Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát dục và tỷ lệ mắc bệnh của đàn gà VCZ 16 nuôi tại Thái Nguyên

Luận văn nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát dục và tỷ lệ mắc bệnh của đàn gà VCZ 16 thương phẩm nuôi tại Thái Nguyên, cung cấp thông tin hữu ích cho ngành chăn nuôi.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Thúy Mỵ
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Theo dõi khả năng sinh trưởng, phát dục và tỷ lệ mắc bệnh của đàn gà VCZ 16 thương phẩm nuôi tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Sinh trưởng
• 2.2.1. Khái niệm
• 2.2.2. Các chỉ tiêu đánh giá sinh trưởng
• 2.2.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của gia cầm
• 2.2.3.1. Ảnh hưởng của dòng, giống
• 2.2.3.2. Ảnh hưởng của tuổi
• 2.2.3.3. Ảnh hưởng của tính biệt
• 2.2.3.4. Ảnh hưởng của mùa vụ
• 2.2.3.5. Ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng
• 2.2.3.6. Ảnh hưởng của tốc độ mọc lông
• 2.2.3.7. Điều kiện ngoại cảnh
• 2.3. Phát dục
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.1. Sơ đồ bố trí thí nghiệm
• 3.3.2. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.3. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả phục vụ sản xuất
• 4.2. Kết quả chuyên đề nghiên cứu khoa học
• 4.3. Đặc điểm ngoại hình của gà VCZ 16
• 4.4. Tỷ lệ nuôi sống của gà VCZ 16
• 4.5. Khả năng sinh trưởng của gà VCZ 16
• 4.6. Tuổi đẻ bói của gà thí nghiệm
• 4.7. Tiêu tốn thức ăn và chi phí cho 1 gà mái hậu bị
• 4.8. Tình hình nhiễm một số bệnh ở gà VCZ 16
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Theo dõi sinh trưởng

Việc theo dõi sinh trưởng của đàn gà VCZ 16 tại Thái Nguyên là một phần quan trọng trong nghiên cứu này. Sinh trưởng được định nghĩa là quá trình tích lũy chất hữu cơ, chủ yếu là protein, dẫn đến sự tăng trưởng về khối lượng và kích thước của cơ thể. Theo nghiên cứu, tốc độ sinh trưởng của gà VCZ 16 phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống, chế độ dinh dưỡng và điều kiện môi trường. Kết quả cho thấy gà VCZ 16 có khả năng sinh trưởng tốt, với khối lượng cơ thể tăng dần qua các tuần tuổi. Đặc biệt, việc ghi nhận khối lượng cơ thể ở các thời điểm khác nhau giúp đánh giá chính xác khả năng sinh trưởng của giống gà này. Theo Trần Đình Miên và Nguyễn Kim Đường (1992), sự tăng trưởng không chỉ phản ánh sức sản xuất mà còn liên quan đến các đặc điểm di truyền của giống. Do đó, việc theo dõi sinh trưởng không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn trong việc cải thiện quy trình chăn nuôi.

1.1. Các chỉ tiêu đánh giá sinh trưởng

Các chỉ tiêu đánh giá sinh trưởng của gà VCZ 16 bao gồm khối lượng cơ thể, chiều cao và thể tích. Khối lượng cơ thể được xem là chỉ tiêu chính để đánh giá khả năng sinh trưởng. Theo Chambers (1990), sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối là hai khái niệm quan trọng trong việc đánh giá sự phát triển của gà. Sinh trưởng tuyệt đối được tính bằng gam/con/ngày, trong khi sinh trưởng tương đối là tỷ lệ phần trăm tăng lên so với thời điểm khảo sát ban đầu. Việc sử dụng các chỉ tiêu này giúp người chăn nuôi có cái nhìn tổng quan về sự phát triển của đàn gà, từ đó đưa ra các biện pháp quản lý và chăm sóc phù hợp nhằm nâng cao năng suất chăn nuôi.

II. Phát dục

Quá trình phát dục của gà VCZ 16 là một yếu tố quan trọng không thể bỏ qua trong nghiên cứu này. Phát dục không chỉ đơn thuần là sự tăng trưởng về kích thước mà còn liên quan đến sự hoàn thiện các chức năng của cơ thể. Theo Trần Thanh Vân và cộng sự (2015), phát dục bắt đầu từ khi trứng được thụ tinh và kéo dài cho đến khi gà trưởng thành. Sự phát dục của gà VCZ 16 được ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như dinh dưỡng, điều kiện môi trường và giống. Việc theo dõi sự phát dục giúp xác định thời điểm gà đạt đến độ tuổi sinh sản, từ đó có thể tối ưu hóa quy trình chăn nuôi. Đặc biệt, việc nghiên cứu về phát dục còn giúp người chăn nuôi lựa chọn giống gà phù hợp với mục đích sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát dục

