ĐẶT VẤN ĐỀ Vấn đề nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, tất cả vì sự hài lòng của người bệnh, việc giảm thời gian chờ khám bệnh là vấn đề quan trọng của tất cả các cơ sở khám chữa bệnh. Tại không ít bệnh viện trên địa bàn thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, tình trạng bệnh nhân phải chờ khám bệnh nhiều giờ liền, mà vẫn chưa tới lượt khám vẫn thường xuyên xảy ra. Theo nghiên cứu của Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế thì tình trạng quá tải là phổ biến tại hầu hết các bệnh viện ở các tuyến, đặc biệt quá tải trầm trọng ở tuyến trung ương và tuyến tỉnh. Tình trạng quá đông bệnh nhân xuất hiện cả ở khu vực phòng khám lẫn khu vực điều trị nội trú: 2-3 bệnh nhân nội trú/1 giường, 1 bác sỹ phòng khám phải khám 60 - 100 bệnh nhân/ngày là phổ biến [28].
Tình trạng quá tải gây hệ quả xấu cho cả bệnh nhân và nhân viên y tế. Bệnh nhân phải chờ đợi rất lâu mới đến lượt khám, thực hiện các cận lâm sàng, kê đơn và tư vấn… Do đó, bệnh nhân dễ bức xúc và không hài lòng về dịch vụ khám chữa bệnh. Nhiều khảo sát về sự hài lòng của bệnh nhân đối với thời gian chờ khám chữa bệnh đã được tiến hành có kết quả rất khác nhau, ví dụ như ở Can Lộc, Hà Tĩnh tỉ lệ bệnh nhân hài lòng với thời gian khám là 20,6% [35] hay tại Bệnh viện nhiệt đới Thành Phố Hồ Chí Minh, tỉ lệ này là 86,5% [23]. Bên cạnh tình trạng quá tải bệnh viện do quá đông bệnh nhân đến khám trong ngày, quy trình khám, chữa bệnh chưa thật sự hợp lý và khoa học, chưa tuân thủ theo hướng dẫn quy trình khám bệnh của Bộ Y tế là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên [14].
Cùng với sự phát triển của xã hội, các dịch vụ y tế hiện nay cũng phát triển, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong khám chữa bệnh của nhân dân. Năm 2014 được Ngành Y tế chọn làm năm cải cách thủ tục hành chính trong công tác khám, chữa bệnh thông qua việc thực hiện Quyết định số 1313/QĐ-BYT ngày 22/4/2013 của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc “Hướng dẫn quy trình khám bệnh tại khoa Khám bệnh của bệnh viện” nhằm giảm phiền hà, đem lại sự hài lòng cho bệnh nhân. 2 Nhằm thực hiện tốt Quyết định trên, Bệnh viện đa khoa Nông Nghiệp đã đưa ra các giải pháp cải tiến quy trình Khám bệnh, cải tạo cơ sở hạ tầng; Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin; Bố trí đủ nhân lực và có chất lượng; Bổ sung các trang thiết bị cho Khoa Khám bệnh. tuy nhiên vẫn chưa hoàn toàn đáp ứng được mong đợi của người bệnh.
Yếu tố đạt tỷ lệ hài lòng với thời gian chờ khám bệnh thấp (đạt 30,9%). Tỷ lệ bệnh nhân thực sự hài lòng với “Quy trình khám bệnh” tại Khoa khám bệnh của bệnh viện đạt 50,4% [29]. Vậy, thời gian chờ khám bệnh của người bệnh là bao nhiêu và có những yếu tố nào ảnh hưởng tới thời gian chờ khám bệnh? Từ đó đưa ra được các giải pháp cải tiến quy trình khám bệnh, giảm thời gian chờ đợi cho người bệnh là hết sức cần thiết. Vì vậy tôi chọn đề tài nghiên cứu: "Thực trạng và một số yếu tố ảnh hưởng đến thời gian chờ khám bệnh của người bệnh tại bệnh viện đa khoa Nông Nghiệp năm 2018" 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2.
