Chương 1: Nhữnglýluậnchungvàkinhnghiệmthựctiễnvềthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàon ôngnghiệpcôngnghệcao Chương 2: ThựctrạngthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaotạiViệt Nam Chương 3: Địnhhướngvàgiảipháptăngcườngthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpc ôngnghệcaotạiViệt Nam. CHƢƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀO iii NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO 1. Kháiniệmcôngnghệcaovànôngnghiệpcôngnghệcao Kháiniệmcôngnghệcao “côngnghệcóhàmlượngcaovề nghiêncứu khoa họcvàpháttriểncôngnghệ; đượctíchhợptừthànhtựu khoa họcvàcôngnghệhiệnđại; tạo ra sảnphẩmcóchấtlượng, tínhnăngvượttrội, giátrịgiatăngcao, thânthiệnvớimôitrường; cóvaitròquantrọngđốivớiviệchìnhthànhngànhsảnxuất, dịchvụmớihoặchiệnđạihóangànhsảnxuất, dịchvụhiệncó”. Kháiniệmnôngnghiệpcôngnghệcao Ở Việt Nam, nôngnghiệpcôngnghệcaolà“nền nông nghiệp đượcápdụngnhữngcôngnghệmớivàosả nxuất, bao gồm: công nghiệp hóa nông nghiệp (cơgiớihóacáckhâucủaquátrìnhsảnxuất), tựđộnghóa, côngnghệthông tin, côngnghệvậtliệumới, côngnghệsinhhọcvàcácgiốngcâytrồng, giốngvậtnuôicónăngsuấtvàchấtlượngcao, đạthiệuquảkinhtếcaotrênmộtđơnvịdiệntíchvàpháttriểnbềnvữngtrêncơsởcanhtáchữuc ơ” 1.
Đặcđiểmvàvaitròcủađầutƣtrựctiếpnƣớcngoàiđốivớinôngnghiệpcôngnghệcao Đặcđiểmcủađầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcao - Đầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaomangtínhrủirolớn - Đầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaophụthuộcnhiềuvàođiềukiệnđểứ ngdụng - Nôngsảnlàmộtmặthàngcóđộ co giãncủacầuthấp - Đầutưtrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaorấtcầncósựquảnlývàkiể msoátcủanhànước. Vaitròcủađầutưtrựctiếpnướcngoàiđốivớinôngnghiệpcôngnghệcao iv - Tăngnguồnvốnđầutư - Thúcđẩynhậnchuyểngiaocôngnghệcaochongành - Gópphầnlàmchuyểndịchcơcấukinhtếcủangành - Gópphầnthúcđẩyxuấtkhẩucácmặthàngnôngsản - Thayđổitậpquáncanhtácnôngnghiệp - Gópphầnpháttriểnnguồnnhânlựcvàtạoviệclàm 1. Nội dung thuhútđầutƣtrựctiếpnƣớcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcao - Ban hànhvănbảnpháplývàchínhsáchưuđãiđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngng hệcao - Quyhoạchcáckhuvàvùngnôngnghiệpcôngnghệcao - Đầutưcơsởhạtầngnôngnghiệpcôngnghệcao - Đàotạonguồnnhânlựcnôngnghiệpcôngnghệcao - Hoạtđộngxúctiếnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcao - Pháttriểncácdịchvụhỗtrợchoviệcpháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao 1 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀO NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TẠI VIỆT NAM 2. TìnhhìnhthuhútđầutƣtrựctiếpnƣớcngoàivàonôngnghiệpViệt Nam Quymôvốnđầutư Tổngsốdựánlũykếcònhiệulựctronglĩnhvựcnôngnghiệptínhđến 31/12/2019 là 499 vớitổngsốvốnđăngkýtrên 3,5 tỷ USD, chiếm 1,61% tổngsốdựánvốnđầutưtrựctiếpnướcngoài (trongtấtcảcácngànhlà 30.943 dựán) và 0,97% tổngsốvốnđăngkýcủacácdựánđầutưtrựctiếpnướcngoài (hơn 336 tỷ USD).
