên cứu đề tài “ Thực hiện pháp luật về bảo hiểm xã hội qua thực tiễn Quận Bắc Từ Liêm” là một đòi hỏi cấp bách, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn thiết thực, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người tham gia và thụ hưởng chính sách BHXH, tạo tiền đóng góp phần phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo ổn định chính trị của Quận. T×nh h×nh nghiªn cøu liªn quan ®Õn ®Ò tµi Cho đến nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu rộng mang tính bao quát cao ở lĩnh vực BHXH với qui mô rộng, hẹp khác nhau, trong điều kiện thời gian khác nhau. Bảo hiểm xã hội là một ngành có tầm quan trọng rất lớn đối với nền kinh tế xã hô ̣i , đươ ̣c coi là tru ̣ cô ̣t quan tro ̣ng trong hê ̣ thố ng an sinh xã hô ̣i của đấ t nước , vì vậy được Đảng và nhà nước ta hết sứ c quan tâm.

Có rất nhiều tài liệu nghiên cứu về ngành BHXH ta ̣i Viê ̣t Nam. "Thực trạng và định hướng hoàn thiện tác nghiệp chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội hiện nay", đề tài cấp Bộ, chủ nghiệm đề tài TS. Dương Xuân Triệu. Đề tài “ Hoàn thiện về pháp luật BHXH ở Việt Nam”, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường, Trường Đại học Luật Hà Nội, chủ nhiệm đề tài Nguyễn Thị Kim Phụng, năm 2006.

Đề tài: "Chiến lược phát triển bảo hiểm xã hội phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020", đề tài cấp Bộ, chủ nhiệm đề tài TS. Nguyễn Huy Ban. Đề tài: "Hoàn thiện quản lý quỹ bảo hiểm xã hội ở Việt Nam", luận án tiến sĩ kinh tế, tác giả luận án TS. Các đề tài nghiên cứu trước đó nghiên cứu đã chỉ ra những khía cạnh khác nhau về ngành BHXH trong các năm qua, đồng thời dự báo, định hướng phát triển trong tương lai và có liên quan nhất định tới thực hiện pháp luật quận 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bắc Từ Liêm.

Đề tài “ Thực hiện pháp luật về bảo hiểm xã hội qua thực tiễn tại Quận Bắc Từ Liêm” tác giả lựa chọn nghiên cứu không trùng lặp với các nghiên cứu trước đó, đồng thời đề xuất các giải pháp và kiến nghị của mình nhằm đảm bảo thực hiện pháp luật BHXH trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm góp phẩn đảm bảo an sinh và công bằng xã hội, vì một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Môc ®Ých, nhiÖm vô nghiªn cøu - Môc ®Ých: Tìm hiểu thực trạng thực hiện pháp luật về BHXH ở Quận Bắc Từ Liêm, chỉ ra những mặt tồn tại, yếu kém và nguyên nhân, từ đó đề xuất các quan điểm, giải pháp phù hợp mang tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật BHXH trong thời gian tới, phục vụ tốt hơn quyền lợi BHXH cho NLĐ trong tỉnh. - NhiÖm vô: ®Ó thùc hiÖn môc tiªu trªn luËn v¨n cã nhiÖm vô: + Lµm râ lý luËn chung vÒ ph¸p luËt BHXH; vµ thùc hiÖn ph¸p luËt vÒ BHXH ; + Ph©n tÝch ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng thùc hiÖn pháp luật về BHXH trªn ®Þa bµn QuËn, t×m ra nh÷ng h¹n chÕ, v-íng m¾c vµ nguyªn nh©n; + §Ò ra mét sè gi¶i ph¸p ®Ó hoµn thiÖn pháp luật BHXH trªn ®Þa bµn QuËn B¾c Tõ Liªm. §èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu a.

Đối tƣợng: Luận văn sẽ tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn thực hiện pháp luật về BHXH qua thực tiễn tại Quận Bắc Từ Liêm dưới góc độ lý luận chung về nhà nước và pháp luật. Thời gian nghiên cứu giới hạn trong 3 năm từ năm 2012 đến năm 2014. Ph¹m vi nghiªn cøu + Nh÷ng v©n ®Ò lý luËn vÒ BHXH; + Thùc tr¹ng thùc hiÖn pháp luật về BHXH; 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + H-íng hoµn thiÖn c¸c chÕ ®é BHXH. * VÒ ®Þa bµn nghiªn cøu: nghiªn cøu th×nh h×nh thùc hiÖn pháp luật về BHXH trªn ®Þa bµn BHXH QuËn B¾c Tõ Liªm trong thêi gian 3 n¨m tõ n¨m 2012 - 2014.

Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu LuËn v¨n thùc hiÖn trªn c¬ së ph-¬ng ph¸p luËn cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, t- t-ëng Hå ChÝ Minh, ®-êng lèi ®æi míi cña §¶ng ®-îc ®Ò ra trong c¸c kú §¹i héi ®¹i biÓu §¶ng toµn quèc liªn quan ®Õn BHXH, ®Æc biÖt lµ chØ thÞ 15/CT-TW ngµy 26/5/1997 cña Bé chÝnh trÞ §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. Phương pháp luận: Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, hệ thống các quan điểm lý luận của Đảng, các quy định pháp luật của Chính Phủ và Nhà nước về công tác quản lý chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả sử dụng các phương pháp sau: + Phương pháp thống kê những số liệu thực tế qua các năm về thực hiện pháp luật trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm + Phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh nhằm đưa ra những nhận định, đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật trên địa bàn quận, so sánh về đối tượng tham gia BHXH, về tình hình quản lý thu, chi BHXH, về thực trạng chấp hành, áp dụng, sử dụng pháp luật BHXH qua các năm để có những phương hướng, giải pháp đảm bảo thực hiện pháp luật trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm. §ãng gãp cña luËn v¨n LuËn v¨n ph©n tÝch thùc tr¹ng thùc hiÖn pháp luật BHXH trªn ®Þa bµn , trong ®ã nªu lªn nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®-îc, nh÷ng vÊn ®Ò cßn tån t¹i vµ nguyªn nh©n cña nã ®Ó ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p cô thÓ nh»m hoµn thiÖn hÖ thống pháp luật BHXH t¹i QuËn B¾c Tõ Liªm. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.