Chương 1: Nhữnglýluậnchungvàkinhnghiệmthựctiễnvềthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàon ôngnghiệpcôngnghệcao Chương 2: ThựctrạngthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaotạiViệt Nam Chương 3: Địnhhướngvàgiảipháptăngcườngthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpc ôngnghệcaotạiViệt Nam. CHƢƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀO iii NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO 1. Kháiniệmcôngnghệcaovànôngnghiệpcôngnghệcao Kháiniệmcôngnghệcao “côngnghệcóhàmlượngcaovề nghiêncứu khoa họcvàpháttriểncôngnghệ; đượctíchhợptừthànhtựu khoa họcvàcôngnghệhiệnđại; tạo ra sảnphẩmcóchấtlượng, tínhnăngvượttrội, giátrịgiatăngcao, thânthiệnvớimôitrường; cóvaitròquantrọngđốivớiviệchìnhthànhngànhsảnxuất, dịchvụmớihoặchiệnđạihóangànhsảnxuất, dịchvụhiệncó”. Kháiniệmnôngnghiệpcôngnghệcao Ở Việt Nam, nôngnghiệpcôngnghệcaolà“nền nông nghiệp đượcápdụngnhữngcôngnghệmớivàosả nxuất, bao gồm: công nghiệp hóa nông nghiệp (cơgiớihóacáckhâucủaquátrìnhsảnxuất), tựđộnghóa, côngnghệthông tin, côngnghệvậtliệumới, côngnghệsinhhọcvàcácgiốngcâytrồng, giốngvậtnuôicónăngsuấtvàchấtlượngcao, đạthiệuquảkinhtếcaotrênmộtđơnvịdiệntíchvàpháttriểnbềnvữngtrêncơsởcanhtáchữuc ơ” 1.
Đặcđiểmvàvaitròcủađầutƣtrựctiếpnƣớcngoàiđốivớinôngnghiệpcôngnghệcao Đặcđiểmcủađầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcao - Đầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaomangtínhrủirolớn - Đầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaophụthuộcnhiềuvàođiềukiệnđểứ ngdụng - Nôngsảnlàmộtmặthàngcóđộ co giãncủacầuthấp - Đầutưtrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaorấtcầncósựquảnlývàkiể msoátcủanhànước. Vaitròcủađầutưtrựctiếpnướcngoàiđốivớinôngnghiệpcôngnghệcao iv - Tăngnguồnvốnđầutư - Thúcđẩynhậnchuyểngiaocôngnghệcaochongành - Gópphầnlàmchuyểndịchcơcấukinhtếcủangành - Gópphầnthúcđẩyxuấtkhẩucácmặthàngnôngsản - Thayđổitậpquáncanhtácnôngnghiệp - Gópphầnpháttriểnnguồnnhânlựcvàtạoviệclàm 1. Nội dung thuhútđầutƣtrựctiếpnƣớcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcao - Ban hànhvănbảnpháplývàchínhsáchưuđãiđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngng hệcao - Quyhoạchcáckhuvàvùngnôngnghiệpcôngnghệcao - Đầutưcơsởhạtầngnôngnghiệpcôngnghệcao - Đàotạonguồnnhânlựcnôngnghiệpcôngnghệcao - Hoạtđộngxúctiếnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcao - Pháttriểncácdịchvụhỗtrợchoviệcpháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao 1 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀO NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TẠI VIỆT NAM 2. TìnhhìnhthuhútđầutƣtrựctiếpnƣớcngoàivàonôngnghiệpViệt Nam Quymôvốnđầutư Tổngsốdựánlũykếcònhiệulựctronglĩnhvựcnôngnghiệptínhđến 31/12/2019 là 499 vớitổngsốvốnđăngkýtrên 3,5 tỷ USD, chiếm 1,61% tổngsốdựánvốnđầutưtrựctiếpnướcngoài (trongtấtcảcácngànhlà 30.943 dựán) và 0,97% tổngsốvốnđăngkýcủacácdựánđầutưtrựctiếpnướcngoài (hơn 336 tỷ USD).
Cóthểthấy, sốdựáncũngnhưsốvốnđănglýcủacácdựánđầutưnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệpchiếm tỷlệrấtkhiêmtốn so vớitoànngành, trungbìnhmỗidựánchỉcósốvốnvàokhoảng 7 triệu USD. Xéttheocơcấutiểungành Vốnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệptheotiểungànhphânbổkhô ngđều, cácdựánđầutưchủyếutậptrungvàolĩnhvựcchếbiếngỗvàlâmsản, chănnuôi, chếbiếnthứcăngiasúc, nhữnglĩnhvựcđưalạilợinhuậnnhanhchóng. Trongnhữngnămgầnđây, cơcấuvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàicó xu hướngchuyển sang lĩnhvựctrồngtrọt, chếbiếnnônglâmthủysản. Xéttheođịabànđầutư Tổngsốdựánđầutưtrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệp ở Việt Nam là 488 dựánvàonăm 2018 và 499 dựánvàonăm 2019.
Sốdựánvàsốvốnđăngkývàongànhnôngnghiệpđãít, cơcấudựánvànguồnvốnnàylạiphânbổmấtcânđốitớicácđịaphươngcủacảnước. Hiện nay, cókhoảng 57/64 tỉnh, thànhphốcódựánđầutưtrựctiếpnướcngoàitronglĩnhvựcnôngnghiệptuynhiênphầnlớncác dựánnàyđượctậptrungvàonhữngđịaphươngcólợithếvềcơsởhạtầng, nguồnnhânlực, vùngnguyênliệuvàđiềukiệnvềđấtđaikhíhậu, chủyếutậptrungtạiLâmĐồng, BìnhDương, ThànhphốHồChí Minh, HàNội, ĐồngNai, BìnhPhước,… c. Xéttheohìnhthứcđầutư Hìnhthứcđầutưvốntrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệpcònthiếuđadạng, chủyếucó 3 hìnhthứclà 100% vốnnướcngoài (chiếmkhoảng 75%), liêndoanh (chiếmkhoảng 24%) vàhìnhthứchợpđồnghợptáckinhdoanh (chiếmkhoảng 1%). Xéttheođốitácđầutư Hiện nay, cótrên 50 quốcgiavàvùnglãnhthổđầutưvàolĩnhvựcnôngnghiệp, vớicácquốcgiađiđầulàNhậtBản, HànQuốc, Đài Loan, Malaysia.
