MỞ ĐẦU. Mục tiêu nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài.
Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học. Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất. 3 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Tổng quan về cây Tam thất hoang.
Các nghiên cứu về cây Tam thất hoang. Các nghiên cứu về cây Tam thất hoang trên thế giới. Các nghiên cứu về Tam thất hoang tại Việt Nam. Cơ sở khoa học về sinh thái học và bảo tồn.
Tổng quan khu vực Nghiên cứu. Tổng quan khu vực phân bố trong tự nhiên của cây Tam thất hoang. Tổng quan khu vực bố trí thí nghiệm gây trồng cây Tam thất hoang xã La Bằng, Đại Từ, Thái Nguyên. Vị trí địa lý.
Đ c điểm địa hình địa mạo, địa chất đất đai. Đ c điểm khí hậu, thủy văn. Tài nguyên rừng của xã La Bằng. Điều kiện giao thông, thủy lợi.
Điều kiện dân sinh kinh tế - xã hội. Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội ảnh hưởng tới đối tượng nghiên cứu. 25 Chƣơng 2: NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.
Thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu của đề tài. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp kế thừa các tài liệu có chon lọc.
Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp bố trí thí nghiệm. Bố trí thí nghiệm. Chuẩn bị vật tư, trang thiết bị phục vụ thí nghiệm.
Tiến hành các bước thí nghiệm. Thu thập số liệu. Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu. 35 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.
ết quả nghiên cứu về đ c điểm sinh vật học, sinh thái học và vai trò của cây Tam thất hoang. Phân loại cây Tam thất hoang. Đ c điểm sinh vật học của cây Tam thất hoang. Đ c điểm sinh thái học.
Giá trị và tính cấp thiết của cây Tam thất hoang. ết quả phỏng vấn kiến thức bản địa về cây Tam thất hoang. ết quả nghiên cứu ảnh hưởng của tỷ lệ che bóng đến sinh trưởng và phát triển của cây Tam thất hoang tại Đại Từ - Thái Nguyên. ết quả nghiên cứu ảnh hưởng của hỗn hợp đất trồng đến sinh trưởng và phát triển của cây Tam thất hoang tại Đại Từ - Thái Nguyên.
ết quả nghiên cứu ảnh hưởng của yếu tố độ cao đến sinh trưởng và phát triển của cây Tam thất hoang Tại Đại Từ - Thái Nguyên. ết quả nghiên cứu ảnh hưởng của yếu tố trạng thái rừng nơi trồng đến sinh trưởng và phát triển của cây Tam thất hoang tại Đại Từ - Thái Nguyên. 53 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ. 58 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
Tài liệu tiếng Việt. Tài liệu tiếng Anh. Tài liệu mạng. 61 PHỤ LỤC vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CTTN Công thức thí nghiệm ĐDSH Đa dạng sinh học HST Hệ sinh thái NAA Chất điều hòa sinh trưởng Naphthalene Acetic Acid LSNG Lâm sản ngoài gỗ Liên minh quốc tế bảo tồn thiên nhiên và tài nguyên IUCN thiên nhiên (International Union for Conservation of Nature and Natrual Resources) Phổ hồng ngoại (FT-IR) và phổ cộng hưởng từ hạt phổ IR, NMR.
nhân (1H-NMR, 13C-NMR) VQG Vườn quốc gia vii DANH MỤC CÁC ẢNG Bảng 3. Bảng tổng hợp kết quả phỏng vấn tri thức bản địa về cây Tam thất hoang tại Lào cai và Đại từ. Ảnh hưởng của Tỷ lệ che bóng đến sinh trưởng và phát triển của Tam thất hoang. Ảnh hưởng của hỗn hợp đất trồng đến sinh trưởng và phát triển của cây Tam thất hoang.
Ảnh hưởng của yếu tố độ cao sinh trưởng và phát triển của cây Tam thất hoang. Ảnh hưởng của yếu tố trạng thái rừng nơi trồng đến sinh trưởng và phát triển của cây Tam thất hoang. 54 viii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2. Gieo cây con Tam thất hoang trước khi ra ngôi trồng.
Đo chiều cao cây, chiều dài rễ cây Tam thất hoang. Thân củ và thân phụ của cây Tam thất hoang. Lá cây Tam thất hoang. Hoa cây Tam thất hoang.
Quả cây Tam thất hoang. Động thái tăng trưởng chiều cao cây (thí nghiệm tỷ lệ che bóng). Động thái tăng trưởng chiều dài rễ (thí nghiệm tỷ lệ che bóng). Động thái tăng trưởng chiều cao cây (thí nghiệm hỗn hợp đất trồng).
Động thái tăng trưởng chiều dài rễ (thí nghiệm hỗn hợp đất trồng). Động thái tăng trưởng chiều cao cây (thí nghiệm độ cao). Động thái tăng trưởng chiều dài rễ (thí nghiệm độ cao). Động thái tăng trưởng chiều cao cây (thí nghiệm sinh cảnh).
Động thái tăng trưởng chiều dài rễ (thí nghiệm sinh cảnh). Đ t vấn đề Môi trường thế giới đang bị huỷ hoại nghiêm trọng. Sự tăng trưởng của dân số cùng với những nhu cầu ngày càng cao của con người trong cuộc sống do những tiến bộ khoa học và công nghệ, nhu cầu việc làm, nơi sinh sống, công nghiệp hóa diễn ra nhanh chóng đã gây nên sức ép trực tiếp đến tài nguyên thiên nhiên. Hiện nay trên trái đất có khoảng 17.291 loài thì trong tổng số đó có khoảng 47.677 loài trên thế giới đang bị đe dọa tuyệt chủng, bao gồm 21% động vật có vú, 30% động vật lưỡng cư, 35% động vật không xương sống và 70% loài thực vật - là số liệu được đưa ra trong các nghiên cứu gần đây của Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (IUCN).Thế giới đang phải đối m t với một cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất của tình trạng tuyệt chủng và suy giảm loài.
