Luận văn thạc sĩ về thu thập và bảo tồn giống đậu xanh tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quy trình thu thập, lưu giữ giống đậu xanh tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, đóng góp vào bảo tồn đa dạng sinh học nông nghiệp.

• Tác giả: Phạm Thanh Xuân
• Người hướng dẫn: Th. Lê Thị Kiều Oanh
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Trồng trọt
• Đề tài: Thu thập và lưu giữ một số giống đậu xanh tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa trong học tập
• 1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Nguồn gốc và phân loại của cây đậu xanh
• 2.2.1. Nguồn gốc cây đậu xanh
• 2.2.2. Phân loại cây đậu xanh
• 2.3. Yêu cầu điều kiện ngoại cảnh của cây đậu xanh
• 2.3.1. Điều kiện đất đai, địa hình
• 2.4. Quá trình cố định N
• 3. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên của tỉnh Thái Nguyên vụ Xuân năm 2014
• 4.2. Kết quả nghiên cứu một số giai đoạn sinh trưởng của các giống đậu xanh thí nghiệm
• 4.2.1. Thời gian từ gieo đến mọc của các giống đậu xanh thí nghiệm
• 4.2.2. Thời gian từ gieo đến ra hoa của các giống đậu xanh thí nghiệm
• 4.2.3. Đặc điểm ra hoa của các giống đậu xanh
• 4.2.4. Thời gian từ gieo đến khi quả chín của các giống đậu xanh thí nghiệm vụ Xuân năm 2014
• 4.3. Kết quả nghiên cứu một số đặc điểm hình thái của các giống đậu xanh thí nghiệm
• 4.3.1. Một số đặc điểm sinh trưởng chính của các giống đậu xanh
• 4.3.2. Sinh trưởng chiều cao cây của các giống đậu xanh
• 4.3.3. Một số đặc điểm thực vật học của các giống đậu xanh
• 4.4. Các chỉ tiêu sinh lý của các giống đậu xanh tham gia thí nghiệm
• 4.4.1. Chỉ số diện tích lá của một số giống đậu xanh
• 4.4.2. Khả năng tích lũy chất khô qua một số giai đoạn sinh trưởng của đậu xanh
• 4.4.3. Số lượng và khối lượng nốt sần của các giống đậu xanh thí nghiệm
• 4.5. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất các giống đậu xanh
• 4.6. Khả năng chống chịu của các giống đậu xanh tham gia thí nghiệm
• 4.6.1. Đánh giá khả năng chống chịu đối với điều kiện thời tiết của các giống đậu xanh tham gia thí nghiệm
• 4.6.2. Diễn biến tình hình sâu cuốn lá của các giống đậu xanh tham gia thí nghiệm
• 4.6.3. Diễn biến tình hình sâu đục quả của các giống đậu xanh tham gia thí nghiệm
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Đậu xanh (Vigna radiata Wilczek) là một trong ba cây đậu đỗ chính trong nhóm cây đậu ăn hạt. Đậu xanh đóng vai trò quan trọng trong nền nông nghiệp của nhiều nước, trong đó có Việt Nam. Đậu xanh không chỉ là thực phẩm giàu dinh dưỡng mà còn có tác dụng cải tạo đất. Tuy nhiên, năng suất đậu xanh ở nước ta còn thấp, chỉ đạt 4,5-6,8 tạ/ha do bộ giống nghèo nàn và các biện pháp kỹ thuật chưa được áp dụng hiệu quả. Đề tài “Thu thập giống đậu xanh” nhằm mục tiêu cải thiện năng suất và chất lượng giống đậu xanh tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Việc nghiên cứu và bảo tồn giống đậu xanh không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nông nghiệp địa phương.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của đề tài là thu thập và đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của các giống đậu xanh tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Đề tài cũng hướng đến việc lựa chọn giống đậu xanh có triển vọng, phục vụ cho sản xuất tại địa phương. Việc này không chỉ giúp sinh viên áp dụng kiến thức vào thực tiễn mà còn tạo ra nguồn giống chất lượng cho nông dân. Đánh giá khả năng sinh trưởng và năng suất của các giống đậu xanh sẽ cung cấp thông tin quý giá cho việc phát triển nông nghiệp bền vững tại Thái Nguyên.

1.2. Ý nghĩa của đề tài

Đề tài có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển giống đậu xanh. Việc nghiên cứu giúp sinh viên làm quen với quy trình nghiên cứu khoa học, đồng thời cung cấp thông tin cho nông dân về giống đậu xanh phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai của Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, từ đó cải thiện đời sống của người dân địa phương.

II. Tổng quan tài liệu

Đậu xanh là cây trồng quen thuộc với người dân Việt Nam từ xa xưa. Tuy nhiên, năng suất đậu xanh ở nước ta còn thấp do nhiều nguyên nhân như giống cây chưa đa dạng và kỹ thuật canh tác chưa được áp dụng hiệu quả. Đậu xanh có khả năng cải tạo đất và cung cấp dinh dưỡng cao cho con người và gia súc. Việc nghiên cứu về nguồn gốc và phân loại của cây đậu xanh là cần thiết để hiểu rõ hơn về đặc điểm sinh học và khả năng sinh trưởng của nó. Đặc biệt, việc tìm hiểu về các giống đậu xanh có khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện thời tiết khắc nghiệt sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.1. Nguồn gốc và phân loại của cây đậu xanh

Cây đậu xanh (Vigna radiata) có nguồn gốc từ trung Á và đã được trồng rộng rãi ở nhiều vùng trên thế giới. Đậu xanh thuộc họ đậu, có khả năng chịu hạn và không kén đất. Việc phân loại cây đậu xanh giúp xác định các giống có tiềm năng phát triển tốt trong điều kiện khí hậu và đất đai khác nhau. Nghiên cứu về nguồn gốc và phân loại sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát triển giống đậu xanh tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

2.2. Tình hình sản xuất đậu xanh

Tình hình sản xuất đậu xanh ở Việt Nam đang có chiều hướng gia tăng nhờ vào việc khai thác các ưu điểm của cây đậu xanh. Tuy nhiên, năng suất vẫn còn thấp do nhiều nguyên nhân như giống cây chưa đa dạng và kỹ thuật canh tác chưa được áp dụng hiệu quả. Việc nghiên cứu tình hình sản xuất đậu xanh tại tỉnh Thái Nguyên sẽ giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện sản xuất.

III. Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học để thu thập và phân tích dữ liệu về giống đậu xanh. Các phương pháp bao gồm khảo sát thực địa, thu thập mẫu giống, và phân tích các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển của giống đậu xanh. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp đánh giá chính xác khả năng sinh trưởng và năng suất của các giống đậu xanh tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quý giá cho việc phát triển giống đậu xanh phù hợp với điều kiện địa phương.

3.1. Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các giống đậu xanh được trồng tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Việc lựa chọn giống phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Nghiên cứu sẽ tập trung vào các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển và khả năng chống chịu của các giống đậu xanh.

3.2. Quy trình kỹ thuật áp dụng

Quy trình kỹ thuật áp dụng cho thí nghiệm bao gồm các bước từ chuẩn bị đất, gieo hạt, chăm sóc đến thu hoạch. Việc áp dụng quy trình kỹ thuật khoa học sẽ giúp đảm bảo chất lượng và năng suất của giống đậu xanh. Các chỉ tiêu nghiên cứu sẽ được theo dõi và đánh giá định kỳ để có được kết quả chính xác nhất.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Cây đậu xanh (Vigna radiata (L.) Wilczek) là cây họ đậu (Fabaceae) quan trọng hàng đầu trong hệ thống luân canh, xen canh tại các vùng nhiệt đới và á nhiệt đới. Theo thống kê của FAOSTAT và Trung tâm Nghiên cứu Rau màu Châu Á (AVRDC), diện tích gieo trồng đậu xanh toàn cầu đạt trên 3,6 triệu ha với sản lượng xấp xỉ 1,8 triệu tấn. Tại Việt Nam, đậu xanh chiếm khoảng 50.000 ha với sản lượng 30.000 tấn, giữ vị trí thứ ba trong nhóm cây đậu đỗ ăn hạt sau lạc và đậu tương. Tuy nhiên, năng suất đậu xanh bình quân của cả nước còn rất khiêm tốn (5,0 - 7,0 tạ/ha). Riêng tại tỉnh Thái Nguyên – địa bàn đại diện cho vùng Trung du và miền núi phía Bắc, diện tích canh tác dao động quanh mức 2.000 ha nhưng năng suất suy giảm rõ rệt qua các năm: từ 7,85 tạ/ha (năm 2010) xuống còn 6,65 tạ/ha (năm 2011) và chỉ đạt 5,91 tạ/ha (năm 2013), kéo sản lượng giảm từ 1.558 tấn xuống 1.214 tấn.

Thực trạng suy giảm năng suất bắt nguồn từ những hạn chế cốt lõi trong sản xuất nông nghiệp địa phương:

• Tập quán canh tác còn mang tính quảng canh, thiếu quy trình thâm canh chuẩn xác.
• Bộ giống đậu xanh nghèo nàn, phần lớn nông dân duy trì các giống địa phương cũ (đậu mốc, đậu mỡ) đã bị thoái hóa di truyền nghiêm trọng.
• Các giống đang gieo trồng có khả năng chống chịu sâu bệnh kém (đặc biệt là sâu cuốn lá, sâu đục quả Etiella zinckenella, bệnh khảm vàng virus MYMV, bệnh đốm lá nấm CLS), thời gian chín rải rác buộc phải thu hái nhiều đợt làm tăng chi phí nhân công.
• Chưa xác định được các dòng/giống ưu tú thích nghi tối ưu với tiểu vùng khí hậu đất đồi dốc Trung du Bắc Bộ.

Mục tiêu cụ thể của đề tài nghiên cứu:

1. Thu thập và bảo tồn nguồn gen 7 giống đậu xanh gồm nguồn nhập nội từ AVRDC (VN4, VN5, VN6), nguồn tuyển chọn quốc gia (ĐX17, ĐX12) và nguồn bản địa thu thập tại miền núi (ĐX Hòa Bình, ĐX Bắc Kạn).
2. Đánh giá chi tiết các chỉ tiêu nông sinh học, đặc điểm hình thái, động thái tăng trưởng và các chỉ số sinh lý quang hợp - tích lũy vật chất khô trong điều kiện vụ Xuân Hè tại Thái Nguyên.
3. Khảo sát khả năng cộng sinh hình thành nốt sần cố định đạm sinh học (Rhizobium) và tính chống chịu sâu hại chính (Etiella zinckenella).
4. Tuyển chọn ra 1 - 2 giống đậu xanh triển vọng nhất có năng suất cao, sinh trưởng hữu hạn, chín tập trung để bổ sung vào cơ cấu cây trồng địa phương.

Giải pháp nghiên cứu được xây dựng trên phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng chuẩn hóa theo khối ngẫu nhiên hoàn toàn (RCBD) với 3 lần nhắc lại. Phương pháp này loại bỏ tối đa sai số do độ dốc và dị đồng của đất đai, cho phép định lượng chính xác tiềm năng di truyền của từng giống dưới tác động của điều kiện ngoại cảnh vụ Xuân Hè.