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình phát dục của gà VCZ 16, trong đó chế độ dinh dưỡng và điều kiện môi trường là hai yếu tố quan trọng nhất. Chế độ dinh dưỡng không chỉ cung cấp năng lượng mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển của các bộ phận cơ thể. Theo nghiên cứu, gà được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng sẽ phát triển nhanh hơn và đạt độ tuổi sinh sản sớm hơn. Bên cạnh đó, điều kiện môi trường như nhiệt độ, độ ẩm cũng có tác động lớn đến sự phát dục. Nghiên cứu cho thấy, gà sống trong môi trường ổn định về nhiệt độ và độ ẩm sẽ có khả năng phát dục tốt hơn, từ đó nâng cao năng suất trứng và chất lượng thịt.

III. Tỷ lệ bệnh

Tỷ lệ mắc bệnh trong đàn gà VCZ 16 là một vấn đề quan trọng trong nghiên cứu này. Việc theo dõi tỷ lệ bệnh giúp xác định các bệnh thường gặp và đưa ra biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Theo kết quả nghiên cứu, tỷ lệ mắc bệnh của gà VCZ 16 trong giai đoạn hậu bị là một trong những chỉ tiêu cần được chú trọng. Các bệnh như Bạch lỵ và CRD đã được ghi nhận với tỷ lệ nhiễm khác nhau theo tuần tuổi. Việc nắm bắt thông tin về tỷ lệ bệnh không chỉ giúp người chăn nuôi có biện pháp phòng bệnh kịp thời mà còn góp phần nâng cao sức khỏe và năng suất của đàn gà.

3.1. Phương pháp phòng bệnh

Phòng bệnh cho đàn gà VCZ 16 là một phần không thể thiếu trong quy trình chăn nuôi. Việc áp dụng các biện pháp phòng bệnh như tiêm vắc-xin định kỳ và quản lý môi trường sống là rất cần thiết. Theo tài liệu nghiên cứu, việc tiêm vắc-xin cho gà giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và nâng cao sức đề kháng. Bên cạnh đó, việc quản lý chế độ dinh dưỡng và vệ sinh chuồng trại cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh tật. Các biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của đàn gà mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm giữ vị trí then chốt trong việc đáp ứng nhu cầu thực phẩm và nâng cao chất lượng khẩu phần ăn hàng ngày của xã hội. Theo số liệu thống kê điều tra chăn nuôi cả nước kỳ ngày 01/10/2017, tổng đàn gia cầm đạt 385,5 triệu con (tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2016), sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt 1,03 triệu tấn (tăng 7,3%) và sản lượng trứng gia cầm đạt 10,6 triệu quả (tăng 12,6%). Trong đó, tỉnh Thái Nguyên ghi nhận mức tăng trưởng sản lượng trứng đạt 33,04%.

Bên cạnh các giống gà hướng trứng phổ biến tại Việt Nam như Ai Cập, HA1, HA2 và GT34, giống gà VCZ 16 là sản phẩm thuộc chương trình hợp tác song phương giữa Việt Nam và Cộng hòa Séc do Trung tâm Nghiên cứu Gia cầm Thụy Phương tiếp nhận và chuyển giao. Khí hậu nhiệt đới gió mùa tại miền Bắc với đặc trưng nóng ẩm về mùa hè và lạnh ẩm về mùa đông thường khiến đàn gia cầm mẫn cảm với dịch bệnh. Nhằm đánh giá mức độ thích nghi, khả năng tăng trưởng và tình trạng bệnh lý của dòng gà này tại địa phương, đề tài "Theo dõi khả năng sinh trưởng, phát dục và tỷ lệ mắc bệnh của đàn gà VCZ 16 thương phẩm nuôi tại Thái Nguyên" đã được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể gồm:

1. Bản thân người học tập làm quen với công tác nghiên cứu khoa học chuyên ngành.
2. Đánh giá các đặc điểm sinh trưởng và phát dục của đàn gà VCZ 16 nuôi tại Thái Nguyên.
3. Xác định tỷ lệ mắc bệnh trên đàn gà VCZ 16 trong điều kiện chăn nuôi thực tế.
4. Xây dựng minh chứng khoa học về khả năng sản xuất của giống gà VCZ 16 nhằm làm căn cứ hoàn thiện quy trình kỹ thuật nuôi dưỡng trong nông hộ.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn gà thương phẩm VCZ 16 giai đoạn từ 1 ngày tuổi đến 18 tuần tuổi (tuổi đẻ bói).
• Phạm vi không gian: Trang trại gia cầm VM, xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Từ ngày 18/11/2017 đến ngày 18/5/2018 (vụ Đông - Xuân).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hệ thống lý thuyết về sinh lý sinh trưởng, phát dục gia cầm và bệnh học thú y:

• Cơ sở sinh lý sinh trưởng và phát dục: Sinh trưởng được xác định là quá trình tích lũy chất hữu cơ (chủ yếu là protein) qua sự phân chia và gia tăng kích thước tế bào, chịu sự chi phối của tính trạng di truyền, dinh dưỡng, tuổi, tính biệt, mùa vụ và điều kiện tiểu khí hậu chuồng nuôi. Khả năng sinh trưởng được đo lường qua sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối. Quá trình phát dục thể hiện sự biến đổi về chất lượng, hình thành và hoàn thiện chức năng các cơ quan sinh dục dưới tác động của cơ chế hormone (gonadotropin, LH) cùng chế độ chiếu sáng.
• Bệnh học gia cầm: Tập trung vào hai bệnh truyền nhiễm phổ biến trong giai đoạn hậu bị là bệnh Bạch lỵ (Salmonella gallinarum và Salmonella pullorum) lây qua tiêu hóa/hô hấp, và bệnh hen gà CRD (Mycoplasma gallisepticum) gây tổn thương đường hô hấp trên và túi khí.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm và thu thập số liệu:

• Bố trí thí nghiệm: Theo dõi trực tiếp đàn gà thí nghiệm gồm 500 con gà VCZ 16, áp dụng phương thức nuôi chuồng hở, cho ăn tự do.
• Chế độ dinh dưỡng: Giai đoạn 1–8 tuần tuổi sử dụng thức ăn Japfa GĐ30/F30 (protein thô CP: 20,0%, năng lượng trao đổi ME: 2800 kcal/kg); giai đoạn 8–18 tuần tuổi dùng thức ăn F31 (CP: 15,5%, ME: 2750 kcal/kg); tuần thứ 17 bắt đầu chuyển sang thức ăn gà đẻ AC1-240 (CP: 16,5%, ME: 2650 kcal/kg).
• Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi:
  • Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn: Ghi nhận số gà sống sót định kỳ ở 0, 7, 21, 56, 70, 84, 112 và 126 ngày tuổi.
  • Đặc điểm ngoại hình và phát dục: Quan sát định kỳ màu lông, màu mỏ, da chân, sự phát triển mào tích, sắc diện mặt và tập tính bới ổ.
  • Sinh trưởng tích lũy: Cân ngẫu nhiên mẫu $n \ge 50$ con vào sáng sớm thứ Hai hàng tuần trước khi cho ăn (sơ sinh dùng cân điện tử độ chính xác 0,1 g; các tuần sau dùng cân đồng hồ Nhơn Hòa 2 kg độ chính xác $\pm 5$ g).
  • Tuổi đẻ bói: Thời điểm đàn gà mái đạt tỷ lệ đẻ 5%.
  • Tiêu thụ thức ăn và chi phí: Cân đong lượng cám tiêu thụ hàng ngày và hạch toán chi phí trực tiếp (giống, thức ăn, thú y, điện nước, đệm lót).
  • Chẩn đoán và điều trị bệnh: Quan sát triệu chứng lâm sàng kết hợp mổ khám kiểm tra bệnh tích điển hình; tiến hành cách ly điều trị bằng phác đồ kháng sinh.
• Xử lý số liệu: Quản lý và xử lý dữ liệu bằng phần mềm Microsoft Excel theo phương pháp thống kê sinh vật học, xác định giá trị trung bình ($\bar{X}$), sai số trung bình ($m_{\bar{X}}$), độ lệch chuẩn ($SD$) và hệ số biến dị ($C_v%$).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tổng quan về thực trạng phát triển ngành chăn nuôi gia cầm trong nước giai đoạn 2016–2017, tốc độ gia tăng sản lượng trứng tại các địa phương trọng điểm, sự xuất hiện của dòng gà chuyên trứng VCZ 16 trong chương trình hợp tác với Cộng hòa Séc, mục đích và ý nghĩa khoa học - thực tiễn của đề tài.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về:

• Quy luật sinh trưởng, phát dục và các chỉ tiêu đánh giá năng suất gia cầm.
• Các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất trứng (giống, dinh dưỡng, nhiệt độ, chế độ chiếu sáng 14–18 giờ/ngày, cường độ 3–3,5 W/m²).
• Đặc điểm dịch tễ, triệu chứng, bệnh tích và phương pháp kiểm soát bệnh Bạch lỵ và CRD.
• Nguồn gốc giống gà VCZ 16 (tổ hợp lai giữa hai dòng thuần D629 $\times$ D523 từ công ty Dominant), đặc điểm nhận dạng phân biệt giới tính qua màu lông, tiềm năng năng suất trứng đạt 315 quả/mái/78 tuần tuổi và tiêu tốn thức ăn 1,6–1,7 kg/10 quả trứng.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Mô tả chi tiết địa điểm nghiên cứu tại Trại gia cầm VM (xã Quyết Thắng, TP. Thái Nguyên), quy mô đàn 500 cá thể, quy trình chăm sóc, khẩu phần thức ăn Japfa qua các giai đoạn, quy trình thu thập chỉ tiêu sinh học và các công thức tính toán thống kê sinh vật học.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