Cóthểthấy, sốdựáncũngnhưsốvốnđănglýcủacácdựánđầutưnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệpchiếm tỷlệrấtkhiêmtốn so vớitoànngành, trungbìnhmỗidựánchỉcósốvốnvàokhoảng 7 triệu USD. Xéttheocơcấutiểungành Vốnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệptheotiểungànhphânbổkhô ngđều, cácdựánđầutưchủyếutậptrungvàolĩnhvựcchếbiếngỗvàlâmsản, chănnuôi, chếbiếnthứcăngiasúc, nhữnglĩnhvựcđưalạilợinhuậnnhanhchóng. Trongnhữngnămgầnđây, cơcấuvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàicó xu hướngchuyển sang lĩnhvựctrồngtrọt, chếbiếnnônglâmthủysản. Xéttheođịabànđầutư Tổngsốdựánđầutưtrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệp ở Việt Nam là 488 dựánvàonăm 2018 và 499 dựánvàonăm 2019.
Sốdựánvàsốvốnđăngkývàongànhnôngnghiệpđãít, cơcấudựánvànguồnvốnnàylạiphânbổmấtcânđốitớicácđịaphươngcủacảnước. Hiện nay, cókhoảng 57/64 tỉnh, thànhphốcódựánđầutưtrựctiếpnướcngoàitronglĩnhvựcnôngnghiệptuynhiênphầnlớncác dựánnàyđượctậptrungvàonhữngđịaphươngcólợithếvềcơsởhạtầng, nguồnnhânlực, vùngnguyênliệuvàđiềukiệnvềđấtđaikhíhậu, chủyếutậptrungtạiLâmĐồng, BìnhDương, ThànhphốHồChí Minh, HàNội, ĐồngNai, BìnhPhước,… c. Xéttheohìnhthứcđầutư Hìnhthứcđầutưvốntrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệpcònthiếuđadạng, chủyếucó 3 hìnhthứclà 100% vốnnướcngoài (chiếmkhoảng 75%), liêndoanh (chiếmkhoảng 24%) vàhìnhthứchợpđồnghợptáckinhdoanh (chiếmkhoảng 1%). Xéttheođốitácđầutư Hiện nay, cótrên 50 quốcgiavàvùnglãnhthổđầutưvàolĩnhvựcnôngnghiệp, vớicácquốcgiađiđầulàNhậtBản, HànQuốc, Đài Loan, Malaysia.
Cho đến nay, đãcócácdựántriểnkhaithànhcôngtrongviệcứngdụng khoa họckỹthuậtnôngnghiệpcủaNhậtBảnvàoViệt Nam 2. Nội dung thuhútđầutƣtrựctiếpnƣớcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcaotạiViệt Nam Quyđịnhvàchínhsáchkhuyếnkhíchthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonông nghiệpvànôngnghiệpcôngnghệcao Ban vi hànhchínhsáchliênquanđếnkhuyếnkhíchđầutưvàonôngnghiệpcôngnghệcao Theo LuậtĐầutư 2014 vàNghịđịnh 118/2015/NĐ-CP củaChínhphủngày 12/12/2015 vềquyđịnh chi tiếtvàhướngdẫnthihànhmộtsốđiềucủaLuậtĐầutư - Dựánđầutưtạiđịabànưuđãiđầutưtheoquyđịnhtạikhoản 2 Điều 16 củaLuậtĐầutư 