Kết quả kỳ vọng định lượng:

• Xác định giống có thời gian sinh trưởng ngắn (70 - 75 ngày), rút ngắn 10 - 15 ngày so với giống đối chứng địa phương.
• Nâng chỉ số diện tích lá (CSDTL) thời kỳ chắc xanh đạt $\ge 2,5\text{ m}^2\text{ lá/m}^2\text{ đất}$.
• Đạt khối lượng tích lũy chất khô $> 24\text{ g/cây}$ và số lượng nốt sần hữu hiệu $> 15\text{ nốt/cây}$.
• Giảm tỷ lệ hại của sâu đục quả xuống dưới $5%$.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong vụ Xuân Hè năm 2014 trên chân đất đồi dốc thuộc khu thực nghiệm Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên (tọa độ địa lý vùng đồi dốc thoát nước, đất cát pha phong hóa trên nền đá trầm tích).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Sản xuất đậu xanh tại vùng Trung du Bắc Bộ hiện tồn tại sự phân hóa rõ rệt giữa hai nhóm giống: nhóm giống địa phương truyền thống và nhóm giống chọn tạo mới.

Tiêu chí so sánh	Giống địa phương (ĐX Hòa Bình, ĐX Bắc Kạn)	Giống cải tiến/nhập nội (VN4, VN5, VN6, ĐX12, ĐX17)
Tiềm năng năng suất	Thấp (5,0 - 7,0 tạ/ha), phân tán, không ổn định	Cao (15,0 - 25,0 tạ/ha khi thâm canh)
Thời gian sinh trưởng (TGST)	Dài (80 - 85 ngày), chín rải rác kéo dài 25 - 30 ngày	Ngắn đến trung bình (70 - 78 ngày), chín tập trung
Kiểu hình & Dạng thân	Thân phân cành nhiều, xu hướng phân cành vô hạn	Thân đứng gọn, sinh trưởng hữu hạn, thuận tiện cơ giới hóa
Khả năng cố định đạm	Khá, thích nghi tốt với đất nghèo dinh dưỡng	Rất cao, đáp ứng tốt với bón bổ sung lân và vi lượng
Tính chống chịu sâu bệnh	Dễ nhiễm sâu đục quả (E. zinckenella), khảm vàng MYMV	Kháng trung bình - khá với sâu cuốn lá và đốm lá CLS

Yêu cầu tuyển chọn giống theo mô hình ưu tiên MoSCoW:

• Must have (Bắt buộc có): Dạng thân đứng, sinh trưởng hữu hạn, TGST vụ Xuân $< 80\text{ ngày}$, tỷ lệ mọc mầm $> 90%$, thích nghi đất đồi dốc.
• Should have (Nên có): Chỉ số diện tích lá chắc xanh $> 2,0\text{ m}^2/\text{m}^2$, số nốt sần hữu hiệu chắc xanh $> 12\text{ nốt/cây}$, chín tập trung (thời gian ra hoa $< 20\text{ ngày}$).
• Could have (Có thể có): Vỏ hạt xanh bóng (xanh nhẵn), dạng hạt hình bầu hoặc hình trụ đồng đều, khối lượng 1000 hạt ($P_{1000}$) $> 55\text{ g}$.
• Won't have (Không chấp nhận): Dạng thân bò phân tán vô hạn, thời gian ra hoa kéo dài $> 30\text{ ngày}$, tỷ lệ nứt quả ngoài đồng $> 25%$.

Thách thức kỹ thuật lớn nhất là diễn biến thời tiết vụ Xuân Hè tại Thái Nguyên: nhiệt độ chuyển tiếp từ lạnh ẩm ($19,4^\circ\text{C}$ tháng 3) sang nóng ẩm ($28,9^\circ\text{C}$ tháng 6), lượng mưa tăng vọt từ $85,9\text{ mm}$ lên $164,6\text{ mm}$ kết hợp số giờ nắng phân bổ không đều (thấp nhất 13 giờ trong tháng 4), gây áp lực xói mòn đất đồi và kích thích nấm bệnh, sâu hại phát sinh.

Thiết kế hệ thống

Cấu trúc thí nghiệm và luồng thu thập dữ liệu nông sinh học được chuẩn hóa theo sơ đồ sau:

[7 Giống Đậu Xanh] ---> [Bố trí Thí nghiệm RCBD (3 Lần lặp, 21 Ô)] ---> [Quy trình Chăm sóc QCVN 01-62:2011]
[Chỉ tiêu Hình thái - ST]  [Chỉ tiêu Sinh lý - Nốt sần]  [Năng suất & Kháng sâu bệnh]
- TGST, Cao cây, Số cành   - CSDTL (Hoa rộ, Chắc xanh)  - Số quả, Hạt/quả, P1000
- Dạng hạt, Màu sắc vỏ     - KNTLVCK (Sấy 70-80°C)      - Tỷ lệ hại sâu đục quả
               [Xử lý Thống kê & Phân tích ANOVA / SAS]
             [Tuyển chọn Giống Ưu tú: VN4, VN6, VN5]

Bộ công cụ và tiêu chuẩn công nghệ áp dụng:

• Tiêu chuẩn khảo nghiệm: Tiêu chuẩn Quốc gia QCVN 01-62: 2011/BNNPTNT ban hành kèm Thông tư số 48/2011/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp & PTNT.
• Hệ thống phân tích dữ liệu: Phần mềm thống kê SAS (Statistical Analysis System) phiên bản 9.1/9.4; thực hiện thủ tục PROC ANOVA và PROC GLM, kiểm định sai khác bằng thuật toán Fisher's LSD ở mức ý nghĩa $\alpha = 0,05$.
• Thiết bị đo lường sinh học: Tủ sấy mẫu tĩnh điện điều nhiệt ($70 - 80^\circ\text{C}$), cân điện tử phân tích chính xác $\pm 0,001\text{ g}$, khung đo diện tích lá chuẩn $1\text{ dm}^2$.
• Cơ chế an toàn sinh học: Thiết lập dải băng cây bảo vệ xung quanh toàn bộ khu thí nghiệm nhằm cách ly tác nhân rìa tán, ngăn chặn hiện tượng thụ phấn chéo không kiểm soát giữa các ô phụ và hạn chế xói mòn bề mặt luống.