4.1. Kết quả phục vụ sản xuất

Phản ánh quy trình vệ sinh chuồng trại (để trống 12–15 ngày, khử trùng bằng Omnicid tỷ lệ 1:125), kỹ thuật úm gà con (nhiệt độ tuần đầu 33°C, bổ sung Glucose 5%, B-Complex và Amoxicillin, giảm dần nhiệt độ về 22°C khi lớn), lịch trình tiêm phòng vắc-xin và kết quả điều trị bệnh thực tế trên đàn gà nuôi thịt quy mô 600 con tại trại:

Nội dung công việc	Quy mô (con)	Số lượng an toàn/khỏi bệnh (con)	Tỷ lệ (%)
Nuôi gà thịt	600	600	100,0
Phòng bệnh vắc-xin
- Vắc-xin Newcastle (Lasota / ND Clone-45)	600	600	An toàn
- Vắc-xin Gumboro	600	600	An toàn
- Vắc-xin IB - ND	600	600	An toàn
Chữa bệnh
- Bệnh CRD (điều trị bằng Genta-Tylo)	600	571	95,2
- Bệnh Bạch lỵ (điều trị bằng Ampicoli)	600	595	99,2

4.2. Kết quả chuyên đề nghiên cứu khoa học

Đặc điểm ngoại hình và phát dục:

• Gà 1 ngày tuổi: Lông màu trắng có phớt đen ở cánh, thân tròn, mỏ và chân màu vàng nhạt.
• Gà 3 tuần tuổi: Thân dài dẹt, lông trắng phớt đen cánh, mỏ và chân vàng nhạt.
• Gà 17–18 tuần tuổi: Lông chuyển hoàn toàn sang màu trắng kem, ôm sát thân; thân hình thon gọn; mắt đen có viền vàng; mỏ ngắn màu vàng nhạt đến vàng sẫm; chân thon cao trung bình màu vàng nhạt; dáng đi nhanh nhẹn. Đến tuần 14, gà bắt đầu đỏ mặt, phát triển mào tích, phát ra tiếng kêu đặc trưng và bới trấu tạo ổ. Cuối tuần 18, đàn gà bắt đầu đẻ bói.

Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn: Tỷ lệ nuôi sống qua các giai đoạn duy trì ở mức cao, đạt 95,8% tại thời điểm 18 tuần tuổi (126 ngày):

Ngày tuổi	Số lượng đầu kỳ (con)	Số lượng sống sót (con)	Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn (%)
0 ngày	500	500	100,0
7 ngày	500	495	99,0
21 ngày	500	493	98,6
56 ngày	500	490	98,0
70 ngày	500	484	96,8
84 ngày	500	484	96,8
112 ngày	500	484	96,8
126 ngày (đẻ bói)	500	479	95,8

Khả năng sinh trưởng tích lũy: Khối lượng gà tăng đều qua các tuần tuổi, có độ đồng đều cao ($C_v%$ từ 4,95% đến 11,99%):

Tuần tuổi	Dung lượng mẫu ($n$)	Khối lượng trung bình $\bar{X} \pm m_{\bar{X}}$ (gam)	Hệ số biến dị $C_v$ (%)
Sơ sinh	50	$41,42 \pm 0,44$	7,53
2	51	$125,33 \pm 0,87$	4,95
4	53	$268,06 \pm 4,41$	11,99
6	50	$501,64 \pm 6,88$	9,70
8	52	$710,27 \pm 9,37$	9,51
10	52	$868,54 \pm 7,97$	6,62
12	51	$1073,67 \pm 7,97$	9,00
14	51	$1254,14 \pm 13,05$	7,43
16	55	$1360,11 \pm 14,30$	7,80
18	53	$1474,62 \pm 18,01$	8,89

Tiêu thụ thức ăn và cơ cấu chi phí: Tổng lượng thức ăn tiêu thụ cho 1 gà mái hậu bị đến hết tuần 18 là 6,269 kg (giai đoạn 1–8 tuần tiêu thụ 1,664 kg; giai đoạn 9–18 tuần tiêu thụ 4,605 kg). Tổng chi phí trực tiếp để nuôi 1 gà mái VCZ 16 đến khi chuyển đẻ là 77.780 đồng/con:

Khoản mục chi phí	Đơn giá / Thành tiền (đồng/con)	Tỷ lệ cơ cấu (%)
Chi phí con giống	16.701	21,5
Chi phí thức ăn	51.079	65,7
Chi phí khác (thú y, điện, nước, đệm lót...)	10.000	12,8
Tổng chi phí trực tiếp	77.780	100,0