Cho đến nay, đãcócácdựántriểnkhaithànhcôngtrongviệcứngdụng khoa họckỹthuậtnôngnghiệpcủaNhậtBảnvàoViệt Nam 2. Nội dung thuhútđầutƣtrựctiếpnƣớcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaotạiViệt Nam Quyđịnhvàchínhsáchkhuyếnkhíchthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonông nghiệpvànôngnghiệpcôngnghệcao Ban vi hànhchínhsáchliênquanđếnkhuyếnkhíchđầutưvàonôngnghiệpcôngnghệcao Theo LuậtĐầutư 2014 vàNghịđịnh 118/2015/NĐ-CP củaChínhphủngày 12/12/2015 vềquyđịnh chi tiếtvàhướngdẫnthihànhmộtsốđiềucủaLuậtĐầutư - Dựánđầutưtạiđịabànưuđãiđầutưtheoquyđịnhtạikhoản 2 Điều 16 củaLuậtĐầutư 2014 vàNghịđịnhsố 118/2015/NĐ-CP ngày 12 tháng 11 năm 2015 củaChínhphủ. Cácchínhsáchvềmiễn, giảmthuếkhiđầutưvàonôngnghiệpvànôngnghiệpcôngnghệcao Năm 2016, Thôngtư 96/2015/TT-BTC củaBộTàichínhngày 06/8/2015 hướngdẫnvềthuếthunhậpdoanhnghiệptạiNghịđịnh 12/2015/NĐ-CP củaChínhphủvàsửađổi, bổ sung mộtsốđiềucủaThôngtư 78/2014/TT-BTC, Thôngtư119/2014/TT-BTC, Thôngtư 151/2014/TT-BTC bắtđầucóhiệulực, bao gồmnhữngưuđãiđốivớilĩnhvựcnôngnghiệp: Hỗtrợđầutưpháttriểnhệthốngkếtcấuhạtầngkỹthuật, hạtầngxãhộikhukinhtế, khucôngnghệcao Theo LuậtĐầutư 2014 vàNghịđịnh 118/2015/NĐ-CP củaChínhphủngày 12/12/2015,nguồnvốnngânsáchnhànướcđượcbốtríđểhỗtrợcáchoạtđộng. Theo Nghịđịnhsố 57/2018/NĐ-CP củaChínhphủvềcơchế, chínhsáchkhuyếnkhíchdoanhnghiệpđầutưvàonôngnghiệp, nôngthôn Chínhsáchhỗtrợtíndụng Nghịquyếtsố 30/2017/NQ - CP củaChínhphủngày 7/3/2017, chỉđạocủaThủtướngChínhphủvềgóitíndụng 100.000 tỷđồngtừnguồnvốnhuyđộngcủacácngânhàngthươngmạiđểchovaypháttriểnnôngnghiệ pcôngnghệcao, nôngnghiệpsạchvớilãisuấtphùhợp, thấphơntừ 0,5 - 1,5% so vớilãisuấtthịtrường.
Vớisựhỗtrợnày, cáccánhân, doanhnghiệpsảnxuấtnôngnghiệpứngdụngcaosẽđượchưởngcácưuđãiđểtạođiềukiệnph áttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao. Chínhphủ ban hànhNghịđịnhsố 57/2018/NĐ-CP Vềcơchế, chínhsáchkhuyếnkhíchdoanhnghiệpđầutưvàonôngnghiệp, vii nôngthôntrongđócóquyđịnhvềmứchỗtrợvàthờigianhỗtrợđốivớicácdựánnôngnghiệpđ ặcbiệtưuđãiđầutư, hạnmứcvayvốnđượchỗtrợlãisuấttốiđakhôngquá 70% tổngmứcđầutưcủadựán. Chínhsáchvềđấtđai Cácchínhsáchvềưuđãi, hỗtrợmiễn, giảmtiềnsửdụngđất; miễn, giảmtiềnthuêđất, thuêmặtnướccủaNhànướcchocácdựánnôngnghiệpưuđãiđầutưvàkhuyếnkhíchđầutưvà hỗtrợtậptrungđấtđaicũngđược ban hànhtrongNghịđịnhsố 57/2018/NĐ-CP củaChínhphủVềcơchế, chínhsáchkhuyếnkhíchdoanhnghiệpđầutưvàonôngnghiệp, nôngthôn. Chínhsáchhỗtrợvàkhuyếnkhíchkhácpháttriểnnôngnghiệpvànôngnghiệpcôngn ghệcao Theo Nghịđịnhsố 57/2018/NĐ-CP củaChínhphủvềcơchế, chínhsáchkhuyếnkhíchdoanhnghiệpđầutưvàonôngnghiệp, nôngthôn: Doanhnghiệpcódựánnôngnghiệpđặcbiệtưuđãiđầutưvàkhuyếnkhíchđầutưđượcngânsá chnhànướchỗtrợtrựctiếpđàotạonghềcho lao độngvớimứchỗtrợ 02 triệuđồng/tháng/lao độngtrongthờigian 3 tháng.
Quyhoạchcáckhu, vùngnôngnghiệpcôngnghệcao Đểkhaitháctriệtđểlợithế so sánhvềđiềukiệntựnhiên, nguồnlựcvàkinhtế, xãhộicủatừngvùngsinhtháitạođiềukiệnchoviệcpháttriểnứngdụngcôngnghệcaotrongn ôngnghiệpvàthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoài. Ngày 04/05/2015, ChínhPhủđã ban hànhQuyếtđịnh 575/QĐ- TTgvềviệcphêduyệtQuyhoạchtổngthểkhuvàvùngnôngnghiệpứngdụngcôngnghệcaođ ếnnăm 2020 vàđịnhhướngđếnnăm 2030 Đầutưcơsởhạtầngnôngnghiệpcôngnghệcao Vềđườngxávàgiaothôngnôngthôn: ChiếnlượcpháttriểngiaothôngcủaViệt Nam đếnnăm 2020 đãđượcphêduyệttrongQuyếtđịnhsố 206/204/QĐ- TTgcủaThủtướngChínhphủngày 10 tháng 12 năm 2004. Vềtướitiêu, cấpthoátnước: Đến nay cảnướccó 75 hệthốngthủylợilớn, 800 viii hồđậploạilớnvàvừa, hơn 3.500 hốcó dung tíchtrên 1 triệu m3 nướcvàđậpcaotrên 10 m, hơn 5.000 cốngtưới- tiêulớn, trên 10.000 trạmbơmlớnvàvừavớitổngcôngsuấtbơm 24,8 triệu m3/h, hàngvạncôngtrìnhthủylợivừavànhỏ. Vềdịchvụbưuchínhviễnthôngngàycàngpháttriểnvàđãđápứngđượcnhucầucủap háttriểnđôthị, nôngthôn.
Tuynhiên, việcứngdụngvàsửdụnghạtầngviễnthôngvàophụcvụchocácđịnhhướngpháttriểnquốcgi athôngminh, đôthịthôngminhmớichỉbướcđầuđượctriểnkhaivàcònphảiđượcthúcđẩymạnhmẽhơnnữ a. Vềkhobãi, tínhđếnthờiđiểmcuốinăm 2018, nước ta cókhoảng 50 trungtâmhệthốngkhovận, logistics. Điềunàykhiếncho chi phíbảoquảnvàvậnchuyểnnôngsảnluônchiếmtỷlệlớntrongcơcấugiáthànhsảnphẩmcủac ácdựánnôngnghiệpcôngnghệcao. Đàotạonguồnnhânlựcnôngnghiệpcôngnghệcao Hiện nay, cảnướccó 13 trườngĐạihọc, Cao đẳngđàotạovềnônglâmnghiệp; 60% trườngTrungcấpchuyênnghiệp, Cao đẳngnghề, trungcấpnghề, trungtâmdạynghềvềnônglâmnghiệp.
Cáctrườngnàychuyênđàotạocáccánbộ khoa họckỹthuậtvàquảnlý, đàotạotaynghềcho lao độngnôngnghiệp, nôngthôn. Hoạtđộngxúctiếnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcao Cáchoạtđộngxúctiếnđầutưrấtquantrọngvìthông qua cáchoạtđộngnàycóthểtruyềnđạtthông tin vềmôitrườngđầutưcủaViệt Nam tớinhàđầutưnướcngoàithông qua việctăngcườnggiớithiệu, quảngbávàhỗtrợnhàđầutư, như: tổchứcđóncácđoànthamquan, khảosáttạiđịaphương; tổchức/thamgiacáchộithảo khoa học, diễnđànđầutư, kinhtếtạikhuvựcvàquốctế. Hiện nay, việcxúctiếnhoạtđộngđầutưkhôngchỉbằnghìnhthứcquảngbá ra bênngoàimàcònbằnghìnhthứcxúctiếnđầutưtạichỗthông qua việctạoấntượngtốtvớicácnhàđầutưđã, đangvàsẽđầutưtạiđịaphương. Pháttriểncácdịchvụhỗtrợchoviệcpháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao Vềdịchvụtàichínhnôngnghiệp: Đầutưpháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcaocó chi ix phíđầutưrấtlớn, nhưngthờigianđểbắtđầusinhlờidài, cónhiềurủironhưthiên tai, dịchbệnh,…nênluồngvốnđầutưkhôngđổvàonhiều.