2014 vàNghịđịnhsố 118/2015/NĐ-CP ngày 12 tháng 11 năm 2015 củaChínhphủ. Cácchínhsáchvềmiễn, giảmthuếkhiđầutưvàonôngnghiệpvànôngnghiệpcôngnghệcao Năm 2016, Thôngtư 96/2015/TT-BTC củaBộTàichínhngày 06/8/2015 hướngdẫnvềthuếthunhậpdoanhnghiệptạiNghịđịnh 12/2015/NĐ-CP củaChínhphủvàsửađổi, bổ sung mộtsốđiềucủaThôngtư 78/2014/TT-BTC, Thôngtư119/2014/TT-BTC, Thôngtư 151/2014/TT-BTC bắtđầucóhiệulực, bao gồmnhữngưuđãiđốivớilĩnhvựcnôngnghiệp: Hỗtrợđầutưpháttriểnhệthốngkếtcấuhạtầngkỹthuật, hạtầngxãhộikhukinhtế, khucôngnghệcao Theo LuậtĐầutư 2014 vàNghịđịnh 118/2015/NĐ-CP củaChínhphủngày 12/12/2015,nguồnvốnngânsáchnhànướcđượcbốtríđểhỗtrợcáchoạtđộng. Theo Nghịđịnhsố 57/2018/NĐ-CP củaChínhphủvềcơchế, chínhsáchkhuyếnkhíchdoanhnghiệpđầutưvàonôngnghiệp, nôngthôn Chínhsáchhỗtrợtíndụng Nghịquyếtsố 30/2017/NQ - CP củaChínhphủngày 7/3/2017, chỉđạocủaThủtướngChínhphủvềgóitíndụng 100.000 tỷđồngtừnguồnvốnhuyđộngcủacácngânhàngthươngmạiđểchovaypháttriểnnôngnghiệ pcôngnghệcao, nôngnghiệpsạchvớilãisuấtphùhợp, thấphơntừ 0,5 - 1,5% so vớilãisuấtthịtrường.
Vớisựhỗtrợnày, cáccánhân, doanhnghiệpsảnxuấtnôngnghiệpứngdụngcaosẽđượchưởngcácưuđãiđểtạođiềukiệnph áttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao. Chínhphủ ban hànhNghịđịnhsố 57/2018/NĐ-CP Vềcơchế, chínhsáchkhuyếnkhíchdoanhnghiệpđầutưvàonôngnghiệp, vii nôngthôntrongđócóquyđịnhvềmứchỗtrợvàthờigianhỗtrợđốivớicácdựánnôngnghiệpđ ặcbiệtưuđãiđầutư, hạnmứcvayvốnđượchỗtrợlãisuấttốiđakhôngquá 70% tổngmứcđầutưcủadựán. Chínhsáchvềđấtđai Cácchínhsáchvềưuđãi, hỗtrợmiễn, giảmtiềnsửdụngđất; miễn, giảmtiềnthuêđất, thuêmặtnướccủaNhànướcchocácdựánnôngnghiệpưuđãiđầutưvàkhuyếnkhíchđầutưvà hỗtrợtậptrungđấtđaicũngđược ban hànhtrongNghịđịnhsố 57/2018/NĐ-CP củaChínhphủVềcơchế, chínhsáchkhuyếnkhíchdoanhnghiệpđầutưvàonôngnghiệp, nôngthôn. Chínhsáchhỗtrợvàkhuyếnkhíchkhácpháttriểnnôngnghiệpvànôngnghiệpcôngn ghệcao Theo Nghịđịnhsố 57/2018/NĐ-CP củaChínhphủvềcơchế, chínhsáchkhuyếnkhíchdoanhnghiệpđầutưvàonôngnghiệp, nôngthôn: Doanhnghiệpcódựánnôngnghiệpđặcbiệtưuđãiđầutưvàkhuyếnkhíchđầutưđượcngânsá chnhànướchỗtrợtrựctiếpđàotạonghềcho lao độngvớimứchỗtrợ 02 triệuđồng/tháng/lao độngtrongthờigian 3 tháng.