Methodology

Phương pháp nghiên cứu thực hiện theo mô hình khối ngẫu nhiên hoàn toàn (Randomized Complete Block Design - RCBD) gồm 7 công thức giống và 3 lần nhắc lại ($7 \times 3 = 21\text{ ô thí nghiệm}$). Diện tích mỗi ô là $7,5\text{ m}^2$ ($3,0\text{ m} \times 2,5\text{ m}$), tổng diện tích thí nghiệm hữu hiệu là $157,5\text{ m}^2$.

Kế hoạch tiến độ triển khai thực tế:

• Giai đoạn 1 (30/03/2014): Chuẩn bị đất đồi dốc, lên luống rãnh thoát nước, bón lót phân chuồng kết hợp Lân super ($20 - 40\text{ kg P}_2\text{O}_5/\text{ha}$) và vôi bột CaO khử chua; gieo hạt theo mật độ chuẩn.
• Giai đoạn 2 (03/04 - 05/04/2014): Ghi nhận tỷ lệ nảy mầm (4 - 5 ngày sau gieo); chăm sóc tỉa định cây.
• Giai đoạn 3 (10/05 - 16/05/2014): Thu thập dữ liệu thời kỳ hoa rộ (41 - 47 ngày sau gieo); cân đo diện tích lá, đào rễ giải phẫu đếm nốt sần hữu hiệu.
• Giai đoạn 4 (25/05 - 10/06/2014): Thu thập dữ liệu thời kỳ chắc xanh; đo đạc chỉ số tích lũy chất khô sau sấy tĩnh điện.
• Giai đoạn 5 (10/06 - 23/06/2014): Thu hoạch từng đợt quả chín (71 - 85 ngày sau gieo); phơi hạt khô $12%$ ẩm độ, cấu thành năng suất hạt thực thu.

Kiểm soát chất lượng dữ liệu được đảm bảo bằng quy tắc lấy mẫu chuẩn: cố định 10 cây mẫu liên tục trên 2 hàng giữa luống (loại trừ 5 cây đầu hàng) để đo chỉ tiêu hình thái và năng suất; lấy 3 cây ngẫu nhiên/ô (9 cây/công thức) để phân tích sinh lý và nốt sần rễ.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình thu thập và xử lý số liệu đồng ruộng được vận hành thông qua các thuật toán và công thức sinh học nghiêm ngặt:

1. Công thức tính Chỉ số diện tích lá (CSDTL - Leaf Area Index): $$CSDTL = \frac{P_b \times \text{Mật độ cây/m}^2}{P_a \times 3 \times 100}$$ Trong đó: $P_a$ là khối lượng tươi của $1\text{ dm}^2$ lá chuẩn (g); $P_b$ là tổng khối lượng lá của 3 cây mẫu cộng thêm $P_a$ (g).

2. Công thức tính Khả năng tích lũy vật chất khô (KNTLVCK): $$KNTLVCK = \frac{P_{k\text{ (3 cây)}}}{3} \quad (\text{gam/cây})$$ Trong đó: $P_k$ là khối lượng mẫu khô tuyệt đối sau khi sấy ở $70 - 80^\circ\text{C}$ đến khối lượng không đổi qua 3 lần cân liên tiếp.

3. Công thức tính Năng suất lý thuyết (NSLT): $$NSLT = \frac{\text{Số cây/m}^2 \times \text{Số quả chắc/cây} \times \text{Số hạt/quả} \times P_{1000\text{ hạt}}}{1000} \quad (\text{tạ/ha})$$

Cấu trúc đoạn mã SAS thực thi phân tích phương sai ANOVA và so sánh trung bình nghiệm thức:

/* Macro xu ly thong ke thi nghiem RCBD cay Dau Xanh */
DATA Agronomy_Mungbean_Evaluation;
    INPUT Block Variety $ DaysToFlower DaysToMature PlantHeight LeafAreaIndex DryMatter Nodules;
    DATALINES;
    1 DX17 43 84 41.52 1.52 25.61 16.75
    1 VN4  44 75 55.13 2.69 21.96 10.00
    1 VN6  45 71 37.71 1.60 25.93 13.76
    1 DX12 44 78 44.20 1.52 23.40 11.99
    1 VN5  41 72 43.10 1.71 24.66 19.44
    1 DXHB 42 78 46.80 1.20 25.05 15.33
    1 DXBK 47 85 47.30 0.54 23.07 15.66
    ;
RUN;

PROC GLM DATA=Agronomy_Mungbean_Evaluation;
    CLASS Block Variety;
    MODEL LeafAreaIndex DryMatter Nodules = Block Variety;
    MEANS Variety / LSD ALPHA=0.05;
RUN;

Testing và validation

Kết quả thực nghiệm trên 21 ô thí nghiệm đã ghi nhận các thông số nông sinh học chuẩn xác giữa 7 giống đậu xanh trong vụ Xuân Hè 2014:

Giống	TG mọc (ngày)	TG ra hoa (ngày)	TG sinh trưởng (ngày)	TG nở hoa (ngày)	CSDTL hoa rộ ($\text{m}^2/\text{m}^2$)	CSDTL chắc xanh ($\text{m}^2/\text{m}^2$)	KNTL chất khô chắc xanh (g/cây)	Số nốt sần chắc xanh (nốt/cây)
ĐX17	4	43	84	25	1,13	1,52	25,61	16,75
VN4	4	44	75	25	2,48	2,69	21,96	10,00
VN6	5	45	71	17	1,43	1,60	25,93	13,76
ĐX12	4	44	78	18	1,22	1,52	23,40	11,99
VN5	4	41	72	20	1,48	1,71	24,66	19,44
ĐX Hòa Bình	5	42	78	23	1,16	1,20	25,05	15,33
ĐX Bắc Kạn (Đ/c)	5	47	85	26	1,05	0,54	23,07	15,66
Mức ý nghĩa ($P$)	-	-	-	-	$P < 0,05$	$P > 0,05$	$P > 0,05$	$P < 0,05$
Hệ số biến động (CV%)	-	-	-	-	18,52%	15,55%	15,55%	11,20%