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Tổng hợp các chỉ số kỹ thuật đạt được của đàn gà VCZ 16 tại Thái Nguyên và đề xuất các giải pháp kỹ thuật về vệ sinh thú y, điều chỉnh quy trình chăm sóc nhằm nhân rộng mô hình chăn nuôi trong nông hộ.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã xác lập hệ thống dữ liệu thực nghiệm hoàn chỉnh về giống gà hướng trứng VCZ 16 trong giai đoạn hậu bị tại Thái Nguyên:

• Tỷ lệ sống và khả năng thích nghi: Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn đạt 95,8% ở 18 tuần tuổi, cao hơn kết quả nghiên cứu trên giống gà Ai Cập của Vũ Huy Đạt và cs. (2006) là 92,12%.
• Khối lượng cơ thể: Khối lượng vào đẻ ở tuần thứ 18 đạt 1474,62 g/con, cao hơn mức tiêu chuẩn công bố của Trung tâm Nghiên cứu Gia cầm Thụy Phương (1,4–1,45 kg) và vượt trội so với gà Ai Cập cùng độ tuổi (1351,10 g/con theo Trần Kim Nhàn và cs., 2010).
• Tuổi thành thục sinh dục: Gà bắt đầu đẻ bói vào cuối tuần thứ 18 (khoảng 126 ngày tuổi), sớm hơn so với gà Ai Cập (132 ngày) và giống gà ISA Brown (143 ngày).
• Hiệu quả phòng trừ dịch bệnh: Xác lập phác đồ điều trị hiệu quả cao đối với bệnh hen gà CRD bằng thuốc Genta-Tylo (tỷ lệ khỏi 95,2%) và bệnh Bạch lỵ bằng thuốc Ampicoli (tỷ lệ khỏi 99,2%).
• Đóng góp của tác giả: Bổ sung cơ sở dữ liệu thực nghiệm về chỉ tiêu sinh trưởng, mức tiêu tốn thức ăn (6,269 kg/mái hậu bị) và định mức chi phí đầu vào (77.780 đồng/con), cung cấp tài liệu tham khảo cho công tác đào tạo chuyên ngành Chăn nuôi Thú y và hướng dẫn kỹ thuật nuôi gà hướng trứng cho người chăn nuôi địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu chỉ theo dõi trong phạm vi 18 tuần đầu đời (giai đoạn gà con và gà hậu bị đến khi đẻ bói 5%), chưa theo dõi liên tục toàn bộ chu kỳ khai thác trứng thương phẩm (năng suất trứng/mái/78 tuần tuổi, tỷ lệ đẻ đỉnh cao, khối lượng trứng và chất lượng vỏ trứng trong thực tế sản xuất tại nông hộ).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục theo dõi các chỉ tiêu sinh sản ở giai đoạn gà đẻ thương phẩm đến 78 tuần tuổi, đánh giá hiệu quả kinh tế đầy đủ của chu kỳ sản xuất trứng và nghiên cứu sâu hơn về tính kháng bệnh của các thế hệ tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Khóa luận mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên ngành Chăn nuôi, Thú y: Cung cấp tài liệu tham khảo về phương pháp bố trí khảo sát đàn, kỹ thuật thu thập số liệu sinh vật học và phương pháp tính toán thống kê mô tả.
• Kỹ thuật viên trại và hộ chăn nuôi gia cầm: Cung cấp thông số định mức thức ăn chi tiết theo từng tuần tuổi, quy trình kiểm soát nhiệt độ úm (33°C hạ dần về 22°C), lịch vắc-xin phòng bệnh và phác đồ sử dụng thuốc kháng sinh điều trị CRD và Bạch lỵ.

Câu hỏi thường gặp

1. Giống gà VCZ 16 có nguồn gốc từ đâu và mang những đặc điểm ngoại hình đặc trưng nào?
Gà VCZ 16 là sản phẩm của chương trình hợp tác song phương giữa Việt Nam và Cộng hòa Séc (lai tạo từ hai dòng D629 $\times$ D523 do công ty Dominant chuyển giao cho Viện Chăn nuôi). Khi bước vào giai đoạn hậu bị (17–18 tuần tuổi), gà có lông màu trắng kem ôm sát thân hình thon gọn, mỏ và da chân màu vàng nhạt, mắt đen có viền vàng, dáng đi nhanh nhẹn.

2. Tỷ lệ nuôi sống và khối lượng của gà VCZ 16 tại thời điểm 18 tuần tuổi đạt bao nhiêu?
Đàn gà thí nghiệm đạt tỷ lệ nuôi sống cộng dồn là 95,8% (479 con sống sót trên tổng số 500 con ban đầu). Khối lượng trung bình ở 18 tuần tuổi đạt $1474,62 \pm 18,01\text{ g/con}$ với hệ số biến dị $C_v = 8,89%$.