Quyhoạchcáckhu, vùngnôngnghiệpcôngnghệcao Đểkhaitháctriệtđểlợithế so sánhvềđiềukiệntựnhiên, nguồnlựcvàkinhtế, xãhộicủatừngvùngsinhtháitạođiềukiệnchoviệcpháttriểnứngdụngcôngnghệcaotrongn ôngnghiệpvàthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoài. Ngày 04/05/2015, ChínhPhủđã ban hànhQuyếtđịnh 575/QĐ- TTgvềviệcphêduyệtQuyhoạchtổngthểkhuvàvùngnôngnghiệpứngdụngcôngnghệcaođ ếnnăm 2020 vàđịnhhướngđếnnăm 2030 Đầutưcơsởhạtầngnôngnghiệpcôngnghệcao Vềđườngxávàgiaothôngnôngthôn: ChiếnlượcpháttriểngiaothôngcủaViệt Nam đếnnăm 2020 đãđượcphêduyệttrongQuyếtđịnhsố 206/204/QĐ- TTgcủaThủtướngChínhphủngày 10 tháng 12 năm 2004. Vềtướitiêu, cấpthoátnước: Đến nay cảnướccó 75 hệthốngthủylợilớn, 800 viii hồđậploạilớnvàvừa, hơn 3.500 hốcó dung tíchtrên 1 triệu m3 nướcvàđậpcaotrên 10 m, hơn 5.000 cốngtưới- tiêulớn, trên 10.000 trạmbơmlớnvàvừavớitổngcôngsuấtbơm 24,8 triệu m3/h, hàngvạncôngtrìnhthủylợivừavànhỏ. Vềdịchvụbưuchínhviễnthôngngàycàngpháttriểnvàđãđápứngđượcnhucầucủap háttriểnđôthị, nôngthôn.
Tuynhiên, việcứngdụngvàsửdụnghạtầngviễnthôngvàophụcvụchocácđịnhhướngpháttriểnquốcgi athôngminh, đôthịthôngminhmớichỉbướcđầuđượctriểnkhaivàcònphảiđượcthúcđẩymạnhmẽhơnnữ a. Vềkhobãi, tínhđếnthờiđiểmcuốinăm 2018, nước ta cókhoảng 50 trungtâmhệthốngkhovận, logistics. Điềunàykhiếncho chi phíbảoquảnvàvậnchuyểnnôngsảnluônchiếmtỷlệlớntrongcơcấugiáthànhsảnphẩmcủac ácdựánnôngnghiệpcôngnghệcao. Đàotạonguồnnhânlựcnôngnghiệpcôngnghệcao Hiện nay, cảnướccó 13 trườngĐạihọc, Cao đẳngđàotạovềnônglâmnghiệp; 60% trườngTrungcấpchuyênnghiệp, Cao đẳngnghề, trungcấpnghề, trungtâmdạynghềvềnônglâmnghiệp.
Cáctrườngnàychuyênđàotạocáccánbộ khoa họckỹthuậtvàquảnlý, đàotạotaynghềcho lao độngnôngnghiệp, nôngthôn. Hoạtđộngxúctiếnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàonôngnghiệpcôngnghệcao Cáchoạtđộngxúctiếnđầutưrấtquantrọngvìthông qua cáchoạtđộngnàycóthểtruyềnđạtthông tin vềmôitrườngđầutưcủaViệt Nam tớinhàđầutưnướcngoàithông qua việctăngcườnggiớithiệu, quảngbávàhỗtrợnhàđầutư, như: tổchứcđóncácđoànthamquan, khảosáttạiđịaphương; tổchức/thamgiacáchộithảo khoa học, diễnđànđầutư, kinhtếtạikhuvựcvàquốctế. Hiện nay, việcxúctiếnhoạtđộngđầutưkhôngchỉbằnghìnhthứcquảngbá ra bênngoàimàcònbằnghìnhthứcxúctiếnđầutưtạichỗthông qua việctạoấntượngtốtvớicácnhàđầutưđã, đangvàsẽđầutưtạiđịaphương. Pháttriểncácdịchvụhỗtrợchoviệcpháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao Vềdịchvụtàichínhnôngnghiệp: Đầutưpháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcaocó chi ix phíđầutưrấtlớn, nhưngthờigianđểbắtđầusinhlờidài, cónhiềurủironhưthiên tai, dịchbệnh,…nênluồngvốnđầutưkhôngđổvàonhiều.