Vềdịchvụcungcấpvậttư, thiếtbịphụcvụpháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao:làcácyếutốđầuvàochosảnxuấtnôngn ghiệpnóichungvànôngnghiệpcôngnghệcaonóiriêng. Kếtquảthuhútvốnđầutƣtrựctiếpnƣớcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaot ạiViệt Nam Vốnvàdựánđầutư Theo nhưnhữngsốliệuđãphântích ở trên, thựctếtỷtrọngvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàicholĩnhvựcnôngnghiệptạiViệt Nam chỉđạt 0,97% (tươngđươngkhoảng 3,5 tỷ USD) vàonăm 2019, vàsốvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaochỉchiếmkhoản g 18% dòngvốntrên, tứcvàokhoảng 0,63 tỷ USD (xấpsỉ 0.19% tổngvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàiđăngkývàoViệt Nam năm 2019). Vàgần 80% sốvốnnàylạitậptrungđầutưchủyếuchonôngnghiệpcôngnghệcaotạiLâmĐồng, mộttrongnhữngtỉnhthựchiệnnôngnghiệpcôngnghệcaohiệuquảnhấttạinước ta tronggiaiđoạnvừa qua. Đốitácđầutư Tínhđếnngày 20/09/2019, top 10 nướcđầutưvàoViệt Nam bao gồm: HànQuốc, NhậtBản, Singapore, Đài Loan, HồngKông, Quầnđảo Virgin – Anh, TrungQuốc, Malaysia, Thái Lan vàHà Lan.
Trongđó, HànQuốclàđấtnướcđầutưnhiềunhấtvàoViệt Nam vớisốvốnđăngkýtínhđếnngày 20/09/2019 là 65,77 tỷ USD; xếpthứ 2 làcácnhàđầutưNhậtBảnđãđầutưvàoViệt Nam vớitổngvốnđăngkýlàhơn 60,35 tỷ USD. Tuynhiên, hầuhếtsốvốntrêngầnnhưđầutưvàocáclĩnhvựcnhưcôngnghiệp, chếbiến, chếtạo, bấtđộngsản, du lịch,…Tỷtrọngđầutưvàonôngnghiệplàrấtthấp. Đánhgiáchungvềthựctrạngthuhútđầutƣtrựctiếpnƣớcngoàivàonôngnghiệpcông x nghệcaotạiViệt Nam Nhữngkếtquảđạtđượcvànguyênnhân FDI tronglĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaogópphầnbổ sung nguồnvốnchođầutưpháttriểntronglĩnhvựcnày, làmtăngtổngvốnđầutưnóichungchonềnkinhtếcũngnhưchongànhnôngnghiệp. FDI tronglĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaođãbướcđầuthựchiệnchủtrươngchuyểndịchcơcấ ucâytrồng, vậtnuôi, gópphầnđadạnghóasảnphẩm, thayđổiphươngthứcsảnxuấttruyềnthốngbằngcácphươngthứcsảnxuấtmớivớiquymôlớ n, tiếpthuvàứngdụngcáccôngnghệmớivàosảnxuất, nângcaogiátrịgiatăngvàtínhcạnhtranhcủahànghóanôngsản.
FDI vàolĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaocũngtạothêmnhiềuviệclàmmới, nângcaothunhậpchongười lao độngtạiđịaphương, cảithiệnđờisốngkinhtế - xãhộicủanhiềuvùngnôngthôn, cảithiệncơsởhạtầng, gópphầnxóađóigiảmnghèo. Nhữnghạnchếcòntồntại Cácnhàđầutưnướcngoàichưaquantâmtớilĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaocủa Việt Nam. Nguồnvốn FDI phânbổkhôngđồngđềugiữacácđịaphương. Hầuhếtcácdựánđềutậptrung ở cácvùngđangcótrìnhđộcaohơntrongápdụngnôngnghiệpcôngnghệcaonhư: LâmĐồng, HàNội, BìnhDương,… CácđốitácđầutưchủyếulàmộtsốquốcgiaChâu ÁnhưNhậtBản, HànQuốc, ĐàiLoan,…Nhữngquốcgiacónềnkinhtếpháttriểnmạnhmẽ, quymôvốnđầutưlớnvàcóhệthống khoa họccôngnghệkỹthuậttiêntiến, hiệnđạinhưMỹvàcácquốcgiaChâuÂuhầunhưkhôngquantâmtớingànhnôngnghiệpViệt Nam vàlĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcao.
Côngtácquyhoạchcònnhiềuthủtụcrườmrà, phứctạp, lỏnglẻo, thiếuchếtàihiệuquảtrongviệcquảnlýcácvùngsảnxuấtnôngnghiệpnóichungvàcácvùngs ảnxuấtnôngnghiệpcôngnghệcaonóiriêngtạonênsựcạnhtranhtùytiệnkhiếnchothịtrường xi nguyênvậtliệuđầuvàochonôngnghiệpvàgiácảnôngsảnbán ra gặptìnhtrạnghỗnloạn, đượcmùamấtgiá hay đượcgiámấtmùa; đồngthờichưathậtsựchútrọngđếnviệckiểmsoátvềnguồngốcvàchấtlượngnôngsản. Hệthốngtướitiêu, xửlýchấtthải, khobãicònnhiềuhạnchếvềsốlượngcũngnhưquymôđểđápứngyêucầusảnxuất, chợđầumốilànơigiaothươngquantrọngnhưngvẫnchưađượcchútrọngđầutưxâydựng, sàngiaodịchnôngsảnvẫnchỉlàmộtkháiniệmcònmớivớingànhnôngnghiệpViệt Nam. Nguồnnhânlựcthựchiệnnôngnghiệpcôngnghệcaocủanước ta cònthiếuvềsốlượngvàyếuvềchấtlượng. Nguyênnhâncủanhữnghạnchế Mộtlà, thiếucácchínhsáchđặcbiệtưuđãichocácnhàđầutưnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệpcô ngnghệcao.
Hai là, hoạtđộngxúctiếnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaokémhiệuquả. Ba là, cơsởhạtầngvẫncònlạchậu, yếukémvàchưađápứngđượcyêucầucôngnghiệphóa, hiệnđạihóađấtnước. Bốnlà, nguồnnhânlựctronglĩnhvựcnôngnghiệpchủyếulànôngdânvàngườicaotuổi. Nămlà, nhànướcchưacósựquantâmvàhỗtrợhoạtđộngbảohiểmnôngnghiệp.
Sáulà, côngtáchỗtrợvàquảnlýcácdoanhnghiệpcóvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệ pcôngnghệcaokémhiệuquả. Bảylà, côngtácquyhoạchkhuvàvùngnôngnghiệpcôngnghệcaochưahiệuquả. Támlà, côngtáctuyêntruyền, kiểmsoátvàquảnlýthịtrườngnôngsảnchưađượcquantâm. CHƢƠNG 3: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀO NÔNG NGHIỆP xii CÔNG NGHỆ CAO TẠI VIỆT NAM 3.
ĐịnhhƣớngthuhútđầutƣtrựctiếpnƣớcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaotạiViệt Nam Dựthảo “chiếnlượcvàđịnhhướngchiếnlượcthuhút FDI thếhệmới, giaiđoạn 2020 – 2030” củaChínhphủlàlộtrìnhđểViệt Nam thuhút FDI thếhệmớinhằmtiếptụcthúcđẩytăngtrưởngkinhtếsâurộnggiaiđoạn 2020 – 2030, dựthảođềcậptớixúctiếnthuhút FDI theoquyhoạchchungcủacácngành, tậptrungvàocáclĩnhvựccôngnghệcao, thânthiệnvớimôitrườngvàtiêuthụítnănglượng, pháttriểnvàsửdụngnănglượngsạchvànănglượngtáitạo; pháttriển FDI mộtcáchbềnvữngvớitrọngtâmlàchấtlượngvàhiệuquảpháttriểnkinhtếxãhội, bảođảmquốcphòng, an ninh. Thu hút FDI vàonôngnghiệpcôngnghệcaolàmộtlĩnhvựcđượcquantâmtrongđịnhhướngchiếnlượcth uhút FDI củaquốcgia. Thu hút FDI vàonôngnghiệpcôngnghệcaotạiViệtnamcầngắnchặtvớitáicơcấungành, bao gồmđổimớimôhìnhtăngtrưởngvàxâydựngmôhìnhnôngthônmới; đảmbảotínhphổbiến củacácnguyêntắckinhtếthịtrường; vàđảmbảođầutưcóchấtlượngđểtheođuổimộtnềnkin htếxanhvàbềnvững. Bêncạnhđó, đảmbảocânđốiđạtđượccácmụctiêupháttriểnkinhtế, xãhộivàmôitrườngtrongquátrìnhthuhút FDI, hướngtớităngtrưởngxanhvàpháttriểnbềnvững; Ưutiêncácngành, lĩnhvực, sảnphẩmcólợithế so sánh, cógiátrịgiatăngcao, cótiềmnăngmởrộngthịtrường, phùhợpvớiđầutưtrongnướchoặchỗtrợcácmắtxíchyếutrongchuỗigiátrịnôngsảntrongnư ớcđểnângcaosứccạnhtranhcủanôngsảnViệt Nam; Xâydựngnhữngvùngnôngnghiệpcôngnghệcao, khunôngnghiệpcôngnghệcaođểtiếtkiệmvànângcaohiệuquảsửdụngđấttheohướngtạo ra nhiềugiátrịkinhtếchoxãhộinhưngvẫnđảmbảođượclợiíchcủanhàđầutư; xiii Quyhoạchvàpháttriểncácvùngnguyênliệuphảigắnliềnvớiviệcxâydựngcáccơs ởsảnxuấtchếbiếnvàtiêuthụcóquymôlớnvàcôngnghệcao, ítsửdụngtàinguyên, thânthiệnvớimôitrường, tăngnăngsuất lao động, đầutưvàocáccôngđoạnchếbiếncógiátrịgiatăngcao, đảmbảokhảnăngcạnhtranhcủasảnphẩm; Thu hútđầutưtrựctiếpnướcngoàicầncóđịnhhướngrõràngvềđốitácvàhìnhthứcđầutư, cầnchútrọngxúctiếnđầutưvớicácđốitáccónềnkinhtếpháttriểnmạnh, quymôvốnlớn, cóhệthống khoa họckỹthuậttiêntiến.
Nhànướccầnxácđịnhrõvaitròvàvịtrícủanguồnvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàitron gtổngthểchínhsáchhuyđộngcácnguồnlựcchopháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao, Nhànướccầngiữvaitròchủlựctrongđầutưchonôngnghiệp, nôngthônvàhướngdẫncácnguồnvốncủakhuvựctưnhân, kểcảtưnhânnướcngoàiđầutưvềnôngthôn. Mộtsốgiảipháptăngcƣờngthuhútđầutƣtrựctiếpnƣớcngoàivàonôngnghiệpcôngn ghệcaotạiViệt Nam - Hoànthiệncơchế, chínhsáchưuđãiđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcao - Đổimớivànângcaohiệuquảcáchoạtđộngxúctiếnđầutưtrựctiếpnướcngoàivào nôngnghiệpcôngnghệcao - Đầutưcơsởhạtầngvàovùngnôngnghiệpcôngnghệcao - Đàotạovàpháttriểnnguồnnhânlựcnôngnghiệpcôngnghệcao - Xâydựngcơchế, chínhsáchvềbảohiểmnôngnghiệp - Tăngcườnghỗtrợvàquảnlýcácdoanhnghiệpcóvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàivà onôngnghiệpcôngnghệcao - Ràsoátvàhoànthiệnquyhoạchkhuvàvùngnôngnghiệpcôngnghệcao - Tăngcườngcôngtáctuyêntruyền, kiểmsoátvàquảnlýthịtrườngnôngsản 3. xiv Mộtsốkiếnnghịnhằmtăngcƣờngthuhútđầutƣtrựctiếpnƣớcngoàivàonôngnghiệpc ôngnghệcaotạiViệt Nam 3. KiếnnghịvớiBộ Khoa họcvàCôngnghệ xv KẾT LUẬN Việt Nam làmộtquốcgiađangpháttriển, mứctíchlũychođầutưcònthấp.
Tậndụngnguồnlựcđầutưtrựctiếpnướcngoàichosựpháttriểncủanềnnôngnghiệpnóichun gvàlĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaonóiriênglàrấtcầnthiết. Qua việcnghiêncứugiảiphápthuhútnguồnvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghi ệpcôngnghệcao, luậnvănđãđềcậpđếnmộtsốnội dung: - Nêu ra nhữngkháiniệm, quanđiểmvềcôngnghệcaovànôngnghiệpcôngnghệcaotheocáchhiểutừmộtsốquốcgiatr ênthếgiớivàViệt Nam. - Phântíchđượccácvaitròvàcácnhântốảnhhưởngcủađầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngng hiệpcôngnghệcao - Làmrõnội dung thuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaothông qua việc: ban hànhvănbảnpháplývàchínhsáchưuđãiđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngng hệcao; quyhoạchcáckhuvàvùngnôngnghiệpcôngnghệcao; đầutưhoànthiệncơsởhạtầngvàđàotạonguồnnhânlựcnôngnghiệpcôngnghệcao; hoạtđộngxúctiếnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcao. - Phântíchthựctrạngthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpnóiriêng, nôngnghiệpcôngnghệcaonóichungvàđánhgiánhữngkếtquảđạtđược, nhữnghạnchếvànguyênnhâncủahạnchếtrongthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngn ghiệpcôngnghệcao.
- Đưa ra địnhhướngchiếnlượcthuhút FDI vàonôngnghiệpcôngnghệcaocủaViệt Nam tronggiaiđoạn 2020 – 2030 vàmộtsốgiảipháptăngcườngthuhút FDI vàonôngnghiệpcôngnghệcao. Vớinhữngnội dung củaluậnvăn, tácgiảmongmuốnđónggópmộtphầncôngsứcnhỏbévàoviệctăngcườngthuhútvốnđầutưtrự xvi ctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaocủaViệt Nam, nângcaođượcsứchấpdẫncủanôngnghiệpnóichungvànôngnghiệpcôngnghệcaonóiriêngcủ aViệt Nam trongmắtbạnbèquốctế. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN LÊ THỊ LAN ANH THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀO NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TẠI VIỆT NAM Chuyênngành: KinhtếQuốctế Mãngành: 8310106 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUốC Tế Ngƣờihƣớngdẫn khoa học: PGS. NgôThịTuyết Mai HàNội, năm 2020 1 MỞ ĐẦU 1.
