chương 1, trình bày một số vấn đề chung về thanh tra; chương 2, thanh tra quản lý đất đai, nhà ở trong hoạt động xây dựng; chương 3, xử lý vi phạm pháp luật đất đai, xây dựng, nhà ở; chương 4, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai, nhà ở. Công trình đề cập đến tình hình thực hiện nghĩa vụ tài chính đất đai và một số sai phạm liên quan đến các nghĩa vụ tài chính đất đai và một số kiến nghị đề xuất và giải pháp để góp phần tích cực giải quyết những vướng mắc, bất cập trong tổ chức thực hiện mặt khác khắc phục tình trạng lợi dụng trục lợi, tham nhũng từ đất đai. 3 Tác giả Hà Phương đề cập đến “Thực trạng công tác quản lý đất đai ở Hà Nội và một số vấn đề đặt ra” trên Tạp chí Cộng sản. Trong thời gian qua, thành phố Hà Nội đã thực hiện nhiều nội dung quản lý nhà nước về đất đai, đặc biệt, trên các lĩnh vực quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; kiểm soát, quản lý sử dụng quỹ đất; quản lý tài chính về đất đai và giá đất; việc bồi thường, h trợ, tái định cư khi thu hồi đất… Bên cạnh đó, tác giả đã nêu một số nội dung góp phần phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai, phục vụ quá trình phát triển đô thị Hà Nội một cách bền vững.
[46] Bộ Tài nghiên và Môi trường cũng có tài liệu phục vụ Hội nghị Tập huấn: Đánh giá công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo ngành tài nguyên và môi trường giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2022, những nhiệm vụ trọng tâm năm 2023. Ngày 24 tháng 02 năm 2023. Giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2022, toàn Ngành đã thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra và đã triển khai công tác thanh tra, kiểm tra theo nội dung đã được phê duyệt. Phần thứ nhất, kết quả thực hiện nhiệm vụ giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2022.
Phần thứ hai, một số nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2023. [45] Qua việc nghiên cứu các công trình trên, tác giả nhận thấy các công trình liên quan đến thanh tra, thanh tra đất đai khá đa dạng và cũng có nhiều cách tiếp cận khác nhau, cũng nh được phân tích ở nhiều góc độ khác nhau. Tuy nhiên, tác giả nhận thấy chưa có công trình nào đề cập trực tiếp đến thanh tra đất đai trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội một cách trực tiếp. Do đó, việc nghiên cứu đề tài “thanh tra đất đai trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội” là cần thiết và không trùng lặp.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề án 3. Đối tượng nghiên cứu Công tác thanh tra đất đai trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội 3. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi không gian: Địa bàn quận Đống Đa Phạm vi thời gian: giai đoạn từ năm 2021 – 2024 4. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu đề án 4.
Mục tiêu nghiên cứu 4 Đánh giá tình hình quản lý, sử dụng đất đai trên địa bàn quận Đống Đa. Từ thực trạng thanh tra đất đai trên địa bàn quận Đống Đa, đánh giá những kết quả đạt được và nêu ra những hạn chế, khó khăn trong công tác thanh tra đất đai. Đề xuất một số giải pháp bảo đảm thanh tra đất đai trên địa bàn quận Đống Đa nói riêng và công tác thanh tra đất đai nói chung. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến thanh tra đất đai - Nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng về thanh tra đất đai trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội.
- Đề xuất một số giải pháp đảm bảo thanh tra đất đai trên địa bàn quận Đống Đa nói riêng và thanh tra trong lĩnh vực đất đai nói chung. Phƣơng pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu: Đề án thu thập các tài liệu, số liệu liên quan đến thanh tra đất đai trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội. - Phương pháp kế thừa: Đề án thu thập từ các số liệu, tài liệu thứ cấp có sẵn tại các cơ quan chức năng có thẩm quyền, các tài liệu được công bố trên mạng internet. - Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Trên cơ sở các tài liệu và số liệu thu thập được, tác giả tiến hành tổng hợp, thống kê số liệu liên quan đến thanh tra đất đai quận Đống Đa thành phố Hà Nội - Phương pháp phân tích, đánh giá tổng hợp: Thông qua các số liệu đã tổng hợp và xử lý, tác giả phân tích thực trạng và đánh giá thực trạng công tác thanh tra trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội.
Từ kết quả phân tích làm rõ những hạn chế yếu kém của công tác thanh tra trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội. Từ thực trạng thanh tra đất đai quận Đống Đa, tác giả đề xuất một số giải pháp phù hợp với thực tiễn nhằm góp phần nâng cao, tăng tính hiệu quả trong công tác thanh tra đất đai. Hiệu quả/ lợi ích của đề án ứng dụng trong thực tiễn Các kết quả nghiên cứu của Đề án góp phần làm phong phú thêm cơ sở lý luận về thanh tra nói chung và thanh tra đất đai nói riêng. 5 Đề án góp phần tăng cường hiệu quả công tác quản lý nhà nước về đất đai.