Vềdịchvụcungcấpvậttư, thiếtbịphụcvụpháttriểnnôngnghiệpcôngnghệcao:làcácyếutốđầuvàochosảnxuấtnôngn ghiệpnóichungvànôngnghiệpcôngnghệcaonóiriêng. Kếtquảthuhútvốnđầutƣtrựctiếpnƣớcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaot ạiViệt Nam Vốnvàdựánđầutư Theo nhưnhữngsốliệuđãphântích ở trên, thựctếtỷtrọngvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàicholĩnhvựcnôngnghiệptạiViệt Nam chỉđạt 0,97% (tươngđươngkhoảng 3,5 tỷ USD) vàonăm 2019, vàsốvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàivàolĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaochỉchiếmkhoản g 18% dòngvốntrên, tứcvàokhoảng 0,63 tỷ USD (xấpsỉ 0.19% tổngvốnđầutưtrựctiếpnướcngoàiđăngkývàoViệt Nam năm 2019). Vàgần 80% sốvốnnàylạitậptrungđầutưchủyếuchonôngnghiệpcôngnghệcaotạiLâmĐồng, mộttrongnhữngtỉnhthựchiệnnôngnghiệpcôngnghệcaohiệuquảnhấttạinước ta tronggiaiđoạnvừa qua. Đốitácđầutư Tínhđếnngày 20/09/2019, top 10 nướcđầutưvàoViệt Nam bao gồm: HànQuốc, NhậtBản, Singapore, Đài Loan, HồngKông, Quầnđảo Virgin – Anh, TrungQuốc, Malaysia, Thái Lan vàHà Lan.
Trongđó, HànQuốclàđấtnướcđầutưnhiềunhấtvàoViệt Nam vớisốvốnđăngkýtínhđếnngày 20/09/2019 là 65,77 tỷ USD; xếpthứ 2 làcácnhàđầutưNhậtBảnđãđầutưvàoViệt Nam vớitổngvốnđăngkýlàhơn 60,35 tỷ USD. Tuynhiên, hầuhếtsốvốntrêngầnnhưđầutưvàocáclĩnhvựcnhưcôngnghiệp, chếbiến, chếtạo, bấtđộngsản, du lịch,…Tỷtrọngđầutưvàonôngnghiệplàrấtthấp. Đánhgiáchungvềthựctrạngthuhútđầutƣtrựctiếpnƣớcngoàivàonôngnghiệpcông x nghệcaotạiViệt Nam Nhữngkếtquảđạtđượcvànguyênnhân FDI tronglĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaogópphầnbổ sung nguồnvốnchođầutưpháttriểntronglĩnhvựcnày, làmtăngtổngvốnđầutưnóichungchonềnkinhtếcũngnhưchongànhnôngnghiệp. FDI tronglĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaođãbướcđầuthựchiệnchủtrươngchuyểndịchcơcấ ucâytrồng, vậtnuôi, gópphầnđadạnghóasảnphẩm, thayđổiphươngthứcsảnxuấttruyềnthốngbằngcácphươngthứcsảnxuấtmớivớiquymôlớ n, tiếpthuvàứngdụngcáccôngnghệmớivàosảnxuất, nângcaogiátrịgiatăngvàtínhcạnhtranhcủahànghóanôngsản.
FDI vàolĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaocũngtạothêmnhiềuviệclàmmới, nângcaothunhậpchongười lao độngtạiđịaphương, cảithiệnđờisốngkinhtế - xãhộicủanhiềuvùngnôngthôn, cảithiệncơsởhạtầng, gópphầnxóađóigiảmnghèo. Nhữnghạnchếcòntồntại Cácnhàđầutưnướcngoàichưaquantâmtớilĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcaocủa Việt Nam. Nguồnvốn FDI phânbổkhôngđồngđềugiữacácđịaphương. Hầuhếtcácdựánđềutậptrung ở cácvùngđangcótrìnhđộcaohơntrongápdụngnôngnghiệpcôngnghệcaonhư: LâmĐồng, HàNội, BìnhDương,… CácđốitácđầutưchủyếulàmộtsốquốcgiaChâu ÁnhưNhậtBản, HànQuốc, ĐàiLoan,…Nhữngquốcgiacónềnkinhtếpháttriểnmạnhmẽ, quymôvốnđầutưlớnvàcóhệthống khoa họccôngnghệkỹthuậttiêntiến, hiệnđạinhưMỹvàcácquốcgiaChâuÂuhầunhưkhôngquantâmtớingànhnôngnghiệpViệt Nam vàlĩnhvựcnôngnghiệpcôngnghệcao.