Tínhcấpthiếtcủađềtài NgànhnôngnghiệpViệt Nam làngànhcólợithế so sánhbởitínhđadạngvàquymôsảnlượng, nhiềuloạinôngsảncósảnlượngcaothuộchàngđầucủathếgiới, đồngthờicũngcónhiềuloạinôngsảncótiềmnăngnhưngchưađượckhaitháctốiđa, đặcbiệtlàthủysản, rauquảvàdượcliệu. Năm 2019, giátrịxuấtkhẩunôngsảncủaViệt Nam là 41,3 tỷ USD. Nôngnghiệp, nôngthônnước ta đãcónhữngđónggóprấtlớntrongsựnghiệpđổimớicủađấtnước. Tuynhiên, trướctiếntrìnhhộinhậpquốctếsâu, rộng, tìnhtrạngbiếnđổikhíhậutoàncầuvànhữngkhókhănnộitạitrongnước, nôngnghiệp, nôngdân, nôngthônViệt Nam đangphảiđốimặtvớirấtnhiềukhókhăn, tháchthức: đólàsảnxuấtcònnhỏlẻ, manhmún, chưatậptrungsảnxuấttheochuỗigiátrị, đầutưvàonôngnghiệpcònthấpnhưngrủirocao.
Nôngnghiệp, nôngdâncũngcònhạnchếtrongviệctiếpcậnvốn, khoa họckỹthuật, côngnghệ, thịtrường, thươnghiệunôngsản… Bêncạnhđó, tìnhtrạng ô nhiêmmôitrường, đấtđaimanhmún, chấtlượngnguồnnhânlựcchưacao, hạtầngkỹthuậtchưađồngbộ, việcquyhoạch, liênkếtvùng, liênkếttrongnôngthôncònnhiềubấtcập. Trongđiềukiệnhộinhậpquốctếhiện nay, ngànhnôngnghiệpViệt Nam vừacónhiềucơhộinhưngcũngcónhiềutháchthứcđan xen. Việt Nam cầntìm ra nhữngthếmạnhđểmởđườngchongànhnôngnghiệppháttriển, hộinhậpvớiquốctế, đặcbiệttrongbốicảnhViệt Nam đãchínhthứckýkếtđượcrấtnhiềuhiệpđịnhthươngmạitự do thếhệmớinhưHiệpđịnhđốitáctoàndiệnvàtiếnbộxuyênTháiBìnhDương (CPTPP), Hiệpđịnhthươngmạitự do Việt Nam – EU (EVFTA),.Việt Nam cầnđẩymạnhviệcápdụngcơgiớihóa, tựđộnghóatrongtoànbộquátrìnhsảnxuất, ứngdụngcôngnghệcaovàonôngnghiệp. PháttriểnnôngnghiệpứngdụngcôngnghệcaolàđiềuquantâmđặcbiệtcủaChínhphủtrongnh 2 ữngnămgầnđây,Chínhphủđã ban hànhnhiềuchínhsáchkhuyếnkhíchcácnhàđầutưvàolĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcao, đặcbiệtlàvốnđầutưtrựctiếpnướcngoài.
Khi dòngvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàichảyvàolĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệ, nôngnghiệpnước ta khôngchỉnhậnđượcdòngvốndồidàotừcáccườngquốctrênthếgiớimàcònnhậnđượcsựchu yểngiao khoa họckỹthuậttiêntiếnhiệnđại.Tuynhiên, việcsảnxuấtnôngnghiệpcôngnghệcaotạiViệt Namvẫncòngặpphảikhôngíttháchthứctừviệctiếpcậnđấtđai, nguồnvốn, pháttriểnthịtrườngchosảnphẩm, nghiêncứuvàpháttriển khoa họckỹthuật,.dẫnđếnviệcsảnxuấtnôngnghiệpcôngnghệcaotạiViệt Nam chưathuhútđượcnhiềunhàđầutưtrongvàngoàinước. Nếukhắcphụcnhữngtháchthứcđó, ngànhnôngnghiệpsẽhuyđộngđượcnhiềunguồnlựctừcácbên, vàmộttrongnhữngnhântốnguồnlựcquantrọnglàvốnđầutưtrựctiếpnướcngoài, vớimongmuốnnghiêncứuthựctrạngvềtìnhhìnhthuhútvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonề nnôngnghiệpViệt Nam nóichungvànôngnghiệpứngdụngcôngnghệcaonóiriêng, đồngthờitìm ra cácgiảiphápnhằmthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệpứngdụngcôngn ghệcao, tácgiảđãlựachọnđềtài: “Thu hútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaotạiViệt Nam” làđềtàinghiêncứuluậnvănthạcsĩ. Tổngquancáccôngtrìnhnghiêncứuliênquanđếnđềtài Cho đến nay đãcómộtsốđềtàiđivàonghiêncứutìnhhìnhthuhútvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàongành nôngnghiệpViệt Nam: Luậnvănthạcsỹvớiđềtài: “Thu hútvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàongànhnôngnghiệpViệt Nam” củatácgiảVỹSỹĐứcThắng, bảovệthànhcôngnăm 2015. Luậnvănđãhệthốnghóacơsởlýluậnvềđầutưtrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệp, 3 phântíchvàđánhgiákếtquảthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệptạiViệt Nam.
Tuynhiên, nội dung củaluậnvănchưađềcậpđếnthựctrạngvàkếtquảthuhút FDI vàolĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaocủaViệt Nam. Hơnnữa, thờigiannghiêncứucủaluậnvănvềthựctrạng FDI vàolĩnhvựcnôngnghiệptạiViệt Nam chỉdừnglạiđếnnăm 2015. Luậnvănthạcsỹvớiđềtài “Nôngnghiệpcôngnghệcao ở thànhphốHàNộihiện nay” củatácgiảTriệuHươngGiang, bảovệthànhcôngnăm 2013. Luậnvănđãhệthốngnhữngvấnđềlýluậnvềnôngnghiệpcôngnghệcaovàđưa ra quanđiểm, giảipháppháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao ở thànhphốHàNội.
Tuynhiên, nội dung củaluậnvănchưađềcậpđếnthựctrạngnôngnghiệpcôngnghệcaotạiViệt Nam trongnhữngnămgầnđâyvàthựctrạngvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnày. Thờigiannghiêncứucủaluậnvănchỉdừnglại ở giaiđoạntừnăm 2008 đến 2013. Bàibáođiệntửvớitiêuđề “Pháttriểnnôngnghiệptheohướngcôngnghệcao ở Việt Nam” của TS. PhạmHữuNhượngđượcđăngtrênbáođiệntửTrungtâmCôngnghệsinhhọcThànhphốHồChí Minh ngày 25/11/2006.
Bàiviếtđãchỉ ra sựpháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao ở mộtsốnướctrênthếgiớivàchỉ ra nhữngmặtlàmđượcvàchưađượccủacácnướcđó, rút ra bàihọckinhnghiệmcóthểvậndụngvàopháttriểnnôngnghiệpứngdụngcôngnghệcao ở Việt Nam. Bàibáođiệntửvớitiêuđề “Hút FDI vàonôngnghiệpcôngnghệcao: Bàihọctừ Israel” củatácgiả Thu HươngvàDiệu Linh đượcđăngtrênbáoKinhtếNôngthônnăm 2019. Bàibáođềcậpđếnthựctrạngthuhútvốn FDI vàonôngnghiệpcôngnghệcaotại Israel vàđưa ra mộtsốbàihọckinhnghiệmchoViệt Nam. Cuốnsách “Nôngnghiệpthôngminh 4.0 – xu hướngvàcáchtiếpcận ở Việt Nam” của TS.