3. Tiêu tốn thức ăn và tổng chi phí trực tiếp để nuôi một gà mái VCZ 16 hậu bị là bao nhiêu?
Lượng thức ăn tiêu thụ cộng dồn cho 1 gà mái đến hết tuần thứ 18 là 6,269 kg. Tổng chi phí trực tiếp nuôi 1 gà mái chuyển đẻ là 77.780 đồng/con, gồm: chi phí thức ăn 51.079 đồng (65,7%), con giống 16.701 đồng (21,5%) và các chi phí khác như thú y, điện nước, đệm lót là 10.000 đồng (12,8%).

4. Phác đồ điều trị bệnh CRD và Bạch lỵ được áp dụng trong khóa luận có kết quả như thế nào?
Bệnh CRD được điều trị bằng thuốc Genta-Tylo (liều 10 g cho 30 kg khối lượng trong 5 ngày), đạt tỷ lệ khỏi bệnh 95,2%. Bệnh Bạch lỵ được điều trị bằng thuốc Ampicoli (liều 1 g cho 7 kg khối lượng trong 5 ngày), đạt tỷ lệ khỏi bệnh 99,2%. Cả hai phác đồ đều kết hợp bổ sung đường Glucose 5% và B-Complex để tăng sức đề kháng.

5. Đàn gà VCZ 16 biểu hiện tính dục và bắt đầu đẻ bói vào thời điểm nào?
Gà bắt đầu có biểu hiện phát dục từ tuần thứ 14 (mào tích to dần, đỏ mặt, đổi tiếng kêu, bới trấu tạo ổ) và chính thức đẻ bói (đạt tỷ lệ đẻ 5% đàn) vào cuối tuần thứ 18 (126 ngày tuổi), sớm hơn so với giống gà Ai Cập (132 ngày) và ISA Brown (143 ngày).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hạnh đã hoàn thành việc theo dõi, đánh giá khả năng sinh trưởng, phát dục và tình hình dịch bệnh của đàn gà VCZ 16 thương phẩm nuôi tại Thái Nguyên qua 18 tuần tuổi. Các chỉ tiêu thực nghiệm cho thấy giống gà VCZ 16 có tỷ lệ nuôi sống cao (95,8%), sinh trưởng tốt (khối lượng đạt 1474,62 g ở 18 tuần tuổi), tuổi đẻ bói sớm (126 ngày) và thích ứng tốt với điều kiện khí hậu địa phương. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống số liệu tin cậy và phác đồ thú y hiệu quả, làm căn cứ thực tiễn để hoàn thiện quy trình chăn nuôi gà hướng trứng trong các nông hộ và trang trại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Theo kết quả điều tra chăn nuôi kỳ 1/10/2017, đàn gia cầm cả nước có 385,5 triệu con, tăng khoảng 6,6% so cùng kỳ năm 2016; sản lượng thịt gia cầm hơi xuất chuồng đạt 1,03 triệu tấn, tăng 7,3%; sản lượng trứng gia cầm đạt 10,6 triệu quả, tăng 12,6%. Đặc biệt sản lượng trứng gia cầm có dấu hiệu tăng cao là: Thái Nguyên tăng 33,04%; Bắc Giang tăng 15,02%; Phú Thọ tăng 41,58%; Thanh Hóa tăng 14,86%; Hà Tĩnh tăng 19,48%; Bình Định tăng 27,81%; Lâm Đồng tăng 18,23%; Long An tăng 26,97%; Tiền Giang tăng 20,47% và Sóc Trăng tăng 38,99% [32]. Chính vì thế, ngành chăn nuôi gia cầm đã và đang cho thấy được vai trò rất lớn trong việc cung cấp thực phẩm và nâng cao chất lượng bữa ăn hàng ngày cho con người. Trong các giống gà hướng trứng cho năng suất trứng cao đang nuôi ở Việt Nam hiện nay, giống gà Ai Cập, HA1, HA2, GT34, VCZ 16 là những giống gà hướng trứng chủ lực và có những ưu nhược điểm nhất định.

Trong đó gà VCZ 16, là sản phẩm của chương trình hợp tác song phương giữa Việt Nam và Cộng hòa Séc, nghiên cứu lựa chọn và phát triển hai dòng gà hướng trứng, hướng thịt phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại Việt Nam [33]. Ở nước ta có khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm về mùa hè, lạnh ẩm về mùa đông, thay đổi thất thường khiến cho đàn gia cầm rất dễ bị mắc bệnh. Tuy nhiên, hiện nay, mầm bệnh ở gia cầm rất nhiều và gây khó khăn cho người chăn nuôi, đặc biệt những giải pháp khắc phục chưa được cụ thể. Vì vậy việc nghiên cứu về gà cho sản phẩm trứng và tỷ lệ nhiễm bệnh để đưa ra biện pháp điều trị hiệu quả là cần thiết.