Xác định thời gian chờ khám bệnh của người bệnh tới khám tại khoa Khám bệnh, Bệnh viện đa khoa nông nghiệp năm 2018. Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng tới thời gian chờ khám bệnh tại khoa Khám bệnh, Bệnh viện đa khoa nông nghiệp năm 2018. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Quản lý khoa Khám bệnh 1.
Định nghĩa khoa Khám bệnh Khoa Khám bệnh (KKB) là một đơn vị nằm trong bệnh viện đa khoa hoặc chuyên khoa, có nhiệm vụ tiếp đón, khám bệnh, phân loại và xử lý ban đầu cho người bệnh thuộc phạm vi phụ trách. Khoa Khám bệnh là bộ mặt của bệnh viện, là nơi tiếp xúc đầu tiên của nhân viên bệnh viện với người bệnh trong quá trình KCB, chăm sóc sức khỏe nhân dân. Vì vậy, đòi hỏi phải có một tổ chức chặt chẽ, khoa học, có đội ngũ cán bộ công chức, đảm bảo chất lượng chuyên môn cũng như có tinh thần thái độ phục vụ tốt để có thể giải quyết công việc một cách nhanh chóng, kịp thời và hiệu quả [34]. Chức năng nhiệm vụ và tổ chức khoa Khám bệnh Chức năng nhiệm vụ: KKB có những chức năng, nhiệm vụ sau đây: - Khám, chẩn đoán, phân loại và xử trí ban đầu những người bệnh được các cơ sở y tế tuyến dưới gửi đến hoặc tự đến.
- Xử trí cấp cứu ban đầu, những trường hợp đến khám cấp cứu, những trường hợp bệnh nặng phải sơ cứu ngay tại KKB. - Điều trị theo dõi và chăm sóc những người bệnh, làm các xét nghiệm cơ bản, thăm dò chức năng hoặc gửi đi khám chuyên khoa. - Tổ chức thực hiện, hướng dẫn người bệnh làm các xét nghiệm cơ bản, thăm dò chức năng hoặc gửi đi khám chuyên khoa. - Tổ chức vận chuyển, hướng dẫn và cử nhân viên đi cùng khi đưa người bệnh vào điều trị nội trú tại các khoa, phòng hoặc chuyển người bệnh cấp cứu lên tuyến trên.
- Tham gia công tác cấp cứu, KCB ngoại viện khi có yêu cầu. - Tuyên truyền giáo dục sức khỏe, hướng dẫn phòng bệnh, tư vấn sức khỏe nâng cao kiến thức bảo vệ sức khỏe cho nhân dân. 5 - Quản lý hồ sơ sức khỏe, máy móc trang thiết bị, nhân viên, kế hoạch hoạt động và các lĩnh vực khác của khoa. Tổ chức khoa Khám bệnh: Một trong tám chức năng nhiệm vụ của KKB là khám, chẩn đoán, phân loại và xử lý ban đầu những người bệnh được các cơ sở y tế tuyến dưới gửi đến hoặc tự đến.
Để bảo đảm thực hiện tốt nhiệm vụ, KKB cần có những bộ phận sau: - Phòng tiếp đón hướng dẫn người bệnh khám bệnh, tùy theo loại bệnh viện và điều kiện KKB có thể có phòng tiếp đón riêng hoặc chỉ là một bàn hay một góc tiếp đón để đảm bảo người bệnh đến khám nhanh chóng và kịp thời. - Các phòng khám: Có thể có nhiều phòng khám hoặc một phòng khám chung có nhiều bàn khám. - Phòng cấp cứu ban đầu, để giải quyết cấp cứu ngay khi người bệnh đến khám ở trong tình trạng nặng cần phải cấp cứu tại chỗ. - Phòng khám theo dõi, điều trị người bệnh nằm lưu lại KKB.
- Phòng xét nghiệm cơ bản, thăm dò chức năng, X - Quang (tùy theo điều kiện của mỗi bệnh viện). - Ngoài ra có thể có các phòng trưởng khoa, phòng hành chính khoa, phòng thay phát quần áo cho người bệnh trước khi vào khoa điều trị, kho đồ vải và trang thiết bị. Quy trình và thời gian chờ khám bệnh theo quy định của Bộ Y Tế 1. Quy trình khám bệnh Ngày 22 tháng 4 năm 2013, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1313/QĐ - BYT về việc ban hành Hướng dẫn quy trình khám bệnh tại KKB của bệnh viện trải qua 04 bước cơ bản như sau: Bước 1: Tiếp đón người bệnh.