Đề án cũng có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách, xây dựng pháp luật. Đồng thời kết quả của đề án có thể làm nguồn tài liệu học tập và giảng dạy cho sinh viên, học viên, giảng viên nghiên cứu trong lĩnh vực thanh tra đất đai. Kết cấu đề án Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ THANH TRA ĐẤT ĐAI Chƣơng 2: THỰC TRẠNG THANH TRA ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chƣơng 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP, LỘ TRÌNH BẢO ĐẢM THANH TRA ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 6 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ THANH TRA ĐẤT ĐAI 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thanh tra đất đai trên địa bàn cấp huyện 1.
Khái niệm thanh tra Khái niệm Thanh tra trong tiếng Anh gọi là Inspect. Khái niệm này được xuất phát từ nguồn gốc chữ La tinh Inspectare mang nghĩa “nhìn vào bên trong”, chỉ sự xem xét, kiểm tra từ bên ngoài với hoạt động của một số đối tượng nhất định. Theo Luật Thanh tra năm 2022 quy định: “thanh tra là hoạt động xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định của cơ quan thực hiện chức năng thanh tra đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân”. [18] Hoạt động thanh tra bao gồm thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành.
Có thể hiểu, thanh tra hành chính là “thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn được giao của cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc quyền quản lý của cơ quan quản lý nhà nước” [18] và Thanh tra chuyên ngành là “thanh tra việc chấp hành pháp luật chuyên ngành, quy định về chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lý của cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý theo ngành, lĩnh vực”. [18] Từ các khái niệm trên cho thấy, thanh tra là một chức năng thiết yếu của quản lý nhà nước. Thanh tra là việc xem xét, đánh giá và xử lý của cơ quan nhà nước với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Trong đó, hoạt động thanh tra được thực hiện bởi hiện bởi một cơ quan chuyên trách hoặc là cơ quan có chức năng thanh tra theo thủ tục, trình tự đã được pháp luật quy định.
Từ đó có thể phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật. Bên cạnh đó, còn có thể phát hiện những sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách pháp luật và đưa ra những kiến nghị với Nhà nước và đưa các biện pháp để khắc phục. Bên cạnh việc phát hiện sai phạm, công tác thanh tra còn có thể phát huy nhân tố tích cực nhằm nâng cao hiệu quả và hiệu lực của quản lý nhà nước, để 7 bảo vệ lợi ích cho Nhà nước và các quyền, cũng như lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân. Nhằm góp phần tăng cường hiệu quả quản lý Nhà nước, các cơ quan quản lý Nhà nước phải coi thanh tra là một chức năng thiết yếu của mình.
Vậy: “Thanh tra là xem xét tại chỗ việc chấp hành chính sách, pháp luật Nhà nước, việc thực hiện nhiệm vụ kế hoạch nhà nước của địa phương, cơ quan, xí nghiệp… nhằm đảm bảo pháp chế tăng cường kỷ luật trong quản lý nhà nước” [22, tr. Từ đó nhận định trên cho thấy thanh tra bao hàm việc phát hiện, xem xét và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật. Tác giả Lê Phương Quý và công sự cũng coi “Thanh tra là hoạt động xem xét tại chỗ việc chấp hành các chủ trương, chính sách, pháp luật của nhà nước; việc thực hiện nhiệm vụ, kế hoạch nhà nước của địa phương, cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân nhằm mục đích tăng cường kỷ luật trong công tác quản lý nhà nước đối với các ngành, lĩnh vực”. 1] Thanh tra gắn liền với hoạt động quản lý nhà nước.
Vì vậy, Lênin đã từng cho rằng việc quản lý đồng thời phải có thanh tra, và cho rằng quản lý và thanh tra là một chứ không phải là hai. Với tư cách là một chức năng quan trọng của quản lý nhà nước, thanh tra luôn gắn liền với hoạt động quản lý nhà nước. Như vậy, quản lý nhà nước và thanh tra có mối quan hệ mật thiết với nhau. Đồng thời, trong mối quan hệ này, quản lý nhà nước nắm giữ một vai trò chủ đạo và chi phối hoạt động của thanh tra.
Nhưng, xem xét về mặt chức năng, cơ cấu của quản lý nhà nước thì thanh tra lại chính là phương tiện, là công cụ để quản lý nhà nước. Theo các khái niệm trên đây, thanh tra bao hàm trong đó là: Thứ nhất là phải kiểm soát các hoạt động quản lý nhà nước, mục đích là nhằm xem xét ngăn chặn và phát hiện những hành vi pháp luật. Thứ hai là thanh tra thường xuyên, định kỳ sẽ rút ra những kết luận, đánh giá, và có kiến nghị với các cơ quan nhà nước nhằm khắc phục một số nhược điểm và để phát huy những ưu điểm, để góp phần nâng cao hiệu quả của việc quản lý nhà nước.