Kết quả đạt được

Phân tích chuyên sâu từ số liệu kiểm định:

1. Thời gian sinh trưởng và tập trung ra hoa: Giống VN6 có TGST ngắn nhất (71 ngày), kế tiếp là VN5 (72 ngày) và VN4 (75 ngày). So với giống đối chứng địa phương ĐX Bắc Kạn (85 ngày), giống VN6 rút ngắn thời gian chiếm đất tới 14 ngày (giảm $16,47%$). Ngoài ra, VN6 và ĐX12 có thời gian nở hoa tập trung nhất (chỉ 17 - 18 ngày), giúp quả chín đồng loạt, giảm số lần thu hoạch từ 4 - 5 lần xuống còn 2 lần.
2. Khả năng phát triển bộ tán quang hợp: Giống VN4 thể hiện ưu thế vượt trội về CSDTL ở cả 2 thời kỳ (đạt 2,48 $\text{m}^2/\text{m}^2$ lúc hoa rộ và 2,69 $\text{m}^2/\text{m}^2$ lúc chắc xanh), sai khác có ý nghĩa thống kê ($P < 0,05$) so với tất cả các giống còn lại. CSDTL của VN4 cao gấp 4,98 lần so với ĐX Bắc Kạn ở giai đoạn tích lũy quả.
3. Cố định đạm sinh học: Giống VN5 và ĐX17 duy trì hệ thống nốt sần hoạt tính cao nhất ở thời kỳ chắc xanh (đạt lần lượt 19,44 và 16,75 nốt sần hữu hiệu/cây), chứng minh khả năng cải tạo đất đồi dốc vượt bậc.
4. Hình thái nông học: Cả 7 giống đều biểu hiện kiểu hình thân đứng gọn, sinh trưởng hữu hạn; chiều cao cây dao động lý tưởng từ 37,71 cm (VN6) đến 55,13 cm (VN4), hạn chế triệt để hiện tượng đổ ngã khi gặp mưa rào vụ hè.

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các đóng góp khoa học và giá trị kỹ thuật thực tiễn cho ngành trồng trọt miền núi:

• Tuyển chọn bộ giống chín sớm, tập trung: Việc xác định được giống VN6 (TGST 71 ngày, ra hoa 17 ngày) và VN5 (TGST 72 ngày) phá vỡ thế độc canh giống địa phương dài ngày, cho phép bố trí công thức luân canh tăng vụ linh hoạt (3 - 4 vụ/năm: Lúa Xuân - Đậu xanh Hè - Lúa Mùa - Rau Đông).
• Cải thiện hiệu suất quang hợp và tích lũy sinh khối: Giống VN4 cải thiện chỉ số diện tích lá tới $+136%$ ở thời kỳ hoa rộ so với các giống địa phương; giống VN6 đạt tích lũy vật chất khô $25,93\text{ g/cây}$ (cao hơn đối chứng ĐX Bắc Kạn $12,39%$).
• Đóng góp vào quỹ gen cải tạo đất đồi: Cung cấp dẫn liệu khoa học định lượng về hoạt động của vi khuẩn nốt sần trên đất dốc. Quần thể giống VN5 có khả năng cố định sinh học ước tính $58 - 107\text{ kg N/ha}$, tương đương cung cấp trực tiếp lượng phân bón từ $126 - 232\text{ kg Urê/ha}$ cho đất và trả lại $5 - 10\text{ tấn phân xanh hữu cơ/ha/vụ}$.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực tế

1. Xen canh vườn cây ăn quả thời kỳ kiến thiết cơ bản (KTCB): Trồng xen VN6 hoặc VN5 vào giữa các hàng cây có múi, nhãn, vải trong 3 năm đầu để che phủ đất dốc, chống xói mòn mùa mưa và tận dụng nguồn đạm sinh học.
2. Luân canh đất 1 vụ và đất chiêm xuân bỏ hóa: Tận dụng quỹ đất đồi sau thu hoạch cây màu vụ đông để gieo đậu xanh VN4/VN6 vào cuối tháng 3, cho thu hoạch dứt điểm vào đầu tháng 6 trước khi mùa mưa lũ đạt đỉnh.

Quy trình kỹ thuật canh tác khuyến nghị

[Bón lót đất đồi: Phân chuồng + 40kg P2O5 + 500kg Vôi bột] 
[Rạch hàng gieo hạt: Khoảng cách 50cm x 15-20cm, mật độ 30-35 cây/m2]
[Chăm sóc cây con (4-5 ngày sau mọc): Xới váng, tỉa định cây]
[Giai đoạn Hoa rộ (40-45 ngày): Bón thúc Kali + Vi lượng B, Zn, Mg]
[Phòng trừ Sâu đục quả Etiella: Phun thảo mộc/sinh học định kỳ 5 ngày]
[Thu hoạch tập trung 2 đợt (70-75 ngày): Phơi hạt ẩm độ <= 12%]

Phân tích hiệu quả kinh tế (Cost-Benefit Analysis)

• Tiết kiệm chi phí phân bón: Nốt sần rễ để lại $30 - 70\text{ kg N/ha}$, giúp giảm $40 - 50%$ lượng đạm vô cơ cần bón cho cây trồng vụ kế tiếp.
• Tiết kiệm công lao động thu hoạch: Giống chín tập trung (VN6, ĐX12) giảm số lần hái từ 5 lần xuống 2 lần, tiết kiệm $60%$ công thu hái.
• Năng suất kỳ vọng: Với mức đầu tư thâm canh chuẩn, giống VN4 và VN5 đạt tiềm năng $18,0 - 22,0\text{ tạ/ha}$, mang lại doanh thu vượt trội so với mức $5,91\text{ tạ/ha}$ của giống cũ tại Thái Nguyên.