Phạm S, xuấtbảnnăm 2018 bởiNhàXuấtbản Khoa họcvàKỹthuật. CuốnsáchđãphântíchvàđánhgiánhữngkếtquảcũngnhưhạnchếcủangànhnôngnghiệpVi ệt Nam trongsuốt 30 nămđổimới, phântíchnhữngvấnđềcầnquantâmkhixâydựngchươngtrìnhnôngnghiệpcôngnghệcaotạ iViệt Nam vàđưa ra dựbáomậudịchcủamộtsốnôngsảnthếgiớiđếnnăm 2026 – 2027. 4 Nhưvậy, cóthểthấychođến nay cácđềtàichỉtậptrungkhaithác ở khíacạnhthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàihoặcnôngnghiệpcôngnghệcaomàchưacócông trìnhnàonghiêncứuvềthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaotạiV iệt Nam. Mụctiêunghiêncứu Mụctiêunghiêncứucủaluậnvănlàđềxuấtmộtsốgiảipháptăngcườngthuhútđầutưt rựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaotạiViệt Nam.
Nhiệmvụnghiêncứu Đểđạtđượcmụctiêunghiêncứunêutrên, nhiệmvụnghiêncứuđềtàiluậnvănđượcxácđịnhcụthểsau: - Hệthốnghóavàlàmrõthêmnhữnglýluậnchungvềthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôn gnghiệpcôngnghệcao. - PhântíchthựctrạngthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàongànhnôngnghiệpViệt Nam nóichungvànôngnghiệpcôngnghệcaonóiriêngđặcbiệtlàtronglĩnhvựcsảnxuấtrau, giaiđoạntừnăm 2010 đếnnăm 2019. - Trêncơsởlýluậnvàthựctiễn, đềxuấtđịnhhướngvàmộtsốgiảiphápnhằmthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpc ôngnghệcaotạiViệt Nam. Đốitƣợngvàphạm vi nghiêncứu 4.
Đốitượngnghiêncứu: Đốitượngnghiêncứucủaluậnvănlàcơsởlýluậnvàthựctiễnvềđầutưtrựctiếpnướcn goàivàongànhnôngnghiệpcủamộtquốcgia. Phạm vi nghiêncứu Luậnvăntậptrungnghiêncứuthựctrạngthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàongành nôngnghiệpViệt Nam nóichungvànôngnghiệpcôngnghệcaonóiriêngđặcbiệttronglĩnhvựcsảnxuấtrauápdụngc ôngnghệcao, giaiđoạntừnăm 2010 đếnnăm 2019 5 vàđềxuấtđịnhhướngvàgiảiphápchođếnnăm 2025, tầmnhìn 2030. Chủthểnghiêncứulàtầmvĩmô, cấpnhànước. Phƣơngphápnghiêncứu Đềtàisửdụngcácphươngphápnghiêncứuchủyếusau: Phântíchthông tin vàsốliệuthứcấp; Phươngpháp so sánhvàtổnghợp; Phươngphápthốngkêmôtả; Phươngphápkhảosátthựctế; Phươngphápnghiêncứutrườnghợp.
KếtcấuLuậnvăn Ngoàiphầnmởđầu, phầnkếtluậnvàdanhmụctàiliệuthamkhảo, bốcụccủabàiluậnvănđược chia thành 3 chươngnhưsau: Chương 1: Nhữnglýluậnchungvàkinhnghiệmthựctiễnvềthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàon ôngnghiệpcôngnghệcao Chương 2: ThựctrạngthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaotạiViệt Nam Chương 3: Địnhhướngvàgiảipháptăngcườngthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpc ôngnghệcaotạiViệt Nam. 6 CHƢƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀO NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO 1. Kháiniệmcôngnghệcao Thuậtngữcôngnghệcaohiệnđangđượcsửdụngrộngrãitrênthếgiới ở rấtnhiềungành khoa học. Theo TổchứcHợptácvàPháttriểnKinhtế (OECD) kháiniệmvề côngnghệcao đượchiểunhưsau: côngnghệcaolàcáccôngnghệcótỷlệ chi chonghiêncứuvàpháttriểnlớn, có ý nghĩachiếnlượcđốivớiquốcgia, cácsảnphẩmvàquytrìnhcôngnghệđượcđổimớinhanhchóng, cótácđộngmạnhmẽđốivớisựhợptácvàcạnhtranhquốctếtrongnghiêncứuvàpháttriển, sảnxuấtvàchiếmlĩnhthịtrườngtrênquymôthếgiới.
Ở HànQuốc, sớmnhậnthấytầmquantrọngcủapháttriển khoa học – côngnghệ, từnhữngnăm 1980, ChínhphủHànQuốcxácđịnhnângcaonănglựckỹthuật, côngnghệtrởthànhvấnđề then chốtchopháttriển. Theo Bộ Khoa họccôngnghệtruyềnthôngvàkếhoạchchotươnglaicủaHànQuốc, côngnghệcaolàcôngnghệcầnrấtnhiềuyếutốcấuthànhnhưcảmứngthôngminh, tựđộnghóanhàxưởng, rôbốt, xửlýdữliệulớn, traođổihànghóathôngminh, bảomật,…đượcápdụng ở tấtcảcáccôngđoạn, từsảnxuấttớiphânphối, lưuthônghànghóa. Ở Việt Nam, theoĐiều 3 củaLuậtCôngnghệcao (Luậtsố 21/2008/QH12) do QuốchộinướcCộnghòaxãhộichủnghĩaViệt Nam ban hànhngày 13/11/2008, kháiniệmCôngnghệcao đượchiểulà“côngnghệcóhàmlượngcaovề nghiêncứu khoa họcvàpháttriểncôngnghệ; đượctíchhợptừthànhtựu khoa họcvàcôngnghệhiệnđại; tạo ra sảnphẩmcóchấtlượng, tínhnăngvượttrội, giátrịgiatăngcao, thânthiệnvớimôitrường; cóvaitròquantrọngđốivớiviệchìnhthànhngànhsảnxuất, 7 dịchvụmớihoặchiệnđạihóangànhsảnxuất, dịchvụhiệncó”.Hiện nay, Nhànướcđangtậptrungđầutưpháttriển CNC trong 4 lĩnhvựcchủyếulà: 1) Côngnghệthông tin; 2) Côngnghệsinhhọc; 3) Côngnghệvậtliệumới; 4) Côngnghệtựđộnghóa. Hoạtđộngcôngnghệcao: làhoạtđộngnghiêncứu, pháttriển, tìmkiếm, chuyểngiao, ứngdụngcôngnghệcao; đàotạonhânlựccôngnghệcao; ươmtạocôngnghệcao, ươmtạodoanhnghiệpcôngnghệcao; sảnxuấtsảnphẩm, cungứngdịchvụcôngnghệcao; pháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao.
Sảnphẩmcôngnghệcao: làsảnphẩm do côngnghệcaotạo ra, cóchấtlượng, tínhnăngvượttrội, giátrịgiatăngcao, thânthiệnvớimôitrường. Trìnhđộcôngnghệcao: Cóthểphânthành 4 mứcđộ: Côngnghệhiệnđại, côngnghệtiêntiến, côngnghệtrungbìnhtiêntiến, côngnghệtrungbình. Trongđó, côngnghệhiệnđạilàcôngnghệđãphốihợp, sửdụngcácthànhtựucủacôngnghệthông tin, côngnghệsinhhọc, côngnghệvậtliệumới. Kháiniệmnôngnghiệpcôngnghệcao Córấtnhiềukháiniệmkhácnhauvềnôngnghiệpcôngnghệcaocủacácquốcgiatrênt hếgiới: Theo Ủy ban ChâuÂu (TạiHộithảo “Chiếnlượcđacấpđểsốhóanôngnghiệpvànôngthôn”, 12-13 tháng 12 năm 2018, Antwerp, Bỉ), kháiniệmnôngnghiệpcôngnghệcaođượchiểulàdùngcáccôngcụmớinhư: Côngnghệ robot, côngnghệthông tin vàtruyềnthông, dữliệulớn, thuthậpthông tin vềcáchệthốngvậtlý, hóahọcvàsinhhọccủahànhtinhthông qua côngnghệviễnthám (Quan sáttráiđất),…trongthựchiệncanhtácvàquảnlýtrangtrại; đảmbảotạo ra đủsốlượngvàchấtlượngcaođápứngnhucầutiêudùngngàycàngcaocủaxãhộivàkhônglàm thayđổimôitrườngsinhtháitựnhiên.