Xuất phát từ thực tế trên, chúng em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Theo dõi khả năng sinh trưởng, phát dục và tỷ lệ mắc bệnh của đàn gà VCZ 16 thương phẩm nuôi tại Thái Nguyên”. Mục đích của đề tài - Bản thân tập làm quen với công tác nghiên cứu. - Đánh giá được đặc điểm sinh trưởng, phát dục của gà VCZ 16 nuôi tại Thái Nguyên. - Xác định được tỷ lệ mắc bệnh của đàn gà VCZ 16 nuôi tại Thái Nguyên - Có đủ minh chứng khoa học để đánh giá khả năng sản xuất của gà VCZ 16 và làm căn cứ để hoàn thiện qui trình nuôi trong nông hộ.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Kết quả của đề tài góp phần bổ sung thêm những thông tin vào tài liệu học tập và nghiên cứu của sinh viên ngành chăn nuôi và thú y của các trường Đại học Nông Nghiệp. - Có số liệu nghiên cứu về sức sống, sinh trưởng, phát dục của gà VCZ 16 nuôi tại Thái Nguyên, từ đó góp phần vào làm phong phú số liệu về khả năng sinh trưởng và phát dục của giống gà này. Ý nghĩa thực tiễn - Là cơ sở để người dân lựa chọn giống gà sao cho phù hợp với mục đích chăn nuôi.

- Là cơ sở để khuyến cáo người dân chọn đúng thuốc điều trị. h 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Sinh trưởng 2.

Khái niệm Sinh trưởng là quá trình tích lũy chất hữu cơ do đồng hóa và dị hóa, là sự tăng chiều dài, chiều cao, bề ngang, khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể con vật trên cơ sở tính chất di truyền của đời trước. Sự sinh trưởng chính là sự tích lũy dần các chất mà chủ yếu là protein. Tốc độ và sự tổng hợp protein cũng chính là tốc độ hoạt động của các gen điều khiển sự sinh trưởng của cơ thể (Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường, 1992) [8]. Theo Chamber (1990)[21], đã định nghĩa sinh trưởng là sự tổng hợp các bộ phận như thịt, xương, da.

Những bộ phận này không những khác nhau về tốc độ sinh trưởng mà còn phụ thuộc vào chế độ dinh dưỡng. Sự tăng trưởng thực sự khi các tế bào mô cơ có tăng thêm về khối lượng, số lượng và các chiều đo. Vì vậy béo mỡ không phải là tăng trưởng, nó được được gọi là sự tăng trọng của cơ thể, vì béo mỡ chủ yếu là tích lũy nước, không có sự phát triển của thân, mô cơ. Sự sinh trưởng của sinh vật bắt đầu từ khi trứng được thụ tinh cho đến lúc cơ thể trưởng thành và được chia hai giai đoạn chính: Giai đoạn trong thai (trong cơ thể mẹ) và giai đoạn ngoài thai (ngoài cơ thể mẹ).

Như vậy, cơ sở chủ yếu của sinh trưởng gồm hai quá trình: Tế bào sản sinh và tế bào phát triển, trong đó sự phát triển là chính. Theo Phùng Đức Tiến (1996) [15], trong quá trình sinh trưởng thì trước hết là kết quả của sự phân chia tế bào, tăng thể tích tế bào để tạo nên sự sống. h 4 Theo Trần Thanh Vân và cs (2015)[18], sinh trưởng là đặc điểm chất lượng phản ánh sức sản xuất, nó mang tính di truyền và liên quan đến những đặc điểm trao đổi chất và kiểu hình của dòng, giống. Đặc điểm này có ý nghĩa trong thực tế rất lớn.

Nếu giống gia cầm nào đó có sức sinh trưởng nhanh thì vỗ béo và giết thịt sớm hơn, sử dụng thức ăn tốt hơn. Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường (1992)[8], cho biết: Theo Driesch H. (1990) thì sự tăng thể khối của cơ thể là là do các tế bào trong cơ thể tăng về số lượng và kích thước. Theo tài liệu của Chambers (1990) [21] thì Mozan (1997) định nghĩa sinh trưởng là tổng hợp sinh trưởng của các bộ phận như thịt, xương, da.

Sinh trưởng là một quá trình sinh lý, sinh hóa phức tạp duy trì từ khi phôi được hình thành cho đến khi con vật đã trưởng thành và được chia làm hai giai đoạn: Giai đoạn trong thai và giai đoạn ngoài thai. Đối với gia cầm là thời kỳ hậu phôi và thời kỳ trưởng thành. Để có được số đo chính xác về sinh trưởng ở từng thời kỳ không phải dễ dàng (Chambers, 1990) [21]. Các chỉ tiêu đánh giá sinh trưởng Sinh trưởng là một quá trình sinh lý phức tạp, khá dài, từ lúc thụ tinh đến khi trưởng thành.