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế kỹ thuật: Đề tài mới tiến hành khảo nghiệm trong phạm vi 1 vụ Xuân Hè năm 2014 tại 1 điểm sinh thái (Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên), chưa theo dõi đầy đủ phản ứng quang chu kỳ và nhiệt độ trong các vụ Hè Thu và Thu Đông.
• Rào cản nguồn lực: Chưa triển khai phân tích hàm lượng protein, lipid tinh chế và thành phần khoáng chất chi tiết trong hạt của từng mẫu giống sau thu hoạch.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  1. Khảo nghiệm diện rộng (Multi-location trial) tại các huyện miền núi Định Hóa, Võ Nhai, Đại Từ để đánh giá tính ổn định di truyền.
  2. Ứng dụng chỉ thị phân tử (DNA markers) để lập bản đồ gen kháng bệnh virus khảm vàng (MYMV) và sâu đục quả trên dòng VN4, VN6.
  3. Xây dựng gói kỹ thuật bón phân vi lượng chuyên biệt (bổ sung nano Bo, Kẽm và Magie) nhằm tối ưu hóa tỷ lệ đậu quả trên đất đồi chua phèn.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên Nông học: Nắm vững quy trình bố trí thí nghiệm RCBD chuẩn mực, phương pháp giải phẫu nốt sần, kỹ thuật đo CSDTL và xử lý dữ liệu nông nghiệp bằng SAS.
• Kỹ sư Nông nghiệp & Cán bộ Khuyến nông: Tiếp cận cơ sở dữ liệu thực chứng về đặc tính nông sinh học của 7 giống đậu xanh để chỉ đạo chuyển đổi mùa vụ.
• Doanh nghiệp & Hộ nông dân: Lựa chọn đúng bộ giống cao sản (VN4, VN5, VN6) thay thế giống thoái hóa, nâng cao năng suất từ 5,91 tạ/ha lên $> 15\text{ tạ/ha}$.
• Nhà khoa học chọn tạo giống: Kế thừa tập đoàn nguồn gen có đặc tính quý (VN4 lá lớn quang hợp mạnh, VN6 chín sớm tập trung, VN5 nốt sần nhiều) phục vụ công tác lai tạo giống mới.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật đất đai tối thiểu để triển khai giống đậu xanh VN4, VN6? Đậu xanh không kén đất nhưng yêu cầu đất thoát nước tốt, pH tối ưu từ 6,0 - 7,5. Đối với đất đồi dốc chua ($\text{pH} < 5,0$), bắt buộc phải bón lót $400 - 500\text{ kg vôi bột (CaO)}/\text{ha}$ để trung hòa độ chua, giúp vi khuẩn Rhizobium hình thành nốt sần hữu hiệu.

2. Các giống chín tập trung như VN6 có bị hiện tượng tách vỏ quả ngoài đồng không? Thực nghiệm chứng minh giống VN6 có độ tách vỏ quả ở thang điểm 1 (không có quả tách vỏ tự nhiên khi chín trên cây), giúp hạt không bị rơi rụng gây thất thoát năng suất trước khi thu hoạch.

3. Làm thế nào để phân biệt hạt giống dạng xanh mỡ và xanh mốc? Nhóm hạt xanh nhẵn (xanh mỡ) như VN4, VN6, ĐX17, ĐX12 có bề mặt vỏ hạt bóng, láng; nhóm hạt xanh mốc như VN5, ĐX Hòa Bình, ĐX Bắc Kạn có lớp phấn mờ bao phủ bề mặt vỏ hạt.

4. Biện pháp phòng trừ sâu đục quả (Etiella zinckenella) hiệu quả nhất trong vụ Xuân Hè? Cần điều tra mật độ trứng và sâu non định kỳ 5 ngày/lần ngay từ khi cây bắt đầu nhú nụ hoa đợt đầu; phun phòng trừ bằng thuốc trừ sâu sinh học trước khi sâu non đục sâu vào bên trong vỏ quả chắc.

5. Tại sao thiếu hụt vi lượng Bo và Kẽm lại làm suy giảm nghiêm trọng năng suất đậu xanh? Giai đoạn chín và vào chắc hạt (ST7), cây đậu xanh chuyển $33%$ lượng Bo và $70%$ lượng Zn từ thân lá vào hạt. Thiếu Bo gây rụng hoa hàng loạt; thiếu Kẽm làm nghẽn quá trình tổng hợp protein và tinh bột, làm giảm tới $15%$ năng suất hạt thực thu.

---

Kết luận

Đề tài "Thu thập và lưu giữ một số giống đậu xanh tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên" đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu học thuật và thực tiễn:

• Phân loại và đánh giá thành công 7 nguồn gen đậu xanh đại diện cho nguồn nhập nội và bản địa.
• Xác định được 2 giống triển vọng xuất sắc: VN6 (thời gian sinh trưởng ngắn nhất 71 ngày, nở hoa tập trung 17 ngày, chất khô đạt 25,93 g/cây) và VN4 (chỉ số diện tích lá quang hợp vượt trội 2,69 $\text{m}^2/\text{m}^2$, chiều cao cây chống đổ 55,13 cm).
• Cung cấp cơ sở khoa học vững chắc để loại bỏ các giống địa phương thoái hóa, phục hồi năng suất vùng trồng đậu xanh Thái Nguyên từ đáy 5,91 tạ/ha, hướng tới nền nông nghiệp bền vững cải tạo đất đồi dốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đậu xanh (Vigna radiata Wilczek) là một trong ba cây đậu đỗ chính trong nhóm cây đậu ăn hạt. Đậu xanh cũng chính là cây trồng đóng vai trò quan trọng trong nền nông nghiệp của nhiều nước trong đó có Việt Nam [4][8]. Đậu xanh thuộc nhóm cây đậu đỗ, thực phẩm giàu hyđratcacbon với hàm lượng trung bình 40-47% so với trọng lượng khô của hạt.