Nhưvậy, nôngnghiệpcôngnghệcaođượchiểulànềnnôngnghiệpđượchiệnđạihóadựatrêncơsởvận dụngnhữngthànhtựucôngnghệ khoa học; 8 hướngnhucầucủaxãhộivàsựpháttriểnnôngnghiệptheohướngbềnvững, antoànnhưnôngnghiệpxanh, nôngnghiệphữucơ. Quan điểmvềnôngnghiệpcôngnghệcaotạicácnướcChâuÂukhôngchỉđềcậpđếnứngdụngthàn htựu khoa họckỹthuậtvàosảnxuấtnôngnghiệpnhằmtạo ra năngsuất, chấtlượngcaomàcònquantâmđếnvấnđềmôitrườngvàpháttriểnnôngnghiệpbềnvững. TạiTrungQuốc, việcứngdụngcôngnghệmớinhưcôngnghệsinhhọc, côngnghệthông tin, côngnghệvũtrụ, tựđộnghóa, vậtliệumới, nănglượngmới, laser,…vàosảnxuấtnôngnghiệplàmảnhhưởngđếntiếnbộ khoa họccôngnghệ, kinhtếnôngnghiệpvàcóthểhìnhthànhcôngnghệcao, côngnghệmớicủangànhsảnxuấtnôngnghiệp, đềucóthểgọilànôngnghiệpcôngnghệcao. Ở ẤnĐộ, thuậtngữ “Nôngnghiệpcôngnghệcao” ra đờivàonăm 1999 vớinội dung: Làtấtcảkỹthuậtcôngnghệhiệnđại, ítphụthuộcvàomôitrườngđượcđưavàosảnxuấtnôngnghiệp.
Cáckỹthuậtcôngnghệhiệnđạinàycóthểlàcôngnghệbiếnđổi gen, vinhângiống, sảnxuấtgiốnglai, côngnghệtướivàbónhânnhỏgiọt, quảnlýdịchhạitổnghợp, canhtáchữucơ, câytrồngkhôngcầnđất, trồngcâytrongnhàcómáiche, kỹthuậtchẩnđoánnhanhbệnhvà vi khuẩn, côngnghệcaotrongthuhoạchvàbảoquản. Nhưvậy, quanniệmnôngnghiệpcôngnghệcao ở ẤnĐộthiênvềnăngsuấtvàhiệuquảkinhtếbằngcáchápdụngnhiềuthànhtựu khoa họccôngnghệhiệnđạitrongsảnxuấtnhưngkhôngquantâmđếnvấnđềbảovệmôitrườngvà pháttriểnnôngnghiệpbềnvững. TạiMỹ, đến nay nôngnghiệpcôngnghệcaogồm: - Cảmbiếnkếtnốivạnvật (IoT Sensors), bao gồm: cảmbiếnnhiệtđộ, độẩm, ánhsáng, cácthànhphầndinhdưỡngtrongđất,…cảmbiếncónhiệmvụchuyểnđổidữliệutươngtựcó đượctừviệcquétcácthôngsốcủamôitrường sang dữliệusố. - Côngnghệđèn LED đangtrởthànhtiếnbộkhôngthểthiếuđểcanhtáctrongnhàvìsựđápứngsinhtrưởngvànăngs uấttốiưu.
9 - Ngườimáy (Robot) đượcđưavàothamgiaquátrìnhsảnxuấtnôngnghiệpvàđặcbiệtngườimáyđangdầnthaythế chonôngdân, chúngthamgia lao độngvàhoànthànhtốtcáccôngviệcmànôngdânvẫnthườnglàm. Ngườimáyđượctrangbịcácbộphântích, thựchiệnvaitròhỗtrợchonôngdântrongviệcphântích, xửlýcácvấnđềthườnggặptrongsảnxuấtnôngnghiệptrongcáctrangtrại. - Tếbàoquangđiện (Solar cells): Phầnlớncácthiếtbịtrongtrangtrạiđượccấpđiệnmặttrờivàcácbộ pin điệnmặttrờitrởnênquantrọng, giúpnôngdâncóthểsửdụngnguồnnănglượngtừthiênnhiênphụcvụchoquátrìnhcanhtácn ôngnghiệpcũngnhưtiếtkiệmmộtkhoản chi phí. - Thiếtbị bay khôngngườilái (Drones) vàcácvệtinh (satellites) đượcsửdụngđểthuthậpdữliệucủacáctrangtrại, giúpnôngdâncósựđánhgiátoàndiệntìnhhìnhtrangtrạicủamình.
- Canhtáctrongnhà/hệthốngtrồngcây – trồngrauthủycanhkếthợpnuôicá: Hiệnnhiềugiảiphápđãđượchoànthiện, tăngthunhậptừnhiềunguồn, cũngnhưtiếtkiệmđượcquỹđất. - Côngnghệtàichínhphụcvụtrangtrại (Farm Fintech): Fintech nghĩalàkinhdoanhdịchvụtàichínhdựatrênnềntảngcôngnghệ. Fintech đượcsửdụngchungchotấtcảcáccông ty tàichínhsửdụng internet, điệnthoại di động, côngnghệđiệntoánđámmâyvàcácphầnmềmmãnguồnmởnhằmmụcđíchnângcaohiệuqu ảcủahoạtđộngngânhàngvàđầutư. Farm Fintech bao gồmdịchvụchovay, thanhtoán, bảohiểm, giúpđảmbảonguồnvốncầnthiếtđểnôngdâncóthểđầutưcáctrangthiếtbịhiệnđại.
Ở Việt Nam, nôngnghiệpcôngnghệcaolà“nền nông nghiệp đượcápdụngnhữngcôngnghệmớivàosả nxuất, bao gồm: công nghiệp hóa nông nghiệp (cơgiớihóacáckhâucủaquátrìnhsảnxuất), tựđộnghóa, 10 côngnghệthông tin, côngnghệvậtliệumới, côngnghệsinhhọcvàcácgiốngcâytrồng, giốngvậtnuôicónăngsuấtvàchấtlượngcao, đạthiệuquảkinhtếcaotrênmộtđơnvịdiệntíchvàpháttriểnbềnvữngtrêncơsởcanhtáchữuc ơ” (BộNôngnghiệpvàpháttriểnnôngthôn). Nhưvậy, quanđiểmnôngnghiệpcôngnghệcaotạiViệt Nam cũngđượchiểulàkhôngchỉápdụngcôngnghệ khoa họcmớivàosảnxuấtnôngnghiệpmàcònquantâmđếnvấnđềpháttriểnbềnvững. Côngnghệcao đượctíchhợpứngdụngtrongnôngnghiệpcôngnghệcao bao gồm: công nghiệp hóa nông nghiệp (cơgiớihóacáckhâucủaquátrìnhsảnxuất, thuhoạch, sơchế, chếbiến.), tựđộnghóa, côngnghệthông tin, côngnghệvậtliệumới, côngnghệsinhhọc; các giốngcâytrồng, vậtnuôinăngsuất, chấtlượngcao.; cácquytrìnhcanhtáctiêntiến, canhtáchữucơ. Trongnôngnghiệp, kháiniệm “côngnghệcao” hìnhthành, sửdụngrộngrãilàsựkếthợpvàứngdụngcáccôngnghệtrênđểnângcaohiệuquảtrongsảnxuấtn ôngnghiệpnhằmtạo ra bướcđộtphávềnăngsuất, chấtlượnghànghóa, thỏamãnnhucầungàycàngcaocủa con người, đặcbiệtlàđảmbảosựpháttriểnnôngnghiệpbềnvững.