Do vậy, việc xác định chính xác toàn bộ quá trình sinh trưởng không phải dễ dàng. Tuy nhiên các nhà chọn giống gia cầm có khuynh hướng sử dụng cách đo đơn giản và thực tế, đó là khả năng sinh trưởng theo 3 hướng là chiều cao, thể tích và khối lượng (Chambers, 1990) [21]. Khối lượng cơ thể: Về mặt sinh học, sinh trưởng được xem như là quá trình tổng hợp, tích lũy dần các chất mà chủ yếu là protein. Do vậy, có thể lấy h 5 việc tăng khối lượng cơ thể làm chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh trưởng của gia súc, gia cầm.

Khối lượng cơ thể gia súc, gia cầm là những tính trạng di truyền số lượng. Sinh trưởng có khả năng di truyền cao và liên quan chặt chẽ với những đặc điểm trao đổi chất đặc trưng cho từng giống và từng cá thể gia cầm. Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường (1992)[8] cho rằng, sinh trưởng là cường độ tăng các chiều cơ thể trong một khoảng thời gian nhất định. Trong chăn nuôi gia cầm người ta thường dùng 3 chỉ tiêu để mô tả sinh trưởng là sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối.

– Sinh trưởng tuyệt đối là sự tăng lên về khối lượng, kích thước và thể tích cơ thể trong khoảng thời gian giữa 2 lần khảo sát. Sinh trưởng tuyệt đối thường được tính bằng gam/con/ngày hoặc gam/con/tuần. Đồ thị sinh trưởng tuyệt đối có dạng parabol. Giá trị sinh trưởng tuyệt đối càng cao thì hiệu quả kinh tế càng lớn (T.

– Sinh trưởng tương đối là tỷ lệ % tăng lên của khối lượng, kích thước và thể tích cơ thể lúc khảo sát so với lúc đầu khảo sát (T.N 2, 1977) [16], đơn vị tính là %. Đồ thị sinh trưởng tương đối có dạng Hypebol. Sinh trưởng tương đối giảm dần qua các tuần tuổi. Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường (1992)[8] cho biết có mối quan hệ ở cơ thể gia cầm giữa sinh trưởng và một số tính trạng liên quan.

Mối liên quan giữa sinh trưởng và tốc độ mọc lông đã được xác định, cũng có mối quan hệ giữa sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. – Sinh trưởng tích lũy: Cân nặng và kích thước có được trong bất cứ một giai đoạn nào đều thể hiện kết quả tích lũy kích thước và cân nặng của gia súc, gia cầm được xác định trước khi sinh trưởng và phát dục. Nó là căn cứ để đánh giá sự sinh trưởng phát dục tốt hay xấu của vật nuôi trong một độ tuổi nhất định. Nếu thể hiện bằng phương pháp đồ thị thì độ tuổi là trục hoành, h 6 kích thước và cân nặng là trục tung.

Đường đồ thị thông thường là hình chữ S. Nhưng đường đường cong sinh trưởng đo được thực tế thừơng có sự khác nhau do sự khác nhau trong gây giống, loại giống và quản lí nuôi dưỡng. Theo Trần Văn Thăng (2017)[13], sinh trưởng tích lũy là khối lượng, kích thước, thể tích của toàn cơ thể hay của từng bộ phận cơ thể tại các thời điểm sinh trưởng, nghĩa là các thời điểm thực hiện các phép đo. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của gia cầm - Ảnh hưởng của dòng, giống Tốc độ sinh trưởng cuả gia cầm phụ thuộc vào loài, giống, dòng, cá thể.Theo kết quả nghiên cứu của Nguyễn Đăng Vang và cs (1999) [19], khi nuôi gà thịt Tam Hoàng ở 85 ngày tuổi cho thấy dòng 882 có khối lượng trung bình đạt 1418 g trong khi dòng Jiangcun chỉ đạt 1248 g.

Các loài gia cầm khác nhau thì có khả năng sinh trưởng hoàn toàn khác nhau. Theo Trần Thanh Vân và cs (2015) [18], tốc độ tăng trưởng tương đối của một số giống gà ở các giai đoạn tuổi là hoàn toàn khác nhau. Ở tháng thứ nhất của gà 150%, của vịt là 180%, của ngỗng là 170%, ở tháng thứ năm lần lượt là 20%, 4% và 7%. - Ảnh hưởng của tuổi Cũng như các loài vật nuôi khác, quá trình sinh trưởng, phát dục của gia cầm từ khi mới nở đến khi già và chết chịu sự chi phối của quy luật sinh trưởng và phát dục theo giai đoạn, quy luật sinh trưởng và phát dục không đồng đều.

Tuổi gia cầm càng già thì năng suất trứng càng thấp. Thường năm thứ 2 giảm 15 – 20 % so với năm thứ nhất. Đối với vịt đẻ cao ở năm thứ 2 và giảm dần ở các năm tiếp theo.