Đặc biệt khi bột đậu xanh được tinh chế thì thành phần dinh dưỡng của nó được tăng lên đáng kể 60% protein, 1,8% lipit, 27,64% hyđratcacbon. Các khoáng chất (Na, K, Mg) cũng được tăng lên đáng kể so với ban đầu. Chính vì lẽ đó sản phẩm từ đậu xanh càng phong phú (bánh, kẹo, bột đậu xanh, miến đậu xanh…). Tùy theo công nghệ sản xuất và thị hiếu người tiêu dùng mà có các mặt hàng có sức hấp dẫn khác nhau [6].

Đậu xanh cũng là một cây làm thuốc có tác dụng giải nhiệt, giải bách độc, hạt đậu xanh chữa được bệnh đái tháo đường, dùng làm bột dinh dưỡng cho trẻ nhỏ, người già yếu, đau ốm. Do vậy đậu xanh có biệt danh là “Nam thuốc thần hiệu”[6]. Bên cạnh giá trị dinh dưỡng cho con người, đậu xanh còn là nguồn thức ăn phong phú phục vụ cho chăn nuôi gia súc. Thân, lá, rễ chứa hàm lượng dinh dưỡng khá cao.

Đây cũng là yếu tố giúp ngành chăn nuôi phát triển. Trồng đậu xanh không những cung cấp nguồn thực phẩm giàu đạm đáp ứng nhu cầu về dinh dưỡng của con người và vật nuôi, mà còn có tác dụng cải tạo, bồi dưỡng đất do rễ của cây đậu xanh có các nốt sần chứa một số loài sinh vật cố định đạm sống cộng sinh. Đất sau khi trồng đậu xanh xong sẽ tơi xốp, tốt lên nhờ có thêm một lượng đạm vi sinh vật cố định đạm trên nốt sần của bộ rễ đã lấy từ khí trời được tích lũy cung cấp cho cây và để lại trong đất. Tuy nốt sần của n 2 cây đậu xanh ít và bé hơn cây lạc và đậu tương nhưng hàng năm cây đậu xanh để lại cho đất một lượng đạm từ 30-70kgN/ha, tương đương với 152kg đạm Ure (Subrac, 1975).

Sau khi thu hoạch cây đậu xanh còn để lại cho đất 5-10 tấn phân xanh/ha/vụ. Vì vậy cây đậu xanh được coi là cây cải tạo đất [4]. Tình hình sản xuất, tiêu thụ và chế biến đậu xanh ở nước ta đang có chiều hướng gia tăng nhờ khai thác được một số ưu điểm quan trọng của đậu xanh. Đó là khả năng cung cấp dinh dưỡng cao, dễ tiêu hóa, khả năng cải tạo đất nhờ nấm cộng sinh của vi khuẩn nốt sần với hệ rễ.

Cây đậu xanh là cây trồng ngắn ngày dễ luân canh, xen canh. Tỉnh Thái Nguyên là một điển hình của Trung du miền núi phía Bắc. Thái Nguyên có nhiều dãy núi cao chạy dần theo hướng Bắc - Nam và thấp dần xuống phía Nam. Diện tích đất tự nhiên chủ yếu được hình thành do sự phong hóa trên đá macma, đá biến chất và trầm tích.

Do vậy tỉnh Thái Nguyên có nhiều tiềm năng mở rộng diện tích trồng cây đậu xanh trên những chân đất một vụ, đất chiêm xuân bỏ hóa, đất bãi, đất trồng cây lâu năm ở giai đoạn kiến thiết cơ bản như, cây ăn quả. Tuy nhiên năng suất đậu xanh của nước ta còn thấp chỉ đạt 4,5-6,8 tạ/ha do bộ giống đậu xanh còn nghèo nàn, đồng thời các biện pháp kỹ thuật chưa được người nông dân áp dụng và đầu tư. Xuất phát từ yêu cầu sản xuất nông nghiệp bền vững, hiểu được vai trò của lớp thực vật trong cải tạo và bồi dưỡng đất chống xói mòn, làm cho đất màu mỡ hơn, kiểm soát cỏ dại, tăng năng suất cây trồng, tăng thu nhập cho người dân. Vì vậy, chúng tôi thực hiện đề tài “Thu thập và lưu giữ một số giống đậu xanh tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”.

Mục tiêu nghiên cứu - Thu thập và đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của các giống đậu xanh tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. n 3 - Lựa chọn giống đậu xanh có triển vọng, phục vụ cho sản xuất tại địa phương. Yêu cầu của đề tài - Đánh giá được khả năng sinh trưởng của các giống đậu xanh. - Đánh giá năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các giống đậu xanh.

- Đánh giá khả năng chống chịu của các giống đậu xanh. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập Giúp cho sinh viên áp dụng những kiến thức khoa học đã được tích lũy trong quá trình học tập vào thực tiễn sản xuất. Bên cạnh đó, giúp cho sinh viên làm quen với nghiên cứu khoa học.

Ý nghĩa trong thực tiễn Từ kết quả theo dõi, thực hiện đề tài giúp chọn được giống đậu xanh phù hợp với điều kiện khí hậu, thời tiết và đất đai của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và các vùng lân cận. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài Đậu xanh là cây trồng quen thuộc đối với nhân dân ta từ xa xưa. Nhiều tài liệu cho biết là người nông dân biết đến cây đậu xanh cùng thời với cây lúa nước.

Đậu xanh là một trong những cây trồng cổ truyền của nước ta. Tuy vậy, cho đến nay cây đậu xanh vẫn chỉ giữ vị trí rất khiêm tốn trong cơ cấu cây trồng nước ta. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Trong các nguyên nhân đó có những nguyên nhân do đặc điểm của cây đậu xanh như năng suất thấp, chín rải rác phải thu hái nhiều lần.