Pháttriểncôngnghệcaotrongnôngnghiệptậptrungvàocácnhiệmvụchủyếusau đây: – Chọntạo, nhângiốngcâytrồng, giốngvậtnuôichonăngsuất, chấtlượngcao; – Phòng, trừdịchbệnh; – Trồngtrọt, chănnuôiđạthiệuquảcao; – Tạo ra cácloạivậttư, máymóc, thiếtbịsửdụngtrongnôngnghiệp; – Bảoquản, chếbiếnsảnphẩmnôngnghiệp; – Pháttriểndoanhnghiệpnôngnghiệpứngdụng CNC; – Pháttriểndịchvụcôngnghệcaophụcvụnôngnghiệp. Nhưvậy, côngnghệcaotrongnôngnghiệpđượchiểulà: Ápdụngmộtcáchhợplýcáckỹthuậttiêntiếnnhấttrongviệcchọn, laitạo ra giốngcâytrồngvậtnuôimới, chămsócnuôidưỡngcây, con bằngthiếtbịtựđộng, 11 điềukhiểntừxa, chếbiếnphânhữucơ vi sinhchocâytrồngthứcăngiasúc, giacầm, thủyhảisản, thuốcthú y, thuốcbảovệthựcvật, côngnghệtựđộngtrongtướitiêu, côngnghệchếbiếncácsảnphẩmvậtnuôi, câytrồngvàxửlýchấtthảibảovệmôitrường. Trongđó, côngnghệsinhhọcđóngvaitròchủđạo. Nội dung pháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao: Đểxúctiếnpháttriểnnôngnghiệptheohướngcôngnghiệphoávàhiệnđạihoá, pháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao ở nước ta hiện nay bao gồmnhữngnội dung chủyếunhưsau: (i) Lựachọnứngdụngvàotừnglĩnhvựcsảnxuấtnôngnghiệphànghoánhữngcôngnghệtiếnbộ nhấtvềgiống, côngnghệcanhtác, chănnuôitiêntiến, côngnghệtưới, côngnghệsauthuhoạch – bảoquản – chếbiến.
Từngbướcứngdụngcôngnghệthông tin vàoquảnlý, xâydựngthươnghiệuvàxúctiếnthịtrường. (ii) Sảnphẩm NNCNC làsảnphẩmhànghoámangtínhđặctrưngcủatừngvùngsinhthái, đạtnăngsuấtvàhiệuquảkinhtếcaotrênđơnvịdiệntích, cókhảnăngcạnhtranhcaovềchấtlượngvớicácsảnphẩmcùngloạitrênthịtrườngtrongnước vàthếgiới, cóđiềukiệnmởrộngquymôsảnxuấtvàsảnlượnghànghoákhicóyêucầucủathịtrường. (iii) Sảnxuất NNCNC tạo ra sảnphẩmphảitheomột chu trìnhkhépkín, trongsảnxuấtkhắcphụcđượcnhữngyếutốrủirocủatựnhiênvàhạnchếrủirocủathịtrường. (iv) Pháttriển NNCNC theotừnggiaiđoạnvàmứcđộpháttriểnkhácnhau, tuỳtìnhhìnhcụthểcủatừngnơi, nhưngphảithểhiệnđượcnhữngđặctrưngcơbản, tạo ra đượchiệuquả to lớnhơnnhiều so vớisảnxuấtbìnhthường.
Đểtạođiềukiệnthuậnlợiứngdụngcôngnghệcaotrongsảnxuấtnôngnghiệp, nhiềuquốcgiađãhìnhthànhcácvùngvàkhunôngnghiệpcôngnghệcao. TạiViệt Nam, theoQuyếtđịnhsố 575/QĐ-TTgngày 04/05/2015 củaThủtướngChínhphủvềviệcphêduyệtquyhoạchtổngthểkhuvàvùngnôngnghiệpứngd ụngcôngnghệcaođếnnăm 2020, địnhhướngđến 2030, 12 vùngnôngnghiệpcôngnghệcaođượchiểulà“vùngsảnxuấtnôngnghiệptậptrung, ứngdụngthànhtựucủanghiêncứuvàpháttriểncôngnghệcaođểthựchiệnnhiệmvụsảnxuất mộthoặcmộtvàinôngsảnhànghóavàhànghóaxuấtkhẩuchiếnlượcdựatrêncáckếtquảchọ ntạo, nhângiốngcâytrồng, giốngvậtnuôichonăngsuất, chấtlượngcao; phòng, trừdịchbệnh; trồngtrọt, chănnuôiđạthiệuquảcao; sửdụngcácloạivậttư, máymóc, thiếtbịhiệnđạitrongnôngnghiệp; bảoquản, chếbiếnsảnphẩmnôngnghiệpvàdịchvụcôngnghệcaotrongsảnxuấtnôngnghiệp”. 05 tiêuchíđểxácđịnhvùngsảnxuấtnôngnghiệpcôngnghệcao bao gồm: -Tổchứcsảnxuấtvàtiêuthụsảnphẩmliênkếttheochuỗigiátrị: Vùngsảnxuấtnôngnghiệpcôngnghệcaophảiđượcdoanhnghiệp, hợptácxã hay liênhiệphợptácxãtổchứcvàquảnlý. Cáchoạtđộngđượcliênkếtchặtchẽtheochuỗigiátrị.
- Sảnphẩmsảnxuấttrongvùngcólợithếcủavùng: Cáccácsảnphẩmđượclựachọnlàloạicónăngsuất, chấtlượngcaovàkhảnăngchốngchịuvượttrộivớimôitrường, làsảnphẩmcólợithếcạnhtranhcủavùngnhằmgiatănggiátrịcũngnhưhiệuquảkinhtế, kèmtheosảnxuấttheochấtlượngđạtchuẩntrongnướcvàquốctế. - Ápdụng khoa họckỹthuật: Vùngphảiápdụngđượccôngnghệtiêntiến, côngnghệsinhhọc, laitạovànhângiống. Vớikhảnăngphòngtrừdịchbệnhchocâytrồng, siêuthâmcanhvàcógiátrịcaovàphảithânthiệnvớimôitrường. - Làvùngchuyêncanh: Đâyphảilàvùngcódiệntíchlớn, liềnvùng, liềnthửatrongđịagiớihànhchínhmộttỉnh.
Vùngcóđiềukiệntựnhiêntốt, thíchhợpvàcơsởhạtầnghoànchỉnh. - Đốitượngsảnxuấtvàquymôcủavùng: Diệntíchtốithiểu 50 ha - Sảnxuấthoa. Diệntíchtốithiểu 100 ha - Sảnxuấtrau an toànvàlúa. Diệntíchtốithiểu 5 ha - Nhângiốngvàsảnxuấtnấmăn, nấmdượcliệu.
Diệntíchtốithiểu 300 ha - Câyănquảlâunăm, câycôngnghiệplâunăm (chè, càphê, hồtiêu). Diệntíchtốithiểu 20 ha -Thủysản. Diệntíchtốithiểu 200 ha - Thủysảnnuôithươngphẩm.000 con/năm - Chănnuôibòsữa.000 con/năm - 13 Chănnuôibòthịt.000 con/năm - Chănnuôilợnthịt.000 con/năm - Chănnuôilợngiống (lợnnái).000 con/năm - Chănnuôigiacầm.