Bằng chứng của cuộc khủng hoảng này có thể thấy rõ ở mọi nơi trên thế giới. Việt Nam nằm trong khu vực Đông Nam châu Á, với tổng diện tích tự nhiên khoảng 330.541 km2, Việt Nam là một trong 16 nước có tính đa dạng sinh học cao trên thế giới. Với vị trí địa lý và đ c điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa của Bắc bán cầu, đã góp phần tạo nên sự đa dạng về hệ sinh thái và các loài sinh vật. Nhưng hiện nay do nhiều nguyên nhân khác nhau làm cho nguồn tài nguyên Đa dạng sinh học (ĐDSH) đã và đang suy giảm.
Nhiều hệ sinh thái và môi trường sống bị thu hẹp diện tích và nhiều taxon bậc loài và dưới loài đang đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng trong tương lai gần. Để ngăn ngừa sự suy thoái ĐDSH này ngoài công tác bảo tồn nhằm gìn giữ nguồn gen của địa phương, thì việc tạo ra sinh kế cho người dân miền núi là một trong những giải pháp quyết định cho quá trình bảo tồn và phát triển rừng một cách bền vững. Nằm trong vành đai nhiệt đới bán cầu Bắc và có chứa nhiều hệ sinh thái rừng. Việt Nam là một quốc gia có nguồn cây thuốc dồi dào và truyền thống sử dụng dược liệu có nguồn gốc từ lâu đời.
Hiện nay nhu cầu sử dụng 2 cây dược liệu chế xuất thuốc trong nước và trên thế giới ngày càng tăng, riêng trong nước hàng năm cần 50.000 tấn cây dược liệu để chế xuất thuốc. Trong vài thập kỷ qua các loài cây dược liệu thu hút được sự quan tâm rất lớn từ các công ty sản xuất dược phẩm trong và ngoài nước. Bảo tồn và phát triển nguồn cây dược liệu có thể được xem như một giải pháp hiệu quả trong bảo tồn rừng và đa dạng sinh học, xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế vùng cao. Cây Tam thất hoang hay còn gọi là cây Sâm tam thất, tên Hán Việt là cây Kim Bất Hoán, có tên khoa học là (Panax stipuleanatus Tsai et Feng) thuộc họ Ngũ gia bì (Araliaceae.) là một loài cây thuốc quý, mọc hoang trên những vùng núi cao, có nhiệt độ mát mẻ thường xuyên dưới 25 C.
Hiện nay 0 Tam thất hoang và những công dụng của nó đã và đang được nghiên cứu ngày càng nhiều, việc sử dụng Tam thất hoang trong phòng ngừa và điều trị bệnh cũng ngày càng phổ biến. Trong y học dân gian, Tam thất hoang được coi như một loại thần dược đúng như tên gọi của nó (Kim Bất Hoán) có nghĩa là vàng không đổi.Trên thị trường củ của loài cây này được giao bán với giá 3.000đ/ kg, bột củ giá 400. Tuy nhiên với việc sử dụng và khai thác quá mức, không chú trọng đến công tác bảo tồn và phát triển dẫn đến việc cây Tam thất hoang hiện nay có nguy có bị tuyệt chủng trong tự nhiên (theo đánh giá của tổ chức UICN). Với mục đích bảo tồn và phát triển loài cây thuốc quý này, tạo ra một nghề mới trong canh tác rừng của bà con vùng cao, tạo ra nguồn thu nhập đáng kể cho người nông dân.
Từ đó giảm áp lực vào rừng, sản xuất nguồn nguyên liệu cho các ngành chế biến và chiết xuất dược liệu. Tôi đã lựa chọn và thực hiện Đề Tài có tên là: "Thử nghiệm gây trồng cây Tam thất hoang (Panax stipuleanatus Tsai et Feng) tại huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên". Bước đầu đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của cây Tam thất hoang trên địa bàn xã La Bằng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu nghiên cứu - Mô tả một số đ c điểm sinh vật học, sinh thái học của loài cây Tam thất hoang.
- Tìm hiểu thông tin của người dân địa phương về loài cây Tam thất hoang. - Xác định tỉ lệ che bóng phù hợp để gây trồng cây Tam thất hoang (Panax stipuleanatus Tsai et Feng). - Tìm ra loại hỗn hợp đất trồng phù hợp để gây trồng cây Tam thất hoang (Panax stipuleanatus Tsai et Feng). - Tìm ra độ cao tối thiểu để cây Tam thất hoang có thể sinh trưởng và phát triển tại xã La Bằng- huyện Đại Từ - Xác định loại sinh cảnh phù hợp để gây trồng cây Tam thất hoang (Panax stipuleanatus Tsai et Feng).
Mục đích nghi n cứu Thử nghiệm gây trồng cây Tam thất hoang (Panax stipuleanatus Tsai et Feng) tại huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên. Từ đó bước đầu đánh giá khả năng sinh trưởng và phát triển của cây Tam thất hoang tại địa phương, tìm ra loại giá thể trồng, độ tàn che và độ cao và loại sinh cảnh phù hợp để trồng loài cây này ở địa phương. Ý nghĩa của đề tài 4. Ý nghĩa trong nghiên c u hoa h c - Góp phần củng cố thêm những thông tin và kiến thức có liên quan đến loài cây Tam thất hoang.
hoàn chỉnh dữ liệu khoa học là cơ sở cho các nghiên cứu chuyên sâu loài cây này trong tương lai.