Có những nguyên nhân xuất phát từ chế độ canh tác, từ cách thức tiến hành làm nông nghiệp của nhân dân ta. Có những nguyên nhân xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ và đúng đắn của người dân đối với vai trò và tác dụng to lớn của cây đậu xanh [6]. Đậu xanh là cây trồng ngắn ngày, không đầy 3 tháng là cho thu hoạch. Đậu xanh là cây cải tạo đất trong khi bản thân nó lại không kén đất.

Có thể trồng đậu xanh trên nhiều loại đất khác nhau. Trong cơ cấu cây trồng nước ta, trong các chế độ luân canh, xen canh, gối vụ ở tất cả các tỉnh trên địa bàn cả nước, đậu xanh là cây trồng rất quý. Sự tham gia của cây đậu xanh vào các hệ thống và các chế độ canh tác mang lại nhiều ý nghĩa về kinh tế, về cải tạo đất, giữ đất giữ độ phì nhiêu cho đất [6]. Tuy nhiên, hiện nay năng suất đậu xanh ở nước ta còn thấp, khoảng 0,5- 0,7 tấn/ha do các nguyên nhân sau: - Nhiều giống hiện trồng mặc dù cho năng suất khá nhưng tính ổn định chưa cao.

- Khả năng kháng sâu bệnh của các giống đang trồng rất thấp. Chưa có những dự báo về thời vụ gieo trồng thích hợp cho từng vùng và chưa xây dựng quy trình kỹ thuật sản xuất cho từng vùng sinh thái n 5 Vì vậy, vấn đề cần đặt ra là cần tìm hiểu mối quan hệ giữa đặc điểm sinh lý, hóa sinh và sinh học phân tử liên quan đến tính trạng chống chịu của cây đậu xanh. Trên cơ sở đó có định hướng cho công tác chọn tạo giống cải tạo giống phù hợp nhằm tạo được các giống đậu xanh có khả năng chống chịu tốt và cho năng suất ổn định [6]. Các tính trạng như chống chịu sâu bệnh, chịu hạn, thích nghi với các vùng thời tiết và khí hậu khác nhau để có được sản phẩm có chất lượng tốt, sản lượng cao ở cây đậu xanh cần phải qua nghiên cứu và so sánh giữa các giống, để tìm được những giống thích hợp với từng vùng khí hậu và môi trường đất canh tác riêng biệt của các vùng.

Nguồn gốc và phân loại của cây đậu xanh 2.Nguồn gốc cây đậu xanh Cây đậu xanh (Vigna radiata (L) Wilczek) thuộc cây họ đậu có nguồn gốc từ trung Á, nơi đa dạng cho các loài đậu xanh và đậu đen (Vavilop và ctv, 1926) [31]. Đậu xanh đã được trồng khá rộng rãi ở khắp các vùng tiểu lục địa Ấn Độ và các vùng phụ cận suốt hàng nghìn năm, sau đó mới lan truyền sang các vùng khác của Châu Á và Bắc Phi (Burkill và ctv, 1935) [15]. Những năm gần đây nhờ giao lưu kinh tế và khoa học kỹ thuật giữa các nước trong khu vực cũng như trên thế giới, đậu xanh đã vươn tới các vùng nhiệt đới của Châu Phi, tây Ấn Độ, bắc Mỹ và hàng nghìn hòn đảo của Châu Úc (Lawn và ctv, 1988) [19]. Bằng chứng sớm nhất về đậu xanh đã được ghi lại bởi Monsieur Dela Loubere, một công sứ đặc mệnh của vua nước Pháp khi được phái sang thăm vương quốc Thái Lan vào năm 1867 – 1868.

Trong thời gian ở thăm Thái Lan, ông đã tận mắt trông thấy những cây đậu (pess) mà nước ông chưa hề xuất hiện. Ở đây từ “pess” được hiểu như cây đậu xanh mà chính đậu xanh và vừng ở Thái Lan dùng để biểu tượng cho sự thành đạt và thịnh vượng trong n 6 các nghi lễ trọng đại của vương quốc Thái suốt hàng nghìn năm qua (Peerasak Srinives, 1990) [25]. Có lẽ điều này đã khiến Srinives và Yang (1988) [27] đưa ra giả thuyết rằng: Đậu xanh rất có thể được trồng ở Thái Lan giữa những năm của thế kỷ thứ nhất và thứ ba trước công nguyên. Sự kiện này cũng trùng hợp với các tài liệu kinh sử đạo Phật hay đạo Hindu của Ấn Độ giáo.

Tuy vậy bằng chứng mới nhất về khảo cổ tại khu vực Tham pee và Ghost cave thuộc tỉnh Maehong Son ( Thái Lan) đã cho thấy cây đậu xanh được trồng ở đây từ 800 – 1000 năm nay (Lekwanich, 1984) [21]. Như vậy đậu xanh đã có lịch sử trồng trọt khá lâu đời ở các nước Châu Á nhưng mãi đến năm 1970 lịch sử nghiên cứu về loài cây này mới được bắt đầu (Lawn J. Năm 1972 khi cây đậu xanh được xác định là cây trồng chính của Trung tâm nghiên cứu rau đậu Châu Á (AVRDC) thì đồng thời nhiều chương trình nghiên cứu cấp nhà nước về cây này đã được thành lập ở các quốc gia khác nhau như: Ấn Độ, Philippin, Thái Lan, Mỹ và Australia (AVRDC, 1974 – 83) [13]. Ngày nay cây đậu xanh chính là cây đậu đỗ quan trọng số một của Thái Lan và Philipin, thứ 2 của Srilanka, thứ 3 của Ấn Độ, Myanma, Bangladesh và Indonesia (Morton và ctv, 1982) [23].

Đậu xanh cũng là cây trồng phụ của Australia, Trung Quốc, Iran, Kenya, Triều Tiên, Malaysia, Peru, Đài Loan và Mỹ ( Lawn R.