Bước 2: Khám lâm sàng và chẩn đoán. Khám lâm sàng. Xét nghiệm, chẩn đoán và chỉ định điều trị. Thực hiện kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, chẩn đoán bệnh và chỉ định điều trị.
6 Thực hiện kỹ thuật thăm dò chức năng, chẩn đoán bệnh và chỉ định điều trị. Các trường hợp thực hiện khám lâm sàng và có chỉ định làm 1, 2 hoặc 3 kỹ thuật cận lâm sàng phối hợp (xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, thăm dò chức năng), thực hiện kỹ thuật hoặc chuyển khám chuyên khoa. Bước 3: Thanh toán viện phí. Bước 4: Phát và lĩnh thuốc.
Thời gian chờ khám bệnh Định nghĩa: Thời gian chờ khám bệnh là tổng thời gian của người bệnh sử dụng từ khi nhân viên y tế (NVYT) phát số thứ tự cho người bệnh cho đến khi người bệnh nhận hoặc mua thuốc xong hoặc tiến hành làm thủ tục nhập viện (bao gồm thời gian chờ đăng ký, khám bệnh, thực hiện cận lâm sàng, thời gian chờ thanh toán, phát và lĩnh thuốc) [6]. Thời gian chờ khám bệnh theo chỉ tiêu phấn đấu của Bộ y tế đặt ra là: - Khám lâm sàng đơn thuần: Thời gian trung bình dưới 2 giờ (120 phút). - Khám lâm sàng có làm thêm 01 kỹ thuật xét nghiệm/chẩn đoán hình ảnh, thăm dò chức năng (xét nghiệm cơ bản, chụp X-quang thường quy, siêu âm): Thời gian trung bình dưới 3 giờ (180 phút). - Khám lâm sàng có làm thêm 02 kỹ thuật phối hợp cả xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh hoặc xét nghiệm và thăm dò chức năng (xét nghiệm cơ bản, chụp X-quang thường quy, siêu âm): Thời gian trung bình dưới 3.
- Khám lâm sàng có làm thêm 03 kỹ thuật phối hợp cả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và thăm dò chức năng (xét nghiệm cơ bản, chụp X-quang thường quy, siêu âm, nội soi): Thời gian trung bình dưới 4 giờ (240 phút). Một số yếu tố ảnh hưởng đến quy trình và thời gian chờ khám bệnh 1. Cơ sở hạ tầng Cơ sở hạ tầng (CSHT) của bệnh viện là một công trình kiến trúc có những đặc thù để KCB và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. CSHT bao gồm: Nhà, đất, sân, vườn, đường đi nội bộ, hệ thống cấp điện, cấp/thoát nước, hệ thống xử lý chất thải trong bệnh viện.
CSHT của bệnh viện đa khoa không chỉ là nơi thực thi nhiệm vụ 7 KCB với hệ thống TTBYT mà nó còn tạo ra môi trường chăm sóc sức khỏe cả về vật chất lẫn tinh thần (tâm lý) giúp đắc lực cho công tác chuyên môn để người bệnh chóng khỏi, trở về với gia đình và cộng đồng [25]. CSHT, buồng bệnh của bệnh viện được nâng cấp, tạo điều kiện phục vụ người bệnh tốt hơn [28]. Tuy nhiên, các bệnh viện đa khoa tuyến huyện phần lớn được xây dựng trong thời kỳ bao cấp hoặc sau ngày giải phóng miền Nam, dây chuyền phục vụ không rõ ràng hoặc đã quá lạc hậu. Đa số diện tích hiện có rất lớn nhưng diện tích hiện đang sử dụng rất ít, phần lớn bỏ hoang do người bệnh vượt tuyến nhiều trong cơ chế thị trường.
Các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh nhà cửa đã xuống cấp trầm trọng, một số nơi vẫn còn là nhà cấp bốn cũ, dây chuyền phục vụ nói chung đều lạc hậu.